Omslag

Titelpagina

Colofon

Copyright © 2022 Uitgeverij De Vuurbaak, Amersfoort

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

ISBN 978 90 5560 595 8 

NUR 283/284/285

Omslag: Jaap Kramer

Binnenwerk: Studio Mol

www.vuurbaak.nl

1

Een bijzondere ontmoeting

Een vroege herfststorm raasde over het land en wierp zich woedend op het bos met zijn roodgouden bladeren. De forse bomen kreunden onder de harde wind en het blad stoof naar alle kanten. Hoog in de lucht joegen donkere wolken voorbij, waar de zon alleen zo nu en dan doorheen kon breken.

Op een kronkelend bospad fietsten drie jongens: Tom, Karel en Bertus, goede vrienden, die samen al heel wat avonturen hadden beleefd. Het was herfstvakantie: een paar heerlijke vrije dagen. Ze hadden afgesproken vandaag samen wat te gaan fietsen in de omgeving van hun dorp, maar de tocht was tegengevallen. Het waaide verschrikkelijk hard! Met de wind mee ging het heerlijk, maar ertegenin kwam je bijna niet vooruit, hoe hard je ook trapte. Daarom hadden ze nu de bescherming van het bos gezocht. Daar waren ook leuke paden en je had er niet zoveel last van de storm.

Het was nog maar namiddag, maar in het dichte bos werd het al een beetje schemerig. Alleen wanneer de zon even door de wolken brak, begon alles opnieuw oranjegeel op te lichten.

Rondom de drie fietsers ruiste het alsof ze bij de zee waren. Gele bladeren stoven rond. Soms hoorde je ook harde knallen. Het jachtseizoen was net begonnen. Op hazen, konijnen, fazanten en patrijzen werd druk gejaagd.

Na een poosje begonnen de drie jongens de rit door het bos toch een beetje saai te vinden. Ze waren net met moeite tegen een lange heuvelhelling op gefietst, toen Tom opeens een idee kreeg: ‘Jongens, ik weet wat! Zullen we een wedstrijd houden wie op de fiets het verst kan komen zonder de trappers te gebruiken? Dit is er een goede plek voor. We stappen op, racen keihard de helling af en we kunnen lang doorrijden over het bospad daar beneden.’

Ze waren alle drie afgestapt. Bertus keek een beetje bezorgd.

‘We krijgen veel te veel snelheid hier op de helling en dat pad zit vol bochten. Ik wil mijn nieuwe fiets graag heel houden en niet tegen een boom knallen.’

‘Je mag natuurlijk net zo hard afremmen als je zelf wilt,’ verzekerde Tom.

‘Nou, ik durf het wel!’ riep Karel enthousiast. ‘Je moet alleen vlug reageren. Ik ga wel eerst!’

Hij pakte zijn fiets, sprong erop en startte. Na enkele meters begon de fiets vaart te krijgen en onder aan de heuvel moest Karel behoorlijk remmen om niet in de struiken terecht te komen. Hij glipte het smalle bospad in en volgde behendig alle bochten en kronkels, steeds langzamer rijdend, tot hij eindelijk helemaal stilstond.

Zijn twee vrienden hadden hem van de heuveltop vrij goed kunnen volgen. Ze hoorden ook zijn jubelkreet. Hij was er blijkbaar van overtuigd dat niemand hem zou kunnen verbeteren.

Bertus dacht er anders over! Het had hem een beetje geërgerd dat Karel had uitgeroepen: ‘Ik durf het wel!’ Net alsof hij, Bertus, bang was, of minder snel en handig! Dat zou hij wel eens anders laten zien!

‘Nou ik!’ Het kwam er kort, bijna verbeten uit. Tom zag wel dat zijn vriend ‘op scherp stond’ en Karel graag een lesje wilde leren.

Daar ging hij! Bertus zorgde ervoor dat hij op het bovenste deel van de heuvelhelling wat minder vaart kreeg. Op de onderste helft liet hij zich gaan, zodat hij met grote snelheid het bospad instoof. Met uiterste concentratie de vele bochten van het pad volgend, slaagde hij erin nog vier meter verder te komen dan Karel, die er verbaasd bij stond. Bertus, de rustige boerenzoon, juichte niet, maar keek toch wel erg tevreden.

Tom gunde hem zijn succes, maar hoopte toch het nog beter te doen, al begreep hij wel dat dat niet zo gemakkelijk zou gaan. Het zou alleen lukken als hij nog net een beetje meer snelheid maakte dan Bertus. Toch maar eens proberen.

De wind floot om zijn oren toen Tom langs de helling naar beneden schoot. Veel te hard ging het, maar hij wilde per se winnen. Daar was het pad! Tom moest een ruk aan het stuur geven om precies midden voor de ingang te komen. Het lukte! Hij maakte een goede kans!

Toen gebeurde het. Een kleine, dorre tak, die door de storm van een boomkruin was losgerukt, kwam aanvliegen en trof Tom recht in het gezicht. Een moment was hij verblind. Zijn ogen traanden en zijn voeten raakten de steun van de trappers kwijt.

Wanhopig probeerde hij zich te herstellen, maar dat lukte niet zo snel. Hij slingerde gevaarlijk en kon de terugtraprem niet gebruiken. Met grote snelheid schoot hij recht op een zware eik af, die bij een scherpe bocht in het pad stond. Nog een seconde, dan zou hij ertegenaan vliegen. Van zijn fiets zou na de botsing niet veel meer over zijn, en van hemzelf misschien ook niet...

Toen sprong er plotseling een man uit de struiken. Een stevige man was het. Hij zette zich schrap, boog precies genoeg opzij om het voorwiel en het stuur van de fiets niet tegen zich aan te krijgen, en nam met zijn rechterarm de hevig geschrokken Tom stevig in de houdgreep.

Erg zacht was de omhelzing niet. Tom werd uit het zadel gerukt, tegen de brede borst van zijn redder gedrukt en hing te spartelen in zijn armen. De fiets klapte twee meter verder tegen de grond.

Een paar tellen later voelden Toms voeten ook weer de grond. De sterke man zette hem stevig neer, maar liet hem toch nog niet helemaal los. Hij had de jongen nu bij de kraag en schudde hem dreigend heen en weer.

‘Wat mankeert jou, boy! Probeer je zelfmoord te plegen? Wil jij jezelf en je fiets te pletter rijden?’

Tom was de eerste ogenblikken letterlijk en figuurlijk te erg geschrokken om te antwoorden. Bij de botsing was alle lucht uit zijn longen geperst en het duurde even voor hij weer kon praten. Net toen hij weer een beetje bijkwam en zich wilde verontschuldigen, kwamen Karel en Bertus om de bocht van het pad aanrennen. Ze hadden de gebeurtenis niet helemaal kunnen volgen, maar wel begrepen dat hun vriend bijna een ongeluk had gekregen.

‘Ha, Tom, is het goed afgelopen? Ben je nog heel?’ riep Karel.

‘Nog helemaal compleet, dankzij deze meneer, die mij opving!’ antwoordde Tom.

De man liet de kraag van de jongen los en keek hem scherp aan.

‘Heet jij Tom? En hoe nog verder?’

‘Tom Sanders, meneer,’ zei Tom een beetje verbaasd.

‘Hoe bestaat het! En heet het huis van je vader misschien Welgelegen?’

Tom knikte bevestigend. ‘Kent u het?’

‘Of ik het ken? Oh, boy, ik heb er vaak gelogeerd, maar toen was jij nog niet geboren! En dit bos ken ik ook op mijn duimpje, al zijn er in vijftig jaar heel wat paden bij gekomen.’

De jongens waren te verbaasd om wat terug te zeggen. Ze keken verbluft naar de onbekende man, een reus bijna, die op de een of andere manier een bekende leek te zijn. Hij sprak zuiver Nederlands, maar toch met een heel licht accent, net alsof hij lang in het buitenland had gewoond.

De man had ook even gezwegen en ergens over nagedacht. Nu was hij blijkbaar tot een besluit gekomen. ‘Luister, Tom. Leven je ouders beiden nog en zijn ze gezond?’

‘Ja, meneer!’

‘Heel goed! Rijd dan naar huis, haal onderweg geen gekke dingen meer uit, en zeg tegen je vader en moeder dat Bob over een halfuur komt en zijn vrouw meebrengt. Begrepen?’

‘Ja meneer, dat zal ik doen!’

Tom zei het zo duidelijk mogelijk, maar eigenlijk voelde hij zich nog steeds een beetje verward en onzeker.

‘Mooi! Dan zoek ik nu mijn car weer op. Tot straks.’

De reus volgde blijkbaar de kortste weg. Hij baande zich met gemak een pad door de struiken en was even later uit het zicht verdwenen.

‘Nou, zeg! Dat is me er ook eentje!’ flapte Karel eruit, toen de man buiten gehoorsafstand was. Er klonk respect in zijn stem door. Ze waren alle drie onder de indruk.

‘Ken je hem echt niet?’ vroeg Bertus.

‘Ik geloof dat ik mijn vader wel eens heb gehoord over een neef van hem die Robert heette en die jaren geleden met zijn ouders naar het buitenland is gegaan. Het was nogal een vrijbuiter, maar veel weet ik er niet van.’

‘Dat is hem vast!’ meende Karel. ‘Tjonge, wat een sterke vent!’

‘Hij heeft mij in elk geval gered, toen ik bijna tegen die boom te pletter reed. Als hij niet zo sterk was, zouden we alle twee een harde klap hebben gemaakt. Kom, ik zal mijn fiets eens oprapen. Die is er geloof ik ook goed afgekomen.’

Dat bleek inderdaad zo te zijn. De zo goed als nieuwe fiets was onbeschadigd. Ze stapten alle drie op om naar Welgelegen te rijden en de boodschap over te brengen.

Buiten het bos woedde de storm nog even hevig. Ze hadden de wind pal tegen en moesten flink trappen om vooruit te komen, maar de jongens hadden nu een doel voor ogen en lieten zich niet afschrikken. Toms ouders waren beiden thuis. Zijn zus Ina en het pleegzusje Mirjam waren er ook.

Meneer Sanders keek heel verrast, toen Tom vertelde van de man en van de boodschap die ze hadden meegekregen.

‘Bob... zo werd mijn neef Robert later in Amerika genoemd! Die moet het zijn! Wel, ik ben benieuwd...’

‘Die meneer zei dat hij hier vroeger wel had gelogeerd en dat hij de hele omgeving kende.’

‘Ja, dat klopt! Mijn neef Robert is een paar jaar ouder dan ik. Hij heet ook Sanders, net als wij. Zijn vader en de mijne waren broers. In de schoolvakanties kwam hij hier vaak logeren en we hebben samen heel wat plezier gehad. Robert was geweldig sterk en lenig en hij was nergens bang voor. Zijn ouders hadden het niet gemakkelijk met hem, want hij was onvermoeibaar, al was hij nooit gemeen of achterbaks. Hij was geloof ik dertien of veertien jaar toen hij met zijn ouders naar de Verenigde Staten emigreerde. Drie jaar later stierven zijn vader en zijn moeder kort na elkaar. Bob – zo noemde men hem in Amerika – kreeg toen geen kans meer om te gaan studeren. Jammer, want hij kon goed leren! Sindsdien hebben we bijna nooit meer iets van hem gehoord. Hij heeft de halve wereld rondgezworven en allerlei werk gedaan, maar in Nederland is hij volgens mij nooit weer geweest. Hoe dan ook, ik vind het toch fijn dat hij nu weer is opgedoken, met zijn vrouw nog wel. Hij heeft vast heel wat te vertellen.’

Daar waren de jongens ook van overtuigd. Ze brandden van nieuwsgierigheid.

Karel en Bertus moesten naar huis, maar Toms moeder nodigde hen uit om ’s avonds weer te komen. Die uitnodiging werd met beide handen aangenomen.

Een kwartier later stopte een grote, spiksplinternieuwe auto voor de deur van Welgelegen. Neef Bob stapte eruit met zijn vrouw. Ze werden hartelijk ontvangen.

De vrouw was een heel stuk kleiner dan haar reus van een man. Ze was fijngebouwd en had een lief gezicht met donkere ogen. Ze was een geboren Amerikaanse, maar had van haar man Nederlands geleerd, dat ze sprak met een grappig accent. Alle bewoners van Welgelegen vonden haar dadelijk erg aardig. De jongeren noemden haar al heel gauw ‘tante Alice’ en haar man werd ‘oom Bob’.

Het werd een gezellige dag. Oom Bob had een leven vol reizen, avonturen en moeilijke periodes gehad, maar de laatste vijftien jaren had hij als zakenman veel verdiend, zodat hij nu zelfs rijk was. Hij had besloten naar zijn geboorteland terug te keren en daar met zijn vrouw ‘zijn levensavond door te brengen’, zoals hij het zelf noemde. Hij wilde nu eerst wat rondkijken en dan ergens in een mooie hoek van het land een woning kopen, met een flinke lap grond erbij. Niet in de stad, want een stadsmens zou hij nooit worden.

Vandaag was hij hier naar het dorp gekomen, omdat hij er in zijn jeugd zo vaak had gelogeerd. Ze hadden in een hotel geslapen. De storm had hem niet kunnen tegenhouden eerst eens een wandeling door het oude, vertrouwde bos te maken. En daar had hij warempel een onbekend neefje ontmoet, dat al net zo’n halve wilde leek te zijn als hijzelf vroeger was geweest!

Zijn ogen schitterden ondeugend bij die laatste woorden. Tom bloosde verlegen, maar vanbinnen was hij toch ook wel wat trots dat hij op die sterke, knappe neef van zijn vader leek. Iedereen vond de nieuwe oom en tante aardig. Ook Snuf, die meestal direct leek te voelen of mensen deugden.

Toms moeder nodigde de onverwachte bezoekers uit voorlopig op Welgelegen te blijven logeren, tot ze een geschikte woning hadden gevonden. Het aanbod werd graag aangenomen. Overdag zouden ze vaak per auto op huizenjacht gaan, maar elke avond hoopten ze terug te komen.

2

Een avontuur in het hoge noorden

Diezelfde avond zaten ze allemaal gezellig bij elkaar in de grote huiskamer: Toms ouders, oom Bob en tante Alice, Ina en Mirjam, Tom, Bertus en Karel. En natuurlijk was Snuf, de slimme herdershond, er ook bij. Hij zat heel tevreden naast de stoel van zijn baas, die af en toe zijn hand liefkozend op de kop van het trouwe dier legde.

De storm was nog heviger geworden. Hij loeide in de schoorsteen en rukte aan de luiken voor de ramen, zonder er vat op te kunnen krijgen.

Binnen was het juist extra gezellig. Houtblokken vlamden en knetterden in de open haard. Mevrouw Sanders had, geholpen door Ina en Mirjam, iedereen van koffie voorzien. Ze zaten in een wijde halve cirkel om het haardvuur en oom Bob vertelde over zijn leven.

Hij had de halve wereld rondgezworven en had spannende avonturen beleefd, vooral in het hoge noorden van Amerika, waar hij goud had gezocht, pelsjager was geweest en als houtzager had gewerkt in de grote wouden.

Een vreemde, onbekende wereld zagen de anderen voor zich, toen hij vertelde over gevechten met beren, barre tochten met hondensleden en ontmoetingen met indianen en Eskimo’s.

Vooral de jongeren vonden die verhalen prachtig, maar ook Toms vader luisterde met aandacht. Er was een ding dat hij erg graag wilde weten, maar niet onmiddellijk had willen vragen. Geloofde zijn neef Robert nog in God, of was hij in zijn wilde, avontuurlijke zwerversleven het geloof kwijtgeraakt?

Oom Bob stopte even met vertellen. ‘Ik laat mijn koffie koud worden en daar is-ie toch te goed voor. Nergens smaakt een bakkie troost zo lekker als in het oude vaderland!’ Hij dronk genietend.

Even was het stil. De jongelui waren met hun gedachten nog volop bij de avonturen die ze net hadden gehoord.

‘Je hebt heel wat beleefd, Bob! God heeft je vaak beschermd. Daar mag je Hem wel dankbaar voor zijn,’ zei meneer Sanders.

Oom Bob zette zijn kopje neer. ‘Dat ben ik ook! Ik begrijp wel waarom je dat zo zegt: je wilt weten hoe het met mijn geloof is.’ Hij zweeg even. Toen hij weer ging praten had zijn stem een andere, zachtere klank gekregen. ‘Heel lang was ik opstandig tegen God. Ik vond het verschrikkelijk dat mijn ouders kort na elkaar stierven aan een besmettelijke ziekte. Al was ik vaak een grote lastpost, ik had toch erg veel van hen gehouden. Nu was ik opeens alles kwijt. Ook mijn toekomst was verpest, want voor studeren was geen geld meer. Ik gaf God de schuld van dit alles en werd koppig. Jarenlang heb ik geen kerk vanbinnen gezien. Vaak was er in die eenzame streken ook geen kerk, maar ik wilde ook niet meer. Ik wilde God vergeten; maar Hij vergat mij niet. Dat heb ik ervaren.’

Het was stil geworden in de grote kamer. Iedereen was onder de indruk. Alleen het loeien van de herfststorm was te horen. Na een ogenblik ging oom Bob verder.

‘Veel heb ik rondgezworven in de wildernis, in streken waar bijna geen mensen wonen, waar de natuur nog ongerept is en waar een man het moet opnemen tegen wilde dieren en tegen het barre klimaat. Zo bracht ik eens een winter door in het hoge noorden van Canada. Ik was toen pelsjager en werkte zowel met mijn geweer als met vallen. Een hard leven, maar er viel toen goed mee te verdienen. Mijn vervoermiddel was een slee met een span eskimohonden, sterke beesten die me nooit in de steek lieten. Op een dag gebeurde er een ongeluk. Door mijn eigen schuld. Ik had me met mijn slee gewaagd in een rotsige streek die ik niet kende, maar ik dacht dat er veel wild zou zijn. Mijn hondenspan had al een grote afstand afgelegd en eigenlijk moesten we omkeren, om de hut te bereiken waarin ik tijdelijk woonde, want de dagen waren heel kort: de poolnacht stond voor de deur. Dan zou het een lange tijd ook overdag niet licht worden.

Husky’s – zo noemt men die sledehonden – zijn intelligente dieren, maar ze hebben een strakke leiding nodig en de sledemenner moet heel goed opletten.

Ik was moe en liet het hondenspan in dat gevaarlijke terrein te veel aan zijn lot over. Dat werd mijn ongeluk. Bij het nemen van een scherpe bocht om een steile rots lag er plotseling een diepe kloof vlak voor ons. Toen ik het merkte, was het al te laat.

De honden probeerden op het laatste moment nog te stoppen, maar de slee had te veel vaart en de hele zaak stortte in de afgrond. Zelf kon ik me alleen redden door supersnel uit de slee te springen, net voor die in de diepte verdween. Ik klauwde met mijn handen in de sneeuw en klampte me vast aan een steen die uit de rotsige bodem omhoog stak. Een minuut lang heb ik zo gelegen, met mijn benen boven de afgrond, terwijl mijn hart wild bonsde van schrik en ontzetting. Toen vond ik de kracht om een meter van die levensgevaarlijke plek weg te schuiven en rechtop te gaan staan. Het scheelde niet veel of ik had niet meer geleefd.

Over de honden en de slee hoefde ik mij geen illusies te maken. Die lagen verpletterd op de bodem van de tientallen meters diepe kloof met zijn loodrechte wanden.

Al mijn voorraden was ik kwijt. Ook mijn geweer. Ik had alleen nog mijn jachtmes en enkele andere dingen die ik in mijn kleren bij mij droeg.

Toen ik van de slee sprong was ook een rol dun koperdraad eraf gerold. Dat spul was bedoeld voor het zetten van wildstrikken.

Ik zag al gauw in dat de situatie hopeloos was. Zonder vervoermiddel, zonder eten en zonder geweer kon ik onmogelijk de enorme afstand naar mijn hut afleggen. In de nacht zou ik verdwalen en misschien doodvriezen.

Ik heb toen allereerst een geschikte plek gezocht, bij een rots waar de sneeuw hoog lag opgehoopt. In die sneeuw heb ik een diep hol gegraven en daar de nacht doorgebracht.

De volgende dag heb ik eerst overal in de omgeving strikken gezet en vervolgens met veel moeite een soort iglo gebouwd, zo’n sneeuwhuis waarin de Eskimo’s vroeger woonden. Sommigen wonen er zelfs nu nog in. Ik wist wel hoe ze zo’n bouwsel maken, maar had het nooit zelf gedaan. Mijn exemplaar werd niet bepaald mooi, al deed ik nog zo mijn best. Eskimo’s zouden het ding vast hebben afgekeurd, maar ik was er heel blij mee, want die sneeuwhut betekende voor mij een kans om te overleven. Ik was doodmoe toen ik klaar was. Gelukkig had ik in de ruime binnenzak van mijn jas van vossenbont nog een kleine voorraad pemmikaan...’

‘Wat is dat, oom Bob?’ vroeg Mirjam.

‘Pemmikaan? Dat is fijngemalen vlees van bizons of van elanden. Het wordt vaak vermengd met gestampte wilde bessen en, als het luchtdicht is verpakt, kan het maandenlang goed blijven. Dat spul weegt weinig, is dus gemakkelijk mee te nemen en is erg voedzaam. De kleine hoeveelheid die ik bij mij had heeft me die eerste, moeilijkste dagen in leven gehouden. Daarna moest ik het hebben van het wild dat ik in mijn strikken ving.

Het werden verschrikkelijk zware weken en maanden. Elke dag was een gevecht tegen de dood. Het was vooral moeilijk om aan brandstof te komen voor een vuurtje om het vlees te roosteren. Ik vond hier en daar wat dwergboompjes en kleine struiken die ik met mijn mes kon afsnijden, en van dierenvet kon ik met veel moeite een soort kaarsen maken die een beetje licht gaven in mijn iglo, in de poolnacht die al heel gauw begon.

Ik wist dat ik geen hulp van mensen hoefde te verwachten. Die komen daar niet in de vreselijke winter. Nooit ben ik zo eenzaam geweest als toen. Als ik er in het donker op uittrok flikkerde vaak het noorderlicht aan de hemel: betoverend mooi en geheimzinnig. Bij dat licht inspecteerde ik mijn strikken en vallen. Soms had ik een goede vangst, maar het kon ook gebeuren dat ik, helemaal verkleumd, met lege handen terugkwam.

Vaak kon ik mijn iglo niet eens uit, omdat er een sneeuwstorm was. Dan moest ik met eindeloos geduld wachten op beter weer en na afloop van de storm een weg naar buiten graven.

Die tijden van werkeloos wachten waren het ergste, niet alleen doordat ik dan soms honger leed, maar vooral omdat ik dan ging piekeren. Jarenlang had ik bepaalde dingen, herinneringen aan het verleden, aan mijn ouders, het geloof, het bidden van mijn vader aan tafel, de waarschuwingen van mijn moeder, uit mijn gedachten weggeduwd. Dat lukte vaak wel, als ik druk was met andere dingen. Maar in deze lange uren kwam het allemaal weer even snel naar boven.

Kranten en boeken had ik natuurlijk niet, behalve één ding: een dun zakbijbeltje. Dat had ik jaren geleden van mijn ouders gekregen, nog in de tijd dat we in Nederland woonden. Ik was eraan gehecht, niet om de inhoud, maar als aandenken aan mijn vader en moeder, en ook omdat voorin een foto was geplakt waarop ik met mijn ouders sta, in de tuin van ons huis hier in Nederland. Altijd droeg ik dat boekje – meer betekende het toen voor mij niet – bij me in mijn binnenzak. Ik doe het tegenwoordig nog.’

Oom Bob voelde in zijn jaszak en haalde een oud bijbeltje tevoorschijn. De band was al versleten en de bladen vergeeld. Hij sloeg het open en liet de oude, wat verbleekte foto zien die op het schutblad was geplakt.

‘Als ik daar soms eindeloos lang in die iglo zat opgesloten, ging ik vaak bij het licht van mijn primitieve kaars die foto bekijken en dromen over vroeger. En omdat ik mij heel erg verveelde, begon ik toch weer in het bijbeltje te lezen. Het was slecht voor mijn ogen, met die kleine letters en dat zwakke licht, maar ik kreeg er mijn geloof door terug. Eerst las ik vooral de psalmen, later ook de evangeliën, ja, ten slotte heb ik in die lange poolwinter letterlijk de hele Bijbel doorgelezen.

Er is toen heel veel met mij gebeurd! Soms wilde ik niet verder lezen, omdat het Woord mij onrustig maakte, maar vroeg of laat begon ik er toch weer aan. Ik ontdekte wat een rijkdom ik had vergooid en hoe arm ik nu was door eigen schuld.

Gods Woord werd mij te sterk. Het kreeg mij op de knieën. Ik heb mijn hemelse Vader om vergeving gevraagd. Toen voelde ik mij rijk, ondanks honger en ellende.

Een tijdlang had ik gedacht dat ik het niet zou overleven, maar door de grote verandering in mijn leven kreeg ik weer hoop en moed. Ik leerde mij aanpassen aan de barre omstandigheden en verbeterde mijn methoden om wild te vangen.

Toen de zon terugkwam en de ergste kou verdween kwamen er ook weer meer dieren in de omgeving. Ik zag kans wat vlees te sparen, dat ik met een soort stenen hamer fijnstampte, net als de indianen doen, om er pemmikaan van te maken. Ik verzamelde het in een beestenvel dat ik had gedroogd en gerookt.

Ten slotte waagde ik de grote stap: ik verliet mijn iglo en trok naar het zuiden, naar mijn oude jachthut. Ik heb er een paar dagen over gedaan en het was een moeilijke tocht, maar het lukte. In de hut stond alles nog op zijn plek: mijn voedselvoorraad, pelzen, brandstof, kaarten en ook mijn reservegeweer met een voorraad patronen. Ik was gered en dankte God uit het diepst van mijn hart.

Natuurlijk kon ik zonder hondenslee niet naar de bewoonde wereld terug, maar drie weken later kwam er een Canadese pelsjager langs, die mij wel in zijn slee mee wilde nemen.

Ik had een vreselijke tijd achter de rug, maar ik was gelukkiger dan ooit tevoren. Het geloof dat ik in de wildernis had gevonden ben ik niet weer kwijtgeraakt.

Jullie moeten niet denken dat ik toen een rustig burgermannetje ben geworden. Ik heb nog heel wat tochten gemaakt en allerlei avonturen beleefd, maar toch was alles anders.

Jaren later heb ik mijn vrouw leren kennen. Ik zat toen al in de pelzenhandel, waarin ik veel geld heb verdiend. Alice is een stuk jonger en veel verstandiger dan ik. Ik ben erg dankbaar dat God ons bij elkaar heeft gebracht. Ook in het geloof zijn wij één.’ Oom Bob had zijn hand in die van zijn vrouw gelegd, die met tranen in de ogen had geluisterd.

Ook de anderen waren diep onder de indruk. Het bijna onbekende familielid uit Canada was opeens heel dicht bij hen gekomen.

Het werd laat die avond voor ze naar bed gingen. Karel en Bertus waren al een hele tijd naar huis, toen de familie Sanders en de gasten nog gezellig zaten te praten. Oude herinneringen werden opgehaald en ook over de nieuwe plannen van oom Bob werd veel gepraat. Voordat ze ten slotte gingen slapen nam Toms vader zoals altijd de Bijbel. Hij las een hoofdstuk en sprak een dankgebed uit, waarbij hij God ook dankte voor de komst van oom Bob en tante Alice en voor het feit dat Hij oom Bob niet vergeten was.

De volgende dag begon oom Bob onmiddellijk met de huizenjacht, zoals hij het zelf noemde. Hij nam contact op met makelaars en woningbureaus, en had al gauw een lange lijst van buitenhuizen, over het hele land verspreid, die te koop werden aangeboden. Samen met zijn vrouw en met Toms ouders maakte hij aan de hand van de beschikbare beschrijvingen en foto’s een eerste keuze. Acht of negen woningen leken wel in aanmerking te komen voor een bezoek. Oom Bob besloot ze een voor een te gaan bekijken.

Sommige lagen in verre uithoeken van het land, maar voor het echtpaar uit Canada, dat aan enorme afstanden gewend was, leek het allemaal heel dichtbij.

Er volgden merkwaardige dagen en weken. Oom en tante trokken er minstens driemaal per week met de auto op uit om ergens in het land een of meer woningen te bezichtigen. Soms verbleven ze ergens een nacht, maar meestal kwamen ze ’s avonds weer thuis op Welgelegen.

De herfstvakantie was voorbij. De jongelui gingen weer naar school en ’s avonds hadden ze veel huiswerk, maar als het even kon zaten ze bij de avondkoffie toch een tijd in de gezellige huiskamer.

Bertus en Karel kwamen dan ook graag even langs. Dat was vooral omdat ze naar oom Bob wilden luisteren, die meestal met veel humor vertelde over zijn reiservaringen van de afgelopen dag, zo nu en dan aangevuld door tante Alice met haar grappige uitspraak van het Nederlands.

Het ging niet zo vlot met de aankoop van een woning. De meeste van de bezichtigde huizen bleken toch niet helemaal geschikt. Maar er kwamen telkens nieuwe aanbiedingen.

Tom en zijn vrienden waren in hun hart wel blij dat het verblijf van de gloednieuwe oom en tante daardoor wat langer duurde. Ze probeerden steeds weer oom Bob uit zijn tent te lokken, zodat hij over zijn vroegere avonturen ging vertellen. Vaak lukte dat ook wel en dan konden ze van prachtige verhalen genieten.

3

Een spannende treinreis

Op een avond zei oom Bob: ‘Morgen moet mijn car worden nagekeken. Ik geloof dat we daarom deze keer maar eens met de trein gaan. Voor het allerlaatste stukje nemen we dan wel een taxi.’

‘Het is vast al heel lang geleden dat u in een Nederlandse trein zat,’ zei Karel.

‘Zo’n halve eeuw, denk ik! In die tijd hadden de treinen hier ook nog een derde klas. Als ik eens een keer met de trein ging, nam ik die, omdat er nou eenmaal geen vierde klas bestond.’

Hij zweeg even en vervolgde toen: ‘Jaren later, in Amerika, heb ik een tijdlang elke dag op de locomotief van een trein gestaan. Dat was ergens in het wilde Westen...’

‘Bent u machinist geweest, oom? Vertel daar eens wat van,’ zei Tom nieuwsgierig.

‘Geen machinist! Ik heb het niet verder gebracht dan stoker. Zwaar en vuil werk was het, maar het verdiende aardig en dat was in die tijd voor mij het belangrijkste.’

Weer stopte hij, blijkbaar verdiept in oude herinneringen. De luisteraars waren bang dat er van een verhaal niets meer zou komen, maar na een ogenblik ging oom Bob toch verder.

‘Het was een paar jaar nadat mijn beide ouders kort na elkaar waren gestorven. Ik ben toen een tijdlang aan het rondzwerven geweest en heb het meest uiteenlopende werk gedaan om geld te verdienen. Op een dag meldden de kranten dat in het noorden een goudveld was ontdekt. Honderden mensen gingen eropaf, vooral avonturiers die hoopten snel rijk te worden. Ik had toen net geen werk en besloot het ook te proberen. Zo snel mogelijk trok ik erheen, want wie er vroeg bij was had de beste kansen.

Het lukte mij tijdig een ‘claim’ af te palen. Dat was een stuk grond waar ik alleen goud mocht zoeken. Nou, rijk ben ik er bepaald niet geworden. Ik had wat gereedschap gekocht en ging aan het hakken en graven in de rotsachtige grond, maar op een rijke goudader stuitte ik niet. Sommige anderen hadden meer geluk, maar ik hoorde bij de pechvogels.

Het was een harde wereld daar in dat goudzoekerskamp. Er was een ‘saloon’, dat is een soort kroeg, waar elke avond werd gegokt en gedronken. Ik was in die tijd bepaald geen brave jongen, maar de opvoeding van mijn ouders had toch nog invloed op mij. Dat drinken en dobbelen, vechten en vloeken vond ik niets. Het beetje geld dat ik had begon ook al snel op te raken, want eten en de meeste andere dingen in het goudzoekerskamp waren peperduur. Ik begon er dan ook sterk over te denken maar weer te vertrekken, al wist ik niet goed waar ik heen moest.

Toen kreeg ik een aardig aanbod. Jullie moeten weten dat er heel snel een spoorlijntje naar het goudveld was aangelegd, een aftakking van een grotere lijn. Elke dag reed over dat lijntje een heel eenvoudige trein: een locomotief met bijbehorende kolenwagen, één goederenwagon, plus nog een passagierswagen. Alle goederen voor de kroeg en de kampwinkel werden per trein aangevoerd.

En dat niet alleen, ook het goud dat de goudzoekers die meer geluk hadden vonden, werd met dat treintje vervoerd naar een bank in de dichtstbijzijnde stad, waar het in een kluis werd opgeslagen. De meeste personen in het kamp hielden dat kostbare goud liever niet bij zich in hun simpele onderkomens, want dan liepen ze gevaar dat het gestolen werd, of dat ze het in een dronken bui gingen vergokken.

De machinist van de trein was een forse, roodharige Ier, die bekend stond als een door en door betrouwbare kerel. Hij zorgde ervoor dat alles veilig op zijn bestemming kwam. Hij werd geholpen door een stoker, een jonge vent, die óók eerlijk was.

Juist omdat die twee zo’n goede naam hadden, durfden de delvers hun goud wel af te geven.

Toen werd die stoker ziek. Zwaar ziek zelfs. Hij werd naar een ziekenhuis in de stad gebracht en zou op zijn minst maandenlang zijn werk niet kunnen doen.

De machinist – Pat O’Brien heette hij – zat met zijn handen in het haar. Hij moest een helper hebben. Het moest een sterke, volkomen betrouwbare kerel zijn.