Voor Goof bestaat de wereld pas echt als hij haar door het oog van zijn camera ziet. Wanneer de jonge fotograaf op gruwelijke wijze wordt mishandeld en zijn gezichtsvermogen voorgoed verliest, lijkt zijn leven dan ook zinloos. Het incident heeft niet alleen een verwoestend effect op het leven van Goof, maar ook op dat van zijn vriendin Noortje. De studente wiskunde is vastbesloten achter de identiteit van de dader te komen – iets waarvoor Goof zich merkwaardig genoeg niet lijkt te interesseren. Al snel krijgt Noortje spijt van haar nieuwsgierigheid, want door het grillige karakter van de gebeurtenissen wordt zij gedwongen haar wereldbeeld aan te passen.

De blinde fotograaf is een spannende roman waarin goed en kwaad niet langer eenduidig te benoemen zijn. Door de beeldende schrijfstijl wordt het ongewone vanzelfsprekend en het gebruikelijke opmerkelijk.

De blinde fotograaf is de tweede roman van Anjet Daanje. Zij schreef het manuscript in 1996, in 1998 werd het door uitgeverij Kwadraat in paperback uitgegeven.

Anjet Daanje (1965) is schrijfster van romans, verhalen en filmscenario's. Haar roman De herinnerde soldaat stond op de longlist van de Librisprijs 2020, en won de prijs voor Beste Groninger Fictieboek 2020. In 2012 werd haar roman Delle Weel genomineerd voor de Halewijnprijs. In 2004 kreeg zij het Belcampo Stipendium toegekend.

Anjet Daanje schreef o.a. het scenario voor de speelfilm Schemer en de zevendelige televisieserie De geheimen van Barslet. De films waarvoor zij het scenario schreef werden tientallen malen bekroond op internationale filmfestivals, o.a. met een Gouden Beer en een vijftal Gouden Kalf-nominaties.

Van Anjet Daanje zijn op het moment de onderstaande romans verkrijgbaar

Als paperback:

De herinnerde soldaat

jl.

Als e-book:

De herinnerde soldaat

jl.

Delle Weel

Gezel in marmer

De Mei-jaren

Veelvuldig en alleen

Suikerbeest

De blinde fotograaf

Omslagontwerp: Dieb

Omslagfoto: Anjet Daanje (de Noordsvaarder: westpunt Terschelling, oktober 2007)

Omslagfoto © 2007 Anjet Daanje

Oorspronkelijke uitgave als (papieren) paperback: Uitgeverij Kwadraat, 1998

Gecorrigeerde uitgave als e-book: Uitgeverij Passage, 2020

Copyright 2020 © Anjet Daanje

ISBN 9789054528852

NUR 301

Niets van deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt op welke wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Uitgeverij Passage, Postbus 216, 9700 AE Groningen.

www.uitgeverijpassage.nl

www.anjetdaanje.nl

www.facebook.com/AnjetDaanje

Anjet Daanje

De blinde fotograaf

Roman

Driegulden

Wanneer hij zijn armen strekte en de spiraal van Noortjes bed onder zijn gewicht deed kreunen, raakten zijn blote voeten voorzichtig het plafond. In die houding bleef hij een paar seconden met een rozerood hoofd uitrusten, om vervolgens langzaam zijn armen te buigen. Zijn lichaam zakte twintig centimeter totdat zijn hoofd boven Noortjes dekbed met zwemmende-vissen-tussen-waterplanten-motief zweefde en zijn bruine haren het onderwaterlandschap streelden.

Noortje zag de spieren in zijn bovenarmen zich spannen, behendig rolden ze zich onder een blauwige ader door. Het deed haar denken aan een mol die ze als klein meisje eens had betrapt op het graven van een gang onder het door haar vader zo goed onderhouden grasveld. Zonder dat het beestje zelf te zien was geweest, rees een zich razendsnel verplaatsend zandspoor uit de bodem. Het was alsof het gras was gaan leven, zoals ook Berends bicepsen zelfstandig onder zijn huid leken te bewegen.

‘Vijftien,’ zuchtte hij, terwijl hij hortend en stotend uitademde.

Hij grijnsde naar Noortje, waarschijnlijk omdat hij haar op de kop zag en hij wel moest opmerken dat een mens anders lijkt enkel doordat het perspectief van de kijker nieuw is.

Zij vond in ieder geval dat hij er vreemd uitzag, zo staand op zijn handen. Terwijl hij grijnsde, kon ze drie grijze vullingen in zijn bovenkaak zien. Zijn neusgaten leken groter en dieper, en ze zag duidelijk de zwarte haartjes die erin groeiden. Blijkbaar wilden haar hersenen niet accepteren dat ze het beeld van Berend moesten omdraaien, want ze had het idee dat zijn gezicht aan de bovenzijde, nu dus zijn kin, belachelijk bloot was, en dat zijn donkere wenkbrauwen, die gewoonlijk een grappige slinger naar beneden in de richting van zijn neus maakten, een doormidden geknipte bovenlip met een ladykiller snorretje vormden.

‘Hoeveel nog?’ vroeg ze.

Hij wilde zich minstens veertig keer opdrukken, beweerde hij, want het was al de vijfde keer dat hij niet naar fitness was gegaan. Misschien sportte hij de laatste tijd minder fanatiek omdat Noortje, toen ze nog niet had geraden dat Berend aan fitness deed, had gezegd dat ze de spieren van bodybuilders walgelijk vond. Glimmend in het vet gezet, onder de zonnebank gebruind, hadden ze niets menselijks meer, ze zou zo’n man niet eens durven aanraken. Berend was er niet op ingegaan en had later als reden van zijn sportverzuim aangevoerd dat hij liever bij haar was, trainen kon altijd nog. Sporten in haar bijzijn, al bestond het slechts uit een handstand op haar bed en een paar keer optrekken aan de deurpost die daarbij angstwekkend kraakte, was het ideale compromis tussen zijn liefde en het behouden van zijn conditie. En eerlijk gezegd keek Noortje, ondanks haar afkeer van de Schwarzeneggers, Van Dammes en Stallones, graag naar Berends gespierde lichaam. Hij was zwaar gebouwd; wanneer hij liep hield hij zijn armen in een macho-houding een eindje van zijn lichaam vandaan, net als een gorilla. Hij was echter, in tegenstelling tot een gorilla, vrijwel onbehaard, hij hoefde zich ook maar één keer in de week te scheren.

‘Achtentwintig,’ hijgde hij.

Ze zag zijn armen trillen van de inspanning. Zijn donkerblauwe hemd dat hij had aangehouden terwijl hij zijn overhemd en trui had uitgetrokken, was uit zijn nette, grijze broek gegleden en op zijn oksels blijven hangen. En als een volgende concessie aan de zwaartekracht eindigden de pijpen van zijn broek op zijn knieën. Aan weerskanten van hem op het bed lagen zijn portemonnee, met daarin onder andere een wat Noortje betrof geslaagde pasfoto van haar, en zijn sleutels die rinkelend uit zijn zak waren gevallen toen hij op zijn hoofd ging staan. Zijn buik en benen waren lichtbruin, een herinnering aan de afgelopen zomer waarin ze hem nog niet had gekend, toen ze zijn bestaan niet eens had vermoed, en eigenlijk ook niet naar een ontmoeting met iemand zoals hij had verlangd, iets wat ze zich nu nog maar moeilijk kon voorstellen.

‘Zullen we bij de Spanjaard in de Oosterstraat gaan eten?’ vroeg Noortje, ‘of in die pizzeria in de, hoe heet het daar, die zijstraat van de Poelestraat, de Peperstraat geloof ik, of bij de Mexicaan, of...’

‘Dertig,’ pufte hij, ‘kies jij maar.’

‘Ik weet het niet, hoor.’

Noortje hield niet van het maken van keuzen. Wanneer ze op het punt stond om een besluit te nemen, stelde ze zich altijd voor hoe het over een halfuur zou zijn of over een dag. Zou ze dan spijt hebben en wensen dat ze de tegenovergestelde beslissing had genomen?

Vroeger had ze vooral getwijfeld bij belangrijke beslissingen, maar in de loop van de jaren, hoewel ze pas achtentwintig was, had het zich ook uitgebreid tot zaken die haar nauwelijks konden schelen. Juist omdat ze zo onbelangrijk waren, leek de keuze willekeurig.

Als ze erover nadacht bekroop haar wel eens het beangstigende besef dat er miljoenen manieren waren om je leven te leiden, terwijl ze daar maar een van kende. Op grond van welke wijsheid had ze al die keren een besluit genomen, op grond van hoeveel roekeloze onwetendheid had ze het iedere keer weer aangedurfd om te kiezen? Zelfs de kleinste gebeurtenissen – als ze zover met haar bedenkingen was gevorderd, dacht ze meestal aan Goof – konden grote gevolgen hebben. Ze kon het zich niet meer herinneren, maar misschien had haar onzekerheid ertoe geleid dat ze wiskunde was gaan studeren. Geen onbegrijpelijke oorzaak-en-gevolg theorieën, alleen logische, overzichtelijke bewijzen. Wanneer je de juiste voorkennis had, kon je altijd de juiste beslissing nemen, het was slechts een kwestie van formules invullen en stellingen toepassen. Er bestonden geen twijfels – eventueel slechts fouten en domheden – zolang je je maar niet met de buitenwereld bezighield.

Op aandringen van Berend, die inmiddels tot drieëndertig had geteld, nam ze een besluit. Ze zouden bij de pizzeria in de Peperstraat gaan eten, daar was het op vrijdagavond weliswaar warm en stampvol, met een pianist die te hard populaire wijsjes op een vleugel speelde, maar daar stond tegenover dat het restaurant verschillende verdiepingen had met heel veel tafeltjes. Ze hadden nog nooit meegemaakt dat er geen plaats was, bovendien waren alle pizza’s die je maar kon bedenken er op de menukaart te vinden.

‘Ik heb honger,’ steunde Berend, ‘...vierendertig.’

‘Nou, schiet dan op, zal ik je eens even helpen, macho-Beer?’

Noortje stond op van de bureaustoel, ging voor hem staan en greep plagend zijn knieën beet.

‘Oké, hup omhoog,’ zei ze lachend, terwijl ze gelijktijdig zijn benen in de richting van het plafond probeerde te trekken, ‘dat scheelt, hè?’

‘Wat een kracht voor zo’n klein meisje,’ spotte hij.

Maar kennelijk was ze sterker dan hij had verwacht. In plaats van omhoog, trok ze, omdat ze niet lang genoeg was, zijn benen schuin naar zich toe. Berend kon – gezien de ongewone positie waarin hij verkeerde – niet genoeg tegenkracht geven. Hij wankelde, graaide met zijn voeten in de lucht op zoek naar de muur waartegen het bed stond, en liet uiteindelijk zijn benen in Noortjes richting zakken. Hij probeerde het voor te laten komen als een beweging die hij zelf had gewild, maar het zag er te chaotisch uit om geloofwaardig te zijn, en bovendien raakte hij in het voorbijgaan met zijn linkerkuit Noortjes schouder. Nog geen seconde later belandden ze allebei op de vloer voor het bed.

Waarschijnlijk kwam het doordat ze nogal hard lachten, terwijl Berend tegelijkertijd op adem probeerde te komen, dat Suze, zonder dat ze haar hadden horen binnenkomen, ineens voor hen stond.

‘Hoi,’ zei ze, opgelaten met de situatie, en ze streek haar blonde haren, die tot in haar hals reikten en in principe in een scheiding behoorden te vallen, naar achteren – een gebaar dat Noortje haar vaak zag maken wanneer ze verlegen met zichzelf was.

Noortje en Berend krabbelden overeind. Berend trok zijn hemd, dat nog halverwege zijn borst hing, naar beneden, en Noortje probeerde te verbergen dat ze de pest in had dat het juist Suze was die hen kwam storen.

‘Hallo,’ zei ze zo gewoon mogelijk, ‘we stonden op het punt om uiteten te gaan.’

Ja, dat wist Suze – haar blik rustte even nieuwsgierig op Berend – het speet haar dat ze onaangekondigd kwam binnenvallen, maar ze had dringend het paar bergschoenen nodig dat ze van de zomer aan Noortje had geleend, ze had ze namelijk aan Geert-Jan beloofd.

‘O,’ zei Noortje. Ze wierp Suze een licht geërgerde blik toe. Ze was zich ervan bewust dat Suze een smoes gebruikte, een doorzichtige zelfs, want Geert-Jan was al maanden geleden uit Groningen vertrokken en werkte nu in Mexico. En alsof Suze Noortjes ergernis alleen nog maar wilde vergroten, sloeg ze haar ogen niet neer, maar glimlachte semi-onschuldig. Je hebt me toch niet verboden om te komen, leek ze te zeggen.

Een paar maanden geleden, toen Noortje tot halfvijf ‘s nachts wakker had gelegen en ze tot haar afschuw en verwarring had moeten concluderen dat ze verliefd op Berend werd. Ze had maatregelen kunnen nemen, direct de volgende ochtend al. Ze had zichzelf streng kunnen toespreken, ze had hem kunnen vertellen dat ze hem niet meer wilde zien, of, als ze te laf was voor een confrontatie, had ze desnoods kunnen verhuizen. Maar ze had niets ondernomen, ze had zichzelf wijsgemaakt dat er niets aan te doen was en dat het allemaal wel zou meevallen.

Toch had ze zichzelf blijkbaar niet weten te overtuigen, want ze kreeg een paar nachten achtereen dezelfde nachtmerrie over een wandeling in de Alpen.

Ze droomde dat ze aan de rand van een afgrond stond, en hoewel haar verstand alsmaar dringend herhaalde ‘niet springen, blijf doodstil staan!’ boog ze zich vol afgrijzen naar voren om langs de afbrokkelende rotswand naar beneden te staren, waar in de diepte een dorpje ter grootte van een kiezelsteen te zien was en een rivier niet breder dan de veter in haar bergschoen. De angst maakte haar slap en misselijk, maar tegelijkertijd voelde ze in haar knieën de opgewonden kriebeling om een stap – één stap maar – vooruit te zetten. Het was de aantrekkingskracht van het verschrikkelijke, van al waarvan ze wist dat ze het nooit moest doen.

En terwijl ze wakker schrok door het besef dat ze werkelijk die ene noodlottige stap ging zetten, en haar hart in haar keel bonsde, dacht ze dat ze misschien wel gek was. Maar ‘s ochtends lachte ze haar dromen weg, zei tegen zichzelf dat ze zich niet moest aanstellen en vooral de situatie niet moest dramatiseren. Ze was gewoon verliefd. De omstandigheden waren anders dan normaal, nou en? Zij was verstandig, ze kon dat best aan.

Zelf had ze er bijna een maand over gedaan om aan het idee van haar liefde voor Berend te wennen, of misschien was het geen ‘wennen aan’ geweest: meer zich erbij neerleggen en de nadelen hardnekkig negeren. Ze had geweten dat Suze het niet zou begrijpen. Ze had niet uit haar mond willen horen wat ze zelf ook kon verzinnen en wat ze nu juist probeerde te vergeten. Maar met een kennersoog had Suze al snel de symptomen herkend en geraden dat Noortje verliefd was. ‘Noortje, wat leuk, wie is het?’

Gehoorzaam had Noortje haar nieuwsgierige vragen over Berend beantwoord. Zolang ze selectief met de waarheid omsprong, deelde Suze haar enthousiasme. Het feit dat Suze met haar meeleefde alsof zij zelf de gelukkige was, wakkerde haar gevoelens voor Berend alleen maar aan. Wanneer ze bij Berend was of met Suze over hem praatte, kon ze vergeten dat toegeven aan haar gevoelens voor Berend hoogstwaarschijnlijk de domste beslissing van haar leven was. Dan was hij gewoon haar nieuwe vriend, een onschuldige relatie zonder consequenties die – net als Suzes eigen bevliegingen voor vrouwen, banen, hobby’s, eigenlijk alles wat je maar kon bedenken – niet overdreven lang hoefde te duren.

Telkens als Suze zei dat ze Berend wel eens wilde ontmoeten, wanneer ze voorstelde dat Berend en Noortje bij haar zouden komen eten, of als ze bedacht dat ze met Berend zou kunnen gaan joggen of squashen, verzon Noortje een reden waarom dat onmogelijk was. Dat hield ze nu al meer dan twee maanden vol.

Suze maakte er grapjes over, ze informeerde of Berend misschien oerlelijk was, of Noortje zich voor hem schaamde, of Noortje misschien bang was dat wanneer hij Suze zag hij als een blok voor haar zou vallen en Noortje zou laten stikken. Noortje lachte met haar mee. ‘Het komt wel,’ zei ze dan, ‘ik wil hem eerst zelf leren kennen, je moet gewoon een beetje geduld hebben.’

Suze had vele kwaliteiten, maar geduld was er niet een van. Gisteren had Noortje haar verteld dat ze vanavond met Berend uiteten zou gaan, en met opzet was Suze, juist op het moment waarop ze vermoedde dat Berend op Noortjes kamer zou zijn om haar op te halen, de bergschoenen komen terugvragen.

Noortje schoof op haar buik onder het bed om de schoenen te pakken. Berend, die op het bed was gaan zitten, had zijn benen een eindje in de lucht geheven om Noortje meer ruimte te geven. Bij gebrek aan gespreksstof lachte hij vriendelijk naar Suze: de lach die Noortje aan Suze had beschreven als tientallen olijke rimpels die ineens op zijn gezicht verschenen en die zich van zijn mondhoeken in de richting van zijn oren en zijn ogen vermenigvuldigden.

‘Als een steen die je in een vijver gooit,’ had Noortje in oprechte vervoering gezegd, ‘weet je wel, dan golft het in van die cirkels over het hele wateroppervlak.’

‘Jezus, Noor!’ had Suze geroepen, ‘je hebt het wel heel erg van die jongen te pakken.’

Noortje had Berend niet zoveel verteld over het leven dat ze voor hun ontmoeting leidde, het belangrijkste moest ze immers toch verzwijgen. Erg vaak had ze het dus ook niet over haar beste vriendin gehad, haar naam was hoogstens twee of drie keer gevallen. Berend had eigenlijk geen idee wie degene was voor wie Noortje bergschoenen uit het stof viste, hij wist ook niet dat Suze wel dacht te weten wie hij was, en dat ze van allerlei irrelevante details uit zijn leven op de hoogte was.

‘Ik zal me maar even voorstellen,’ zei hij onhandig. Hij stond van het bed op, en stak zijn hand naar Suze uit.

Suze nam verrast zijn hand, want zij wist weer niet dat Noortje het zo goed als nooit met Berend over haar had gehad. Vanwege zijn ongewoon plechtige gebaar noemde ze ook haar achternaam, Smeltenkop, en antwoordde hij eveneens met zijn volledige naam: ‘Berend Driegulden... ik ben Noortjes nieuwe vriend.’

Noortje was inmiddels onder het bed vandaan gekropen. Ze zat op de vloer, de schoenen met haar handen vluchtig af te vegen, en volgde van onderaf het tafereeltje gelaten. Er was niets meer aan te doen, ze kon alleen nog hopen dat Suze het destijds zo oninteressant had gevonden dat ze zijn naam was vergeten.

Suze schrok. Alsof Berends hand elektrisch geladen was en ze via zijn vingers een schok kreeg toegediend, liet ze hem plotseling los en deed een stap naar achteren, waarbij ze bijna struikelde over de poot van de bureaustoel. Dankzij Berend die haar bovenarm greep, kon ze nog net haar evenwicht behouden, maar het geheel maakte op Noortje, en ongetwijfeld ook op Berend, een paniekerige indruk, die Noortje straks niet aan hem zou kunnen verklaren.

Noortje stond snel op, met de bedoeling de schoenen te geven en op die manier de aandacht van Suzes verbijstering af te leiden, maar Suze was haar voor. Ze verklaarde dat ze weg moest, greep de deurklink en rende zo ongeveer de gang op, de trap af.

‘Ze vergeet de bergschoenen,’ zei Noortje tegen Berend in de hoop dat wanneer ze even weg was hij niet meer naar de reden van Suzes vreemde gedrag zou vragen, ‘ik ben zo terug.’

Bij de voordeur haalde ze Suze in. ‘Hier,’ zei Noortje, ‘je schoenen...’

‘Waar ben je mee bezig,’ fluisterde Suze indringend. Ze pakte Noortjes schouders en schudde haar door elkaar, waarbij Noortjes donkerblonde vlecht, die tot over haar billen reikte, komisch heen en weer wapperde. ‘Ben je gek geworden? Dat is... Weet je wel wie dat is?!’

Ja, Noortje wist dondersgoed wie Berend was. ‘Hier zijn de schoenen, daar kwam je toch voor? Dag Suze.’

Ze gaf Suze een zet in haar rug, zodat ze de stoep op struikelde, en smeet de deur achter haar dicht. ‘Shit,’ fluisterde ze voor zich uit in het oranje schemerige, slechts door de straatlantaarn voor de deur verlichte, trapportaal. Ze haalde diep adem, en klom weer naar boven, naar Berend.

Albert Heijn

Drieënhalve maand voordat Suze uit nieuwsgierigheid Berend en Noortje was komen storen was Noortje – Suze beweerde dat dat zo ongeveer iedere maand gebeurde – vastgelopen met haar afstudeerscriptie over numerieke wiskunde. Om preciezer te zijn, was het onderwerp ‘multigrid methoden’, maar Noortje was gewend dat die term de mensen in haar omgeving niet veel zei. Vroeg iemand om uitleg dan antwoordde ze vaag dat het iets te maken had met differentiaalvergelijkingen, discretisatie, ijle lineaire stelsels, en allerlei ruimten met namen zoals Hilbert en Sobolov.

Misschien liet Noortje haar afstudeerwerk met opzet zo nu en dan vastlopen, of stelde ze de problemen waarop ze stuitte erger voor dan ze in werkelijkheid waren. In ieder geval vorderde haar scriptie uiterst langzaam. Sinds twee jaar had ze geen recht meer op een basisbeurs en kreeg ze van haar ouders wat ze voorheen van de staat had ontvangen. Daar voelde ze zich in het geheel niet schuldig over, hoewel haar moeder haar uiterste best deed om haar in te prenten hoe aardig het van Noortjes vader was om belangeloos bij te springen. Vijf jaar lang had Noortje van een basisbeurs moeten studeren en hadden haar ouders geen cent betaald van de bijdrage die ze volgens de studiefinancieringsformulieren geacht werden te geven. ‘s Avonds, terwijl studenten met minder bedeelde of medelevender ouders uitgingen of studeerden, maakte Noortje kantoorgebouwen schoon om haar kamerhuur en het collegegeld te verdienen. Een excuus dat ze altijd aanvoerde om te verdedigen dat ze al meer dan zeven jaar studeerde.

Was ze echter eerlijk dan zou ze moeten bekennen dat ze twee jaar geleden al klaar had kunnen zijn. In tegenstelling tot de studenten om haar heen had ze geen carrièreplanning. Alle banen die ze als afgestudeerd wiskundige zou kunnen krijgen leken haar vreselijk. Leraar, dat betekende de rest van haar leven dezelfde verhalen uit dezelfde wiskundeboeken zou moeten vertellen, een loopbaan aan een universiteit waar ze zich in bureaucratisch geharrewar zou verliezen, of natuurlijk een glansrijke carrière in het bedrijfsleven, maar als ze de advertenties las struikelde ze over nietszeggende woorden zoals klantgericht, commercieel, sociaalvoelend, communicatief, internationaal georiënteerd en managementskills. Ze was bang voor het moment waarop ze met haar bul in de hand het academiegebouw uit zou wandelen, niet wetend wat ze nu zou moeten gaan doen. Haar studie was een veilig tussenstation, ze wist dat het niet haar hele leven zou duren, dat er een andere fase na zou komen, en vanwege dat tijdelijke karakter was het niet erg dat het niet ideaal was. Van de baan die ze na haar studie zou krijgen, had ze het benauwende idee dat ze er minstens dertig jaar aan vast zou zitten. Stel je voor – dat hoefde ze zich niet eens voor te stellen, ze wist het zeker – dat ze zich op haar nieuwe werkplek zou ergeren aan bepaalde mensen of aan de gang van zaken, of aan allerlei stomme, kleine dingen, hoe kon ze het er dan dertig jaar uithouden? En als dat haar wel zou lukken, zou ze dan achteraf het idee hebben dat ze de helft van haar leven had vergooid? Dertig jaar die ze nooit meer zou kunnen overdoen.

Haar afstudeeronderwerp werd steeds uitgebreider, ze bleek ineens tentamen te willen doen in meer vakken dan was vereist, en eens in de maand liep ze vast in haar multigrid methoden. Haar schoonmaakbaantje nam, in plaats van twee avonden, drie avonden in de week in beslag.

Suze lachte om Noortjes ingewikkelde ontwijkstrategie, want hoewel Noortje het haar nooit had uitgelegd, wist Noortje dat ze begreep wat er aan de hand was. Op haar beurt lachte Noortje om het optimistische gemak waarmee Suze alles wat ze had bereikt of nog zou kunnen bereiken durfde weg te gooien en nooit wanhoopte dat ze iets stoms had gedaan.

Na jarenlang ruzie te hebben gehad met haar ouders was Suze van Rotterdam naar het verre Groningen verhuisd om Engels te studeren. Daar was ze na een paar jaar mee gestopt om aardrijkskunde te gaan doen, een half jaar lang was boogschieten haar grote passie geweest, maar op een dag had ze die laconiek ingeruild tegen sportduiken, haar studie aardrijkskunde was niets geworden en vrolijk was ze allerlei vrijwilligersbaantjes en cursussen gaan doen.

Die middag, terwijl Noortje in haar zoveelste multigrid-crisis was verwikkeld, had ze Noortje gebeld om te vertellen dat ze haar rare baantje op het kerkhof had opgezegd – ze moest grafstenen met een zeepsopje schoonmaken en het mos dat zich op de onleesbare teksten had vastgehecht, verwijderen – en zich had ingeschreven voor een cursus automonteur.

‘Automonteur,’ had Noortje verbaasd gereageerd, ‘maar je hebt niet eens een rijbewijs!’

‘Nou en? Kapotte auto’s rijden toch juist niet,’ zei Suze naïef.

Ze had Noortje uitgenodigd haar toekomst als automonteur te komen vieren. Suze zou koken, wat precies wist ze nog niet, maar als Noortje toch weer eens met haar scriptie was vastgelopen, kon ze nu wel even bij Suze langskomen, dan konden ze samen boodschappen doen en intussen bedenken wat ze wilden eten.

Suze had een eenkamerappartement in de Oosterstraat, met uitzicht op de aanbiedingen van Scheer en Foppen – waarin ze beweerden goedkoper te zijn dan wie dan ook – de Albert Heijn op het Gedempte Kattendiep was om de hoek.

Noortje reed verveeld het winkelwagentje heen en weer alsof ze een spelend kind van zes was. Suze vroeg zich hardop af of ze gewone tomaten, vleestomaten, ingeblikte gepelde tomaten of helemaal geen tomaten zou nemen. ‘Wat vind jij Noortje?’

Noortje liet haar blik over de groenteafdeling dwalen, alsof ze zich dan beter kon voorstellen welke tomaten het lekkerst waren. Bij de verpakte-vleeswaren-koelkast zag ze twee jongens staan. Hoewel ze hen slechts vluchtig zag, wist ze ineens zeker dat er iets ernstig mis was met de langste van het stel. Ze richtte zich abrupt op en trok aan de mouw van Suzes jas. ‘Suze,’ zei ze gejaagd, en toen Suze niet snel genoeg reageerde omdat ze vleestomaten op hun rijpheid stond te bevoelen: ‘Suze, kijk eens!’

Noortje was geschrokken, haar blauwgrijze ogen waren wijd opengesperd en haar blik leek strakker en rechtstreekser dan anders, alsof het niet langer mogelijk was dat ze willekeurig om zich heen zou kijken. Ze kon alleen nog naar dat ene punt staren.

‘Wat is er?’ vroeg Suze gealarmeerd.

Noortje legde fluisterend uit dat er iets niet in de haak was met de jongen in die gewatteerde, donkergroene jas, met een gele streep over de mouw. ‘Ja, die daar bij de vleeswarenafdeling. Nee, niet wijzen, niet kijken.’ Er zat een scheur in de mouw van zijn jas, precies op de plek waar het groen in het geel overging. ‘Zie je, er mist een stuk stof.’

Suze keek zo onopvallend mogelijk over Noortjes schouder – want Noortje had tijdens haar uitleg de vleeswarenafdeling de rug toegedraaid – naar de jongen die met zijn vriend de houdbaarheidsdatum van de schouderham stond te bestuderen.

‘Zie je het,’ vroeg Noortje gretig.

Ja, Suze zag het ook, maar ze wisten niet wat de volgende stap zou moeten zijn. Noortje drong erop aan dat ze heel normaal zouden doen, dat ze tomaten zouden kopen, en paprika, en komkommer, en macaroni...

‘En dan,’ zei Suze, ‘wil je straks gewoon naar huis gaan en doen alsof er niets aan de hand is? Dat is echt iets voor jou!’

Bij de weegschaal, waarop ze de vleestomaten had gelegd, vroeg Suze om Noortjes giropasje. Noortje keek haar vragend aan.

‘Schiet nou op, straks is het te laat,’ drong Suze ongeduldig aan, ‘ik heb geen pasje en ik heb het maar heel eventjes nodig.’

Noortje haalde het gevraagde uit de binnenzak van haar jas, en toen Suze het in haar hand had, zei ze bevelend – want als Suze iets had bedacht dan moest het ook zo gebeuren – ‘Jij blijft hier staan, ik ben zo terug... Nee, niet zeuren.’

Suze begon in de richting van de vleeswarenafdeling te lopen, waar op dat moment alleen nog de vriend van de jongen met de groene jas stond.

‘Suze,’ riep Noortje haar angstig en tegelijkertijd zo zacht mogelijk na, ‘niet doen, kom terug!’

Met de hand waarin ze het pasje had geklemd, maakte Suze achter haar rug een geruststellend gebaar alsof ze een grote hond aaide.

Noortje schudde wanhopig haar hoofd tegen een onzichtbaar publiek, Suze was veel te ondernemend. Het scheen Suze zelf nooit op te vallen dat die doortastende onnadenkendheden van haar soms heel vervelende consequenties hadden. Gewoonlijk vond Noortje dat ze zelf moest weten dat ze nooit eens van te voren wilde nadenken, maar wanneer ze als een idioot in een mijnenveld Noortjes problemen dacht te moeten oplossen, was het wat anders. Noortje kon echter moeilijk achter haar aanrennen, dat zou Suzes plan – wat het ook mocht zijn – alleen opvallender en dus nog rampzaliger maken. Ze moest blijven wachten en hopen dat het goed zou aflopen.

Noortje zag haar met forse, zelfbewuste passen langs de groenten lopen. Ze was lang en volslank zeiden haar vrienden; haar vijanden, en dat waren er behoorlijk wat, vonden haar grof gebouwd, gehuld in weinig flatterende mannenkleding. Ze sprak een mevrouw aan die een bosje peterselie aan het uitzoeken was, maar de vrouw schudde haar hoofd, en Suze liep door naar de vleeswaren. Daar sprak ze een paar zinnen met de vriend van de jongen in de groene jas, liet hem het giropasje zien, waarop de vriend wat terug zei. Suze haalde haar schouders op en sloeg linksaf langs het zoete broodbeleg. Noortje zag haar een rij van haar vandaan weer verschijnen, druk gebarend dat Noortje met het winkelwagentje verder moest rijden. Ze ontmoetten elkaar bij het maandverband. ‘Een plaats,’ zei Suze met een voldaan lachje, ‘waar mannen niet komen.’

Suze had de jongen naar zijn naam gevraagd, en gewillig had hij de naam van zijn vriend, die in de rij voor de kaas stond, ook genoemd. En daarna, legde Suze triomfantelijk uit, terwijl ze Noortje het pasje teruggaf, had ze eraan toegevoegd dat ze dat had willen weten omdat ze een giropasje had gevonden en op zoek was naar de eigenaar ervan. ‘Geniaal, niet?’ vroeg ze.

Noortje aarzelde tussen enthousiasme en afkeuring, maar wilde toch graag het resultaat weten. ‘En,’ zei ze kortaf.

De vriend bleek Walter Berlo of Perlo of iets dergelijks te heten, de naam van de jongen in de groene jas luidde Berend Driegulden.

Toen Suze eindelijk zou gaan koken, zagen ze dat ze ongeveer de helft van de boodschappen waren vergeten. Ze hadden voornamelijk opgelet dat ze die Berend en Walter niet opnieuw tegen het lijf zouden lopen, en hadden het normale doel van naar de supermarkt gaan over het hoofd gezien. Suze improviseerde een maaltijd, hoewel Noortje helemaal geen honger had. Op smaak gebracht met een walgelijke hoeveelheid tabasco at Suze bijna in haar eentje de pan leeg. Noortje had het over niets anders dan Berend Driegulden en de ontmoeting in de Albert Heijn. Het leek een duivelsuitdrijving. Haar zich eindeloos herhalende gedachten waren er niet om onder woorden gebracht te worden, de woorden waren er om de betekenis van haar gedachten te ontkrachten.

Aan het einde van de avond leek de obsessie langzaam te verdwijnen. Noortje drong er tenminste vastbesloten op aan dat ze het incident in de Albert Heijn zouden vergeten en verder niets zouden ondernemen.

‘Zoals je wilt,’ zei Suze berustend.

Later bleek dat ze er voornamelijk over hadden gezwegen en het tegelijkertijd geen van beiden waren vergeten, want Suze herinnerde zich, toen ze drieënhalve maand later Berend een hand gaf, nog heel goed waar ze zijn naam van kende, en dat Noortje Berend Driegulden was vergeten; daar was al helemaal geen sprake van.

Martinikerkhof

Bijna twee jaar voordat Noortje Berend op de vleeswarenafdeling van Albert Heijn zag, was tegen halfdrie ‘s nachts de telefoon op de gang gegaan. Ze was wel wakker geworden, maar had slaperig gedacht: laat Karlijn maar opnemen, het is natuurlijk weer dat vervelende, hysterische ex-vriendje van haar.

Misschien dacht Karlijn hetzelfde en had ze geen zin om midden in de nacht naar zijn bedreigingen afgewisseld door smeekbeden te luisteren, want de telefoon bleef rinkelen. Na ongeveer vijftien keer te zijn overgegaan, was het stil, maar net toen Noortje weer rustig op haar zij wilde gaan liggen, begon het lawaai opnieuw.

‘Godverdomme,’ mompelde ze tegen zichzelf. Ze gleed uit bed, haar blote voeten raakten de planken vloer en zonder dat ze daarover hoefde na te denken, eigenlijk zonder dat ze het merkte, bewogen ze haar voort in de richting van de gang en de telefoon.

‘Ja,’ zei ze kwaad in de hoorn, terwijl ze met haar blik de deur van Karlijns kamer probeerde te doorboren om te zien of Karlijn door al dat lawaai heen was geslapen.

Maar het was niet Karlijns ex-vriendje, het was een vrouw die vroeg of ze met Noortje Kapteijn sprak. Godfried Troost had een ongeluk gehad, zei ze, hij lag in het academisch ziekenhuis. Noortje hoefde zich geen zorgen te maken, hij was niet in levensgevaar. Ze hadden haar naam op zijn donorcodicil aangetroffen, vandaar dit telefoontje.

Een paar seconden drong niet tot Noortje door over wie de vrouw het had. Ze dacht dat ze geen Godfried kende. Maar toen begreep ze – haar blik nog steeds op de deur van Karlijns kamer gericht – dat ze het over Goof moest hebben. Niemand noemde hem Godfried.

Vreemd genoeg schokte de inhoud van de mededeling haar minder dan het feit dat de vrouw over Godfried sprak. Ze had het gevoel dat die naam alleen in een grafrede kon worden gebruikt. Als de vrouwelijke arts-assistent die haar belde met Goof had gepraat, had ze geweten hoe hij werkelijk heette. Hij had niets gezegd, hij had niets kunnen zeggen. Hij was dood, alleen wilde de arts dat Noortje niet door de telefoon vertellen.

Buiten adem was Noortje een kwartier later de hoofdingang van het ziekenhuis binnengerend – de volgende ochtend merkte ze dat ze in de haast vergeten was haar fiets op slot te zetten. De nachtzusters en -broeders op verschillende afdelingen maanden haar tot stilte, en wezen haar fluisterend de weg.

De niet te verhullen misselijkmakende van desinfectiemiddel drong haar neus binnen als de aankondiging van iets vreselijks, op de plaats van haar maag leek een groot, leeg gat te zitten; en haar zo ruw in haar slaap gestoorde lichaam had moeite met zich normaal te gedragen. Ze had het vreselijk koud, en wanneer ze niet haar best had gedaan om zichzelf in bedwang te houden, zou ze hebben staan klappertanden. Hopelijk merkte het ziekenhuispersoneel niet dat ze in paniek was.

Uiteindelijk vond ze de kamer waar ze volgens een verpleegster moest zijn, duwde de deur open, maar zag niets. Het was donker. Zou hij slapen, of misschien... Waarom zouden ze hem anders in het donker laten liggen terwijl ze toch wisten dat zij langs zou komen? Tastend langs de muur naast de deur zocht ze naar het lichtknopje, maar ze voelde alleen de gladde, gepleisterde muur.

‘Goof,’ zei ze op goed geluk, ‘Goof...’

Zijn stem kwam van de andere kant van de zaal. Hij vroeg of zij het was.

Ja, zij was hier. ‘Weet je waar het lichtknopje zit?’

‘Geen idee,’ antwoordde hij.

De paniek en het trillen vloeide opgelucht uit haar, hij praatte gewoon tegen haar, er was niets vreselijks met hem aan de hand. Dat had die arts-assistent toch ook tegen haar gezegd, waarom had ze niet beter geluisterd? Onder begeleiding van Goofs stem vond ze zijn bed, voelde met haar hand naast het nachtkastje, en een lamp sprong boven hun hoofd aan.

Goof lag op zijn rug in het ziekenhuisbed, zijn gezicht naar het plafond gericht alsof daar iets fascinerends te zien was. Ze zag zijn blote schouders – blijkbaar had men het zelfs nodig gevonden om hem zijn T-shirt af te nemen – en net onder zijn oksels een strak, wit verband dat over de gehele breedte van zijn borst liep. Zijn gezicht zag er vreselijk uit. Het was blauw opgezet met hier en daar sporen van bloed en hechtingen, zijn onderlip bloedde – ondanks het feit dat Noortje een paar draadjes kon zien zitten die de wond dicht hielden – hij miste een tand in zijn onderkaak, en om zijn slapen, over zijn ogen, zat een alarmerend wit verband dat zijn blonde krullen afbond.

‘Wat is er met je ogen gebeurd?’ vroeg ze angstig. Ze voelde zich machteloos, onbekende artsen wisten wat hem mankeerde, zelfs omstanders op de plaats waar het – wat eigenlijk? – was gebeurd, schenen meer te weten dan zij. Zij wist niets, ze wist niet wat er met hem was gebeurd, en wanneer precies, en waarom, en wat de gevolgen zouden zijn. Haar werd alleen, zonder uitleg of waarschuwing, het resultaat getoond.

Ze zag zijn lippen bewegen alsof hij iets wilde gaan zeggen, maar het bij nader inzien toch liever voor zich hield.

‘Wat is er met je ogen,’ herhaalde ze, ‘Goof, vertel het me! Wat is er met je ogen?!’

Hij was blind, zei hij zachtjes – ze hoorde zijn stem trillen – voor altijd, hij zou nooit meer kunnen zien.

‘Maar dat is onzin,’ probeerde Noortje hem en zichzelf gerust te stellen. Hoe konden die artsen nu in – hoeveel was het? – een paar uur, vaststellen dat hij nooit meer zou zien. Er was altijd wel iets wat ze konden doen, er waren tests, operaties, medicijnen, klinieken, die hele verdomde medische zorg was er toch niet voor niets!

Ze zouden morgen verder naar zijn ogen kijken, zei hij, maar de arts die vannacht op de EHBO dienst had gehad, had op Goofs aandringen losgelaten dat het er niet hoopvol uitzag, als hij zou moeten gokken gaf hij Goof nog niet eens een procent kans.

Noortje wist dat ze nu iets opbeurends moest zeggen dat ze geen van beiden zouden geloven. Maar de woorden bleven in haar keel steken, ze voelde zich alsof ze samen met hem – zoals in ieder cliché griezelverhaal te lezen is, maar dat blijkbaar toch een kern van waarheid bevatte – in een nachtmerrie zat opgesloten. Alles leek buiten haar om te gebeuren, het hoorde niet bij haar, ze kon er niet over nadenken omdat het geen deel van haar leven vormde. De verbinding tussen deze nacht en de avond daarvoor ontbrak. Ze kon niet snappen hoe het mogelijk was dat ze Goof nog geen negen uur geleden had gebeld om te vragen of hij mee wilde naar de bioscoop. Hij had gezegd dat hij van plan was om foto’s in de binnenstad te maken, ze konden beter morgenavond naar de film gaan. Ze had hem succes gewenst, had tijdens het eten nog aan hem gedacht, en trouwens ook tijdens de film die ze op de televisie had gekeken: wat zou Goof dit een kutfilm vinden. Niets had erop geduid dat dit het vervolg van die avond zou zijn. Hoe kon ze zich ooit nog veilig voelen, als ze zo onverwacht door iets vreselijks kon worden overvallen?

Ze schoof een stoel bij het bed en nam zijn rechterhand in de hare. Zijn knokkels waren ontveld, zag ze.

‘Wat...?’ vroeg ze, maar Goof begon tegelijkertijd aan een zin. ‘Is...’ zei hij.

Ze stopten allebei abrupt met praten alsof ze een overtreding hadden begaan.

‘Ga jij maar eerst,’ zei ze, ‘wat wilde je zeggen?’

Hij wilde weten of het al licht werd buiten.

‘Nee, het is bijna halfvier.’ Ze voelde zich net zo losgeslagen van het dagelijks leven als Goof zich ongetwijfeld moest voelen. Ze staarde naar haar rechterhand waarin die van Goof rustte. Voor het eerst zag ze dat ze een schaafwond op het eerste kootje van haar middelvinger had. Ze herinnerde zich vaag dat ze na dat alarmerende telefoontje van het ziekenhuis haastig haar fiets naar buiten had geduwd, en dat ze daarbij tegen een spijker in de deurpost had gestoten. Pas nu ze naar de schram keek, begon het te schrijnen.

‘Wat wilde jij vragen?’ zei hij.

Hij lispelde vanwege zijn gescheurde onderlip, en ze zag dat er bloed op zijn boventanden kleefde.

Ze wist van niets, zei ze, ze hadden haar niet over de toedracht van het ongeluk verteld, wat was er met hem gebeurd?

Hij draaide zijn hoofd in haar richting zoals hij dat ook zou hebben gedaan wanneer hij haar zou kunnen aankijken, en door dat nutteloze gebaar drong pas echt tot haar door dat hij niets zag. Uit de wens tot medeleven of misschien was het ook een boetedoening – want zij kon immers nog zien terwijl hij blind was – drukte ze op het lichtknopje. Het werd donker in de kamer. Goof merkte de verandering van zijn omgeving niet op.

Hij had foto’s gemaakt in de verlaten Herestraat, op de drukke Grote Markt, in cafés en uiteindelijk op het Martinikerkhof – geen kerkhof, zoals de naam doet vermoeden, maar een hofje achter de Martinitoren. Een minuut of vijf was hij de enige nachtelijke bezoeker geweest, toen verscheen er een groep bestaande uit, hij dacht, zeven jongens. Hij fotografeerde hen terwijl ze zelfverzekerd het grasveld overstaken. Ze kwamen vanuit de St. Jansstraat en liepen in de richting van de Kreupelstraat – die de westzijde van het Martinikerkhof begrenst – precies toen de groep uit de schaduw van de kastanjebomen stapte, geworpen door de ouderwets vormgegeven lantaarns, knipte hij af.

Mensen reageerden wel vaker wanneer hij foto’s van hen nam, er waren er die vroegen of ze een afdruk mochten hebben, die wilden weten waarom hij speciaal hen fotografeerde, die wilden poseren in een – dat geloofden ze tenminste – mooie pose. Ook waren er die kwaad werden, maar meestal wist Goof hen met zijn redelijke uitleg te kalmeren. Waarom het met deze jongens zo uit de hand was gelopen, begreep hij achteraf gezien niet. Het was begonnen toen een van hen treiterend naar hem had geroepen: ‘Hé fotograafje, wie heeft jou toestemming gegeven om ons te fotograferen?’

Hij kon zich niet herinneren wat hij had geantwoord, misschien had hij ook niets gezegd omdat ze hem daar de kans niet toe hadden gegeven. Ze waren op hem afgelopen, ze hadden hem bespot en vernederd, en hoewel zijn verstand had geweten dat het stom van hem was, was hij ziedend geworden. Wie de eerste klap had uitgedeeld wist hij niet meer, misschien was hij het zelf geweest, in ieder geval had hij met de jongen die de leider leek te zijn gevochten. De groep jongens had rondom hen staan schreeuwen, een paar van hen had hun vriend geholpen – onnodig want Goof was bijna een hoofd kleiner dan zijn forse tegenstander – ze hadden hem getrapt en in elkaar geslagen, en waren vervolgens, alsof er niets aan de hand was, verder gelopen, hem bloedend in het gras achterlatend.

Hij had naar hun voetstappen geluisterd en naar de geluiden van het door de Martinikerk van hem gescheiden nachtleven: lachende mensen, roepende mensen, taxi’s, bussen. Naar zijn gevoel had het heel lang geduurd voordat een voorbijganger een ambulance had gebeld, en al die tijd was hij stil blijven liggen. Vreemd genoeg was het niet in hem opgekomen dat hij naar de drukke Grote Markt zou kunnen kruipen of strompelen om daar om hulp te vragen, misschien kwam het doordat hij niets zag. In paniek was hij niet geweest, achteraf gezien ook al zo verbazingwekkend, hij voelde zich alsof hij het niet was die daar lag, hij was vlak vóór de ontmoeting met de groep jongens achtergebleven. De dokter in de EHBO had gezegd dat dat een normale reactie was voor iemand die een lichte shock had. Hij scheen twee gekneusde ribben te hebben, wat andere forse kneuzingen en blauwe plekken, een tand uit zijn mond, een paar wonden die gehecht moesten worden. En nou ja, die ogen dus, dat wist Noortje al...

‘Kijk eens in het bovenste laatje van het nachtkastje,’ zei Goof, ‘ik geloof dat ze het daarin hebben gelegd.’

Ze schoof het open. Het bevatte zijn ronde brilletje, verbogen en zonder glas in het montuur, en zijn zwaar beschadigde camera. Noortje snapte niet waarom dat kapotte fototoestel haar zo aangreep, ze had niet om het verband dat Goofs ogen verborg moeten huilen, niet om het telefoontje van het ziekenhuis, niet om zijn magere, anders zo springerige, maar nu stille, gestalte in het ziekenhuisbed, niet om zijn verhaal over de mishandeling. Haar keel kneep zich nu pas dicht, tranen verzamelden zich in haar ooghoeken. Vanwege zijn Canon, niet eens zijn lievelingstoestel.

‘Zit het filmpje er nog in?’ vroeg hij.

Zonder antwoord te geven – ze zou gaan huilen als ze haar kaken niet op elkaar hield geklemd, en huilen wilde ze niet want hij leek zo rustig – haalde ze de camera uit het laatje.

‘Denk je dat er nog iets op het filmpje staat,’ vroeg hij, ‘is het licht aan?’

‘Nee,’ antwoordde ze schor.

Hij zei dat ze het weer moest aandoen, dan kon ze beter zien wat ze deed.

‘Maar dan worden de foto’s belicht,’ protesteerde zij.

Dat maakte niet meer uit, zei hij, als dat zo was dan zouden ze allang belicht zijn geweest, in de ambulance en in de EHBO hadden ze vast felle lampen gebruikt, of er nog iets op het filmpje stond hing af van de staat waarin de camera verkeerde. ‘Geef eens.’ Hij strekte zijn hand uit en ze overhandigde hem het fototoestel. Hij bevoelde de misvormde achterkant die aan de zijde waar je gewoonlijk het klepje kon openen, dwars door het toestel was getrapt.

‘Daar staat niets meer op,’ constateerde hij.

Als Noortje niet beter had geweten, zou ze hebben gedacht dat zijn stem triomfantelijk klonk, alsof die mislukking er nog wel bij kon, en hij zichzelf graag pijn wilde doen, hoe meer hoe beter.

Die nacht was ook de enige keer dat ze het lapje stof zag – donkergroen, met een opvallend geel uiteinde, alsof iemand het voorzichtig in gele verf had gedoopt. Het lag op het nachtkastje naast Goof zijn bed, tussen de telefoon en de koptelefoon, waarop hij naar de radio of het geluid van de televisie zou kunnen luisteren. Noortje had het, na een stilte van bijna tien minuten, in haar handen genomen en Goof gevraagd wat het was.

‘Wat?’ had hij geantwoord, want ze was vergeten dat hij het niet kon zien.

Voor het eerst realiseerde ze zich dat het verlies van zijn gezichtsvermogen niet eenvoudig betekende dat hij niets meer zag, ze had zich voorgehouden dat het een handicap was waarmee best te leven viel: een blindenstok, een blindengeleide hond, braille, er waren oplossingen genoeg, Goof zou zich best redden. Ze had zich vergist, iets wat ze zichzelf moeilijk kwalijk kon nemen, want ze had nog niet eens twee uur de tijd gehad om aan het idee te wennen en om zich in zijn situatie te verplaatsen. Dat hij blind was, was niet alleen een handicap, zijn hele wereld was veranderd. Hij zou niet meer vanzelfsprekend belevenissen met haar kunnen delen. Wat zij zag, kon hij alleen raden, en wat hij wel of juist niet opmerkte wist zij weer niet, ze konden zelfs niet meer als vanouds een gesprek voeren. Ze zou moeten afleren om zaken aan te wijzen, of uit te roepen wat een mooie boom dat was, of wat een troosteloze maar daarom toch ook weer mooie fabriek, of – fluisterend – wat een raar kapsel de vrouw had die aan de overkant van de straat liep. Hij was niet de enige met een handicap, besefte ze, ook zij had iets verloren. Zou ze zich voortaan altijd voelen alsof ze Engels of Duits tegen hem moest spreken, vreemde talen die ze redelijk beheerste, maar waarin ze nooit precies kon uitdrukken wat ze bedoelde?

Gehaast, alsof ze zich schaamde voor het feit dat hij niet meer zo was als hij behoorde te zijn, beschreef ze wat ze in haar hand had.

‘O,’ zei hij. Hij wist niet dat ze het naast zijn bed hadden gelegd. De arts op de EHBO had het ontdekt, Goof had het in zijn rechterhand geklemd gehouden. Naar de aan hem beschreven kleuren te oordelen was het een stukje van de jas van de jongen met wie hij had gevochten.

Noortje staarde naar het stukje stof in haar hand dat ongetwijfeld in een beschermend plastic zakje in het politiearchief onder de zaak ‘Troost’ zou verdwijnen. Goof was blind, besefte ze, de politie zou vanochtend zijn verklaring komen opnemen, maar ook al zouden de mogelijke daders worden gevonden, Goof zou ze niet overtuigend kunnen identificeren. Ze hadden alleen dit.

Val Roseg

Goof werd uit het ziekenhuis ontslagen nadat vier of vijf specialisten naar zijn ogen hadden gekeken. Hij was de tel kwijtgeraakt, zei hij tegen Noortje, want hij luisterde niet altijd wanneer artsen zich vluchtig aan hem voorstelden en verwarde soms de ene stem met de andere. Hij kreeg pijnstillers mee vanwege zijn gekneusde ribben die bij iedere ademhaling pijn deden, het adres van een instantie die zich bezighield met de revalidatie en integratie van blinden en slechtzienden in de maatschappij, en verschillende oogdruppels. Hoewel alle artsen het met elkaar eens waren dat hij nooit meer zou kunnen zien, wilden ze graag zijn ogen – ‘Als een soort museumstukken,’ zei Goof spottend – behouden. Er waren twee soorten oogdruppels die respectievelijk moesten zorgen dat de oogdruk niet te hoog of juist niet te laag werd. Dat Goofs ogen constant traanden, waardoor Noortje soms vergat wat er aan de hand was en geloofde dat hij huilde, was lastig, en hij had dus weer andere druppels die dat probleem moesten verhelpen.