meindert Talma

Je denkt dat het komt

Van Meindert Talma verscheen eerder:

Hondert Punten (album, 1997)

Ferhûddûker (album, 1998)

Dammen met ome Hajo (roman/album, 1999)

Leave Stumper (album, 2001)

De Blauwe Fedde yn petear. Libbensferhalen fan 15 eigensinnige Friezen. (levensverhalen; samen met Nyk de Vries, 2001)

Kriebelvisje (roman/album, 2003)

Meindert Talma & The Negroes (album, 2005)

Nu geloof ik wat er in de bijbel staat (album, 2007)

Tamango (album/film, 2009)

Laat het orgel jammeren (dichtbundel, 2011)

De Zee Roept (album/fotoboek; samen met Tryntsje Nauta, 2011)

Eenmaal Oranje (album, 2012)

Kelderkoorts (roman/album, 2013)

Werkman (album, 2015)

Jannes van der Wal (album, 2016)

Meindert Talma

Je denkt dat het komt

Nederlands Onbekendste Popster 2

Uitgeverij Passage (Groningen)

Excelsior Recordings (Amsterdam)

2017

Voor het schrijven van dit boek ontving de auteur een beurs van het Nederlands Letterenfonds

Omslag: Adriaan Pels

Foto: Henk Veenstra

Druk: Bariet Ten Brink, Meppel

© 2017 Meindert Talma

ISBN 97890 5452 350 5 / NUR 301, 666

www.uitgeverijpassage.nl

www.excelsior-recordings.com

www.meinderttalma.nl

Nederlands Onbekendste Popster

In 2011 verscheen er in Vrij Nederland een artikel van Sander Pleij met de titel ‘Meindert Talma is méér dan Neerlands onbekendste popster’.

Pleij schreef: ‘Meindert Talma (geb. Surhuisterveen) behoort tot het beste dat de Nederlandse kunst heeft voortgebracht: hij is muzikant, dichter, kunstenaar en autonoom genie. In 1998 brak hij definitief door met de cd Ferhûddûker, samen met begeleidingsband The Negroes.’

Pleij eindigde z’n stuk met de constatering: ‘Misschien is Meindert Talma ook de minst begrepen popster van Nederland. Maar Meindert houdt moed. Meindert gaat door.’

Meindert kreeg een ingeving. Een roman/albumcyclus over het feit waarom hij, tegen wil en dank, Nederlands Onbekendste Popster is geworden. Je denkt dat het komt is het tweede deel van Nederlands Onbekendste Popster.

Beknopte samenvatting van Kelderkoorts, deel 1 van Nederlands Onbekendste Popster

Na zijn studie geschiedenis raakt Meindert Talma, een werkeloze verlegen en vrijgezelle slungel die is opgegroeid in het Friese dorpje Surhuisterveen, bevriend met de Hobbyrockers, een zestal, uit Friese dorpjes afkomstige vrijbuiters in de stad Groningen, jongemannen die in vier verschillende bands spelen, en behalve geluidsdragers op hun label Oetstar Rekkers, het onregelmatig verschijnende blad De Hobbyrocker uitgeven, Super 8-speelfilms maken en op zondagavonden illegale uitzendingen verzorgen met radiopiraat de Nightrider.

Met Kees, de voorzitter en Jan Pier, de secretaris van de Stichting Hobbyrock, begint hij in de zomer van 1995 The Negroes, nadat hij Kees een demobandje met zijn nummers heeft laten horen. Ze spreken af om de studio in te gaan om een single op te nemen, maar tot Meinderts verrassing heeft Oetstar Rekkers als verjaardagscadeau in november 1995 een vinylsingle met daarop drie nummers van zijn cassettebandje laten persen. Op de single staan daarom geen bandliedjes met de bandnaam The Negroes, maar drie krakkemikkige thuisopnames onder zijn eigen naam. Ondanks Meinderts teleurstelling hierover pakt dit initiatief van de Stichting Hobbyrock goed uit. Meindert wordt in Groningen opeens een cultfenomeen genoemd, een geestverwant van Ede Staal. Peter Weening, programmeur van poppodium Vera te Groningen, schrijft in de Verakrant dat de single van Meindert ‘een regelrechte sensatie’ is. De reacties op de Negroes-optredens zijn minder enthousiast. Men valt over het nogal massieve rockgeluid en nadat Peter Weening in de Verakrant over hun Kelderbaroptreden eind januari 1996 schrijft dat hij Meindert veel liever solo zou zien, trekken Jan Pier en Kees hun conclusies en moet hij solo verder. Wel willen ze Meindert helpen om met nog een paar Hobbyrockers zijn debuutalbum op te nemen en muzikale bijdragen te leveren. Meindert wil niet solo spelen en vraagt zijn huisgenoot en studievriend Nyk, met wie hij inmiddels het Friestalige tijdschrift De Blauwe Fedde volschrijft, om samen een muzikaal duo te beginnen.

Met de Hobbyrockers neemt hij in de zomer van 1996 zijn debuutalbum op. Als Jan Pier en zijn verloofde Janke zich na een optreden van Meindert en Nyk begin november 1996 als ritmesectie aanbieden om zo met zijn vieren zijn debuutalbum te kunnen spelen, heeft Meindert zijn gedroomde viermansband.

Je denkt dat het komt

Nederlands Onbekendste Popster 2

Hondert Punten

Elfstedentocht

Tegenslag op Euroslag

Jelske

Deze cd verkoopt voor geen kwartje

Zanger

Wat is dit voor uitzending?...

Fifteen minutes of shame

Vijf jaar

Medium Johan

Vals onschuldig

Versmobiel-ondernemer

Michael

Ambities

Levensechte slungelpop

A Midsummer Night’s Dream

Een boek schrijven binnen twee weken

Lowlands

Harmonium

Een pissende Lou Reed zeur je niet aan zijn kop

Sinterklaas in Antwerpen

De Shalom Singers

Ferhûddûker

Jan Heddema

Een cd is pas goed als ie verkoopt

In het Fries en het Fries alleen

Kippestront

Lena zegt

Popmuziek in Surhuisterveen

De wet van behoud van ellende

Eigen huisje en slordig tuintje

Tarzan, Man van de apen. Rendez-vous

Klungel van de jungle

Paradeclowns

De nieuwe koning van de Nederlandstalige popmuziek

Ex-profdammer

Jammer van dat Hammondorgel

Oester

Schrijver

Ferry

Drumbasgitaarzangorgel&piano

Een zwanger rockechtpaar

Invalkrachten bij De Nachten

Alicia

De frontman laat het afweten

Respect veur het dialect

Er moet altijd een ‘x’ in de naam zitten

Dikke Amerikaanse vrouwen met hele lange nagels

Leider, motivator

Damsimultaan in het huis van Satan

Terug naar Surhuisterveen

Een onvoorspelbare draaikont

De Plantage

Sta jij misschien ook in mijn boek?

Noorderslag

De muziek maakt dat het vanzelf gaat

Boerenkool met varkenskop

Een ideale negen-tot-vijfbaan

Austin

Giechelen om Daniel Johnston

Gaan we tot veel mensen doordringen?

Logboek

Als je Terschellingers tegen je in het harnas wilt jagen, moet je zo doorgaan…

Geen blote penis bij de Brandaris

Artist in residence

The return of the Hobbyrockers

Je moet je kont erin draaien

Lola da Musica

Korg Triton

Voetbal & seks

Frans

Nyk verlaat de band

Shit, dêr is Kees!

Zondaar

Garagehoofd

Postbode Hitler

Mach mal Pause

Vanwaar deze verkleedpartij?...

Aagje

De Bedenkelijk Kijkende Grondeekhoorn

Weg uit Istanbul

Noorderzon

Alan

We komme en we gean (Blauwe Fedde)

De Blauwe Fedde in Kollumerzwaag

Dû tinkst dat it komt

Als een kip zonder kop op een schoen en een sok

Het kunstenaarschap (maakt niet alle ouders even enthousiast)

Single

Spinazie

Er komt een dag

Noten

Je denkt dat het komt, het album

Bedankt

Hondert Punten

Ik ken een jongen, hij heet Jaap Krol.

Jaap heeft altijd de dikste lol.

Altijd als hij iets heel mooi vindt,

steekt hij zijn rechterduim omhoog

en dan roept hij: ‘Hondert punten,

hondert punten, ik geef jou hondert punten.’

MT, ‘Hondert Punten’, Hondert Punten (1997)

Al een paar keer had ik moeten uitleggen dat ‘hondert’ de Friese spellingswijze was van ‘honderd’. ‘Hondert Punten’, de titelsong van mijn debuutalbum, was gebaseerd op een uitspraak van Jaap Krol, die ik kende van Bernlef, de Friese studentenvereniging in Groningen, waar ik twee jaar lid van was geweest.

Met Hobbe, Jaap, Nico en Nyk waren we in 1996 voor het eerst op Lowlands geweest, het popfestival in Biddinghuizen waar we bands als Sonic Youth, Weezer, Supergrass en The Posies hadden gezien. De sfeer was uitstekend, mede dankzij de voortdurende grappenstroom van Jaap die zo nu en dan door hem werd onderbroken met een fier opgestoken duim en de uitspraak ‘Hondert punten!’.

Vlak voor de jaarwisseling had ik samen met Hedwig, de vriendin van Hobbyrocker De Daddy Olala, het cd-boekje en de voor- en achterkant van Hondert Punten gemaakt, alsook gekopieerd in zeshonderdvoud. Twee avonden had ik met enkele Hobbyrockers volop geknipt, gevouwen en geniet, om de Hondert punten-cd’s enigszins verkoopklaar te maken voor ons optreden op Euroslag de week erna. Hopelijk werden de cd’s op tijd geleverd...

Hoewel ik de mastertape al heel vaak had beluisterd, draaide ik m’n debuutalbum non-stop. 24 liedjes, 55 minuten. We hadden er hard aan gewerkt. Vanaf juni 1996 waren er gedurende vijf maanden elf opnamesessies geweest. Negen keer in de woonkamer van It Skûtsje, het huis waar ik met Nyk en Henk C. woonde, en twee keer in de woonkamer van Jan Pier en Kees. Vaak hoorden de meespelende Hobbyrockers bij een opnamesessie mijn liedjes voor het eerst. Ik nam ze één of twee keer met hen door en daarna werden ze opgenomen.

Kees, de voorzitter van de Stichting Hobbyrock, had het meest achter de viersporenrecorder gezeten. Deze donkerblonde, melancholiek ogende man met veel haar voor de ogen kwam vaak moe en humeurig uit zijn werk. Maar als we eenmaal bezig waren, veranderde hij meestal alweer snel in een vrolijke en inventieve opnameleider. Dat vond ik bijzonder: dat ik een man als Kees, die ik al jaren bewonderde, blij kon maken met mijn muziek. Mijn nieuwe band maakte Kees niet blij. Ik voelde bij hem nog altijd de teleurstelling dat niet hij maar Jan Pier wél bij mij in de band speelde. Hoewel ik zelf de beslissing had genomen om verder te gaan met Jan Pier en Janke, nam Kees het vreemd genoeg alleen Jan Pier kwalijk. Kees vond het niet kunnen dat Jan Pier, zonder zijn medeweten, mij had benaderd om een band te beginnen, en bleef in dit standpunt volharden.

Op de dag dat Henk Kroes, de voorzitter van de Vereniging de Friesche Elf Steden, de woorden sprak: ‘It giet oan!’ werd een doos met Hondert Punten-cd’s en een doos met plastic cd-hoesjes door Van Gend & Loos geleverd aan de Tweede Hunzestraat 11, het thuisadres van Jan Pier en Janke.

‘Is mooi geworden,’ zei Jan Pier, ‘het document humain kan thans zijn voltooiing vinden.’1 Hij draaide zijn helblonde hoofd naar achteren.

‘Ja toch, Janke?’

‘Heel mooi,’ antwoordde zijn zwartharige verloofde, ‘erg leuk ook, die teksten van jou bij alle muzikanten, Meindert.’

‘Ja,’ zei ik. Ik las net het verhaaltje dat ik had geschreven bij de muzikant die als enige niet op de cd te horen was.

Dit is Henk Bies. Op zijn oude flat. Hij kijkt naar een vogel of een vliegtuig, want als het het buurmeisje van de flat tegenover hem was geweest, had hij wel even gezwaaid of andere gebaren gemaakt. Hoewel Henk veel geluidsoverlast heeft gehad van de opnames, heeft hij hierover bijna nooit geklaagd. Henk kan heel zuiver zingen en ook heel mooi blokfluit spelen. Achteraf gezien zeg ik dat het onbegrijpelijk is, dat ik geen gebruik heb gemaakt van deze kwaliteiten van Henk. Maar ja, dat is natuurlijk achteraf gepraat.

Elfstedentocht

Het leven is net een Elfstedentocht.2

Soms heb je de wind mee

en soms heb je hem tegen.

Het leven is net een Elfstedentocht.

Zo nu en dan klunen

en soms vlieg je uit de bocht.

Soms blinkt het ijs, soms is het dof.

Het leven is net een Elfstedentocht.

Het lukt niet altijd, soms zak je door het ijs.

Maar je houdt goede moed tijdens je levensreis.

Het leven is net een Elfstedentocht.

Het wordt steeds zwaarder

na de laatste stempelpost.

Het leven is net een Elfstedentocht.

Met veel pijn en moeite

op het eind een kruisje.

Soms blinkt het ijs, soms is het dof.

Het leven is net een Elfstedentocht.

Het lukt niet altijd, soms zak je door het ijs.

Maar je houdt goede moed tijdens je levensreis.

Het leven is net een Elfstedentocht.

Soms heb je de wind mee

en soms heb je hem tegen.

Het leven is net een Elfstedentocht.

Zo nu en dan klunen

en soms vlieg je uit de bocht.

Tegenslag Op Euroslag

Toen Euroslag halverwege was gevorderd, was het alleen in Vera prettig druk. De Groninger surfformatie The Krontjong Devils en singersongwriter Meindert Talma presenteerden hun nieuwe cd in een uitpuilende Kelderbar tijdens een showcase van de minuscule labels Oetstar en Kogar Records. Een opmerkelijk onderdeel van een festival dat door grote kapitaalkrachtige platenmaatschappijen wordt gebruikt om nieuwe acts te presenteren.

Siebrand Vos, Nieuwsblad van het Noorden (11-1-1997)

Zes dagen na de tocht der tochten (uit mijn vriendenclub had alleen Henx, die vroeger bij Nyk in de band had gespeeld en ook nog op een paar nummers had gebast op Hondert Punten, de Elfstedentocht geschaatst en daar ook uitvoerig verslag van gedaan in De Blauwe Fedde) vond er alweer een groot evenement in Noord-Nederland plaats. Euroslag, het ‘showcase evenement’ aan de vooravond van Noorderslag was in 1997 groter dan ooit. Vijfentwintig popgroepen uit binnen- en buitenland speelden in zes zalen verspreid over de Groninger binnenstad. Zo vond er in de uitpuilende Vera Kelderbar een showcase plaats van Oetstar Rekkers en Kogar Records, het label van de twee Jannen van platenzaak Elpee. Deze twee kleine Groningse platenlabels hadden voor hun gezamenlijke showcase drie bands uitgenodigd: de Hobbyrocker surfformatie The Krontjong Devils, de gloednieuwe popformatie Meindert Talma & The Negroes, en de populaire Brabantse garagepunkformatie Jabberwocky. De twee Groningse bands presenteerden er hun kersverse cd’s Surfin Sounds en Hondert Punten. Jabberwocky, dat twee jaar geleden een single had uitgebracht op Kogar Records, zou de avond besluiten met een feestelijke punkset.

Ik liep behoorlijk gespannen rond. Dit werd ons eerste optreden in de nieuwe bezetting met Jan Pier (opbouw- en jongerenwerker) op gitaar en drums, Janke (secretaresse bij AVG en freelancevertaalster) op bas, Nyk (werkloos historicus) op drums en gitaar en ik (werkloos historicus) op toetsen en zang. Je debuut maken op Euroslag, een belangrijk popfestival, überhaupt het eerste festival waar ik zou spelen. Dat was toch, zo kwam het mij voor, niet helemaal zoals het hoorde. Ook omdat Janke hiervoor nooit bas en Nyk nooit gitaar/drums had gespeeld in een band. En onze band bestond nog maar twee maanden. We hadden weliswaar veel geoefend op onze zolder aan de Barmaheerd, maar het samenspel rammelde nog aan alle kanten. Maar als het goed ging, was het ook geweldig. Ik had een duo gehad met Nyk (gitaar en keyboard), een trio met Jan Pier en Kees (bas, drum en keyboard), maar er ging toch niets boven een band met drum, bas, gitaar en keyboard. Ja, misschien twee gitaren, maar ik speelde nu eenmaal geen gitaar.

Er hing ook een wat aparte ambiance in de Kelderbar. Overal stonden koffiezetapparaten met koude koffie en levensgrote afbeeldingen van mijn persoon en de leden van de Stichting Hobbyrock en The Krontjong Devils opgesteld. Over een halfuur zou de Groningse surftrots de avond in de Kelderbar openen en hierna zou de Hondert Punten-cd aan mij worden uitgereikt door Adriaan, alias De Jonge Boschfazant. Deze brildagende, immer blijmoedige penningmeester van de Stichting Hobbyrock, nog steeds werkende aan zijn afstudeerscriptie over Sein und Zeit van Martin Heidegger, was een beer van een vent en hij gaf je altijd het gevoel dat alles goed zou komen. Vervolgens zouden The Negroes en ik twee nummers spelen van mijn debuutalbum, dat door Peter Weening meteen op nummer 1 was gezet in zijn Trash That Beat-lijst in de Verakrant: ‘Gaat dit horen, gaat dit kopen! 24 nummers van dit fenomeen uit de Friese Wouden; prachtige teksten en orgelklanken à la ouwe Stranglers.’

Indachtig de titel van de cd liep ons Euroslagoptreden allemaal wat in het honderd. Tijdens de soundcheck van The Krontjong Devils viel er een koffiezetapparaat met koude koffie om dat even eerder door Kees op mijn Yamaha Electone-keyboard was neergezet. Met als resultaat dat de helft van de toetsen het niet meer deed. Ik zag het helemaal niet meer zitten, zeker niet toen de cd-uitreiking wreed werd verstoord door fans van Jabberwocky die dachten dat hun favoriete band na The Krontjong Devils zou spelen en dit daarom ook luidruchtig gingen eisen. Adriaan kon zich niet verstaanbaar maken en de cd-uitreiking werd daarom afgelast.

Jelske

Kieron Gillen: ‘David Bowie saved my life. David Bowie has saved more people’s lives than Batman!’ 

Tom Ewing, Pitchfork (18 juni 2014)

Ik was zo opgefokt dat ik mijn liedjes ‘In de disco’ en ‘Fostedina’, zo hoorde ik achteraf van Jelske, op maniakale wijze, schuimbekkend had gezongen, hetgeen respect afdwong bij het publiek, zelfs bij de Jabberwockyfans. Met Jelske en Hobbe zat ik aan een tafeltje in de Kelderbar aan mijn zoveelste flesje Leeuwbier.

‘Er was echt een onheilspellende, weirde sfeer tijdens jullie optreden,’ zei Jelske.

‘Dat viel toch wel een beetje mee!?’ lachte Hobbe, die altijd een nuchtere kijk op de dingen had. Dit was ook niet zo verwonderlijk, want mijn oude huisgenoot kwam net als ik uit Surhuisterveen. Hij had een mooie bos blond haar en was in het bezit van een fikse neus.

Jelske woonde ergens in de Korrewegwijk en was een oud-studiegenote van Hobbe. Ik was haar een paar keer in het Groningse nachtleven tegengekomen. Ze zag er nog altijd uit of ze net bij een optreden van The Cure was weggelopen: zwarte kleren, de nodige eyeliner boven en onder de felblauwe ogen en het haar twintig centimeter stijf de lucht in.

Jelske was constant aan het woord. Ze had een hele luide en hoge stem, een beetje wat ik mij altijd had voorgesteld bij Bianca Castafiore, die valszingende operazangeres uit de stripalbums van Kuifje. Maar ik vond dat wel mooi. Die bedeesde vrouwen met die fluisterstemmetjes, daar zat je als man toch ook niet op te wachten?

Opeens werd alles licht in de Vera Kelderbar. We besloten naar nachtcafé Koekoek te gaan, een paar meter verderop. Daar vertelde Jelske meerdere malen, tot groot ongenoegen van Hobbe, dat David Bowie een paar keer haar leven had gered.

‘Dat slaat nergens op!’ riep Hobbe, die ondanks zijn dronkenschap zijn kenmerkende, bijna wetenschappelijke nuchterheid bleef behouden. ‘David Bowie heeft jouw leven niet gered. Een liedje van David Bowie, of een elpee van David Bowie of duizend songteksten van David Bowie kunnen níemand zijn leven redden! Onmogelijk! Uitgesloten!’

‘Toch is het zo,’ sprak Jelske met een stem waarin geen enkele twijfel te horen was. ‘David Bowie heeft meerdere keren mijn leven gered.’

De sfeer was dusdanig dat we alle drie wisten dat als Hobbe Koekoek zou verlaten, Jelske en ik elkaar binnen de kortste keren fysiek zouden benaderen. Het vertrek van Hobbe liet dan ook niet lang op zich wachten. Jelske was behoorlijk verkouden, maar dat belette haar niet om mij steeds te willen zoenen.

‘Het spijt me, want jullie zijn zo lekker bezig, maar de tent gaat hier sluiten,’ hoorde ik een stem boven mij.

‘Zullen we nog even naar de Santanabar?’ vroeg Jelske.

Het was halfzes en eigenlijk had ik wel genoeg bier gehad en wilde ik liever meteen met haar naar huis, maar Jelske wilde het moment suprême blijkbaar nog even uitstellen. We zwalkten over de Grote Markt naar de bar die 24 uur per dag open was en waar voorheen pornobioscoop De Beurs was gevestigd.

Het ochtendlicht deed zeer aan de ogen. Halverwege onze wandeling over de Vismarkt werd de nachtelijke stilte opeens verstoord door het schelle geluid van Jelskes stem: ‘Ah nee... Ik heb mijn hart gebroken!’

‘Wat heb je?’ vroeg ik verbaasd, ‘je hart gebroken?’

‘Nee, niet mijn hart... Mijn hak! Kijk!’

Ze pakte mij vast en trok tegelijkertijd haar linkerbeen omhoog. Er ontbrak inderdaad een hak aan de linkerlaars. Wat we ook probeerden, we kregen de hak er niet meer aan. Het hielp ook niet dat we geen tube universele lijm bij ons hadden.

‘Wil je nog wel naar de Santanabar nu?’ vroeg ik met lichte hoop in mijn stem.

‘Tuurlijk wel. We zijn er al bijna. Als jij mij een beetje ondersteunt, gaat het prima.’

Het was niet druk in de Santanabar. Enkele mannen waren aan het poolen. Nog een paar andere heren en dames van dubieus allooi zaten aan de bar. In een donker hoekje gaf Jelske mij, behalve een nieuwe karrenvracht aan bacillen, ook steeds vragen en dilemma’s op als: ‘Meindert, je mag niet verliefd op me worden. Beloof je me dat je niet verliefd op me zult worden?’ En: ‘Meindert, wij zijn geen soulmates. Zijn wij soulmates, Meindert?’

Ik gaf steeds zo eerlijk mogelijk op al haar vragen een ontkennend antwoord.

Om een uur of acht stonden we weer buiten. Mijn fiets stond nog bij Vera. Jelske zei dat ze met de stadsbus naar Vera was gekomen. Ik was snotverkouden geworden en voelde me ontzettend moe. Echt veel zin had ik niet meer in lichamelijke activiteiten met Jelske, maar ze moest sowieso bij me achterop vanwege haar hakloze laars. Er zat weinig anders op dan, de woorden van de laatste grote CDA-leider indachtig, dit karwei af te maken.

Een nogal luidruchtig karwei, want Jelske praatte, toen we uiteindelijk in haar bed waren beland, de hele tijd maar door met die luide, hoge stem van haar... Ze kon maar niet ophouden met vragen stellen.

‘Doe ik het zo goed, Meindert? Wat moet ik nu doen, Meindert? Vind je dit lekker, Meindert? Is het voor jou ook lekker, Meindert? Lekker hè, Meindert? Als je het niet lekker vindt, moet je het zeggen hoor. Wat zullen we nu doen, Meindert? Voelt het goed? Vind je het lekker als ik het zo doe, Meindert?’

Wat moest ik hierop antwoorden? Zo vaak had ik nog niet gesekst. Met Marije had ik niet gesproken tijdens mijn vrijpartijen.3 Ik probeerde me te concentreren, een volledige focus op de job, maar dat was met die maar doorratelende Jelske geen sinecure. Dit ging zo niet goed komen... Waarom al die vragen? Een beetje kreunen, een beetje je waardering uitspreken, prima. Maar er was toch ook zoiets als lichaamstaal? Waar ik bang voor was, gebeurde. Mijn pik begon te verslappen. Ik durfde Jelske niet te vragen of ze haar mond ook stil kon houden. Was ze waarschijnlijk ook niet toe in staat. Wat moest ik doen?... Jelske begon al met: ‘Of vind je dit niet lekker? Voelt het niet goed, Meindert?’

Opeens wist ik de oplossing. Ik zei tegen Jelske dat ik heel nodig moest pissen, rolde van een verbouwereerde Jelske af en graaide mijn op de grond gesmeten spijkerbroek mee. In de badkamer haalde ik m’n portemonnee tevoorschijn waarin behalve papiergeld en pasjes ook twee oordopjes zaten. Hele goeie oordopjes. Terug in bed besprong ik Jelske. Ik hoorde geen enkele Jelske meer en gaf alles wat mijn intens vermoeide lichaam te bieden had. Pas toen ik was klaargekomen, deed ik de oordopjes, zonder dat Jelske dit merkte, weer uit.

Toen we om vijf uur ’s middags uit bed stapten, bekende Jelske dat ze had gelogen en dat haar fiets op dit moment gewoon voor Vera stond.

‘Jaja,’ lachte ik schamper, ‘en dat David Bowie jouw leven heeft gered, was zeker ook niet waar, hè?’

Ik bracht Jelske naar de bushalte, waar ze met lijn 6 van Beijum naar de Grote Markt kon rijden om haar fiets op te halen.

‘O ja,’ zei ik, ‘mag ik je telefoonnummer?’

‘Waarom wil je mijn telefoonnummer?’ vroeg Jelske. ‘Je bent toch niet verliefd op me geworden, Meindert hè? Je had beloofd niet verliefd op mij te worden!’

‘Ik ben niet verliefd,’ zei ik, ‘mag ik dan nu wel jouw telefoonnummer?’

‘Maar wat wil je daarmee bereiken Meindert?’ vroeg Jelske. ‘Laten we het gewoon bij deze ene keer houden. Het was leuk zo en laten we het dan bij die leuke ene keer houden.’

Deze Cd Verkoopt Voor Geen Kwartje

Sombere songs over alcohol (Hobbydrinker), tegendraadse punk (Strandheem), scheve blues (Dikke Paulus) en gerafelde pop (Versmobiel-ondernemer) rijgen zich caleidoscopisch aaneen. Niet altijd even overtuigend, wel telkens getuigend van een eigen warse binnenwereld.

Stan Rijven, Trouw (27 maart 1997)

De noordelijke pers was positief over Hondert Punten en opvallend was dat ze het album vooral ook zagen als product. Leeuwarder Courant: ‘Uiterst sympathiek product.’ Nieuwsblad van het Noorden: ‘Een bijzonder en opvallend product.’ Universiteitskrant Groningen: ‘Met Hondert Punten heeft muzikaal Groningen eindelijk weer een exportproduct dat meetelt.’

Ik kreeg m’n eerste landelijke recensies in muziekbladen als OOR. De enige landelijke krant die aandacht aan Hondert Punten besteedde, was Trouw. Stan Rijven had mijn streven om alle nummers in elkaar te laten overlopen om het gevoel van een document humain extra te versterken goed opgepikt.

Ik was zo trots op m’n eerste album dat ik tijdens swingavonden in Vera een buideltje om m’n nek en onder mijn bloes had hangen met daarin vijf cd’s. Als ik bekenden tegenkwam, en hij of zij vertelde dat ze goede dingen hadden gehoord over mijn debuutplaat, toverde ik al snel de bewuste cd onder mijn bloes vandaan en voor ik het wist, was ik ze alle vijf kwijt. Deze methode had ik afgekeken van Karel ten Haaf, een uit Bloemendaal afkomstige, uiterst beschaafde en welbespraakte trotskist en dichter. Voor weinig geld liet hij zo nu en dan een bundeltje in een oplage van honderd exemplaren drukken in het handzame A7 meeneemformaat. Vervolgens ging Karel ’s avonds de stad in met zijn jaszakken vol bundeltjes en verkocht deze, zonder vervelende of opdringerige verkooppraatjes, aan argeloze of beschonken cafébezoekers voor een tientje, zodat hij in elk geval die nacht een beetje fatsoenlijk door kon drinken.

Op verzoek van Jan Pier had ik ook een handgeschreven advertentie gemaakt die in de Verakrant werd afgedrukt. Boven een foto uit het cd-boekje waarin ik in onze huiskamer sta te lachen voor een grote Joy Division-poster stond: ‘Koop mijn plaat!’ Onder de foto stond hoe je de cd kon bestellen.

Ik zocht ook een muziekliefhebber op die weinig op had met mijn manier van muziek maken en die nooit een stap had gezet in donkere muziekholen als Vera: De Stille Genieter. Op Hondert Punten stonden twee liedjes over hem en zijn protegé Rommy, de Stem van de Friese Wouden. Als jongetje had ik met mem vaak afgestemd op De Stille Genieter, de populairste geheime zender in Friesland en een van de populairste buiten Friesland. Begin jaren tachtig had De Stille Genieter de garage achter zijn huis in Harkema omgetoverd in een platenschuurtje. Wat hij draaide werd achter in de garage verkocht en omgekeerd. Met de introductie van de compact disc kreeg het platenschuurtje de naam cd-speciaalzaak De Stille Genieter. Enkele jaren daarvoor had hij zijn eigen platenlabel STG Records opgericht. Diverse regionale artiesten brachten hier hun singles, elpees en later cd’s op uit. De laatste jaren voornamelijk singles en cd’s van Rommy, Stem van de Friese Wouden. Deze plaatjes werden door De Stille Genieter bijna om het uur gedraaid. Wat dat betreft was hij niet dom.

Ruim een jaar geleden was ik bij De Stille Genieter geweest om hem mijn debuutsingle te laten horen met op de B-kant een lied over Rommy, de Stem van de Friese Wouden.

Bij mijn binnenkomst was er niemand te bekennen. Wel rinkelde er, zodra ik de deur opendeed een belletje, waarna er een vrouw de winkel in liep, naar alle waarschijnlijkheid de Lady. Ik vertelde dat ik De Stille Genieter wilde spreken. Even later stond ie voor me: een stevige baas van eind veertig, met zwart haar en dito bakkebaarden. Om zijn hals droeg hij een gouden ketting met allemaal letters die samen de voor- en achternaam van De Stille Genieter vormden.

‘Goeiemiddei,’ zei ik, ‘ik bin Meindert Talma. Ik haw in single makke oer Rommy, “Rommy, Stem van de Friese Wouden” en ik...’

‘Wa seisto datsto wiest?’

‘Eh... Meindert Talma?’

‘En jij hebt een single gemaakt over Rommy?’

‘Ja.’

‘Maar dat mag zomaar niet... Jij kunt niet zomaar een liedje over Rommy maken...’

‘Maar het is een heel positief ver...’

‘En het heet “Rommy, Stem van de Friese Wouden?”’

‘Ja, maar eh...’

‘De naam: Stem van de Friese Wouden is wettelijk door ons vastgelegd. Niemand mag zomaar de naam Rommy, Stem van de Friese Wouden gebruiken!’

‘Nee, maar ik heb een liedje over Rom...’

‘Hetzelfde met de naam De Stille Genieter. Niemand mag zomaar de naam De Stille Genieter gebruiken!’

Uiteindelijk kreeg ik De Stille Genieter zover om even naar mijn single te luisteren. Hoewel hij alleen nog maar cd’s verkocht in zijn winkeltje, had hij nog wel een pick-up op de toonbank staan. Ik had gezegd dat hij kant B moest draaien, waar het liedje over Rommy op stond. Maar zonder wat te zeggen, legde De Stille Genieter kant A op de platenspeler. Halverwege ‘20 jaar Muzikale Fruitmand’ zei ik: ‘Dit duurt nog wel drie minuten. Misschien is het toch verstandig om de B-kant te draaien. Het tweede nummer gaat over Rommy.’

‘Oké jonge,’ zei De Stille Genieter. Hij draaide het singletje om, en deed de naald in de groef van het tweede nummer, dat net als de A-kant was opgenoment met een eenvoudig tweesporenbandrecordertje. Aan het begin van het derde couplet, waar de vrouwen niet meer te houden zijn als Rommy ten tonele verschijnt, drukte De Stille Genieter opeens op het stopknopje van de pick-up. Hij gaf mij een flauwe glimlach en zei: ‘Ik vind het mooi dat je een nummer over Rommy maakt en ik koop het singeltje ook wel, maar ik wil ook eerlijk tegen je zijn. Je hebt al zo veel mensen die andere mensen de grond in slijmen, maar dat doe ik niet. Ik loop al zo’n dertig jaar mee en ik zal je dit vertellen: dit plaatje zal voor geen kwartje verkopen. Het klinkt misschien hard, maar ik ben gewoon eerlijk. De volgende keer, als je weer wat wilt opnemen, moet je even bij mij komen. Ik heb betere microfoons. Rommy zingt met een microfoon van tienduizend gulden, dat is gewoon zo’n dikke lamp. Ik bedoel maar. Ik heb het nu even beluisterd, maar de teksten zijn niet te verstaan en het geluid kon stukken beter. De volgende keer als je wat opneemt, moet je mij even bellen, dan nemen we het even op in een studio.’

Ik had De Stille Genieter niet opgebeld en we hadden Hondert Punten opgenomen met een viersporenrecorder in huiskamers en niet in een studio, maar toch was ik benieuwd, wat De Stille Genieter er deze keer van zou vinden.

Op een koude dinsdagmiddag stapte ik de cd-speciaalzaak De Stille Genieter binnen waar de Lady net binnenkwam.

‘Goeiemiddag,’ zei ik, ‘is de baas er ook?’

‘Hoi Meindert, ja hij is wat aan het prutsen in de garage, roep hem maar even.’

Ik liep de garage in. De Stille Genieter stond op een trap, ik zag alleen zijn korte, stevige benen.

‘Folluk! Hjir is Meindert mei in nije cd.’

Het was even stil.

‘Ik kom der oan.’

Even later stonden we beiden in het winkeltje te luisteren naar mijn cd. Ik had gezegd dat het wel aardig zou zijn om even nummer 12 en 19 te draaien, omdat die over Dikke Paulus, Rommy en hem gingen. Maar zonder wat te zeggen, was De Stille Genieter vanaf het eerste nummer begonnen te luisteren. Halverwege het tweede nummer zei ik: ‘De cd duurt zo’n 55 minuten, misschien is het toch verstandig om eerst even nummer 12 te draaien.’

‘Oké jonge,’ zei De Stille Genieter. Hij spoelde de cd door tot aan het nummer ‘Dikke Paulus’ en begon weer stil te luisteren, met de blik op oneindig.

Dikke Paulus zit voor het raam en staart wat somber naar buiten.

Met zijn dubbele tong maakt hij mooie klakkende geluiden.

Dikke Paulus heeft vandaag bezoek van de blauwe muggen gehad.

Alcoholdampen trekken op uit zijn hart.

Dikke Paulus staat moeizaam op en doet de radio aan.

Een mooi stukje muziek klinkt er over de band.

Het is de muziek van radioamateur De Stille Genieter.

Dikke Paulus voelt zich alweer een heel stuk beter.

Aan het begin van het derde couplet, waar Dikke Paulus De Stille Genieter opbelt met het verzoek om even een liedje van Rommy te draaien, drukte De Stille Genieter opeens op het stopknopje. Hij gaf mij een flauwe glimlach en zei: ‘Meindert jonge, ik vind het mooi dat je een nummer over Rommy of mij maakt, en ik koop de cd ook wel, maar ik wil ook eerlijk tegen jou zijn. Je hebt al zo veel mensen die andere mensen de grond in slijmen, maar dat doe ik niet. Ik loop al zo’n dertig jaar mee en ik zal je dit vertellen: deze cd verkoopt voor geen kwartje. Het klinkt misschien hard, maar ik ben gewoon eerlijk. Waarom ben je niet even bij mij gekomen? Ik heb dat bij die single van jou ook al gezegd.’

Hierna vertelde De Stille Genieter weer dat Rommy zong met een microfoon van tienduizend gulden en dat mijn teksten niet te verstaan waren en het geluid helemaal knudde was. De Stille Genieter liet allemaal artiesten de revue passeren, die het volgens hem net als ik helemaal verkeerd hadden aangepakt, om vervolgens nog even Tango der Liefde, de nieuwe cd van Rommy in de cd-speler te duwen en keihard af te spelen. Het winkeltje trilde ervan. Om nog even het verschil te laten zien in geluidskwaliteit, draaide De Stille Genieter op hetzelfde geluidsniveau mijn nummer ‘Hobbydrinker’, wat een geweldig storend basgeluid opleverde. Hierna keek hij mij aan met een bedenkelijke blik en zei: ‘Als ik dit zo beluister, Meindert, en dan heb ik het niet eens over de allerbelabberdste kwaliteit van de muziek, Meindert, wie heeft jou ooit wijsgemaakt dat jij een zanger bent?’

Zanger

Ik had net mijn debuutalbum gemaakt.

Ik werd geprezen, maar ook gehaat.

Ik was geen rockzanger als John Lennon.

Mensen moesten vaak aan mijn zangstem wennen.

Ze zeiden: ‘Meindert jongen, jij bent heel erg lang.

Maar je bent een dwerg als het gaat om jouw zang.

Je kunt echt niet zingen, Meindert jongen.

Het deed pijn aan mijn oren toen jij had gezongen.’

Ik was bij De Stille Genieter in Harkema.

Ik zei: ‘Hjir is de earste cd fan Meindert Talma.’

Even later schalde mijn stem door de platenzaak.

De Stille keek alsof hij pijnlijk was geraakt.

Hij zei: ‘Meindert jonge, Meindert jonge,

dû kinst net foar in meter sjonge.

Dû bist fierder in hiele bêste jonge.

Mar dû kinst echt net foar in meter sjonge.’

Tsjonge jonge jonge jonge.

Wat bisto in minne sjonger.

Ik zing op m’n gevoel van hoog naar laag.

Het is geen stem die alle oren behaagt.

Ook hebben sommigen moeite met mijn timing,

mijn metrumgebruik en manier van rijmen.

Ze zeggen: ‘Meindert jongen, jij bent heel erg lang.

Maar je bent een dwerg als het gaat om jouw zang.

Je kunt echt niet zingen, Meindert jongen.

Het deed pijn aan mijn oren toen jij had gezongen.’

‘Meindert jonge, Meindert jonge,

dû kinst net foar in meter sjonge.’

Tsjonge jonge jonge jonge.

Wat bisto in minne sjonger.

Wat Is Dit Voor Uitzending?...

In mijn hoofd: Meisjes en vrouwen,

daarvan heb ik er genoeg van

in mijn hoofd zitten

om er honderd huizen mee te vullen.

In mijn hoofd: Heel veel kennis,

triviale feiten over sport,

popmuziek en geschiedenis.

Het gaat allemaal met mij mee het graf in.

In mijn hoofd: Us heit, ús mem, myn suster,

ús pake, ús beppe, myn freonen,

myn fyannen, mijn dromen

die alleen uitkomen in mijn hoofd.

MT, ‘In mijn hoofd’, Dammen met ome Hajo (1999)

Wie had mij ooit wijsgemaakt dat ik een prima figuur zou slaan in de tv-quiz Twee voor Twaalf? Dat was Hermyn, de toenmalige vriendin van Hobbe, die Hobbe en mij, zonder ons hiervan op de hoogte te stellen, begin 1995 had opgegeven voor de bekendste Nederlandse kennisquiz. Ze wist dat Hobbe al vanaf zijn jongste jaren een trouwe kijker van deze quiz was, maar dat hij zichzelf nooit zou opgeven. Hermyn had mij opgegeven vanwege mijn kennis van sport, popmuziek, film en geschiedenis.

Op een septemberdag in 1995 werden we uitgenodigd voor de selectiedag in het VARA-gebouw. Hobbe en ik hadden de avond daarvoor een feestje gehad en we stapten daarom met een beste kater in de trein naar Hilversum.

Na diverse bekers koffie in de trein en op het station waren Hobbe en ik weer het mannetje en klaar voor een eerlijke strijd met de tweehonderd andere kandidaten op de selectiedag. Na een schriftelijke test van honderd vragen, volgde een kort gesprek met het productieteam van Twee voor Twaalf. Dat we uit het noorden kwamen en beide werkeloos waren, scheen hen wel te bevallen.

Een paar weken later werden we opgebeld. We hadden de test glansrijk doorstaan en konden een formulier verwachten over de opnamedagen.

Anderhalf jaar later was het zover. Op een vroege zaterdagochtend, eind februari, arriveerden Hobbe en ik op het Hoofdstation van Groningen. In respectievelijk een blauw en een geel overhemd. De VARA had ons in verband met de techniek van het beeld verzocht geen uitgesproken witte of zwarte kleding en geen kleding met kleine strepen of ruiten aan te trekken.

In de trein werden we het er al snel over eens dat Hobbe de vragenopzoeker zou zijn. Hij was de meest kalme persoon van ons tweeën en het was zaak het hoofd koel te houden bij het doorbladeren van de naslagwerken die we tot onze beschikking hadden. We hadden ook afgesproken dat als Hobbe had gezegd: ‘Dat zoeken we op’, dat hij dan niet naar presentatrice Astrid Joosten zou luisteren. Luisteren en opzoeken tegelijk was onverstandig, had Astrid zelf onlangs nog verkondigd in de VARA-gids, zo had Hobbe gelezen.

‘As we it wurd mar hawwe,’ zei ik, terwijl ik uit het raam keek.

‘Ja, dat seit iderien dy’t oan Twee voor Twaalf meidocht,’ wist Hobbe, ‘wie het woord raadt, kan over straat.’

In Hilversum bleef ik na enkele meters staan.

‘Hee kijk!’

Honderd meter verderop stonden Van Kooten en De Bie, met grote zwarte nepsnorren onder hun neus geplakt. Duidelijk chagrijnig stonden ze te wachten op het moment wanneer men weer kon beginnen met filmen.

Gearriveerd bij het NOB Actualiteitencentrum aan de Sumatra-laan 45 in Hilversum kregen we een rondleiding van onze gastvrouw Ria Sluijter, die vertelde dat ze ooit begonnen was bij de televisie als plasgeitenbreier bij De film van ome Willem, en maakten we kennis met onze twee tegenstanders: een 40-jarige antiquaar en een 36-jarige restaurantkok. Ze heetten beiden Cees met een C en woonden in Dordrecht. Van de oudste Cees kreeg ik een geel kaartje waarop stond: Antiquariaat Cees Groesbeek / Voorstraat 148 A / 3311 ES Dordrecht / Tel.: 078 - 613 71 72.

‘Mocht je met jouw band ooit nog eens in Dordrecht spelen,’ zei Cees.

Na nog een slap handje van Astrid Joosten, die heel klein bleek, maar voor haar 38 jaar nog steeds een hele mooie verschijning, werden we geleid naar een grote lege sporthal. Midden in de sporthal stonden een tafel en een paar stoelen. Aan het plafond hingen honderden lampen. Onze verbazing was groot. We hadden een heel knus en sfeervol studiootje verwacht.

De Ceessen mochten eerst. Nadat Hobbe en ik een twintigtal minuten hadden gewacht in een belendende ruimte was het uur van de waarheid aangebroken. We werden verzocht om plaats te nemen achter de desk en moesten heel dicht naast elkaar zitten. Omdat ik een kop groter was dan Hobbe werd mijn stoel omlaag gedraaid zodat onze hoofden even hoog waren voor de cameraman.

‘En ook de volgende spelers zijn hier vandaag voor het eerst,’ knikte Astrid Joosten mij vriendelijk toe.

‘Hallo, ik ben Meindert Talma en woonachtig te Groningen. Ik ben werkzoekend historicus, maar ik zit momenteel wat in de muziek en in de schrijverij. Een debuut-cd is onlangs uitgekomen en dat was het wel zo’n beetje.’

‘Dat was het wel zo’n beetje,’ lachte Astrid, ‘en je komt hier spelen met?’

‘Hobbe van der Velde. Ik woon ook in Groningen en ik werk bij de gemeente Groningen als automatiseringsmedewerker.’

‘Jullie hebben vijftien minuten speeltijd,’ zei Astrid, ‘en die gaat nu in. Op 29 januari 1996 nam een Nederlandse zangeres afscheid van haar publiek met een feestelijke avond in het Concertgebouw. In 1953 begon zij als oratoriumzanger. Ze vergaarde internationale roem en behoorde tot de groten in de wereld van de klassieke zang.’

Hobbe en ik keken aandachtig naar het scherm waarop een in een blauwe jurk getooide zangeres van in de veertig stond te zingen dat het een lieve lust was. ‘1973 Idomeneo - W.A. Mozart’ stond er als onderschrift bij de beelden.

‘Wie is deze Nederlandse zangeres?’ vroeg Astrid.

Was het niet iets met Elisabeth? Verdomme... Ik wist het niet!

‘Die moeten we even opzoeken,’ zei ik, nadat ik kort met Hobbe had overlegd.

‘Een muziekvraag en we beginnen meteen al met opzoeken!’ plaagde Astrid.

‘Ja,’ lachte ik een beetje beschaamd, ‘het was volgens mij Elisabeth nog wat. Maar ik weet het niet zeker.’

‘Een beetje ander genre,’ concludeerde Astrid.

Vraag twee ging over een fruitige Indiase theesoort met de nasmaak van honing. Tijdens de laatste woorden van Astrid luidde Hobbe de bel. Een vraag over Indiase thee... Hoe kregen ze het in de harses! Verdomme, ook de tweede vraag wist ik niet!

‘Eh...’ mompelde ik, ‘ik ben niet zo’n theedrinker.’

Ik richtte me tot Hobbe: ‘Weet jij het?’

‘Ik heb het niet gehoord,’ zei Hobbe.

‘Zeg dan eerst maar waar je voor belde,’ zei Astrid.

‘Het antwoord op vraag één is Elly Ameling,’ zei Hobbe.

‘Elly Ameling,’ herhaalde Astrid, ‘dus geen Elisabeth.’

‘Nou misschien wel,’ zei Hobbe, ‘Elly zou haar roepnaam kunnen zijn en Elisabeth haar echte doopnaam.’

‘Ja, je weet het niet,’ zei Astrid, ‘vraag twee ligt er ook voor je. En vraag drie is gemaakt door de studenten van de Hogeschool voor de Kunsten, de HKU.’

Er werd een filmpje vertoond over glas. De voice-over zei: ‘De aggregatietoestand van glas is bijzonder en wordt wel aangeduid met een woord dat in het Grieks “zonder gedaante” betekent.’

‘Welk woord is dat?’ vroeg Astrid.

Ik stond hier verdomme voor joker! De derde opeenvolgende vraag die ik niet wist... De aggregatietoestand van glas... Hoe moest ik dit nou godverdegodver weten?... Ik keek Hobbe aan. Hij had twee jaar natuurkunde gestudeerd. Hobbe dacht diep na, maar kon er niet opkomen.

‘Oké,’ zei Astrid, ‘ik leg hem opzij.’

Vraag vier was de andere naam voor de distelvink.

Ik wilde hier niet zijn in deze afschuwelijke sporthal... ‘O God, mag ik hier alsjeblieft weg,’ bad ik. Waarom had ik niet wat vaker naar De Jonge Boschfazant geluisterd als die zijn vogelkennis etaleerde? Hobbe, die vraag twee over de Indiase theesoort aan het opzoeken was, had ook geen idee.

‘Die moeten we ook opzoeken,’ lachte ik besmuikt.

‘Ook opzoeken,’ lachte Astrid een beetje bezorgd, ‘Hobbe krijgt het druk... Maar vraag vijf is voor jou, Meindert!’

Ik begon het ontzettend warm te krijgen. Er werd een filmpje vertoond waarna Astrid vroeg: ‘Hoe heette de verzetsgroep waar fotograaf Cas Oorthuis deel van uitmaakte?’

O nee, wat was ik een vieze domme klootzak... Een geschiedenisvraag voor iemand die was afgestudeerd in eigentijdse geschiedenis met als specialisme filmgeschiedenis en ik wist alweer het antwoord niet! Vijf vragen achter elkaar die ik niet wist... Verdomme, verdomme, verdomme! Bedremmeld bekende ik: ‘Ja, dat weet ik niet...’

Astrid keek me een beetje moedeloos aan en zei: ‘Jij had gebeld Hobbe?’

‘Ja, die aggregatietoestand is amorf. Vraag drie. En ik denk dat vraag twee Darjeeling is.’

Vraag zes was de eerste die ik wist te beantwoorden: circusfamilie Rens.

Vraag zeven over een beroemde Belgische surrealistische schilder beantwoordde ik vol overtuiging met ‘Matisse’.

Vraag acht over de hoofdpersoon van het klassieke Zweedse kinderboek van Selma Lagerlöf beantwoordde ik resoluut met ‘Nils Lofgren’.

Ik had m’n zelfvertrouwen een beetje hervonden en besloot me niet meer druk te maken.

Vraag negen over de titel van een overbekende song uit de musical Showboat wist ik niet. Hobbe ook niet.

Vraag tien over een vulkaanuitbarsting op een Caribisch eiland wist ik ook niet.