Heilige grond

Sander Blom

Heilige Grond

thriller

Uitgeverij Passage, Groningen 2022

Omslag: Vera Post

Auteursfoto: Henk Veenstra

© Sander Blom, Aduard & Uitgeverij Passage

Niets van deze uitgeve mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt op wel-ke wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Uitgeverij Passage, Sint Jansstraat 15, 9712 JM Groningen

www.uitgeverijpassage.nl

sanderblomﬁlms.nl

ISBN ebook 97890 5452 881 4 / NUR 305

 ‘Non nobis, Domine, non nobis, sed Nomini tuo da gloriam. /

Geef eer, niet aan ons, Heer, niet aan ons, maar aan Uw naam.’

– motto van de Orde van de Arme Ridders van Christus en de Tempel van Salomo

‘Geloof degenen die de waarheid zoeken, twijfel aan degenen die haar hebben gevonden.’

– André Gide, Frans schrijver en Nobelprijswinnaar (1869-1951)

‘Ik wil nooit sterven voor dat waarin ik geloof, want ik kan me vergissen.’

– Bertrand Russell, Engels filosoof (1872-1970)

Proloog

Dinsdag 9 november 2021

23.13 uur

Het lichtje in de stacaravan lokte hem, trok hem aan als een magneet. Dat deed het al twee uur lang en toch bleef hij zitten wachten. Geduld was een eigenschap die hij had leren waarderen. Ook op deze belangrijke avond kwam het van pas.

Heel af en toe passeerde er een auto over het zeiknatte boerenweggetje tussen hem en de kleine camping. Niemand besteedde aandacht aan de schijnbaar verlaten auto die op de betonplaat in de akker stond. En zelfs al deden ze dat wel, na vanavond zou hij deze nummerplaten niet meer gebruiken.

Camping was een te groot woord. Aan de andere kant van de weg stond een herenboerderij, compleet met een oprijlaan, geflankeerd door hoge eikenbomen waarvan de takken zwaaiden in de wind. Schuin achter de grote schuur lag een grasveldje met enkele stacaravans en ruimte voor tenten. In deze tijd van het jaar was de plek verlaten. Op één stacaravan na.

De regen sloeg luid op het autodak. Dat was al uren zo en zijn zicht naar buiten werd vervormd door de vele druppels op de voorruit. De herfststorm leek een voorbode van wat er komen ging. Het was een teken van God dat hij het juiste deed.

Eindelijk ging het licht in de stacaravan uit en was de duisternis vrijwel compleet. Hij was maar enkele kilometers ten noorden van de stad Groningen en toch voelde het hier als het einde van de wereld. Geen lantaarnpalen, geen kunstlicht anders dan de zwakke buitenlamp van de boerderij en in de verte de gloed van de stad aan de hemel. Dat was des te beter. Hier kon hij ongestoord zijn gang gaan.

Hij sloot zijn ogen, vouwde zijn handen en prevelde een gebed. Het was een vers uit de Bijbel waar hij afgelopen dagen vaak aan dacht. ‘Daarop hoorde ik de stem van de Heer zeggen: “Wie zal ik sturen? Wie kan namens ons gaan?” Ik antwoordde: “Hier ben ik, stuur mij.”’

Een rilling trok door zijn lijf. Vanavond was hij op een heilige missie. Hij twijfelde er niet meer aan dat hij voor de Heer zelf werkte. En om het nog makkelijker te maken was de man in de stacaravan een zondaar, dat had hij net met eigen ogen gezien.

Hij duwde het portier open. De interieurverlichting bleef uit, daar had hij voor gezorgd. In de kofferbak lagen twee jerrycans en een rugzak met drie goedgevulde glazen flessen. Uit elk daarvan stak een doordrenkte doek als lont. Naast de molotovcocktails lagen twee metalen kettingen, gewikkeld in wc-papier om gerinkel te voorkomen, en een steen. Hij ritste de tas dicht.

Op zijn borst voelde hij het houten kruis aan de rozenkrans. Hij droeg een dikke winterjas over zijn bruine pij en gevoerde laarzen aan zijn voeten. Het was ongetwijfeld een lachwekkend gezicht, maar nu vooral erg praktisch. Hij tilde de zware tas en jerrycans uit de kofferbak en sloot de wagen af.

De kust was veilig, auto’s zag je hier van mijlenver aankomen. Hij stak de weg over en liet zich aan de andere kant in de sloot zakken. Rechts van hem liep de oprijlaan over een betonnen brug naar de boerderij. Maar hij sloeg linksaf en volgde de sloot die verderop een bocht maakte en zo naast het kampeerveld uitkwam.

De bomen en struiken die het grasveld omsloten, dwongen hem om over de steile slootkant te lopen. Hij vorderde langzaam. Af en toe bracht een windvlaag hem aan het wankelen en vloog de regen horizontaal voor hem langs. De maan ging verscholen achter donkere regenwolken, maar zijn ogen waren al zo lang aan het duister gewend dat hij de omgeving redelijk goed zag.

Zijn gezicht was zeiknat en de druppels liepen van zijn kin. Hij ploeterde voort, balancerend met de jerrycans in zijn handen. Er verscheen een auto in de verte die enkele minuten later passeerde zonder hem te zien. Eindelijk verdwenen de struiken en zag hij de stacaravan.

Voor de zekerheid keek hij om zich heen. Hij glimlachte om zijn eigen voorzichtigheid. Er was helemaal niemand hier. De enige geluiden waren het gestage getik van de regen en het roepen van een eenzame uil. Snel rende hij gebukt over het grasveld.

Hij hield halt bij de stacaravan waar een kwartier geleden nog licht brandde. Er zat modder op het metalen trappetje naar de deur, een paar laarzen stond bovenaan. De caravan rustte met de hoekpunten op grote houten bielzen.

Hij bukte en keek onder het gevaarte. De ruimte was veertig centimeter hoog, meer dan genoeg om te kruipen. Hij zette de rugtas neer, legde de jerrycans op de grond en schoof ze voor zich uit. De modder kroop in alle gaten van zijn kleding terwijl hij naar voren tijgerde. Middenin stopte hij. Hij leegde een van de jerrycans.

De sterke geur van benzine drong zijn neus binnen. Hij vertrok zijn gezicht en kroop snel enkele meters opzij, waar hij de tweede jerrycan leeggoot. Daarna liet hij de lege jerrycans achter en werkte zich onder de caravan uit.

Nu opende hij zijn rugzak. Hij pakte de kettingen, liep voorzichtig het trappetje naar de deur op en maakte ze vast om de deurklink. Vervolgens maakte hij de ene ketting aan de linkerkant van het trappetje vast en de andere aan de rechterkant. Van een afstandje bekeek hij zijn eigen werk. Het was een merkwaardige driehoek van metaal die de stacaravan definitief afsloot.

Nog altijd klonk er geen geluid vanbinnen. Zijn slachtoffer sliep, zich niet bewust van het naderende noodlot.

Hij opende het voorste vak van de rugtas, pakte de Zippo-aansteker en knipte hem open. Een oranje vlam verscheen, flikkerend in de harde wind. Hij bukte naast de caravan en wierp de aansteker eronder. Snel stapte hij achteruit.

Het geluid van een sterke windvlaag klonk. Van onder de stacaravan sloegen de vlammen naar buiten in een oogverblindend licht. Direct likten ze zich aan de zijkanten een weg omhoog. Even schermde hij zijn ogen af van het inferno, toen herpakte hij zich. Hij graaide de steen uit de rugtas, zette zijn voeten wat uit elkaar om stevig te staan en wierp hem door een van de kleine ramen van de caravan.

Het glas brak met een luid gerinkel. Hij wachtte niet op een reactie. Met een tweede aansteker stak hij de lonten van de drie molotovcocktails aan. Hij wierp ze een voor een naar binnen door het gebroken raam. Drie oranje explosies weerkaatsten in de restanten van het glas. Een schreeuw klonk.

Hij raapte zijn rugzak van de grond en liep verder naar achteren, vluchtend voor de hitte van de vlammen. De hele stacaravan was nu gehuld in razend vuur. De andere ruiten sprongen ook. Zwarte walmen dreven door de openingen naar buiten.

De voordeur bewoog. Hij ging enkele centimeters open en trok toen beide kettingen strak. Van binnen klonk een schreeuw van pure paniek, wanhoop en pijn.

Met open mond keek hij naar zijn werk. Het historische besef drong zich aan hem op. Vanavond brandde een ketter, zoals zovelen voor hem gedaan hadden. De woeste vlammen verlichtten de hele omgeving, wierpen angstaanjagende schaduwen over het veld en sloegen meters boven het dak van de stacaravan uit.

Zijn werk hier was klaar. Hij draaide zich om en rende terug naar de sloot. Daar gleed hij naar beneden. Het lukte niet om af te remmen op de steile, glibberige wand en hij landde met een plons in het water. IJskoud slootwater spoelde zijn laarzen in. Het deerde hem weinig.

Hij klom met handen en voeten omhoog en gunde zich nog een laatste blik op de vuurzee. Gebiologeerd keek hij toe hoe de vlammen uit het inmiddels zwartgeblakerde karkas sloegen. De kans dat iemand dit overleefde, was nul.

Een warm gevoel stroomde door zijn aderen. Hij wreef met beide handen over zijn gezicht en rook de benzine, proefde de modder.

Darius was zijn naam. Niet de verwerpelijke burgerlijke naam die zijn moeder hem had gegeven na de moeizame geboorte, maar degene die hij zelf had gekozen toen hij een herkansing kreeg. En vanavond deed hij zijn naam eer aan. Vanavond beschermde hij alles wat belangrijk was.

1

Golf van Biskaje

Juni 1147

Het zwaard vloog recht op zijn hoofd af. Gaudri bukte en hoorde het wapen rakelings langs zijn oor suizen. Snel stapte hij achteruit om voorbereid te zijn op de volgende uithaal. De jongen tegenover hem ontblootte zijn tanden. Het bruine haar plakte in het zweet op zijn voorhoofd. Toen viel hij opnieuw aan.

Gaudri ving de eerste klap op. Een pijnscheut schoot door zijn hele arm en weer wankelde hij achteruit. Ditmaal stootte hij tegen de rand van een van de dekplanken. Hij verloor zijn evenwicht en zijn tegenstander zag zijn kans schoon. Een klap op zijn borst sloeg alle lucht uit Gaudri’s longen. Hij viel op het houten dek, happend naar adem.

‘Genoeg!’ beval Willem van York. De ridder in de witte mantel stapte naar voren en hield zijn hand op. De andere jongen grijnsde naar Gaudri en overhandigde toen het houten oefenwapen aan de ridder. Willem stak zijn vrije hand uit om Gaudri overeind te helpen, maar dat was zijn eer te na. Hij krabbelde op eigen kracht op, gaf het houten wapen aan de ridder van de Orde en nam toen zijn plek in de cirkel naast Isaac weer in. Al die tijd wreef hij over de pijnlijke plek op zijn borst. Het voelde nog steeds alsof hij niet voluit kon ademen.

De sergenten van de Orde stonden in een wijde kring op het dek van het schip. In hun midden was een oefenruimte waar ze in tweetallen leerden vechten. De sergenten – in rang ondergeschikt aan de ridders, die van adellijke afkomst moesten zijn – droegen allemaal een bruin habijt met een koord om hun middel. De maagdelijk witte mantels waren voorbehouden aan de ridders. Het rode kruis was bij iedereen hetzelfde.

‘Isaac. Henry.’ Willem van York wachtte tot de twee jongens naar voren stapten, reikte hun toen de houten zwaarden aan en deed een stap naar achteren. Isaac wierp een vlugge blik naar Gaudri, die zijn eigen pijn verbeet en glimlachte om zijn vriend gerust te stellen.

De rest van de groep keek toe hoe beide sergenten het wapen wogen in hun hand en met de benen wijd uit elkaar gingen staan.

‘Vecht!’

De houten stokken raakten elkaar. Het tikken van de oefenwapens nam al snel een vrij voorspelbaar ritme aan en Gaudri’s gedachten dreven af.

Het leek een eeuwigheid geleden dat ze uit La Rochelle waren vertrokken, maar ze waren pas een ruime week op zee. Hier heerste de zilte geur van het eindeloze water in plaats van de allesoverheersende geuren van uitwerpselen en houtvuur in de stad. De schreeuwende marktkooplui en het getimmer van de scheepswerf waren vervangen door het klapperen van de zeilen en golven die tegen de boeg sloegen. Maar het meest moest hij wennen aan het bewegen van het schip. De eerste dag voelde het alsof hij het lopen verleerd was. Inmiddels ging het beter, maar zo vertrouwd als vaste grond zou het nooit voelen.

Samen met Isaac was hij aan dit avontuur begonnen om het Heilige Land te bevrijden van de moslims. De tempelridders en sergenten in dienst van de Orde van de Arme Ridders van Christus en de Tempel van Salomo, zoals hun Orde eigenlijk heette, waren met velen. Ze waren met jong en oud, ervaren en onervaren.

Voor hun eigen schip voer een tiental andere schepen, elk met de zwart en witte banier van de Orde aan de boeg. Verder daarvoor zeilde de grote vloot uit Dartmouth. Honderden schepen met duizenden kruisvaarders die bereid waren alles op te geven in hun strijd voor God. Niet alleen ridders en sergenten, maar ook koks, stalknechten, priesters en zelfs paarden gingen mee. Geen enkel moslimleger zou daartegen opgewassen zijn.

‘Aanvallen, kom op!’ Willem van York vond blijkbaar dat het gevecht lang genoeg duurde.

Isaacs tegenstander stapte naar voren en zwaaide wild met de houten stok. Isaac ontweek de uithaal en sloeg zijn eigen zwaard tegen het middenrif van de jongen, die kreunend ineenzakte. Gaudri balde zijn vuist achter zijn rug, terwijl Willem naar voren stapte met beide handen in de lucht.

Gaudri besteedde amper aandacht aan de twee oudere sergenten die nu aan de beurt waren. Zijn gedachten gingen naar het bezoek van de ridder van de Orde, enkele maanden geleden. Het was de dag na zijn zestiende verjaardag en een halfjaar na het overlijden van zijn vader.

Het gebeurde vaker dat ridders van de Orde van de Tempel door de streek trokken of naar het kasteel in Saint-Aignan kwamen, maar niet dat ze de gewone burgers toespraken. Gaudri had zich tussen de andere aanwezigen door gewrongen tot hij vooraan naast Isaac stond en misselijk van de opwinding wachtte op wat komen ging.

De ridder ging gekleed in een lange, witte tuniek met een bloedrood kruis op de borst. Daaronder glinsterde een maliënkolder en onder zijn arm droeg de man een helm. Aan zijn riem hing een lang zwaard. Toch was dat alles niet wat de meeste indruk op Gaudri maakte. Dat was het gezicht van de ridder.

Lange zwarte haren vielen tot bijna op zijn schouders. Hij droeg een volle zwarte baard en had een scherpe haviksneus. Met zijn donkere ogen keek hij naar de menigte voor hem. Over zijn voorhoofd, langs zijn rechteroog en over zijn wang liep een felrood litteken.

De man had zich voorgesteld als Gerard van Tours en een preek gehouden. Hij vertelde over zijn vorige reis naar het Heilige Land en de eeuwigdurende strijd met de Saracenen. De allerheiligste stad Jeruzalem was in gevaar en diende verdedigd te worden tegen de moslimstrijders. Paus Eugenius de Derde had een kruistocht aangekondigd en eenieder die daartoe fysiek in staat was, werd opgeroepen om zich aan te sluiten bij de goddelijke missie.

Het betoog duurde niet lang. Na enkele minuten stapte de ridder van het houten schavot en gaf hij het woord aan een broeder in een bruin kloosterhabijt. Vol vuur preekte die over de strijd in naam van God en de beloning die je na dit aardse leven te wachten stond, maar voor Gaudri en Isaac was het al niet meer nodig. Zij wisten wat hun te doen stond.

‘Gaudri. Jan. Jullie beurt.’

Hij schrok op bij het horen van zijn naam. Voor hem was het gevecht beslecht in het voordeel van de sergent met de grijze baard en Willem van York hield een van de houten oefenzwaarden naar hem uitgestoken.

Gaudri stapte naar voren en woog het geïmproviseerde wapen in zijn hand, zijn hart heftig bonkend. Tegenover hem deed de Vlaamse jongen met zijn gezicht vol puistjes hetzelfde. Jan was een flinke kop groter dan Gaudri en zijn blonde haar waaide voor zijn ogen langs. Een grijns schemerde door op zijn gezicht. Gaudri ging klaarstaan, zijn linkervoet wat verder naar voren en de stok stevig in zijn rechterhand. Zijn borstkas deed nog pijn van het vorige duel.

‘Denk eraan, vechten is een spel van de geest,’ doceerde Willem van York. ‘Laat je niet uitlokken door je tegenstander, verdedig jezelf en sla pas toe als je een zwakte in de verdediging van de ander ziet.’ Hij deed een stap naar achteren en gebaarde dat ze konden beginnen.

Het schip bewoog op de golven en Gaudri wankelde even. Jan zag het en haalde direct uit. Nog net op tijd wist Gaudri de slag te pareren. Vlug stapte hij naar achteren om zijn balans te herstellen.

Uit de groep omstanders klonk gefluister. Gaudri maakte oogcontact met Willem van York, die met een neutraal gezicht knikte. ‘Op een schip vechten is niet makkelijk, maar onder een brandende zon in de woestijn is het nog moeilijker. Probeer de omstandigheden in je voordeel te laten werken.’

De ridder had makkelijk praten. Gaudri was al blij als hij overeind bleef op het rollende dek, laat staan dat hij in staat was om de jongen tegenover hem aan te vallen. Dat wist Jan ook. Direct ging hij weer in de aanval, ditmaal met een serie afwisselende slagen.

Gaudri weerde ze een voor een af. Hij was telkens maar net op tijd en stapte verder achteruit. De laatste slag schampte zijn arm en hij kermde van de pijn. Willem stapte tussen hen in en leidde ze terug naar het midden van het schip. Gaudri zag in Jans ogen dat hij niet van plan was om hem er de volgende keer zo makkelijk mee weg te laten komen.

‘Vecht!’ zei Willem.

Opnieuw stapte Jan direct naar voren. Deze keer was Gaudri erop voorbereid. Hij sloeg de stok simpel opzij en deed zelf een uitval. Jan sprong naar achteren om de slag te ontwijken en dat deed Gaudri’s zelfvertrouwen goed.

Het geluid van hout op hout klonk over de boot. De rollen draaiden steeds om en geen van beiden leken ze van plan het op te geven. Gaudri kwam steeds beter in het gevecht, terwijl hij leerde om de beweging van het schip te voorspellen en voor te zijn. Zijn arm begon pijn te doen van de vele klappen die de stok opving en uitdeelde. Hij en Jan hielden het langer uit dan alle tweetallen voor hen.

Toen zag hij de kans waar hij al een tijd op wachtte. Jan raakte ook vermoeid en liet zijn arm steeds verder zakken. Terwijl zijn tegenstander op adem probeerde te komen, deed Gaudri een schijnaanval op zijn linkerarm, direct gevolgd door de echte aanval op zijn andere zijde. Nog proberend om de eerste aanval af te weren was Jan veel te laat om zijn flank te verdedigen. De stok raakte hem vol op de ribben en een schreeuw van pijn klonk.

Gaudri deed een stap naar voren om het gevecht te beslechten, maar Jan stak snel zijn hand omhoog ten teken dat hij het opgaf. Gaudri liet zijn wapen zakken.

Ineens ging het mis. Voor hij wist wat er gebeurde, stak Jan zijn been uit en haakte hij zijn voet, waardoor Gaudri zijn evenwicht verloor en voorover viel. Ternauwernood ving hij zichzelf op met beide handen. De stok kletterde over het dek. Hij was nog nauwelijks van de schrik bekomen of Jans stok landde met enorme kracht op zijn rug. Hij schreeuwde het uit van de verontwaardiging en pijn.

‘Genoeg!’ beval Willem van de zijkant.

Gaudri hoorde het amper. Hij richtte zich op en ging de grijnzende Jan te lijf. Zijn wapen lag nog op het dek, maar de woede was genoeg om Jan volledig te overrompelen. Geschrokken deinsde de jongen achteruit.

Gaudri greep hem bij zijn haren en trok hem naar de grond. Met zijn vuisten sloeg hij in op de jongen die hem zo’n verraderlijke streek had geleverd. Jan jammerde en probeerde weg te kruipen.

Pas toen hij aan zijn kraag werd vastgegrepen, hield Gaudri op met slaan. Willem van York trok hem met verbazingwekkend gemak overeind en keek hem streng aan. Dat was genoeg voor Gaudri om tot bedaren te komen. Het rumoer om hen heen viel stil. Na enkele tellen begreep hij waarom.

Achter op het dek verscheen een andere ridder in een witte mantel uit de kajuit. Gaudri’s hart zonk en hij had direct spijt van zijn uitbarsting. Willem liet hem los. Jan krabbelde overeind van het dek en bleef naast Gaudri en Willem staan.

De blik van de ridder bij de kajuit stond onheilspellend. Zijn ogen waren donker en het leek alsof er extra dreiging uitging van het langgerekte litteken over zijn voorhoofd en wang.

‘Wie vecht er op mijn schip?’ vroeg Gerard van Tours. Het was duidelijk dat hij geen antwoord nodig had. Zijn priemende blik liet Gaudri niet los.

‘Hij speelde vals,’ zei Gaudri zacht, wijzend naar Jan.

Gerard deed een stap naar voren en kneep zijn ogen tot spleetjes. ‘Je verwijt een tegenstander in een zwaardgevecht dat hij niet eerlijk vecht? Is dat ook jouw verdediging als je straks door de Saracenen wordt afgemaakt?’

Gaudri boog zijn hoofd en zweeg.

‘Discipline is alles voor onze Orde. Zonder dat zijn we niks.’ Gerard keek de groep met zwijgende sergenten rond. De meesten sloegen hun ogen neer. Uiteindelijk eindigde hij weer bij Gaudri, zijn blik een mengeling van woede en minachting. ‘En wat jou betreft, je zult een passende straf krijgen. Kniel nu.’

2

Woensdag 10 november 2021

07.21 uur

Martin Doodeman parkeerde zijn auto op de oprijlaan van de boerderij, achter een dienstwagen en een zwarte bmw. Hij trok de sleutel uit het contact, leunde opzij en keek in de achteruitkijkspiegel. Zijn donkerblonde haar zat slordig, er was geen tijd geweest om te douchen. In zijn ooghoeken zaten restjes slaap. Hij wreef ze snel weg en opende het portier.

Zijn adem vormde wolkjes in de donkere lucht. Het scheelde weinig of het had afgelopen nacht voor het eerst dit jaar gevroren. Hij rilde en wenste dat hij zijn winterjas had aangedaan. Met zijn tong peuterde hij een stukje ontbijtkoek tussen zijn tanden weg, een overblijfsel van het geïmproviseerde ontbijt dat hij onderweg hierheen had genuttigd.

Het krioelde al van de agenten op het erf. Meerdere lichtmasten stonden op het grasveld verderop, waardoor het leek alsof daar de plaatselijke voetbalclub trainde. De hemel kleurde in het oosten lichtblauw.

Achter hem stonden twee agenten bij het afzetlint aan het begin van de oprijlaan. Op dit tijdstip waren er nog geen nieuwsgierige voorbijgangers, maar hij herkende wel een 112-fotograaf.

Martin zag dat de oprijlaan van grind verderop naar de boerderij rechts afboog. Hij moest linksaf naar het grasveld. Uit de kofferbak graaide hij het paar laarzen tussen het afzetlint en een kogelwerend vest weg. Toen hij het juiste schoeisel droeg, liep hij het gras op. Het was een drassige bende en hij zakte bij elke stap weg in een laag modder.

In het witte schijnsel van de bouwlampen stonden vijf stacaravans op een rij. Van de op een na achterste was bijna niets over. Een zwartgeblakerd metalen trappetje liep naar een al even donker karkas. Een enkel hoekprofiel stak nog omhoog, verder resteerde er slechts een laag verwrongen metalen onderdelen tussen vier dikke bielzen.

Daaromheen liepen de forensisch rechercheurs in hun witte pakken, waar inmiddels overal zwarte vegen op zaten. De fotograaf liep met zijn hoge laarzen om de verbrande resten heen en maakte om de paar meter een foto. Op het gras naast de stacaravan stond een witte tent met enkele tafels eronder. Martin zag dat de dunne poten op houten planken stonden om ze overeind te houden in de modder.

Hij herkende de forensisch coördinator. ‘Mo, goedemorgen.’

Mohamed draaide zich naar hem toe, een plastic bekertje met koffie in zijn hand. ‘Dooie, goed je te zien.’

Martin knikte naar zijn hand. ‘Waar heb je die vandaan?’ Bij het zien van de dampend hete drank realiseerde hij zich pas hoe koud hij het had.

‘Gekregen van de boer. Hij heeft de hele nacht geen oog meer dichtgedaan. Als je ook wilt, laat ik een van de jongens zo wel wat halen.’

Martin wuifde het weg. ‘Laten we eerst maar kijken wat we hier hebben.’

Op dat moment verscheen Karin aan het begin van het grasveld. Ze worstelde zich door de zware modder en had zo nu en dan beide armen nodig om overeind te blijven. Toen ze dichterbij was, zag hij dat ze gewone schoenen aan had, inmiddels onder een dikke laag klei. Ze zag zijn blik. ‘Ik kon mijn laarzen zo snel niet vinden. Waarschijnlijk heeft Robert ze weer stiekem gebruikt en ergens anders teruggezet. Goedemorgen trouwens.’

Martin was blij om haar te zien. Hij voelde zich niet compleet als hij zonder Karin een onderzoek deed. Ze droeg vanochtend geen make-up en haar bruine krullen zaten slordig. Ook zij had waarschijnlijk de hele dagelijkse routine laten vallen toen ze het bericht van Linda las.

Uitgebrande caravan ten noorden van de stad.

Lichaam gevonden. Mogelijk moord.

Dat was wat hij las toen hij vanochtend zijn mobiel van zijn nachtkastje pakte, gevolgd door een tweede bericht met het adres. De adrenaline deed daarna zijn werk. Vijf minuten later zat hij achter het stuur met enkele plakken ontbijtkoek in zijn hand.

‘Wat weten we al?’ vroeg hij aan Mohamed.

De forensisch rechercheur draaide zich naar de stacaravan. ‘Het lijkt erop dat iemand brand heeft gesticht met een flinke hoeveelheid benzine. Misschien zelfs met molotovcocktails. We hebben glasresten gevonden van kapotte flessen. En dit.’

Hij pakte een voorwerp van de tafel achter hem. Op het eerste gezicht leek het een nietszeggend stuk zwart metaal. Toen pas zag Martin de gekke golf in het materiaal en besefte hij dat hij naar gesmolten plastic keek.

Mohamed haalde zijn gehandschoende vinger over het oppervlak om een rode kleur prijs te geven. Een dikke laag zwarte roet bleef aan zijn vinger hangen. ‘Een jerrycan.’

Hij wees naar de rand van het grasveld, waar de grond afliep naar een sloot. ‘Die theorie wordt ondersteund door de voetafdrukken die we overal vinden. Iemand is door de sloot hierheen gelopen vanaf de weg en daarna het grasveld overgestoken. We hebben enkele bruikbare afdrukken. Je krijgt zo snel mogelijk een profiel van ons.’

Martin knikte tevreden. Het was fijn om direct al bruikbare aanknopingspunten te hebben. Zeker als het om een moord ging. Hij keek Mohamed aan en die leek zijn volgende vraag te raden. De man draaide zich om en gebaarde dat ze mee moesten komen. Hij liep voor hen uit naar de resten van de stacaravan.

Van dichtbij zag Martin nog beter welke ravage de brand had aangericht. Onder de vier hoeken van de stacaravan stonden houten bielzen die vrijwel intact waren. De ruimte ertussen was nu gevuld met een zwarte massa. Hij zag een gedeukte en gebobbelde kookpan, metalen strips die ooit het dak bijeen hadden gehouden en zelfs een misvormd horloge waarvan de bandjes verdwenen waren. Alles was bedekt met een dikke laag roet.

Martin wees naar twee metalen kettingen die vastzaten aan het trappetje. ‘Wat is dat?’

‘Weten we nog niet,’ zei Mohamed. ‘Het lijkt me sterk dat die kettingen daar hoorden te zitten. Mogelijk zijn ze gebruikt om de voordeur te blokkeren. Daar is niets van over. Alleen de deurklink en de scharnieren, maar die liggen los tussen het puin.’

Martin vertrok zijn gezicht. Deze dader was berekenend te werk gegaan. Niet alleen had hij of zij willens en wetens iemand levend verbrand, maar daar ook rustig alle voorbereidingen voor getroffen. Welke zieke geest zou eerst zorgvuldig de uitgang van een stacaravan afsluiten en er vervolgens brand stichten?

‘Jongens, mogen we er even bij?’ Mohamed richtte zich tot de twee mannen en de vrouw die gehurkt tussen de puinhopen zaten in hun witte pakken. Zwijgend stonden zij op en liepen weg. Mohamed stapte omzichtig in de verbrande resten en Martin en Karin volgden zijn voorbeeld, zorgvuldig in de gaten stappend die de anderen hadden gecreëerd.

De penetrante geur van de brand, een combinatie van gesmolten plastic en verbrand hout, trok scherp door Martins neus. Hij tikte met zijn laars tegen een verwrongen stuk metaal, maar de as was door de regen in een kleverige pap veranderd en bleef op zijn plek.

Mohamed bleef staan. Pas na enkele seconden zag Martin waar hij naar wees. In de zee aan zwarte resten viel de schedel amper op. Met het hoofd als referentiepunt ontdekte hij ook de rest van het skelet, dat in een foetushouding lag en door de hitte iets gekrompen was. Meer dan de verkoolde botten was er niet over. Het was lastig voor te stellen dat dit enkele uren geleden nog een mens van vlees en bloed was.

‘Het moet een verschrikkelijk einde zijn geweest,’ zei Mohamed zacht. Verwonderd keek Martin op. De forensisch rechercheur liet zelden zijn emoties zien.

‘Weet je zeker dat hij bij bewustzijn was?’ vroeg Karin. ‘Of kan hij al dood geweest zijn voor de brand alle sporen uitwiste?’

‘Niet met zekerheid te zeggen. Het skelet lijkt intact. Er zijn zo snel geen kogelgaten of messteken te zien. Maar je hebt gelijk, dat sluit niet uit dat hij gedrogeerd, vergiftigd of op een andere manier al overleden was.’

Martin keek naar de menselijke resten die weinig menselijk meer waren. ‘Heb je iets wat kan helpen bij de identificatie?’

Mohamed schudde zijn hoofd. ‘Tot nu toe niet. Maar twee jongens van de uniformdienst praten met de boer. Die weet ongetwijfeld meer.’

‘En een dna-profiel?’ In dit geval was dna de enige methode om een identiteit te bevestigen en met bloed of speeksel was dat normaal zo gebeurd. Maar nu Martin naar de verbrande resten keek, twijfelde hij. ‘Gaat dat überhaupt lukken?’

‘Een kwestie van dagen,’ zei Mohamed. ‘Er is haast niets over van deze man – en het is een man, dat kun je zien aan de botten – dus we zullen een stuk intact bot moeten vermalen en oplossen. Over twee of drie dagen denk ik antwoorden te hebben. Maar het kunnen er ook vier worden.’

‘Twee dagen klinkt beter,’ zei Martin. Mohamed schudde glimlachend zijn hoofd.

Ze stapten uit de resten van de stacaravan en Mohamed liep terug naar de tafels onder de tent. Martin wilde zich net tot Karin richten toen hij vanuit zijn ooghoek iemand anders zag naderen. Linda baande zich een weg door de modder. Zijn baas droeg een gevoerde rode jas met een bontkraag en kauwde wild op iets.

Direct voelde Martin zijn hart in zijn schoenen zinken. Sinds het onderzoek dat hij twee jaar geleden had moeten staken vanwege zijn paniekaanvallen hield Linda hem extra in de gaten. Nog altijd voelde het in haar bijzijn alsof hij zich moest bewijzen. Hij wist dat het grotendeels in zijn hoofd zat, maar zij deed ook weinig om dat gevoel weg te nemen.

‘Goedemorgen,’ zei hij.

Linda haalde haar neus op. ‘Schei uit. Het is koud en we hadden al meer dan genoeg te doen voordat we dit…’ Ze gebaarde naar de resten van de caravan.

‘Er ligt een verkoolde man tussen,’ zei Martin. ‘Mohamed liet ons net de resten van een jerrycan zien en er zaten kettingen bij de deur, waarschijnlijk om hem dicht te houden.’

‘Moord dus,’ zei Linda.

‘Vrijwel zeker.’

Ze gromde iets onverstaanbaars. ‘Ik wil dat jij het team vormt. Kijk wie je nodig hebt en laat het me weten, dan zorg ik dat je ze krijgt.’

In stilte dankte hij haar. Ondanks de macabere plaats delict beleefde hij een momentje van euforie. Dit beloofde een mooie zaak te worden om zich in vast te bijten.

Linda spuugde haar kauwgom uit in een papieren zakdoekje en drukte dat enigszins agressief terug in haar jaszak. ‘Deze onzin werkt totaal niet. Ik heb nog steeds zin in een sigaret.’

Martin wisselde een snelle blik uit met Karin. Sinds twee weken probeerde Linda te stoppen met roken. Hij had haar in die tijd niet kunnen betrappen op een sigaret en waardeerde haar doorzettingsvermogen, maar ze werd er niet echt gezelliger op.

‘Wie verblijft er in een stacaravan op het Groninger platteland en is interessant genoeg om te vermoorden?’ vroeg Linda zich hardop af.

‘Een drugscrimineel,’ speculeerde Karin. ‘Of misschien wel iemand die een aanslag op zijn leven vreesde en op de vlucht was. Deze omgeving lijkt ideaal om in de anonimiteit te verdwijnen.’

‘We zullen het snel genoeg weten,’ zei Martin. Hij knikte naar de rechercheur die kwam aanlopen vanaf de boerderij. De boer stond daarachter samen met twee agenten bij de lage deuropening van de schuur. Hij droeg een gebreide trui en liep op klompen.

De rechercheur zag hen staan en meldde zich bij Martin. ‘Ik heb een kort gesprekje gehad met de boer. Als je wilt, kunnen jullie met hem praten. Hij is enigszins in shock.’

‘Wat wist hij te melden over het slachtoffer?’ vroeg Martin.

‘Iemand die we kennen?’ vroeg Karin.

De man schudde zijn hoofd. ‘Een universitair professor. Uit Frankrijk.’

3

Woensdag 10 november 2021

08.45 uur

Alles kwam in een stroomversnelling als er zo’n zaak ontstond. Normaal zou Martin rond dit tijdstip pas op het bureau arriveren, maar vandaag voelde het alsof hij er al een hele werkdag op had zitten. Na het bezoek aan de plaats delict hadden Karin en hij kort met de boer gesproken. De weduwnaar verhuurde de vijf stacaravans op zijn land voor lage prijzen en vooral in de zomer liep dat goed. Het dodelijke slachtoffer was nu de enige huurder geweest.

Martin beende naar de briefingruimte in het politiebureau. Karin liep met hem mee. De anderen waren geïnstrueerd en zaten al op hen te wachten. Hij opende de deur en stapte de benauwde warmte in.

Het Team Grootschalige Opsporing zat klaar aan de witte overlegtafels, die ietwat uit elkaar stonden sinds het begin van de coronacrisis, maar waarachter lang niet iedereen de anderhalve meter aanhield. Aan de verste wand hing een groot digitaal scherm en daarnaast stond een ouderwets whiteboard dat nu nog maagdelijk wit was. Het nieuws was zo vers dat de analisten nog geen informatie hadden klaargezet.

Martin keek de muf ruikende ruimte rond naar zijn tgo. Het was een groep collega’s met wie hij voor het grootste deel al jaren samenwerkte. Vooraan zat Thomas, de jonge en energieke flapuit die ondanks zijn studentikoze voorkomen erg goed was in zijn werk als tactisch rechercheur. Quito had Antilliaanse roots en gaf leiding aan de dataspecialisten van de digitale recherche. Bram was de jongste van het team en maakte zijn onervarenheid goed met zijn leergierigheid en inzet.

Femke was relatief nieuw, zij nam de plaats in van de onlangs gepensioneerde Frank. Het was een verschil van dag en nacht. Frank was stug en nors geweest, iemand van de oude stempel die vaak liet blijken dat in zijn ogen niet alle verandering een verbetering was. De Friese Femke bleek juist open en vriendelijk. Ze was een oogverblindende verschijning met haar lange blonde haar en blauwe ogen. Maar dat onschuldige beeld was bedrieglijk, want in de afgelopen weken had Martin ontdekt dat ze uiterst scherp was en zeker niet op haar mond gevallen.

Mohamed maakte ook deel uit van het team, maar was nu nog druk bezig op de plaats delict. Verder was Hans als officier van justitie aan hen verbonden om toestemming te verlenen voor bijzondere of ingrijpende opsporingsmethoden, was er een persvoorlichter voor het contact met de media en waren er diverse analisten en agenten van de uniformdienst die hen bijstonden.

Karin nam plaats aan een van de tafels en Martin stelde zich voor de groep op. Hij bewoog de muis van de computer en het digitale scherm kwam tot leven. Snel navigeerde hij naar de servermap waar de foto’s van de forensische dienst op de plaats delict direct werden geüpload. Het was een nieuw staaltje techniek, waarbij de fotograaf met een 4G-zender werkte.

Hij klikte de eerste foto in de map aan en ging redelijk vlot door de beelden heen. ‘Dit is om jullie een beeld te geven van de plaats delict. Het is een kleine camping, weinig meer dan een grasveld, enkele kilometers ten noorden van de stad op het erf van een boer.’

Ze zagen de zwarte resten van de stacaravan, uitgelicht door de bouwlampen. Toen kwam hij bij foto’s van de schedel, de ribbenkast, de armen en de benen. Er ging een nauwelijks hoorbaar geluid van ontzetting door de groep. Martin wist dat hij zijn doel bereikt had. Hij wilde dat iedereen doordrongen was van de ernst van de zaak, ook al was dat in deze groep hoogstwaarschijnlijk overbodig.

Hij klikte de foto’s weg. Vervolgens surfte hij naar de website van de Franse Université de Picardie Jules Verne in Amiens en klikte op de personeelspagina. Hij stopte met scrollen bij de naam die de boer had genoemd. ‘Dit is naar alle waarschijnlijkheid ons slachtoffer.’

Iedereen keek naar de foto op het scherm en Martin volgde hun voorbeeld. Het was een portretfoto tegen een neutrale achtergrond. Een kalende man met restjes haar aan de zijkanten van zijn hoofd lachte naar de camera. Hij had een stoppelbaardje en een bril met dun montuur. Naast de foto stond een korte Engelse tekst.

‘Samuel Brodeur,’ las hij voor. ‘Professor aan de faculteit van Humane en Sociale Wetenschappen, gespecialiseerd in Geschiedenis. Werkzaam bij de universiteit sinds eind jaren negentig en inmiddels bijna zestig jaar oud.’

Hij draaide zich naar de groep. ‘Op dit moment wil ik eerst zeker weten of we echt met deze man te maken hebben. Thomas, kun jij een rechtshulpverzoek indienen bij de Franse politie en informeren of deze Samuel vermist is?’

Thomas maakte een notitie.

‘De boer die de stacaravan verhuurde, wist weinig over deze professor. Hij zou een week geleden aangekomen zijn, zonder uitleg over de reden van zijn bezoek aan onze provincie. In die hele week heeft de boer hem ook niet meer gesproken, anders dan goedemorgen en goedenavond. Mohamed is nog op zoek naar een telefoon tussen de brokstukken, maar het is nog maar de vraag of we daar informatie vanaf kunnen halen.’

Linda kwam de ruimte binnen en bleef naast de deur tegen de muur staan meeluisteren. Even voelde Martin irritatie bij de gedachte dat ze hem nu al op de vingers kwam kijken. Toen zag hij haar opnieuw driftig kauwen en moest hij ondanks alles glimlachen.

‘We weten nog vrijwel niets over ons slachtoffer,’ ging hij verder. ‘Bram, ik wil dat jij alle informatie verzamelt die je online kunt vinden. Combineer die met wat Thomas te weten komt via de Franse politie. Vanavond wil ik horen met wie deze Samuel Brodeur getrouwd was, hoeveel kinderen hij had en wat zijn lievelingskleur was. En bovenal, waar hij aan werkte of wat voor onderzoek hij deed.’

‘Denk je echt dat het belangrijk is?’ vroeg Thomas.

‘Waar hij aan werkte?’ vroeg Martin, verrast door de vraag. ‘Natuurlijk.’

‘Ik bedoelde zijn lievelingskleur.’

Martin zuchtte. Er klonk gekreun bij de andere aanwezigen. Thomas leek zich van geen schuld bewust en keek de groep rond. ‘Kom op mensen, een grapje moet kunnen toch?’

Bram had zijn laptop inmiddels opengeklapt en was druk aan het typen. Martin zag het met tevredenheid aan. Hij draaide zich naar Femke. ‘Ik geef jou de leiding over het buurtonderzoek. Ik ben bang dat er weinig ooggetuigen zijn, maar neem enkele jongens van de uniformdienst mee en ga alle boerderijen in de omgeving af. Vraag alle camerabeelden op. Als iemand iets ongewoons heeft gezien, wil ik dat weten.’

Ze knikte en hij wist dat hij die laatste opmerking weg had kunnen laten. Hij grijnsde naar haar ter verontschuldiging.

Nu hij naar Quito keek, besefte Martin dat hij nog één ding vergat. Hij liep terug naar de computer en zocht de juiste foto’s op in de map. Een grijze Opel Corsa stond op het grind van de oprijlaan. ‘Dit is de huurauto waar ons slachtoffer in reed. Hans regelt toestemming om de gps-data op te vragen bij het verhuurbedrijf. Quito, ik wil dat jij die gegevens analyseert en combineert met data van de anpr-camera’s en het CJIB. Hopelijk komen we zo meer te weten over het doel van de professor in onze provincie.’

‘Lag er iets in de auto?’ vroeg Thomas.

‘Helaas. Behalve een zak met pepermuntjes en enkele flesjes water was de wagen helemaal leeg. Mohameds team onderzoekt hem op sporen.’

De persvoorlichter stak haar hand op. ‘Wat wil je in deze fase naar buiten brengen? Het nieuws gaat hard rond en alle media vragen om een identiteit.’

‘Die krijgen ze nog niet,’ besloot hij. Zolang ze niet zeker wisten dat het om Samuel Brodeur ging en ze nog niet in kaart hadden gebracht welke familieleden op de hoogte gesteld moesten worden, bleef de naam binnenskamers. ‘Vertel ze maar dat we een dode man hebben gevonden, dat we uitgaan van brandstichting en dus een misdrijf. Verder niets.’

Tevreden keek hij de groep rond. Het voelde altijd goed als iedereen een eigen taak had om aan te werken. Op deze manier zouden ze snel meer antwoorden hebben.

Karin stak haar hand op. ‘Waar gaan wij naartoe?’

Even zweeg hij. Alle voor de hand liggende taken waren al verdeeld. Toen zag hij in zijn ooghoek Bram opkijken vanachter zijn laptop.

‘Martin?’

‘Zeg het maar.’

‘Ik heb Samuel Brodeur gevonden op LinkedIn. Het is zeker weten dezelfde persoon, want hij gebruikt de foto van de website van de universiteit.’

‘Staat er wat interessants bij?’

‘Niet qua loopbaan,’ zei Bram, ‘maar ik zie dat ik een gedeelde connectie heb. Een professor van de rug die ook een lovende aanbeveling op zijn pagina heeft achtergelaten. Blijkbaar kenden ze elkaar goed.’

Martin voelde de vertrouwde stoot van opwinding. Hij keek naar Karin. ‘Daar is je antwoord.’

4

Atlantische Oceaan

Juni 1147

De kapel van het tempelhuis was donker, klein en vochtig. Via de hoge gebrandschilderde ramen vielen strookjes licht op de koude stenen vloer. In de houten banken zaten broeders van de Orde in hun donkere habijten, allemaal met de ogen op hem gericht. Recht voor hem stond de lokale meester onder een hoog houten kruis.

Gaudri zat op zijn knieën voor het altaar. De kou trok vanaf de vloer door zijn benen omhoog en verspreidde zich door zijn hele lichaam, maar dat was niet de reden dat hij trilde. Zijn adem vormde wolkjes in de lucht.

‘Heb je een vrouw of verloofde?’ De meester torende boven Gaudri uit. Kaarslicht wierp diepe schaduwen over zijn rimpelige gezicht. Het dunne grijze haar zat in de war en de borstelige wenkbrauwen trokken vragend omhoog.

‘Nee,’ antwoordde hij, net zoals bij alle vorige vragen.

‘Is er iets wat wij moeten weten wat jouw toetreding tot de Orde in de weg zou staan?’

Ditmaal aarzelde hij. Een verlammende angst verspreidde zich door zijn lichaam. Een ijzingwekkend moment was hij ervan overtuigd dat de meester, die hem nog altijd streng aankeek, precies wist waar hij nu aan dacht. En niet alleen de meester keek op hem neer, ook God.

De heren van de Orde wisten van zijn jeugd en het kattenkwaad waarvoor hij in Saint-Aignan bestraft was. Ze wisten dat hij wees was, dat zijn moeder al tijdens zijn geboorte overleden was en zijn vader niet lang geleden. Hij had ze verteld over zijn vurige verlangen om in dienst van God te leven en, vooral, te vechten.

Maar dat was niet waarom hij nu aarzelde en waarom een ijskoud gevoel, nog kouder dan de vloertegels, zich vanuit zijn buik verspreidde. Als hij nu eerlijk antwoordde, zouden ze hem weigeren. Dat mocht niet gebeuren. Vechten in dienst van God was zijn enige kans op redding, de enige kans dat Hij hem zou vergeven.

Hij slikte de brok weg uit zijn keel. ‘U weet alles wat u van mij moet weten.’

‘Zweer je dit alles op de Heilige Evangeliën?’

Trillend haalde hij adem. Hij hoopte dat God hem deze leugens zou vergeven in het licht van het hogere doel. Toch twijfelde hij. Beschadigde hij zijn ziel niet definitief? Verspeelde hij hiermee een kans op een plek in de hemel?

Hij sloot zijn ogen en vermande zich. ‘Ja, dat zweer ik.’

‘Zweer je om al het lijden te accepteren voor God? Zweer je om gehoorzaam, kuis en in armoede te leven? Zweer je om Jeruzalem te verdedigen en zo nodig te veroveren? Zweer je om nooit een andere christen te beroven of pijn te doen?’

‘Dat zweer ik.’

Voor het eerst was er een minzame glimlach te zien op het gezicht van de oude man. Hij keek op naar de andere aanwezigen en verhief zijn stem. ‘Zijn er bezwaren tegen de toetreding van deze postulant?’

Gaudri vocht tegen de neiging om zijn nek te draaien en te kijken. Met zijn hart in zijn keel wachtte hij op een geluid, op een protesterende broeder die de waarheid kende. Het bleef stil, eerst enkele tellen en toen voor wat een eeuwigheid leek. De vloertegels onder hem leken te bewegen.

De meester riep op tot een gezamenlijk gebed. Terwijl iedereen de woorden prevelde, draaide de meester zich om. Hij pakte een bruine mantel van de stoel naast het altaar en hield die eerbiedig omhoog. Gaudri volgde elke beweging met zijn ogen, vol ontzag voor het kledingstuk dat het begin van zijn nieuwe leven betekende. Al zijn oude kleren had hij ingeleverd. Het enige dat nog herinnerde aan zijn vorige leven was het slordig geslepen houten kruisje dat hij stevig in zijn handpalm klemde. Het was het enige uit zijn vorige leven dat hij mee wenste te nemen.

Langzaam liep de meester naar hem toe. Hij legde de mantel over Gaudri’s schouders en knoopte hem bij zijn keel dicht. Gaudri rook de adem van de man, hoorde de zware ademhaling en voelde bovenal het gewicht van de mantel op zijn schouders. Vol trots keek hij naar de meester.

Die pakte hem bij de armen en trok hem overeind. Spierpijn schoot door zijn stramme benen. Opnieuw leek de vloer op en neer te deinen, nog heviger dan daarnet. Hij werd zich ervan bewust dat hij misselijk was.

De meester leunde naar voren en kuste hem eenmaal op de mond. Toen liet hij hem los en stapte achteruit. ‘Waarde broeder, Onze Heer heeft jouw wens vervuld en je bij het mooie gezelschap gebracht dat de ridderschap van de tempel is. God behoede je.’

Gaudri schrok wakker van het geluid van krakend hout en het onheilspellende gevoel in zijn buik. Direct voelde hij dat het misging. Hij probeerde zich naar het dek te haasten, maar viel uit de hangmat en kwam met geen mogelijkheid meer overeind. Op handen en knieën gaf hij over. Zijn maag duwde alles omhoog en met een van pijn vertrokken gezicht liet hij het gebeuren.

Door de heftige bewegingen van het schip kon hij weinig anders doen dan blijven zitten. Het braaksel gleed over de vloer heen en weer en de scherpe lucht kroop door zijn neus omhoog en verdreef de herinnering aan de droom. Om hem heen hoorde hij meer mensen overgeven. Anderen wisten overeind te blijven en naar het bovendek te gaan.

Er was iets mis, zoveel was duidelijk. Ze hadden al eerder zwaar weer gehad en hij was nog steeds niet helemaal gewend aan het deinen van het schip, maar dit was uitzonderlijk. Boven werd er geschreeuwd, hoewel de stemmen amper over het geluid van het hout en het klapperen van de zeilen heen kwamen. Een golf water spoelde over de trap naar beneden.

Met wat voelde als zijn laatste krachten trok Gaudri zichzelf overeind. Eten, bundeltjes kleding en wapens schoven over de houten planken heen en weer. Een nieuwe golf schuimend zeewater spoelde het braaksel tussen zijn voeten weg en hij greep het touw van de hangmat vast om overeind te blijven. Langzaam baande hij zich een weg naar de trap. Onderweg naar het dek spoelde er een golf water over hem heen. Hij was in één klap doorweekt en kokhalsde door de slok zout water die hij binnenkreeg. Zijn maag was leeg en er kwam ditmaal niets.

Boven leek het einde van de wereld aangebroken. Het grootste zeil hing aan stukken gescheurd aan de mast. De wind was heftiger dan hij ooit mee had gemaakt. Met beide handen aan de reling probeerde hij overeind te blijven. Andere sergenten renden over het dek en probeerden te redden wat er te redden viel. Touwen werden vastgebonden, zeilen losgesneden.

Om hen heen was er niets dan duisternis. Er was geen maan of ster te zien en pas na een paar tellen zag hij enkele heel zwakke lichtjes in de verte. Eerst dacht hij dat het de andere schepen in de vloot waren, maar toen zag hij de heuvelachtige contouren van het vasteland, dat nog net iets donkerder was dan de dreigende lucht erboven.

Het was ook de kant waar de wind ze heen dreef. Een bliksemschicht verlichtte de omgeving, direct gevolgd door een daverende knal. In het witte licht zag hij dat een van de andere schepen in hun vloot al bijna op het strand lag. Als er niet snel iets gebeurde, was dat ook hun lot.

In paniek keek hij om zich heen. De bootsman zag hem staan en zette zijn hand aan zijn mond om boven het fluiten van de wind en het kraken van het schip uit te komen. ‘Maak die knoop los! Het zeil moet neer!’

Gaudri volgde de wijzende hand van de man en werd direct vol getroffen door een volgende golf zeewater. Hij was te laat om zijn mond dicht te doen en het water spoelde zijn longen in, terwijl hij op zijn knieën over het dek gleed. Proestend kwam het zoute water weer naar buiten. Hij spuugde het laatste restje op het dek en strompelde richting de vastgeknoopte touwen.

Met verkleumde vingers trok hij aan de knoop. Het was onbegonnen werk. De wind blies tegen de zeilen en zette de touwen onder hoogspanning. Er was geen beweging te krijgen in de zeiknatte kluwen van touw. Hoezeer hij ook zijn best deed, er kwam geen enkele speling op de knoop.

Net toen hij het wilde opgeven, hoorde hij een stem achter zich. Willem van York droeg een simpele bruine tuniek. Zijn korte bruine haar lag plat en de druppels water hingen in zijn baard. Met beide handen omklemde hij een lang zwaard.

‘Opzij,’ commandeerde hij.

Met moeite stapte Gaudri weg bij het touw. Hij keek toe hoe de ridder zijn zwaard hief, even wankelde toen een nieuwe golf over de reling sloeg en vervolgens verwoestend uithaalde. Het zwaard ging recht door het touw heen. Meteen vloog het weg, alleen de knoop aan de reling achterlatend. Het zeil verdween in de nacht.

‘Het is te laat,’ zei Willem. Hij greep naast Gaudri de reling vast en tuurde in het duister. De contouren van het land kwamen snel dichterbij.

Een nieuwe bliksemschicht wierp zijn licht over het strand en de duinen daarachter. Een ander schip lag al op het zand, planken en resten hout overal eromheen. Verderop stevende een schip op een groep rotsen af. Op het dek renden mensen heen en weer. Een enkeling sprong overboord.

‘Wat nu?’ vroeg Gaudri, zijn stem schor.

‘Er rest ons nog maar één ding.’ Willem van York wachtte op een reactie die niet kwam en keek toen opzij. ‘Bidden.’

5

Woensdag 10 november 2021

10.22 uur

Karin sloeg rechtsaf en reed onder de blauw omrande ramen van het Harmoniecomplex van de rug door. Ze meldde via de intercom dat ze van de recherche waren. De baliemedewerkster wist ervan en liet hen door. Martin zag het complex naast hen opdoemen. Het had bij lange na niet dezelfde grandeur als het veel bekendere Academiegebouw en bestond uit een gekke combinatie van oud en modern. Dichte bakstenen muren werden afgewisseld met glazen puien in felblauwe kozijnen.

Karin parkeerde in een van de vrije vakken. Hij stapte uit en ging haar voor naar de ingang. Bij de balie wachtte een medewerkster in een net zwart pak, het rode logo van de universiteit met een speldje op haar borst. Ze droeg een mondkapje, waardoor haar stem ietwat gedempt klonk. ‘Jullie kwamen voor mevrouw Goudkoper?’

Martin knikte. Direct draaide de medewerkster zich om en liep ze voor hen uit, de trap op. In haar hand bungelde een sleutelbos aan een keycord die bij elke stap rinkelde. Ze liepen naar de tweede verdieping in het glazen trappenhuis en sloegen een gang in. Hij keek geïnteresseerd naar de naambordjes en de verschillende studierichtingen.

Hij was hier enkele keren eerder geweest voor zijn werk. Elke keer gingen zijn gedachten terug naar de keuze die hij na de middelbare school had moeten maken. Uiteindelijk was het de Politieacademie geworden, tot teleurstelling van zijn ouders. Die waren toen al uit elkaar, maar over één ding waren ze het eens: met zijn vwo moest hij op zijn minst een universitaire opleiding kiezen.

Diverse informatieavonden had hij bezocht. Rechten, Geschiedenis, Nederlands. Geen van die studies had hetzelfde enthousiasme opgeroepen als de voorlichtingsavond van de Politieacademie. Tegelijkertijd groeide zijn irritatie over het sturende gedrag van zijn ouders en uiteindelijk was de keuze daarom makkelijk. Pas toen zijn ouders snel na elkaar overleden in de daaropvolgende jaren kwam de twijfel. En die twijfel speelde altijd op als hij een universiteitsgebouw binnenliep.

De medewerkster bleef staan voor een dichte deur. Ze wachtte tot de rechercheurs bij haar waren en roffelde toen hard met haar knokkels op het hout. Martin las het rood met witte naambordje naast de deur. Prof. E.M.C. Goudkoper. Hoogleraar Middeleeuwse Geschiedenis. Na een paar tellen klonk vanbinnen een vragende stem. Met een zwaai opende de medewerkster de deur en hield die voor hen open.

Het kantoor was precies wat Martin er zich van had voorgesteld. Een donkerbruine boekenkast vulde de hele lengte van de ruimte. Er stonden moderne boeken in, maar ook enkele zeer oud uitziende exemplaren. Vellen bruin papier lagen los op een plank. Insteekhoesjes met documenten en verslagen slingerden overal rond. De geur van oude boeken hing in de ruimte, vermengd met een sterk parfum.

Aan de zijkant stond een klein bureau dat gebukt ging onder stapels papieren en een zilveren iMac. Vanachter dat bureau stapte een kleine vrouw in een blauwe jurk op hen af. Even was er die ongemakkelijke aarzeling die Martin sinds de coronacrisis wel gewend was. Toen vouwde de vrouw haar handen samen en boog ze haar hoofd lichtjes.

‘Elizabeth Goudkoper,’ stelde ze zichzelf voor. Ze had geblondeerd haar en diepblauwe oogschaduw. Martin schatte haar achter in de vijftig.

‘Martin Doodeman, recherche.’

Samen met Karin nam hij plaats op de stoelen tegenover het bureau. Elizabeth schoof een stapel papieren opzij om hen goed te kunnen zien. Ze toverde een professionele glimlach tevoorschijn, maar hij zag haar ogen nerveus heen en weer schieten. ‘Waaraan heb ik uw bezoek te danken?’

‘Het gaat om Samuel Brodeur van de universiteit in Amiens, die kent u toch?’

Ze knikte heftig. ‘Jazeker, Samuel is een goede vriend en collega.’

Martin zuchtte. Dit bleef een van de moeilijkste dingen in zijn werk, hoewel het in dit geval niet eens om directe familie ging. ‘Hij is overleden.’

De professor keek hem enkele tellen zwijgend aan en zakte toen achterover in haar stoel. Ze wreef met haar hand over haar mond. Toen keek ze weer op. ‘Jullie zijn hier vast niet omdat hij een natuurlijke dood is gestorven?’

‘We gaan ervan uit dat hij om het leven is gekomen door een misdrijf,’ zei Karin. ‘Hij verbleef in een stacaravan in de provincie en is omgekomen bij een brand.’

‘Hier in de provincie? Een brand?’

Karin zweeg. Elizabeth draaide haar hoofd weg en staarde naar de boekenkast. ‘Wat vreselijk. Arme Samuel.’

‘Kende u hem goed?’ vroeg Martin.

Ze haalde haar schouders op. ‘We leerden elkaar kennen tijdens een gezamenlijk project van onze universiteiten en hielden daarna contact. We kwamen elkaar af en toe tegen op congressen, met uitwisselingen of als we informatie deelden voor specifieke projecten en onderzoeken. Het was een verschrikkelijk intelligente en belezen man.’

‘Om wat voor soort projecten ging dat zoal?’ vroeg Karin.

Elizabeth kwam overeind en begon te ijsberen achter haar bureau. Als mensen schokkend nieuws moesten verwerken, wilden ze bewegen. Martin zag het vaker.

‘Hij was gespecialiseerd in de Hoge Middeleeuwen en met name de periode van de kruistochten,’ zei Elizabeth. ‘Dus grofweg van het jaar 1050 tot 1350 na Christus. Ons werk overlapte elkaar grotendeels. Het laatste project waar we aan samenwerkten, was twee jaar geleden. Dat ging over de ongeletterdheid bij de Noord-Franse, Belgische en Nederlandse burgerij in die jaren en hoe krom ons beeld daarvan is. We denken vaak dat gewone burgers toen amper konden lezen. Ons onderzoek toonde aan dat het een hardnekkig misverstand is.’

Ze keek hen aan, haar hoofd een beetje voorover en haar ogen net zichtbaar onder de wenkbrauwen, en Martin voelde zich voor heel even student. Hij schudde zijn hoofd om het gevoel kwijt te raken.

‘En ik las natuurlijk zijn boeken,’ zei Elizabeth.

‘Boeken?’ vroeg Karin.

De professor fronste haar wenkbrauwen. ‘Hebben jullie die nog niet gezien? Wacht even, hier staan er wel een paar.’

Met grote passen beende ze naar de boekenkast en tikte met haar vinger op de ruggen, totdat ze de juiste had gevonden. Ze trok eerst één boek uit de kast en daarna nog een tweede en derde. Vervolgens gaf ze het stapeltje aan Martin. ‘Samuel was een begenadigd schrijver. Hij publiceerde bijna elk jaar wel een boek. Sommige daarvan zijn in Frankrijk echt bestsellers geworden.’

Martin bekeek de drie volumineuze exemplaren op zijn schoot. Het bovenste had een groot blauw vlak als voorkant met daarop talloze gouden Franse lelies en droeg de titel Het huis Capet. Het tweede boek had een kitscherige schildering van een Franse koning als omslag, een gouden staf in zijn hand en een dunne kroon op zijn hoofd. Met het golvende bruine haar en de baard deed hij Martin aan Jezus denken. De titel luidde Lodewijk de Jongere.

Het derde boek was nog dikker dan de andere. Het ging over de Tweede Kruistocht en het aandeel van koning Lodewijk daarin. Martin gaf de zware boeken door aan Karin. ‘Wat weet je over het privéleven van professor Brodeur?’

‘Ongehuwd en kinderloos,’ zei Elizabeth, die weer was gaan zitten. ‘De enige familie over wie ik hem ooit over hoorde, was zijn zus, die in het zuiden van Frankrijk woont. Maar verder hebben we het er niet veel over gehad. Onze gesprekken gingen altijd snel weer over werk.’

Ze lachte, maar het ging niet van harte. Martin zag de droefheid in haar ogen. Een drukkende stilte daalde neer in de ruimte.

‘Wie zou hem nou iets aandoen?’ vroeg Elizabeth zich hardop af, kijkend naar het plafond. Een traan glinsterde in haar ooghoek.

‘Heb je enig idee? Maakte hij vijanden met zijn werk? Had hij vijanden in zijn privéleven?’

‘Geen idee,’ zei ze. ‘Het lijkt me te belachelijk voor woorden dat hij bedreigd zou worden vanwege zijn werk. Maar dat kan tegenwoordig voor de gekste dingen. Ik ontvang zelf weleens boze mailtjes. Geen bedreigingen hoor, maar kwade mensen die hun hart luchten.’

‘Waarover?’

Ze zuchtte. ‘Het gaat eigenlijk altijd over God. Dat we iets proberen te duiden rondom het geloof in de middeleeuwen en dat mensen daar aanstoot aan nemen. Vrijwel alles had in die tijd te maken met religie en dat ligt bij sommigen nog altijd gevoelig.’

Karin schoof wat naar voren op haar stoel. ‘U had dus redelijk goed contact met professor Brodeur. Weet u ook waarom hij nu in Nederland was? Heeft hij dat verteld?’

Elizabeth keek naar haar. ‘Nee, dat is het vreemde. Dat vraag ik me ook al af sinds het begin van dit gesprek. Ik weet zeker dat hij het mij zou laten weten als hij in de buurt was. Maar ik heb al een jaar niets van hem gehoord.’

6

Woensdag 10 november 2021

15.59 uur

Het whiteboard in de briefingruimte werd gestaag gevuld. Centraal hing de foto van Samuel Brodeur van de universiteitswebsite. Daaromheen waren foto’s van de plaats delict geplakt, ook eentje van de zwartgeblakerde schedel die Martin alle eetlust ontnam.

Normaal was zo’n eerste dag in het onderzoek reden voor hem om nabestaanden op te zoeken, het netwerk rondom het slachtoffer in kaart te brengen en mogelijk al verdachten aan te wijzen. Maar nu was dat allemaal nog een brug te ver. Doordat het om een Fransman ging, wisten ze nog niet eens welke nabestaanden er precies waren, laat staan welk netwerk de man had en welke vijanden.

Desondanks zouden ze zijn identiteit straks bekendmaken. Er kwamen geruchten op gang en speculaties over namen. Dat moesten ze de kop indrukken. Het kon niet anders, hoewel het laatste wat ze wilden, was dat familieleden via de pers over het overlijden van Samuel hoorden.

Een voor een kwamen de teamleden binnen. Ze namen plaats aan de lange tafels. Buiten zette de schemering al in, het was de hele dag niet echt licht geweest. Grote regendruppels rolden over het glas naar beneden.

‘Thomas, kun jij beginnen?’ vroeg Martin toen de groep compleet was. Zelf leunde hij met zijn billen op de rand van de voorste tafel om alles goed te zien.

Thomas drukte het digitale scherm aan. ‘Ik heb contact met de politie in Amiens. Professor Samuel Brodeur werd inderdaad vermist. Daar kwamen ze eergisteren achter toen ze hem zochten vanwege een andere brand.’

Een Franse nieuwswebsite verscheen op het scherm. Thomas scrolde naar beneden en klikte het juiste artikel aan. De tekst was in het Frans, maar de foto erboven liet weinig aan de verbeelding over. Een gigantische vlammenzee sloeg uit een vrijstaand bakstenen huis. Op de voorgrond stonden enkele brandweermannen. Het waterstraaltje uit hun slang was haast lachwekkend kansloos.

‘Dit was de woning van Samuel Brodeur,’ verduidelijkte Thomas. ‘Die is eergisteren in vlammen opgegaan. Samuel was spoorloos en de politie dacht eerst dat hij was omgekomen bij de brand, maar ze konden geen stoffelijke resten vinden.’

Martin keek met open mond toe. ‘Iemand heeft geprobeerd hem daar al te vermoorden.’

‘Of de brandstichter wist dat hij niet thuis was,’ zei Karin. ‘En probeerde iets te verbergen of te laten verdwijnen.’

‘En een dag later gaat de man hier in Nederland alsnog in vlammen op,’ knikte hij. Een universitaire professor die vermoord werd, was al redelijk uniek. Maar waarom zou je de moeite nemen om zijn huis in brand te steken en hem naar Nederland te volgen om het karwei af te maken?

‘Hoe dan ook,’ ging Thomas verder. ‘De Franse politie doet z’n best om ons zo snel mogelijk een dna-profiel te geven van deze Samuel Brodeur, zodat wij met zekerheid kunnen zeggen dat hij ons slachtoffer is.’

‘Dank je,’ zei Martin. ‘Wat konden ze verder over hem vertellen?’

‘Geen strafblad, een man van onbesproken gedrag en een soort van lokale beroemdheid. Hij scheen bekend te staan om zijn historische boeken. Volgens de Fransen heeft hij alleen een jongere zus als directe familie. Zij woont in Marseille en wordt op de hoogte gesteld door de Franse politie. Ze weten dat wij straks de naam naar buiten brengen, dus hopelijk maken ze haast.’

‘Hadden broer en zus goed contact?’

‘Geen idee. Ik heb gevraagd of wij haar kunnen spreken zodra ze weet van het overlijden van haar broer.’

Martin knikte tevreden en bedankte Thomas. Vervolgens keek hij de groep rond. Zijn zitvlak deed zeer en hij verschoof zijn billen op de tafelrand. ‘Bram, heb jij aanvullingen daarop?’

‘Professor Brodeur is drie jaar geleden in het nieuws geweest in Frankrijk. Zijn boek over de Tweede Kruistocht verscheen toen en het schijnt dat hij daarin ook uitweidde over een slachting onder de Turkse bevolking, aangericht door Franse troepen. Daar was niet iedereen even blij mee. De universiteit heeft destijds enkele bedreigingen aan zijn adres binnengekregen.’

‘Iets concreets?’

Bram haalde zijn schouders op. Thomas viel hem bij. ‘Alle sporen zijn toen nagetrokken door de Franse politie. Geen van de bedreigingen was serieus.’

‘En het is drie jaar geleden,’ zei Bram. ‘De storm rondom het boek ging na enkele weken liggen en is daarna nooit meer opgelaaid.’

‘Goed,’ zei Martin. ‘En wat zei de universiteit over zijn werk en recente onderzoeken?’

‘Dat is het merkwaardige, dat weten ze niet precies. Het afgelopen jaar werkte hij halve weken, op zijn eigen verzoek. Hij wilde het rustiger aan doen, maar de directeur vond dat niks voor hem.’

‘Was hij in Nederland namens de universiteit?’