Omslag

Titelpagina

Colofon

Copyright © 2022 Uitgeverij De Vuurbaak, Amersfoort

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

ISBN 978 90 5560 594 1

NUR 283/284/285

Omslag: Jaap Kramer

Binnenwerk: Studio Mol

www.vuurbaak.nl

1

Op de boerderij

Het was een prachtige zomeravond. De zon stond in het westen al laag aan de hemel, maar de warmte zinderde nog boven de velden. Over de zandweg, die als een bruingele streep tussen de weilanden door slingerde, reed een hoog opgeladen hooiwagen. Het sterke, bruine paard dat de wagen trok, liep met een rustig gangetje.

Op het smalle bankje achter het paard, met zijn rug tegen de enorme hooivracht, zat geen man, maar een jongen. Bertus Verhoef, de boerenzoon, was wel gewend met paarden om te gaan. Het mennen kostte hem weinig moeite.

Zijn twee vrienden, Tom Sanders en Karel van Doorn, lagen languit boven op het voer, dat zacht schommelde als een schip op zee. Een grote herdershond met een prachtig getekende kop sprong vrolijk blaffend om het paard en de wagen heen.

‘Koest Snuf, een beetje rustiger, anders slaat het paard op hol!’ riep Tom naar beneden. Maar Snuf, die altijd heel gehoorzaam was, luisterde nauwelijks naar zijn baas. Hij was in een vrolijke bui en kon zijn plezier niet op.

‘Wees maar niet bang: met zo’n paard en zo’n goede menner krijg je geen ongelukken!’ verzekerde Bertus lachend. Maar die geruststellende mededeling werkte als olie op het vuur. Zijn vrienden antwoordde met spottende en kritische opmerkingen over de bijzondere kwaliteiten van de ‘goede menner’.

Bertus leek zich er niets van aan te trekken, maar bij een bocht van de zandweg stuurde hij de wagen expres zo, dat het rechtervoorwiel opeens in een heel diep wagenspoor terechtkwam. Het hoog opgeladen voer begon plotseling veel harder te schudden.

De ervaren boerenzoon wist best wat de wagen kon hebben, maar Tom en Karel schrokken, wat ook de bedoeling was. Ze hielden snel hun mond. Bertus grijnsde vol leedvermaak. ‘Ik kan er niks aan doen, jongens. Jullie maakten me zo zenuwachtig dat de wagen een beetje scheef ging. Dat komt er nou van!’

De twee anderen bromden iets terug, maar toen Bertus vlak daarna hetzelfde trucje nog eens uithaalde en zich opnieuw verontschuldigde over zijn ‘zenuwachtigheid’, waren ze zo verstandig hun kritiek voor zich te houden, en daarna ging het opeens veel beter.

De drie vrienden logeerden al een week op de boerderij Het Eksternest, waar een oom van Bertus woonde. Oom Kees en tante Leen – zo werden ze ook door Karel en Tom genoemd – hadden zelf geen kinderen. Daar hadden ze veel verdriet van, ook al praatten ze er zelden over. Ze vonden het fijn dat de drie jongens – en ook Snuf – een poosje kwamen logeren. Maar de jongens kwamen niet om te luieren. Ze hielpen hard mee bij het hooien.

Bij de vader van Bertus was de hooioogst al gedaan, maar hier, in een ander deel van het land, viel die dit jaar een beetje later. Wat extra hulp kwam oom Kees goed van pas.

Krakend en kreunend reed de wagen het erf van de boerderij op, naar de grote hooiberg, waar hij in hoog tempo werd geleegd. Tom en Bertus waren al bijna net zo handig met de hooivork als Bertus.

Ze hadden trouwens veel meer geleerd de laatste week: een landbouwtrekker besturen, grasmaaien en zelfs melken, al ging het nog niet allemaal even goed.

Bertus had het paard uitgespannen en naar de stal gebracht. Dit was het laatste voerhooi dat vanavond zou worden binnengehaald. De weersverwachtingen waren goed: droog en zonnig. Morgen zou er weer een lange dag van hard werken komen, maar voor vandaag was het welletjes.

De drie jongens gingen zich eerst goed wassen onder de pomp. Oom Kees was inmiddels ook thuisgekomen. Een halfuur later zaten ze aan tafel voor een heerlijke maaltijd, waar tante Leen erg haar best op had gedaan. Daarna volgde de koffie, die ze dronken in het prieel dat in de tuin stond.

Het was een heel mooie avond. Na de hitte van de dag begon het nu heerlijk koel te worden. De wind voerde de reuk van gemaaid gras en hooi mee, vermengd met de geur van lindebloesem: die kwam van de twee oude lindebomen naast de boerderij.

Het was een beetje jammer dat de vredige stilte nogal eens werd verstoord door geschreeuw, gelach en motorgeronk.

Vroeger had de hoeve op behoorlijke afstand van het dorp gestaan, maar de laatste jaren was hier veel gebouwd en was het dorp steeds meer opgerukt in de richting van de boerderij.

Dat was niet de enige verandering. Schuin tegenover het huis van oom Kees, op zo’n tweehonderd meter afstand, begon een parkachtig landschap, waar bomen, struiken en weiden elkaar afwisselden. Daar waren enkele tientallen zomerhuisjes gebouwd, terwijl ook een gedeelte van dit terrein was ingericht als camping. Dat stuk stond vol met caravans en tenten.

Oom Kees en tante Leen waren niet mensenschuw. Wat drukte en lawaai in de buurt vonden ze niet erg. Maar als het vakantieseizoen zijn hoogtepunt bereikte kon het erg rumoerig zijn. De meeste zomergasten waren nette mensen, maar er zaten er altijd wel een paar tussen, die het liefst zoveel mogelijk herrie schopten. Vanavond viel het mee. De wind waaide trouwens van de boerderij af en joeg het meeste geluid weg.

Snuf lag tevreden aan de voeten van zijn baas. Tante Leen schonk nog eens in. Na een uurtje stond oom Kees op.

‘Jongens, het wordt tijd. De zon is onder de wol en wij moeten ook maar gaan.’

Eigenlijk hadden de drie vrienden nog niet veel zin om in bed te kruipen. Het was zo’n mooie avond. Maar de volgende morgen moesten ze om zes uur alweer present zijn. Oom Kees had dus wel gelijk. Drie kwartier later was alles in het Eksternest in diepe rust.

Twee dagen later was het hooien klaar. Er was nog werk genoeg te doen op de boerderij, maar dat konden oom Kees en de vaste kracht wel alleen af.

De jongens zouden nog een paar weken blijven logeren en alleen leuke dingen doen. En zulke dingen waren er genoeg! Oom Kees en tante Leen hielden veel van dieren. Ze hadden niet alleen koeien, een paard, kippen en eenden, maar ook konijnen, jonge geiten, een paar lammetjes, parelhoenders, kalkoenen, een pauw en zelfs een ezel. De meeste dieren waren ondergebracht op een heel groot omheind grasveld. Tante Leen verzorgde ze alsof het haar kinderen waren, maar nu ze ook nog drie logés moest verzorgen kregen die de ‘dierentuin’ – zo werd het veldje voor de grap genoemd – tijdelijk in beheer. De dieren waren eerst erg schichtig voor Snuf, maar de hond gedroeg zich zo rustig, dat ze al gauw aan hem gewend raakten.

Tom en zijn vrienden hadden veel plezier met de bewoners van de dierentuin. De ezel bleek allesbehalve dom te zijn. Het was een leuk beest, zolang hij niet begon te balken, want dan kwam er zo’n hartverscheurend geluid, dat zelfs Snuf er zenuwachtig van werd.

Bij de camping was een zwembad, maar de jongens gingen liever een eind verderop zwemmen in het riviertje dat daar door het parklandschap kronkelde. Daar mocht Snuf ook meedoen. Als de jongens een stuk hout in het water gooiden, zwom de hond er hard achteraan om het op te halen. Dat spel verveelde hem nooit. Hij vond het ook heerlijk om met de drie vrienden in het water te spelen. Tom, Karel en Bertus waren alle drie goede zwemmers, maar Snuf was veruit de beste.

Het dorp waar de jongens logeerden lag vrij dicht bij een stad. Af en toe gingen ze daar ook wel naartoe. Maar ze waren blij als ze de drukke, van hitte blakende straten achter zich lieten. Na een fietstocht van drie kwartier kwamen ze bij de boerderij, waar tante Leen wachtte met heerlijk eten, en waar altijd wel iets te beleven viel.

Zo gleden de dagen voorbij. Het begon erop te lijken dat ze deze keer een rustige zorgeloze vakantie zouden hebben, zonder spanning en grote avonturen.

Ze zouden al gauw merken dat dit laatste een vergissing was.

2

De dijkrit en de drenkeling

‘Jongens! Ik heb een hele lijst met boodschappen gemaakt. Willen jullie die voor mij halen in het dorp?’

Het was tante Leen die het vroeg. Tom en zijn vrienden stonden bij het hek van het dierenparkje. Ze voerden de ezel suikerklontjes, waar het beest dol op was.

‘Ja hoor, tante. Dat is goed. We gaan meteen!’ klonk het driestemmig. Thuis zouden ze misschien wel gemopperd hebben dat boodschappen doen werk was voor vrouwen en meisjes, maar hier, in een vreemde omgeving, vonden ze het heel gewoon en bovendien: voor tante Leen deden ze alles.

‘Mooi! Span Archibald dan maar voor de wagen, dan heeft die ook een verzetje.’

Archibald was de naam van de ezel. Oom Kees had een licht, tweewielig wagentje met luchtbanden waar het dier soms voorgespannen werd.

Nu kregen de jongens echt zin in de opdracht. De kar werd uit de schuur gehaald, de ezel ingespannen en even later gingen ze op een drafje naar het dorp. Karel mocht deze keer mennen. De beide anderen zaten ook op het wagentje. Snuf kon hen makkelijk bijhouden, want zo hard rende Archibald nu ook weer niet.

Tien minuten later waren ze bij de supermarkt, waar ze naartoe moesten. Dicht bij de winkeldeur stond een fietsenrek, maar een klant had aan een van de spijlen zijn hond vastgebonden. Het was een grote zwarte bullenbijter, die eruitzag alsof mensenvlees dagelijks op zijn menu stond. Het rek was verder leeg, want niemand durfde met zijn fiets in de buurt van het beest te komen.

Toen de hond Snuf zag, begon hij als een razende te blaffen en zo wild te springen dat hij het zware rek een eindje meetrok. Snufs nekharen gingen omhoog staan en diep uit zijn keel kwam een donker gegrom. Gewoonlijk was de mooie herdershond niet agressief tegen andere dieren, maar van deze woeste vechtersbaas moest hij duidelijk niets hebben. Karel keek even zoekend rond en stuurde het wagentje toen naar de overkant van de brede straat. Daar stond een prachtige plataan met een nog niet zo erg dikke stam. Hij maakte de leidsels eraan vast. Snuf keek nijdig naar zijn vijand aan de overkant, die nog steeds als een dolle tekeerging, maar Tom wilde geen gevecht.

‘Koest Snuf! Hier zitten!’ Hij wees de hond zijn plek en het goed afgerichte dier ging gehoorzaam zitten, zonder zich langer aan de bullebak te storen.

De jongens gingen naar binnen met hun boodschappenlijst en pakten een winkelwagentje waar ze alles in konden leggen. Toen Tom even later nog eens naar buiten keek, zag hij dat de vechtjas tot rust was gekomen, omdat Snuf absoluut niet reageerde en rustig met zijn kop op zijn voorpoten naast de ezelwagen lag.

Het was deze morgen druk in de winkel. Huisvrouwen, vaak met kinderen bij zich, kwamen boodschappen doen. Ieder probeerde zo vlug mogelijk klaar te zijn. Onder de klanten bevond zich ook een man. Een forse kerel was het, met een breed, glimmend gezicht, waarin een paar sluwe zwarte oogjes stonden.

‘Wij zijn toch niet de enige mannen in deze vrouwenwereld,’ fluisterde Tom spottend tegen Bertus. ‘We hebben tenminste één bondgenoot.’

‘Zo’n bondgenoot kan me gestolen worden,’ antwoordde Bertus halfzacht. ‘Hij heeft me al twee keer opzij geduwd toen ik iets wilde pakken, omdat hij er eerst bij wilde.’

Nu zag Tom het ook. De man gedroeg zich alsof hij de keizer van Lutjebroek was, liep iedereen voor de voeten en dacht alleen aan zichzelf. Bij de kassa begon zich een kleine file te vormen van klanten die wilden afrekenen. Karel, die het boodschappenwagentje duwde, ging ook in de rij staan. Ze waren klaar en wachtten tot het hun beurt was om te betalen.

Opeens kwam de brutale kerel eraan. ‘Even wat pakken,’ mompelde hij tegen Karel. Tegelijk schoof hij voor de jongen langs, die beduusd wat achteruitging. Hij pakte een flesje uit een van de zijvakken, bekeek het, schudde zijn hoofd en zette het weer weg.

‘Nee, dat is het toch niet.’ Meteen trok hij zijn karretje naar zich toe, heel tevreden dat hij een plaatsje bijna vooraan in de rij had veroverd. Karel werd rood. Hij stond op het punt te protesteren, maar Bertus gaf hem een duwtje.

‘Laat maar, wij hebben de tijd.’

Een paar mensen in de rij achter hen hadden ook gezien wat er gebeurde en maakten opmerkingen over brutalen die de halve wereld hebben, maar de man met het glimmende gezicht hield zich doof. Toen hij even later had afgerekend stopte hij zijn spullen in een draagtas en verdween.

De drie jongens hadden van tante Leen een grote kartonnen doos meegekregen om de boodschappen in te doen. Toen ze klaar waren gingen ze met hun voorraad naar buiten.

Daar was de zwarte bullenbijter weer hard aan het blaffen. Tom en zijn vrienden zagen in één oogopslag wat er aan de hand was. De brutale kerel had de hond, die blijkbaar van hem was, losgemaakt van het fietsenrek. Hij hield het monster aan zijn riem vast en was de straat overgestoken, zogenaamd om de ezel en het wagentje te bekijken, maar in werkelijkheid om Snuf te pesten. Die was nog steeds, gehoorzaam aan het bevel van zijn baas, op de plek die Tom hem had gewezen, maar hij stond nu rechtop, liet dreigend zijn tanden zien en leek op het punt te staan zijn vijand aan te vliegen. Archibald was ook van streek en schopte nerveus met zijn achterpoten.

‘Koest, Snuf, af!’ riep Tom. Het dier ging gehoorzaam zitten, maar zijn nekharen bleven overeind staan.

‘Is die hond van jullie? Het is een echte bangerik. Hij trilt als een schoothondje als Nero naar hem kijkt. Kom Nero, we gaan.’

De man en de hond liepen weg. Tom en zijn vrienden keken het edele tweetal verontwaardigd na.

‘Zo baas, zo hond,’ merkte Karel op. ‘Die twee hoop ik nooit meer tegen te komen!’

Tom streelde Snuf kalmerend over z’n kop. ‘Een schoothond, nota bene! Hij moest eens weten wat voor slimme dingen Snuf al heeft gedaan! Daar kan die Nero vast niet tegenop.’

‘Toch ben ik blij dat er geen gevecht is gekomen,’ zei Bertus twijfelend. ‘Snuf is wel vlug en sterk, maar Nero is geen normaal beest. Hij is zo vals als wat!’

Ze zetten de doos met boodschappen in het wagentje en maakten de ezel los. Bertus streelde zijn flanken en sprak hem kalmerend toe, want Archibald was nog steeds zenuwachtig.

Tom zou nu mennen. Hij aarzelde even over de richting die ze moesten inslaan. Nero en zijn baas liepen een eind verderop in de dorpsstraat. Ze gingen precies de kant op waar de jongens ook heen moesten, maar Tom had geen zin om weer met die twee in aanraking te komen. Bertus begreep hem direct en wist raad.

‘Wij gaan de andere kant op. Dan komen we net buiten het dorp bij een weg. Die gaat naar de rivierdijk en dan gaan we verder over de dijk en langs de camping. Het is wat langer, maar een veel mooiere weg.’

‘Zou tante Leen zo lang op de boodschappen kunnen wachten?’ aarzelde Karel.

‘O, jawel! We zijn in elk geval met koffietijd thuis.’

Tom stuurde het wagentje de kant op die Bertus bedoelde.

De route was inderdaad nog mooier. Buiten het dorp reden ze door een afwisselend landschap. Na een kwartier bereikten ze de dijk langs het riviertje. Over die dijk liep een smal weggetje dat gewoonlijk alleen door wandelaars en fietsers werd gebruikt, maar dat net nog breed genoeg was voor de ezelwagen.

‘Zal ik de teugels overnemen? Als je iets te veel opzij gaat kukelen we misschien naar beneden!’ Het was Bertus, de boerenzoon, die het zei. Maar Tom voelde niets voor dit voorstel. ‘Laat Archibald maar aan mij over, dan komt het dik voor mekaar!’

Snuf, die er na het onaangename voorval met Nero wat sloom en lusteloos had bijgelopen, was nu weer op dreef. Hij draafde vrolijk voor de wagen uit. De dijk, die de kronkelingen van het riviertje volgde, maakte veel bochten. Tom moest goed opletten om de wielen precies op het weggetje te houden. Het lukte goed en hij genoot van de rit. De anderen trouwens ook.

Het begon al aardig warm te worden, al was het nog vóór elf uur ’s ochtends. Bertus wees naar een plek een eind voor hen uit. ‘Daar gaan we vanmiddag weer lekker zwemmen!’ Hij tuurde even met zijn hand boven zijn ogen. ‘Er is al iemand aan het zwemmen. Een jongen die net in het water wil duiken.’

Nu zagen de anderen het ook. Een jongen van nog geen tien jaar stapte in zijn zwembroek achter een bosje vandaan en sprong zomaar het water in. Hij spartelde met zijn armen en benen, maar Tom en zijn vrienden zagen meteen dat het jochie helemaal niet zo goed kon zwemmen. Hij dreef af naar het midden, waar de stroom hem meevoerde. Er klonk een gil over het water. Toen ging de drenkeling kopje onder.

‘Hij verdrinkt!’ schreeuwde Karel. ‘We moeten hem helpen!’

Tom gaf Archibald een klap met de leidsels. De ezel begon te draven. Bertus nam snel de teugels over, maar ook hij moest de vaart van Archibald wat afremmen, want de wagen kon elk moment omslaan. De ongelukkige zwemmer was weer boven gekomen, maar in zijn paniek sloeg hij zó wild met zijn armen en benen, dat hij na een paar tellen opnieuw onder water verdween. Het was duidelijk dat de jongens te laat zouden komen.

Maar Snuf was er ook nog! De angstige gil had de hond gealarmeerd. Als een flitsende pijl schoot hij over de dijkweg naar de plaats van het onheil. Daar nam hij een grote sprong in de richting van de plek waar luchtbellen en grote kringen in het water aangaven dat de jongen dáár was verdwenen.

Karel en Tom keken uit de verte gespannen toe. Bertus was zo verstandig al zijn aandacht aan Archibald te besteden. Hij liet de ezel zo hard lopen als mogelijk was zonder dat de wagen omsloeg. Een paar keer ging het net op het nippertje goed.

Snuf kwam weer boven. Hij had de drenkeling niet gevonden en zwom nu in een kring rond. Plotseling kwam de verdrinkende jongen nog even opduiken. Voordat hij voorgoed kon wegzinken schoot Snuf op hem af. Met zijn bek pakte hij voorzichtig de rechterbovenarm van de jongen beet, om daarna koers te zetten naar de wal.

Net toen hij die bereikte bracht Bertus Archibald tot stilstand. De jongens sprongen vliegensvlug van de wagen en holden naar de waterkant. Ze namen de bewusteloze jongen van Snuf over en legden hem in de berm.

Terwijl ze daar nog mee bezig waren kwam de drenkeling weer bij. Hij knipperde met zijn ogen. Toen moest hij niesen en er kwamen een paar grote golven water uit zijn mond. Daarna zonk hij weer half bewusteloos weg.

Tom liep naar het elzenbosje waar de kleren van de jongen lagen. Er lag ook een handdoek bij. Die nam hij mee. Hij ging er de rillende jongen stevig mee afwrijven om de bloedsomloop goed op gang te brengen. Het hielp. De jongen deed zijn ogen weer open en ging overeind zitten. Het leek nu pas tot hem door te dringen waar hij was en wat er was gebeurd.

‘Ik... ik... hebben jullie mij gered?’ stamelde hij.

‘Wij niet: dat heeft Snuf gedaan,’ antwoordde Tom terwijl hij naar de hond wees die er druipend en kwispelstaartend bij stond. ‘Maar wie ben jij?’

‘Dikkie... eh... ik bedoel Dick Brandt.’

‘Hoe kon je zo dom zijn om hier zomaar in het water te springen! Je kunt niet eens zwemmen. Of wel misschien?’

De jongen was nu weer helemaal bij zijn positieven. De kleur op zijn wangen begon al terug te komen. Hij had bijna witblond haar, heldere blauwe ogen en een stevige kin. De vraag van Tom viel nogal slecht. Er kwam een koppige trek op het vriendelijke gezicht van de jongen. ‘Ik mag niet leren zwemmen van mijn moeder. Ze is doodsbang dat ik verdrink.’

‘Dat kan ik me voorstellen! Het scheelde maar een haar of je was verdronken.’

De jongen wilde iets antwoorden, maar het lukte niet. Hij slikte een paar keer, zijn lippen trilden en hij veegde met zijn arm over zijn ogen. Tom zag het en kreeg medelijden. Het ventje had al genoeg beleefd.

‘Ga je maar gauw aankleden, dan brengen wij je in de wagen naar huis.’

‘Ik... ik kan zelf wel naar huis lopen,’ mompelde de jongen. Toen drong het blijkbaar tot hem door dat hij nogal onbeleefd en ondankbaar was. Hakkelend vervolgde hij: ‘Ik wil... ik bedoel... jullie hebben me erg geholpen... en die hond... die heeft me gered. Bedankt..., maar nu kan ik het wel weer alleen af...’

‘Dat weet ik nog zo net niet,’ constateerde Bertus, die er ook bij stond. Hij kreeg al snel gelijk. Toen Dick opstond, wankelde hij op zijn benen. Hij herstelde zich en verdween achter het elzenbosje, maar Tom en zijn vrienden bleven op hem wachten.

Toen hij na een paar minuten weer tevoorschijn kwam, bleek Dick toch wel te beseffen dat hij beter kon rijden dan lopen.

Bertus had het wagentje al heel voorzichtig gekeerd. Ze pasten net alle vier op het bankje en reden in een rustig tempo terug.

Dick was nog steeds niet erg spraakzaam, al was hij niet meer zo afstandelijk als in het begin. De jongens hoorden alleen dat hij in het dorp woonde, enig kind was en dat zijn vader niet meer leefde.

Toen ze dicht bij het dorp kwamen, liet Bertus Archibald wat harder lopen. Dick genoot er zichtbaar van. Hij begon op zijn beurt vragen te stellen. Hij bleek het Eksternest en de familie Dijkman – dat waren oom Kees en tante Leen – wel te kennen. Hij had duidelijk zin om de ezel ook eens te mennen, maar dat vertrouwde Bertus hem niet toe. Al snel reden ze de straat in waar Dick en zijn moeder woonden. De jongen werd nu weer wat nerveus. Hij keek zijn helpers smekend aan en zei: ‘Laat me hier maar afstappen. Anders schrikt mijn moeder misschien erg.’

‘Je wilt haar zeker niets vertellen?’

‘Nee, echt niet. Ik zal echt vertellen wat er gebeurd is!’

Bertus wilde stoppen, maar het was al te laat. Een aantal huizen verderop stond een vrouw bij de ingang van de voortuin, die hen blijkbaar had opgemerkt. Ze keek erg ongerust. Dat moest de moeder van Dick zijn. In plaats van te stoppen liet Bertus de ezel nog wat harder lopen, tot ze bij de vrouw waren.

Mevrouw Brandt was een nog vrij jonge vrouw. Ze holde naar de wagen toe en omhelsde Dick, die er net afgesprongen was.

‘Dikkie, lieverd. Wat is er gebeurd?’

‘Er mankeert hem niks, mevrouw. Hij zal u zelf wel alles vertellen,’ zei Bertus geruststellend. Hij gaf Archibald een tik met de teugels en reed vlug weg.

Ze volgden nu de kortste weg naar huis. Dat was ook wel nodig, want door het voorval was het erg laat geworden. Onderweg praatten ze nog wat na. Ze waren het erover eens dat Dick best een aardige jongen kon zijn, al was zijn gedrag in het begin wel erg vreemd geweest. Toen ze thuiskwamen en de doos met boodschappen uit de wagen tilden, ontdekte Karel dat de drenkeling zijn zwembroek en zijn handdoek was vergeten. Dat kwam natuurlijk door de schrik, toen hij plotseling zijn moeder had ontdekt.

‘Die moeten we terugbrengen,’ vond Tom. ‘Maar dat heeft geen haast. Dick moet voorlopig maar geen nieuwe zwempoging doen.’

Tante Leen keek wat geërgerd toen ze de keuken inkwamen. ‘Dat heeft ontzettend lang geduurd. Oom Kees en ik hebben al koffie gedronken. Zet die doos maar gauw neer. Er zijn nog dingen bij die ik voor het middageten moet gebruiken.’

‘Wij konden er echt niets aan doen, tante,’ zei Bertus. ‘Er zijn een paar dingen gebeurd die erg veel tijd kostten.’

‘Nou, goed. Ik heb voor jullie nog een bakkie bewaard. Vertel dan maar eens wat er aan de hand was.’ Tantes boosheid zakte alweer weg en haar nieuwsgierigheid was gewekt.

Terwijl ze koffie inschonk en zelf ook nog een kopje nam, vertelden de jongens, elkaar aanvullend, het verhaal over de brutale kerel met zijn enorme hond en vervolgens over de bijna verdronken jongen. Tante Leen luisterde vol aandacht. Over de vent met zijn glimmende gezicht wist ze niets, maar Dick Brandt en zijn moeder bleek ze wel te kennen.

‘Ze zitten ’s zondags altijd een paar banken vóór ons in de kerk. Die vrouw zit bij mij op de vrouwenvereniging. Haar man is in een Duits concentratiekamp omgekomen. Ze moeten vroeger rijk zijn geweest, maar toen is er iets gebeurd... Nou ja, dat kan oom Kees jullie beter vertellen, vanavond. Ik moet nu gauw met het eten beginnen. Kunnen jullie aardappels schillen?’

‘Als de besten,’ verzekerde het drietal.

‘Hm, tel in elk geval vooraf je vingers, en achteraf weer,’ zei de boerin kritisch.

Even later zaten gingen de jongens aan de slag. Met het afsnijden van vingers bleek het erg mee te vallen. De dag verliep verder rustig en normaal. In de namiddag gingen de vrienden op de fiets naar het riviertje om daar te zwemmen. Van Dick zagen ze geen spoor. Die had zijn zwembroek trouwens nog niet terug.

’s Avonds na het melken, toen ze de bewoners van de ‘dierentuin’ hadden verzorgd, zaten ze samen gezellig in het tuinhuis. De jongens vertelden nog eens hun verhaal. Oom Kees schudde zijn hoofd. ‘Die brutale man kan ik niet thuisbrengen, maar wat er met mevrouw Brandt en haar zoontje aan de hand is, snap ik wel zo ongeveer. Het is eigenlijk een triest verhaal. Ze hebben vroeger in de stad gewoond, toen haar man nog leefde. Daar hadden ze een goedlopende juwelierszaak. In de bezettingstijd hebben ze Joodse onderduikers verborgen en meneer Brandt heeft daarnaast ook allerlei verzetswerk gedaan. Voor een deel gebeurde dat in dit dorp, want hier hadden ze hun tweede woning, waar ze vaak naartoe kwamen als ze de drukke stad wilden ontvluchten om even uit te rusten. Dat is het huis waar mevrouw Brandt nu woont.