De novelle De Mei-jaren vertelt over Sibren Hartman en zijn vrouw, Dop Meis, die beiden kunstschilder zijn. Dop is beroemd geworden door het schilderen van sombere Groningse landschappen. Ze wonen in een boerderij in de Noordpolder, ingeklemd tussen de graanvelden en de waddendijk, tenminste dat gelooft Sibren. Want op een dag is niets meer zeker. Er komt een onbekende man aan de deur die beweert Sibren naar de bakker in het dorp te zullen brengen, in plaats daarvan beginnen ze aan een vreemde, verwarrende tocht, die de lezer langzamerhand de waarheid over Sibren en Dop doet inzien.

Anjet Daanje schreef de novelle De Mei-jaren in 2004 toen zij het Belcampo Stipendium kreeg toegekend, de literaire prijs van de Provincie Groningen. Het eerste deel van het stipendium bestaat uit een geldbedrag dat de auteur krijgt om een literair werk van geringe omvang te schrijven. Het tweede deel bestaat uit een geldbedrag dat wordt gebruikt om het literaire werk in kwestie uit te geven in de zogenaamde Belcampo Reeks. Deze uitgave wordt verzorgd door uitgeverij Philip Elchers in Groningen. Onderdeel van de prijs is dat het boekje wordt vormgegeven zoals de auteur dat wenst.

De Mei-jaren is het vijfde deel uit de Belcampo Reeks. Andere winnaars van het Belcampo Stipendium zijn o.a. Nanne Tepper, Max Niematz, Anneke Claus en Jan Glas.

Citaat uit het juryrapport van het Belcampo Stipendium:

‘Niet alleen schrijft Anjet Daanje in heldere en spannende taal; zij weet in het verhaal dat zij vertelt een bijzondere beklemming op te bouwen door een geraffineerde verdeling van de informatie. Steeds weer wordt de lezer verrast door nieuwe gegevens, een nieuwe visie op het gebeuren, terwijl toch de kern van de problematiek een ongekend raadsel blijft, zoals in het leven van ons allemaal.’

Anjet Daanje (1965) is schrijfster van romans, verhalen en filmscenario's. Haar roman De herinnerde soldaat stond op de longlist van de Librisprijs 2020, en won de prijs voor Beste Groninger Fictieboek 2020. In 2012 werd haar roman Delle Weel genomineerd voor de Halewijnprijs. In 2004 kreeg zij het Belcampo Stipendium toegekend.

Anjet Daanje schreef o.a. het scenario voor de speelfilm Schemer en de zevendelige televisieserie De geheimen van Barslet. De films waarvoor zij het scenario schreef werden tientallen malen bekroond op internationale filmfestivals, o.a. met een Gouden Beer en een vijftal Gouden Kalf-nominaties.

Van Anjet Daanje zijn op het moment de onderstaande romans verkrijgbaar

Als paperback:

De herinnerde soldaat

jl.

Als e-book:

De herinnerde soldaat

jl.

Delle Weel

Gezel in marmer

De Mei-jaren

Veelvuldig en alleen

Suikerbeest

De blinde fotograaf

Omslagontwerp: Dieb

Omslagafbeelding: detail van schilderij Herfst in Frankrijk van Dieb

Omslagafbeelding © 2020 Dieb

Oorspronkelijke uitgave als (papieren) genaaid boek: Uitgeverij Philip Elchers, 2004

Gecorrigeerde uitgave als e-book: Uitgeverij Passage, 2020

Copyright 2020 © Anjet Daanje

ISBN 9789054528883

NUR 301

Niets van deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt op welke wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Uitgeverij Passage, Postbus 216, 9700 AE Groningen.

www.uitgeverijpassage.nl

www.anjetdaanje.nl

www.facebook.com/AnjetDaanje

Anjet Daanje

De Mei-jaren

Novelle

Cadmiumrood is een prachtige kleur. Het is de kleur van moedig het noodlot onder ogen zien, van een leven zonder Izo, van geluk. Je hebt het zelf in de hand. Iedere ochtend als ik de gordijnen openschuif, beslis ik over de kleur van de nieuwe dag. Ook al werkt het weer niet mee, is de lucht koudgrijs en de wintertarwe nog sapgroen, en is het uitzicht uit het raam net een schilderij van Dop, als ik wil zie ik het verstrijken van de tijd. De goudgele oogsttijd verbergt zich al in de groene halmen, de warme zomer van vorig jaar hangt nog in de somber dreigende lucht. De wintertarwe is niet groen, de aren zijn ook permanentgeel. De lucht is niet grijs, hij is ook kobaltblauw en cadmiumrood omdat ik me de zonsondergang van gisteravond herinner. Geluk zit in je hoofd.

Ik neem een varkensharen penseel en strijk smalle cadmiumrode strepen in het weiland. Het geeft een aardig effect, alsof het gras groen water is en het cadmiumrood de weerspiegeling van de vlekken van de roodbonte koeien. Ik maak de grazende koeien nog roder en laat de vrolijke kleur terugkomen in de boom op de voorgrond. Het is een eik, maar ik vind het rood zo mooi dat ik er een bruine beuk van maak. Wie zegt dat schilderijen levensecht moeten zijn? Ik kan doen wat ik wil.

Ik besluit dat de bomenrij in de verte niet groen is, maar koningsblauw, alsof de lucht voorzichtig in het land zakt. Het eentonige weiland verander ik in een zee van boterbloemen. Roodbonte koeien in een citroengele vlakte onder een kobaltblauwe hemel. Groningen op z’n mooist. Nu eens geen eindeloze graanvelden, een dijk die de toeschouwer het zicht op de Waddenzee niet gunt en een lucht die regen voorspelt. Zo zien stadsmensen zoals Dop de provincie. Voor hen bestaat het platteland uit de tegenstelling met de stad. Ruimte, eenzaamheid, zware wolkenluchten, onbekende ontberingen.

Toen we samen op Academie Minerva in Groningen zaten en ik Dop in de kever die ik van mijn vader had gekregen met de provincie kennis liet maken, wees ik haar op romantische wierdendorpen en middeleeuwse kerken, maar zij had alleen oog voor de weidsheid van het landschap. Ik geloof dat ze pas echt verliefd op mij werd toen de kever de smalle brug over het Noordpolderkanaal afhobbelde en we over een zandweg tussen de velden wintertarwe verder reden.

‘Is het hier?!’ vroeg ze. Haar ogen glinsterden van geestdrift, alsof we net terugkwamen van onze huwelijksreis en ik haar het kasteel toonde dat ik voor haar had laten bouwen.

Ik zette de kever op het erf neer, naast de tractor, en we stapten uit. Ze keek naar het groen golvende veld zomergerst, eindigend in de Noorderdijk met grazende schapen erop, onder een duizeligmakende, voortkabbelende wolkenlucht.

‘Hier wil ik wonen,’ zei ze.

‘Nee,’ weigerde ik.

‘Over twintig jaar,’ beloofde mijn vader, terwijl hij in een smerige, te wijde overall vanuit de schuur naar ons toeliep.

Hij stak zijn hand naar haar uit en ze aarzelde niet bij het zien van zijn vuile vingers, zoals mijn vorige vriendin had gedaan. Ze gaf hem een stevige handdruk alsof ze hem daarmee kon dwingen woord te houden. Ze lachte naar hem. Hij was de boerderij, de uitgestrekte graanvelden, de aan haar haar trekkende zoute zeewind.

Ik had haar de boerderij en de landerijen van mijn ouders zelf willen laten zien, maar mijn vader nam haar mee. Hij reed haar op de tractor naar de Noorderdijk, leerde haar onderweg gerst van tarwe onderscheiden, en hielp haar over het hek te klimmen. Ze keek vanaf de dijk over de kwelders en de grijze Waddenzee. Na nog niet eens een halve minuut keerde ze zich om, zodat ze van de geelgroene graanzee kon genieten die zich tot de horizon uitstrekte. Voor het eerst zag ik de omgeving waarin ik was opgegroeid niet enkel als de hindernis die maakte dat ik vele kilometers tegen de straffe wind in naar school moest fietsen, die vriendschappen ombracht voordat ze begonnen omdat er altijd wel een klasgenootje te vinden was dat dichterbij woonde dan ik. Het Groningse land was meedogenloos, maar nu ik naast Dop stond ook mooi. Het golfde als de stugge, dichte pels van een immens dier van de dijk naar de einder. Het was prachtig, en het was van mij. Ik kon het haar geven.

Ze pakte achter mijn rug mijn hand, zodat mijn vader het niet merkte. ‘Zo zou heel Nederland moeten zijn,’ concludeerde ze, terwijl haar vingers de rug van mijn hand streelden.

‘Je hebt een echte boerin gevonden, Sibren,’ zei mijn vader trots tegen mij.

Ik zweeg, want ik wilde geen boerin.

Ze was geen boerin, ze werd dé schilderes van het Groningse platteland. De bekende Dop Meis. Alleen haar handtekening onder een schilderij is al tienduizenden guldens waard. Kunstkenners en -kopers zijn voor het grootste deel zelf ook stadsmensen. Dops schilderijen bevestigen hun kijk op de wereld buiten de stad. De zon schijnt er nooit alsof het weer de norse aard van de boeren weerspiegelt, het enige teken van menselijk leven is het grijze dak van een boerderij in de verte. ‘Natuur’ noemen stadsmensen dat. Maar er is geen sprietje natuur te bekennen. De dijk is door mensen aangelegd, het land door mensen drooggemaald, het graan door mensen gezaaid. Niets, ook de bomen niet die rond de boerderijen zijn geplant, is er ouder dan tweehonderd jaar.

Ik zal niet mopperen. Ik leef van Dops Groningse vergezichten. Als we boodschappen doen en ik bij de kassa afreken, zegt zij soms schertsend: ‘Daar gaat weer een veld wintertarwe met donderlucht.’

‘Een heel kleintje,’ beaam ik, want zo duur is de supermarkt nou ook weer niet. Ze houdt van overdrijven.

‘Wat een mooi, kleurrijk schilderij,’ zegt Dop.