Omslag

Titelpagina

Colofon

Copyright © 2021 Uitgeverij De Vuurbaak, Amersfoort

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

ISBN 978 90 5560 591 0

NUR 283/284/285

Omslagafbeelding: Jaap Kramer

Binnenwerk: Studio Mol 

www.vuurbaak.nl

1

Wat oude Tinus vertelde

Het was een prachtige voorjaarsdag. De slootkanten waren geel van de dotterbloemen en het zachte grastapijt van de weilanden was bespikkeld met de bonte kleuren van allerlei wilde bloemen.

Tom Sanders fietste fluitend van de stad naar huis. Hij genoot van het prachtige weer en niet minder van het vooruitzicht dat hij een paar dagen pinkstervakantie zou hebben.

Tom had een tijd van hard werken achter de rug. De hele winter had de school al zijn aandacht opgeëist, zodat er voor ontspanning eigenlijk geen tijd overbleef.

Vooral niet voor degenen die van buiten de stad kwamen en twee keer per dag nog een lange fietstocht naar en van school moesten maken. ’s Middags at hij een boterham in de stad en ’s avonds, als hij thuiskwam, viel hij, hongerig als een wolf, op de maaltijd aan die moeder op tafel zette.

Het was een natte, gure winter geweest. Soms was Tom met de bus naar school gegaan, maar meestal had hij toch maar de fiets genomen, al liep hij dan kans kletsnat te worden.

Door dit alles was er de laatste maanden van wandelen en spelen met Snuf weinig gekomen.

Maar gelukkig was nu de sombere winter voorbij. De zon scheen heerlijk, er waaide een warme wind uit het zuiden en alles stond in volle bloei.

En tot zijn grote vreugde had hij zojuist pinkstervakantie gekregen! Nu zou hij weer kunnen stoeien met zijn trouwe hond, die hem zo smekend aan kon kijken als hij ’s avonds huiswerk zat te maken. Hij zou er weer met zijn vrienden Karel en Bertus en met Ina en Mirjam op uit kunnen trekken. Wie weet wat voor avonturen ze zouden beleven!

Bij de gedachte hieraan begon hij nog wat harder te trappen om maar gauw thuis te zijn.

Na een kwartiertje fietsen was het dorp bereikt waar hij woonde. Helemaal aan de rand van het dorp stond de molen van Van Doorn. Tom fietste het erf op om te kijken of zijn vriend Karel, die op een andere school zat, al thuis was gekomen. Toen hij bij de huisdeur afstapte, kwam Karel al naar buiten rennen.

‘Heerlijk, Tom, vakantie!’ riep hij uitgelaten.

Tom lachte. ‘We moeten er vanavond maar gelijk op uit,’ vond hij. ‘Zou jij na het avondeten nog wel weg mogen? Dan gaan we nog even naar Bertus.’

Bertus Verhoef was hun gemeenschappelijke vriend. De boerderij van zijn vader, Vredehoeve, lag ver weg het veld in, aan de rand van de rivier.

‘Ik zal het even vragen,’ zei Karel, terwijl hij vlug naar binnen glipte. Een ogenblik later kwam hij met een stralend gezicht weer buiten. ‘Het mag, als we niet te laat thuiskomen.’

‘Mooi,’ zei Tom. ‘Ik zal van thuis ook wel mogen. Dan kom ik gelijk na het eten met Snuf bij je.’

Hij sprong weer op zijn fiets, zwaaide nog een groet naar Karel en zette er meteen een flinke vaart in. Zo bereikte hij al gauw Welgelegen, het mooie landhuis van zijn ouders.

Het gezin stond op het punt aan tafel te gaan. Tom waste zijn handen en schoof aan. Snuf ging naast zijn stoel liggen met zijn kop op de voorpoten.

Ina en Mirjam, die nog naar de lagere school gingen, waren erg jaloers dat Tom pinkstervakantie had en zij niet. Maar Tom beweerde met een eigenwijs gezicht dat kinderen van de basisschool geen behoefte aan vakantie hadden, omdat ze toch bijna niets uitspookten!

‘Poeh, meneer de student! Alsof ze op die school van jou zoveel doen!’ zei Ina verontwaardigd en ook Mirjam zat al klaar voor een tegenaanval.

Maar vader maakte een einde aan het gekibbel en moeder leidde het gesprek in andere banen door naar de belevenissen op school te vragen.

Na het bijbellezen en danken vroeg Tom of hij nog even weg mocht.

Vader knikte. ‘Goed, als je maar niet te laat thuiskomt. Ik gun je graag veel vrijheid in je vakantie, als je er maar geen misbruik van maakt.’

Ina en Mirjam probeerden nog even of ze mee mochten, maar daar kwam niets van in. Zij mochten nog een poosje in de tuin spelen.

Zo trokken Tom en Snuf er even later samen op uit. De prachtige herdershond was uitgelaten van blijdschap dat zijn baasje eindelijk weer eens met hem op stap ging. Hij holde in het rond en maakte de gekste sprongen. Soms rende hij plagerig achter een poes of een paar kippen aan, puur uit speelsheid, want Tom had hem allang geleerd om alle huisdieren met rust te laten.

‘Kalm aan Snuf! En geen gekke dingen uithalen!’ zei de jongen.

Onmiddellijk kalmeerde de hond wat, al bleek duidelijk dat hij zijn blijdschap over de wandeling bijna niet op kon.

Toen ze de molen bereikten, stond Karel al op hen te wachten en opgewekt sloegen ze met z’n drieën het pad door de velden in dat naar Vredehoeve leidde.

Hier in het vrije veld kon Snuf ongehinderd hollen en draven zo hard als hij wilde. De jongens moedigden hem zelfs aan door stokken en stenen weg te gooien die dan door de hond werden teruggebracht.

Het was prachtig weer. De zon stond nu al laag aan de hemel en wierp een glans over de weilanden, over het donkere bos in de verte en over het grote moeras aan hun linkerhand.

‘Luister!’ zei Karel ineens. ‘Daar wordt geschoten!’

Tom had de knal ook gehoord. Ze stonden even stil om te luisteren. Weer klonken twee geweerschoten, vlak na elkaar.

‘Het komt uit het moeras,’ zei Tom.

‘Zeker een jager die op eendenjacht is,’ meende Karel.

Tom haalde zijn schouders op.

‘Ik denk eerder dat het een stroper is,’ zei hij. ‘Ik geloof niet eens dat er tegenwoordig op eenden gejaagd mag worden. In elk geval had vroeger alleen de oude Klaas van den Brink maar toestemming om in het moeras te jagen en die is al een paar jaar dood.’

Ze liepen weer verder en waren de geweerschoten al bijna vergeten, toen ze dwars door de weilanden een man zagen aankomen. De man had de beide jongens blijkbaar ook gezien en wenkte hen dat ze moesten blijven staan.

‘Wie is dat?’ vroeg Karel verbaasd.

Tom keek eens aandachtig.

‘Ik geloof dat het Grevendonk is, de jachtopziener,’ zei hij.

Toen de man dichterbij kwam, bleek al snel dat Tom gelijk had. Het was de jachtopziener, maar hij zag er vreselijk bemodderd uit.

Blijkbaar was Grevendonk nogal opgewonden. Hij gunde zich nauwelijks tijd om de jongens te groeten en vroeg onmiddellijk: ‘Hoe lang zijn jullie hier al in het veld?’

‘Nog niet zo heel lang,’ zei Tom. ‘We komen rechtstreeks van de molen en zijn op weg naar Vredehoeve.’

‘Heb je ook een man met een geweer gezien?’ vroeg de jachtopziener verder.

De jongens antwoordden ontkennend. Ze hadden intussen Grevendonk goed kunnen bekijken. Hij zat onder de modder, zelfs zijn gezicht en handen.

‘Bent u in het moeras gevallen?’ vroeg Karel.

De jachtopziener knikte met een nors gezicht.

‘Zoiets brutaals heb ik nog nooit meegemaakt,’ barstte hij los. ‘Ik loer nu al een paar dagen op een stroper, die zich hier in de buurt van het moeras ophoudt om eenden te schieten. Het moet een vreemdeling zijn, maar het moeras lijkt hij toch op zijn duimpje te kennen. Vanavond dacht ik hem te pakken te hebben. Hij had een paar eenden geschoten en ik hoopte hem ongezien te kunnen naderen. Maar die kerel lijkt ogen achter en voor te hebben. Hij draaide zich ineens om, richtte het geweer op mij en loste een schot. De kogel vloog vlak langs mijn oren. Het moet een scherpschutter zijn, want het schot werd van grote afstand gelost.’

‘En toen?’ vroeg Tom vol spanning.

Er kwam een grimmige trek op het gezicht van Grevendonk.

‘Wel,’ zei hij, ‘ik laat me door zo’n kogel niet afschrikken en ging de kerel achterna. Aan de rand van het moeras verdween hij plotseling achter een paar bosjes. Ik hield me gedekt om niet te worden neergeschoten, want die vent was tot alles in staat. Maar even later zag ik hem weer opduiken en toen gebeurde er wat vreemds. Hij liep door het moeras op een plaats waar naar mijn beste weten helemaal geen pad is. Ik holde hem achterna en toen ik bij de rand van het moeras was gekomen, probeerde ik het pad ook te vinden. Ik zag echter niets dat er op leek. Die kerel liep vlug en moeiteloos tussen de rietstengels door en was al een heel eind verder. Het leek wel alsof hij geen gewicht had. Ik heb toen nog een poging gedaan of de moerasgrond mij ook wilde houden maar ben daarbij voorover gevallen. Het zag er een ogenblik gevaarlijk uit, maar gelukkig kon ik de vaste grond nog bereiken. Toen ik me er weer uitgewerkt had, was de man verdwenen. Ik had gehoopt dat jullie hem hier van tevoren misschien gezien hadden, zodat ik een signalement van hem zou kunnen krijgen. Zelf ben ik niet dicht genoeg bij hem geweest om te weten hoe hij eruitziet. Maar kom, ik ga verder. Die stroper krijg ik nog wel te pakken, anders is mijn naam geen Grevendonk.’

Met een nors gezicht verdween de jachtopziener.

Tom en Karel vervolgden met Snuf hun tocht naar de boerderij.

Ze zaten nog vol van wat Grevendonk hun verteld had en vroegen zich vooral af hoe het toch mogelijk was dat zo’n stroper zomaar over het gevaarlijke moeras kon lopen.

Toen ze bij Vredehoeve aankwamen, zagen ze dat Bertus op een bank voor de boerderij zat.

Naast hem zat Tinus Zwartemeer, die als vaste arbeider bij boer Verhoef werkte. Het was een man met grijs haar, die door iedereen ‘oude Tinus’ werd genoemd.

De jongens gingen naast hem op de bank zitten. Ze vergaten helemaal het doel waarvoor ze eigenlijk gekomen waren, maar begonnen gelijk vol vuur te vertellen van het avontuur dat de jachtopziener had beleefd.

Toen ze over de vlucht van de stroper vertelden, zei Bertus: ‘Dat kan toch niet? We hebben zelf ook een keer een tocht door het moeras gemaakt. Er zijn daar bijna geen begaanbare paden en het is onmogelijk om er zomaar overheen te lopen. Ik snap er niets van.’

Oude Tinus schudde langzaam zijn hoofd.

‘Jullie zijn erg jong,’ zei hij met gedempte stem. ‘Weten jullie niet wat zich hier vroeger in en om het grote moeras allemaal heeft afgespeeld?’

De jongens gaven elkaar een knipoog. Ze wisten wel dat Tinus vol zat met oude, geheimzinnige verhalen over wat vroeger in deze streek was gebeurd. Hij had hun daar al weleens iets over verteld, maar ze geloofden niet veel van die oude spookgeschiedenissen.

Toch waren ze, onder de indruk van wat er net was gebeurd, deze keer wel erg nieuwsgierig naar wat de oude man bedoelde en bijna tegelijkertijd zeiden ze dan ook alle drie: ‘Vertel ons er eens wat over!’

Oude Tinus deed een lange haal aan zijn pijp en blies bedachtzaam de rook uit.

‘Honderden jaren geleden was dit moeras heel berucht,’ zei hij. ‘Het was toen nog veel groter en gevaarlijker. Door een betere afwatering zijn later bepaalde stukken in goed bouwland veranderd. Maar in die tijd moest men, om van het ene naar het andere dorp te komen, beslist het pad nemen dat jullie wel kennen en dat dwars door het moeras loopt.

Dat pad was toen ook nog smaller dan tegenwoordig. Wie door duisternis of mist verdwaalde en in het slik terechtkwam, was reddeloos verloren. De boeren die hier woonden en ook de reizigers die van verder weg kwamen, durfden alleen langs het pad te trekken wanneer ze goed bewapend waren, want ergens in de rietwildernis huisde een rover die eenzame reizigers overviel. Hij kende het moeras veel beter dan alle andere mensen en wist er allerlei sluipwegen te vinden, zodat de schout en zijn rakkers hem niet te pakken konden krijgen. Niemand kende zijn echte naam. Men noemde hem Vliegende Volckert, omdat hij zich zo vliegensvlug wist te verplaatsen en bovendien, volgens veel mensen, in staat was om zich over de gevaarlijkste plekken van het moeras te bewegen, zonder er in weg te zakken.

Vaak overviel hij eenzame reizigers, beroofde en vermoordde ze. Een paar keer is het gebeurd dat hij zich vermomd had en zich in een herberg als gewapende gids aanbood aan een rijke vreemdeling die door het moeras moest. Zulke vreemdelingen verdwenen spoorloos. In tijden dat er niet veel te plunderen viel, wist Vliegende Volckert met stropen aan de kost te komen.’

Oude Tinus hield op met vertellen en trok weer hevig aan zijn pijp, maar de jongens die met ademloze spanning hadden geluisterd, waren nog niet tevreden.

‘Hoe is het met die rover afgelopen?’ vroegen ze.

‘Wel,’ zei de oude man, ‘het werd ten slotte zo erg met zijn wandaden, dat de overheid ingrijpende maatregelen moest nemen. Het hele moeras werd door soldaten omsingeld. Dat gebeurde in de winter, toen het moeras hard bevroren en het riet verdord was. Heel voorzichtig zijn de soldaten toen de wildernis ingetrokken.

Eerst vonden ze geen spoor van de rover en men dacht dat hij op de een of andere manier weer ontkomen was, maar toen men het middelste en gevaarlijkste gedeelte van het moeras begon te naderen, werd er plotseling vanuit het riet geschoten en een van de officieren viel dodelijk gewond neer. De soldaten beantwoordden het vuur natuurlijk, maar ze konden Vliegende Volckert niet zien en hij leek wel onkwetsbaar. Telkens kwam zijn schot uit een andere richting en vrijwel nooit miste hij.

Toen er al verscheidene doden en gewonden waren gevallen, kwam de kapitein die de leiding had op het idee om het riet in brand te steken. Dat werd toen gedaan. Al snel was heel het middenstuk van het moeras één grote vlammenzee.

Plotseling zagen de omsingelaars de rover opduiken. Hij droeg zijn musket over de schouder en was zwart van de rook, maar scheen nog helemaal ongedeerd te zijn. Met verbazende snelheid bewoog hij zich tussen de vlammen door, zonder dat hij last leek te hebben van het vuur. Op één plek was een grote opening in de keten van de soldaten. De omsingelaars hadden het daar niet kunnen uithouden, omdat de rook en de hitte door de wind die kant werden opgedreven. Daar maakte Volckert nu gebruik van om zijn ontsnappingspoging te wagen. De soldaten schoten op hem, maar het was moeilijk mikken in de rook en ze moesten bovendien oppassen om hun makkers niet te raken.’

Even zweeg Tinus. Hij wist wel, dat de jongens brandden van verlangen om de afloop te horen en had er plezier in om hun nieuwsgierigheid nog wat meer te prikkelen.

‘En is de rover toen nog ontsnapt?’ vroeg Tom.

Oude Tinus schudde zijn hoofd.

‘De soldaten hebben hem niet te pakken gekregen, maar ontsnapt is hij ook niet,’ zei hij raadselachtig. ‘Ik zal jullie vertellen wat er gebeurde. De omsingelaars zagen Vliegende Volckert door de rook en de vlammen verder stormen en ze vreesden al dat hij zou ontsnappen. Maar opeens slaakte de bandiet een schelle kreet van angst. Ze zagen hem wegzakken in de verraderlijke moerasbodem, die door de hitte van het vuur ontdooid was. Hij probeerde zichzelf nog te redden en worstelde wanhopig tegen het slijk dat zich om zijn benen vastzoog, maar op de plek waar hij zich bevond, was de modder erg week en voor hun ogen zagen de soldaten hem snel wegzinken. Ze waren verstijfd van ontzetting, maar niemand kon enige hulp bieden. Het duurde maar een ogenblik en toen was Vliegende Volckert door het moeras opgeslokt. Men heeft zijn lichaam nooit teruggevonden.’

De verteller zweeg. Maar de jongens, die ademloos geluisterd hadden, waren nog niet tevreden.

‘Is dat allemaal echt gebeurd?’ vroeg Karel.

‘Het is hier van vader op zoon verteld,’ antwoordde de oude man. ‘En ik geloof dat het echt heeft plaatsgevonden. Er gaan trouwens over Vliegende Volckert nog meer oude verhalen. Men beweert dat sommigen hem later in stormachtige nachten over het moeras hebben zien lopen, alsof hij zweefde. Een boer die de verschijning eens van dichtbij wilde bekijken, kwam doodsbleek thuis. Het spook, of wat het dan ook was, had plotseling zijn musket gegrepen en op hem geschoten, precies zoals Vliegende Volckert het tijdens zijn leven altijd deed wanneer men hem achtervolgde.’

Bertus haalde zijn schouders op.

‘Dat zal dan wel een gewone stroper of zoiets zijn geweest. Als die boer het hele verhaal tenminste niet verzonnen heeft.’

De beide andere jongens knikten. Zij geloofden zulke spookverhalen ook niet. Maar die geschiedenis van Vliegende Volckert leek toch wel echt te zijn. En wanneer ze dachten aan wat er een paar uur geleden was gebeurd, dan vonden ze dit toch wel wat griezelig.

Tinus stond op en klopte zijn pijp leeg. ‘Vooruit,’ zei hij, ‘ik ga maar weer eens naar huis. Morgen is het weer vroeg dag.’

De jongens bleven nog wat napraten. Tom en Karel zeiden nu ook waarom ze gekomen waren. Ze vertelden dat ze vakantie hadden en dat ze nu graag weer eens echt avonturen wilden beleven. Zou Bertus ook niet een paar dagen vrij mogen?

Bertus haalde twijfelend zijn schouders op.

‘Er is nogal wat werk op het moment,’ zei hij. ‘Ik moet ook meehelpen. Vader zal me wel geen vrij geven en ik wil hem trouwens ook niet in de steek laten.’

De andere twee keken erg teleurgesteld en het was aan Bertus’ gezicht wel te zien dat hij zelf ook maar al te graag weer met zijn vrienden zou willen meedoen net als vroeger.

‘Laten wij er eens met je vader over praten,’ stelde Karel voor.

Hij had het nauwelijks gezegd of boer Verhoef kwam de hoek om. Hij groette de jongens vriendelijk, maar toen Tom en Karel hem hun vraag voorlegden, trok hij een bedenkelijk gezicht.

‘Een boer kan in het voorjaar en in de zomer geen vakantie nemen,’ zei hij.

De jongens gaven zich echter niet zo gauw gewonnen. Ze pleitten voor hun vriend en Verhoef, die zijn zoon ook graag wat gunde, zei ten slotte lachend: ‘Tegen twee zulke goede advocaten kan ik niet op. We zullen wel eens zien. Een halve dag nu en dan kan er altijd nog wel af, en anders moeten jullie hier maar eens een dag komen helpen met het werk om dan later samen een dag vrij te nemen.’ Met deze oplossing gingen ze alle drie graag akkoord. Ze verheugden zich nu al op de dagen die in het vooruitzicht lagen.

Verhoef liep weer verder, de bloeiende boomgaard in. De jongens bleven nog op de bank zitten. Ze moesten nu bespreken wat ze eigenlijk precies zouden gaan uitvoeren in de vakantie.

‘Ik weet wat,’ zei Karel. ‘We trekken er als speurders op uit om die stroper te vangen. Als we Snuf meenemen, lukt het vast wel. Wat zal die jachtopziener opkijken als we Vliegende Volckert...’

Bertus viel hem lachend in de rede.

‘Geloof jij dat spookverhaal van oude Tinus dan echt?’ vroeg hij. ‘Vliegende Volckert is immers al honderden jaren geleden in het moeras verdronken.’

Karel kreeg een kleur. ‘Nou ja,’ zei hij, ‘ik vergiste me. Ik bedoel die kerel die vanavond op Grevendonk heeft geschoten. Die zouden we toch best eens kunnen gaan opsporen.’

Maar Tom had een ander plan.

‘We kunnen dat moeras wel wat in de gaten houden,’ zei Tom, ‘maar daar hoeven we toch niet onze hele vakantie aan te besteden? Ik weet wat beters. Zullen we die oude hut op het wilgeneiland weer gaan opbouwen en verbeteren? Dan kunnen we wel spelen dat we daar een fort hebben, of een blokhut die we tegen een woeste indianenstam moeten verdedigen.’

De beide andere jongens vonden het een prachtig plan. Ze kenden het wilgeneiland heel goed. In de bezettingstijd was daar een Engelse piloot terechtgekomen die zich in de vervallen hut van de jongens had verstopt en door hen in veiligheid was gebracht. Ze hadden er echt zin in om dit terrein nog weer eens op te zoeken.

‘Zouden we de praam van je vader zo af en toe eens mogen gebruiken?’ vroeg Tom. ‘Dan zouden we daarmee wat materiaal naar het eiland kunnen brengen.’

Bertus knikte.

‘Dat zal wel gaan,’ zei hij, ‘maar ik denk dat die hut wel helemaal in elkaar zal liggen. We hadden hem van gevlochten wilgentenen gemaakt en bij regen lekte het dak als een zeef. We zouden er nu eigenlijk wat beters moeten bouwen. Maar hoe komen we aan planken...’

‘Daar kan ik wel voor zorgen,’ riep Karel, ‘bij ons in de houtzagerij zijn er altijd wel wat overgebleven planken en zaagresten. Dat is niet de beste kwaliteit natuurlijk, maar voor ons doel zijn ze goed genoeg. Als ik vader ernaar vraag, mogen we daar vast wel wat van gebruiken.’

Ze praatten nog een hele tijd door over de dingen die ze verder mee wilden nemen. Het begon al te schemeren toen Tom en Karel eindelijk afscheid namen en met Snuf weer naar het dorp vertrokken. Ze haastten zich om snel thuis te zijn. Als ze te laat waren, stond hun wat te wachten en zouden al hun mooie plannen wel eens in duigen kunnen vallen.

2

Naar het wilgeneiland

Het was dinsdag na Pinksteren en heerlijk weer. Tom, Karel en Bertus waren samen in de houtzagerij van Karels vader. Het was daar een lawaai vanjewelste. Grote cirkelzagen draaiden snel rond en sneden lange boomstammen in stukken. Overal lagen hopen zaagsel.

Van Doorn was druk in de weer en had eigenlijk niet veel tijd voor de jongens. Hij wist wel waarvoor ze kwamen en zei tegen Karel: ‘Ga maar eens kijken in de houtschuur hiernaast. Maar denk erom dat je niet aan de goede planken komt. Er zijn genoeg stukken en brokken van mindere kwaliteit, die jullie nog heel goed kunnen gebruiken.’

De jongens bedankten Van Doorn en gingen vlug naar de houtschuur. Daar lagen de palen en planken hoog opgestapeld. In een hoek bevond zich het hout waar Karels vader over gesproken had.

Bertus gaf Tom een stomp in de zij.

‘Dat is goed spul, zeg,’ zei hij, ‘daar kunnen we vast wel een prima blokhut van bouwen. Maar hoe komen we aan spijkers en zulke dingen?’

‘Die zijn hier ook wel,’ zei Karel, ‘vader heeft een zak vol oude spijkers die nog goed bruikbaar zijn. Ik heb hem er al naar gevraagd. Daar mogen we wel wat van hebben. En gereedschap mogen we ook gebruiken, als we maar voorzichtig zijn.’

Ze zochten een aantal geschikte planken en latten uit. Telkens vonden ze er weer nieuwe stukken, die ze apart legden. Het werd een hele stapel.

‘Hoe krijgen we dat allemaal op het wilgeneiland,’ zei Tom bedenkelijk.

‘We moeten het maar op een kar laden,’ stelde Karel voor, ‘en het zo naar het water brengen. Dan kunnen we het verder transporteren met de melkschuit van Verhoef.’

‘Jawel,’ zei Bertus, ‘de schuit mogen we wel lenen, maar we zullen verschillende keren heen en weer moeten varen om alles over te brengen. En bovendien moeten we later ook een vaartuig hebben om over te kunnen steken. Daar hebben we nog geen oplossing voor.’

Karel dacht even na en zei toen met een stralend gezicht. ‘Het is nog veel mooier als we zelf een vlot gaan bouwen! Hier ligt ook een hele partij oude palen. Als we daar nu eens wat planken over spijkeren, dan krijgen we een stevig vlot. Daar kunnen we ons materiaal dan eerst mee overbrengen en later kunnen we het vlot dan ook nog als boot gebruiken.’

De andere jongens vonden het een geweldig plan.

‘We kunnen er misschien nog wel een mast en een zeil op maken ook,’ vond Bertus. ‘Dan spelen we dat het een piratenschip is.’

Karel liep vlug naar zijn vader om te vragen of ze de oude balken mochten gebruiken om een vlot te maken. Het duurde even voor hij terug was, maar toen hij eindelijk weer bij zijn vrienden aankwam, zagen ze al aan zijn gezicht dat het in orde was.

‘Vader komt straks zelf kijken,’ zei hij. ‘Ik denk dat het wel mag.’

Even later kwam Van Doorn al aanlopen. Hij keek eens naar de stapel hout die de jongens hadden uitgezocht en knikte goedkeurend. Toen draaide hij zich naar Tom toe en vroeg: ‘Jullie willen een vlot maken? Vertel me daar eens wat meer van.’

Tom legde uit wat de bedoeling was. Toen hij alles had verteld, fronste Van Doorn de wenkbrauwen en dacht eerst een poosje na. Ten slotte zei hij: ‘Als ik niet wist dat jullie alle drie verstandige jongens waren, zou ik geen toestemming geven. Jullie kennen de rivier en je weet dat het gevaarlijk is om gedurfde spelletjes te spelen met zo’n vlot. Beloof me dat jullie voorzichtig zullen zijn. Als het vlot klaar is, kom ik zelf nog even kijken of jullie het goed in elkaar getimmerd hebben.’

Hij liep naar een andere hoek van de houtschuur, rommelde daar wat achter een stapel balken en kwam met twee heel lange palen terug. ‘Hier heb je twee vaarbomen om de rivier over te steken. En nu aan de slag. Maar ik zeg het nog eens: geen prutswerk en geen waaghalzerij.’

Daarna ging hij weer weg en even later waren de drie jongens al hard aan het werk. Karel, die er het meeste verstand van had, zocht geschikte balken en planken uit en ging alles afmeten. Tom en Bertus sjouwden er vervolgens mee naar de houtzagerij, waar een snorrende cirkelzaag alles op de vereiste lengte sneed.

Ten slotte bleef het timmerwerk nog over; dat deden ze samen. Ze zweetten van inspanning, maar het vlot kwam echt klaar en toen Van Doorn een paar uur later weer kwam kijken, moest hij toegeven dat ze hun werk goed gedaan hadden.

Het was intussen middag geworden en Tom en Bertus, die de hele dag bij Karel mochten blijven, schoven ook aan tafel. Ze lieten het zich goed smaken, al moesten ze heel wat plagerijtjes verduren van een paar knechten die ook meeaten. Zij beweerden dat hun mooie vlot uit elkaar zou vallen, zo gauw het vervoerd werd.

De jongens gaven natuurlijk geen krimp, maar stiekem waren ze toch wel een beetje bezorgd hoe ze dat zware vlot en al het andere materiaal bij de waterkant zouden krijgen. Gelukkig bracht Karels vader uitkomst.

‘De jongens zijn prima timmerlui,’ zei hij. ‘Ze hebben werk geleverd dat echt wel een flinke stoot kan verdragen. Maar nu moet het vlot nog in het water. Het lijkt me het beste dat Koen straks even de wagen klaarzet om de hele zaak naar het kanaal te brengen. Dat is hier het dichtste bij. Dan kunnen de jongens het verder zelf wel voor elkaar krijgen.’

Het was voor het drietal een hele opluchting dat Karels vader hen zo goed hielp. Zo zou het vast wel in orde komen. Na het eten spande Koen het paard voor de wagen. Samen met de jongens takelde hij het vlot erop. Ook de losse planken en balken werden op de grote, platte wagen gestapeld. Van Doorn kwam nog even kijken en waarschuwde de jongens nog maar eens om echt voorzichtig te zijn. Toen reden ze weg.

Bertus, die gewend was om met paarden om te gaan, was naast de knecht gaan zitten om te mennen. Het jonge, zwarte paard trok de vracht met gemak en begon zelfs te draven toen ze de straatweg bereikt hadden.

Na tien minuten kwamen ze bij het kanaal. Koen keek zoekend rond, terwijl hij het paard zachtjes liet doorlopen. Eindelijk vond hij een plek waar de walkant laag was en geleidelijk naar het water afhelde.

‘Hier zal het wel lukken,’ zei hij tegen de jongens.

Ze stopten en droegen voorzichtig het vlot naar de waterkant.

‘Nu oppassen,’ zei de knecht, ‘langzaam laten zakken en daarna geven we de zaak nog een duwtje.’

De tewaterlating verliep zonder ongelukken. Met een stevig touw werd het vlot vastgelegd aan een boomstammetje, dat dicht bij de walkant stond. Toen laadden ze ook de bouwmaterialen en het gereedschap over. Koen lette er goed op dat de jongens de vracht gelijkmatig verdeelden. Het vlot bleek trouwens vast en rustig op het water te liggen, zodat er geen gevaar dreigde, zolang ze voorzichtig waren.

‘Nou jongens, goede vaart,’ zei Koen, die weer op de wagen klom en wegreed. De jongens zwaaiden hem nog even na. Toen maakten ze voorzichtig het touw los en stootten met de lange vaarbomen het vlot van de wal af. Tom en Bertus duwden, terwijl Karel moest opletten dat ze nergens tegenaan voeren.

Het ging uitstekend. Het vlot gleed vrij snel door over het kalme water. ‘Jammer dat we er nog geen mast op hebben,’ zei Karel, ‘dan hadden we er de Nederlandse vlag aan vast kunnen maken.’

Dat vonden zijn vrienden ook, maar ze genoten nu toch ook al van de tocht.

Ze voeren onder een brug door en kwamen vlak langs het dorp. Op de kant waren een paar jongens en meisjes aan het spelen. De komst van het vlot veroorzaakte grote opwinding. De kinderen kenden de drie jongens wel en er waren meteen verschillenden die vroegen of ze mee mochten varen.

‘Dat kan niet,’ riep Tom terug. ‘Dat zou veel te gevaarlijk zijn. Het vlot zou dan zomaar kunnen omslaan.’

‘Waar gaan jullie naartoe?’ riep een jongen.

‘Wij gaan emigreren,’ zei Karel. ‘Je ziet toch wel dat we hout hebben meegenomen om een huis te bouwen!’

Zo klonken over en weer opmerkingen en grappen. Het was wel duidelijk dat de andere jongens en meisjes erg jaloers waren omdat ze niet mee konden varen. Het drietal vertelde echter niet wat het van plan was. Dat bleef hun geheim.