Een platte buik

JAN DRIES

__

een platte buik
in enkele weken tijd!

__

Niet wat u eet, maar hoe u eet is belangrijk

Sterck & De Vreese

© 2021 Jan Dries | uitgeverij Sterck & de Vreese

Omslagontwerp Mijke Wondergem

Boekverzorging Elgraphic

ISBN 978 90 5615 753 1

NUR 860

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van uitgeverij Sterck & de Vreese, postbus 234, 8400 AE Gorredijk, Nederland –info@sterckendevreese.nl.

Sterck & de Vreese is onderdeel van

20 leafdesdichten en in liet fan wanhoop bv

www.sterckendevreese.nl

INHOUD

1. Een goed werkende dikke darm

Een opgezette buik is een veelvoorkomend probleem

Fermentatieproces

Oorzaken van een opgezette buik

Buikspieren

Voedselkeuze

Anatomie en fysiologie van het verteringsstelsel

2. Op weg naar een platte buik

Onbegrensd voedingspatroon

Voedingsfysiologie

Ontstaan van ziektes

Basisprincipes van de voedselcombinaties

Dominante waarden

Voedingsproducten

De maag, een knedend orgaan

3. De voedselcombinatie

Goede voedselcombinaties

Dranken

Slechte voedselcombinaties

Combinatiekaart

4. Gastro-intestinale therapieën

Begin zo vroeg mogelijk

Plattebuikstrategie

Reinigingskuur

Monodiëten

Overgewicht

5. Darmproblemen kunt u oplossen

Ziektebeeld

Ziekten van de slokdarm

Maagaandoeningen

Aandoeningen van de darmen

Darmkanker

6. Eet u gelukkig

De psychologie van de voeding

Angst, een veelvoorkomende factor

Voeding en gedrag

Emotionele prikkels

Depressie

Gelukkig zijn

7. Smakelijk eten

Wat u zeker moet weten

Creatief bezig zijn met voeding

Sappen

Smoothies

Soepen

Salades

Groentegerechten

Bibliografie

1

EEN GOED WERKENDE DIKKE DARM

Overzicht

Een opgezette buik, een veelvoorkomend probleem

Fermentatieproces

Oorzaken van een opgezette buik

Buikspieren

Voedselkeuze

Anatomie en fysiologie van het verteringsstelsel

EEN OPGEZETTE BUIK IS EEN VEELVOORKOMEND PROBLEEM

Ontzettend veel mensen hebben last van een opgezette buik en de daarbij behorende winderigheid, zure oprispingen, opgezette maag, opgeblazen gevoel, vochtophoping, overgewicht, darmkrampen, darmverstopping, diarree, voedselallergie, overgewicht, huidproblemen, kortademigheid, darmverstopping, darmproblemen, vermoeidheid, ochtendhumeur, en depressieve neigingen. Bovendien is er een verhoogd risico op darmkanker. Een oud spreekwoord zegt: ‘De dood schuilt in de darm.’ We draaien dit om en zeggen liever: ‘Darm gezond, kerngezond!’ Dit boek brengt een positieve boodschap en begeleidt u op weg naar een platte buik. Een opgezette buik is immers vervelend, niemand loopt daar graag mee te koop; zeker niet als u belang hecht aan een goed voorkomen. Men staat er vaak niet bij stil dat een opgezette buik aantoont dat de vertering niet goed verloopt. Achter deze lange rij van ongemakken schuilen ernstige gevaren die kunnen wijzen op een zwakke en moeizame vertering of een darmwerking die in de knoop zit. Dit sluit een darmziekte of andere onderliggende ziektes niet uit. De darm is niet alleen een belangrijk deel van de vertering, maar is verbonden met onze hersenen en met ons hele lichaam en heeft een invloed op onze fysieke en psychische conditie.

Als de darm niet goed functioneert, blijven er onverteerde of halfverteerde voedselresten achter die de darm probeert op te ruimen door een plotse diarree op te wekken. De darm kan deze voedselresten ook opruimen door middel van een gistings- of rottingsproces en door ze in gassen om te zetten. Een slecht werkende darm wordt ook wel een ‘vervuilde darm’ genoemd. Zowel de dunne als de dikke darm is verbonden met het bloedvatenstelsel, zodat gifstoffen die tijdens deze opruimacties ontstaan door het hele lichaam worden verspreid. Dit zijn ‘homotoxines’ of lichaamseigen gifstoffen. Aangezien de darm verbonden is met de hersenen, is het logisch dat een deel van deze homotoxines het zenuwstelsel en de hersenen prikkelen. Wetenschappers leggen een verband tussen een vervuilde darm en de gemoedstoestand, vandaar dat klachten als vermoeidheid, verhoogde prikkelbaarheid, stressgevoeligheid, depressie of een agressief gedrag meestal verwijzen naar een vervuilde en opgezette darm. Een vervuilde darm zien we als de belangrijkste oorzaak van een opgezette buik. Recent onderzoek toont aan dat een slecht werkende darm een verhoogd risico is voor de ziekte van Alzheimer of andere vormen van dementie. Angst is een slechte raadgever, maar onverschilligheid is onverantwoord. Daarom zijn we verplicht regelmatig te wijzen op de grote gevaren die verband houden met een opgezette buik.

DRIE BELANGRIJKE MECHANISMEN

Het lichaam beschikt over drie belangrijke mechanismen: het zelfgenezende, het zelfreinigende en het zelfherstellende mechanisme. Deze mechanismen zorgen ervoor dat we ondanks alles niet direct ziek worden. Het lichaam neemt zelf initiatieven om gezond te blijven, maar helaas luisteren we niet altijd naar ons lichaam en blijven we voedingsregels verwaarlozen. We houden het een hele tijd vol, maar vroeg of laat ontwikkelen er zich ernstige ziektes. Laten we het zover niet laten komen. Als we eten, slikken we ongewild lucht in, maar daar krijgt u geen opgezette buik van. De ingeslikte lucht en de normale hoeveelheid gassen die bij een perfecte vertering ontstaan en vrijkomen, worden door het laten van winden verwijderd. Winden laten is een normaal verschijnsel en hoort bij het verteringsproces. Tien winden laten per dag wordt als normaal beschouwd; wie aan winderigheid lijdt als gevolg van de opgezette buik laat dertig tot veertig winden per dag. Ook tijdens de nacht ontsnappen er winden. Een opgezette buik vol darmgassen hoort niet thuis in een gezond verteringsproces. De gassen die voor een opgezette buik zorgen, zijn afkomstig van slecht verteerd voedsel in de dunne darm die als voedselresten in de dikke darm achterblijven. Omdat de vertering niet optimaal verloopt door het verwaarlozen van voedingsregels, vormen er zich darmgassen. Er zijn een aantal bekende gassen.

stikstof | (N)
zuurstof | (o²)
koolzuurgas | (Co²)
waterstof | (H)
methaan | (CH⁴)

Al deze gassen zijn reukloos en worden als lichaamseigen beschouwd. De onaangename geur van winden wordt toegeschreven aan zwavelverbindingen, afkomstig van de afbraak van eiwit. Winden die ontstaan bij gisting van de koolhydraten ruiken niet of nauwelijks. De eiwitten worden in de maag verteerd en achteraf in de twaalfvingerige darm onder invloed van de pancreasenzymen en verder in de dunne darm door de eiwitsplitsende enzymen aminopeptidase en dipeptidase, die de peptide verder afbreken. Als deze verteringsprocessen in de maag, twaalfvingerige darm of dunne darm niet optimaal verlopen, blijven er onverteerde eiwitresten in de dikke darm achter die daar niet thuishoren. Het darmstelsel probeert via een afbraakproces alles op te ruimen. Het opruimingsproces van eiwit noemen we ‘rotting’. Onverteerde resten van koolhydraten zijn suikers die overgaan in gisting. Bij gisting is het volume aan gas groter. Sommige mensen hebben last van een slechte eiwitvertering en andere van een slechte suikervertering. Het onderdrukken van winden zorgt eerder voor een toename van winderigheid. In medische kringen wordt winderigheid flatulentie genoemd en niet als een ziekte beschouwd. Het kan een gevolg zijn van een darmziekte zoals de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa. Het is niet uit te sluiten dat een opgezette buik zich vroeg of laat in een darmziekte uit. Darmkanker komt steeds meer voor.

WE ETEN ALLES DOOR ELKAAR

Een voedingsmiddel bestaat uit eiwit, vet en koolhydraat. In de voedingsleer heten ze de macronutriënten, alleen zij leveren calorieën. Eiwit is een macronutriënt dat moeizaam afbreekt of anders uitgedrukt, het kent een ingewikkelde vertering. Eiwit komt altijd samen met vet voor in voedingsmiddelen, ze horen samen en werken samen. Vet verteert gemakkelijk en heeft de eigenschap om de maagmotoriek te vertragen, zodat het eiwit langer in de maag blijft, waardoor de vertering optimaal verloopt. Zodra een klein deel van het verteerde voedsel dat vet bevat in de twaalfvingerige darm terechtkomt, wordt het hormoon entrogastrone vrijgemaakt. Dit remt via de bloedbaan zowel de maagsecretie als de maagmotoriek af, waardoor het voedsel langer in de maag blijft en een betere vertering ondergaat. Als eiwit niet goed verteert, blijven er onverteerde eiwitresten achter die via een rottingsproces worden opgeruimd. Koolhydraat is een verzamelbegrip voor de suikers. Sommige voedingsmiddelen bevatten zetmeel, zoals granen en aardappelen. Zetmeel is een complexe suiker, die eerst afgebroken wordt in dubbele suikers en daarna in enkelvoudige suikers. Het lichaam kan alleen enkelvoudige suikers opnemen. Suikerresten worden door middel van het gistingsproces opgeruimd. Er zijn maar twee voedingstoffen, namelijk eiwit en suiker, die voor een opgezette buik zorgen.

De belangrijkste oorzaak van een opgezette buik (gasbuik) is dat we gerechten bereiden met voedingsmiddelen die niet bij elkaar horen. Met andere woorden: ze zijn niet combineerbaar. We eten alles door elkaar en houden geen rekening met de juiste samenstelling van de voedingsmiddelen en de werking van het verteringsstelsel. We hebben een voedingscultuur die leunt op gerechten die samengesteld zijn uit ingrediënten die niet in overeenstemming zijn met de anatomie en de fysiologie van ons verteringsstelsel. Koks zijn meesters in het samenstellen van prachtige en mooi gepresenteerde gerechten, maar ze hebben geen inzicht in het verteringsstelsel, noch in de verteringsfysiologie. Ons verteringsstelsel is geen betonmolen of een mixer, maar een uiterst ingenieus stelsel. Het bestaat uit meerdere organen, zodat de vertering op verschillende plaatsen en niveaus verloopt en werkt op basis van ingewikkelde enzymatische processen met een juiste zuurgraad en diverse verteringssappen. Bepaalde ingrediënten verteren anders en kunnen niet gelijktijdig met andere voedingsmiddelen verteerd worden. Er zijn ingrediënten die elkaar in de vertering ondersteunen. We noemen ze de goede voedselcombinaties. Door ze samen te eten verloopt de vertering extra goed en blijven er geen onverteerde resten achter, en dus ook geen darmgassen. Er zijn ingrediënten die andere enzymen nodig hebben en op een andere manier verteren. Als we ze samen in eenzelfde gerecht of maaltijd gebruiken, gooien we de vertering overhoop. Rotting en gisting zijn hiervan het gevolg. We hoeven niet alles afzonderlijk te eten zoals in een monodieet, we kunnen meerdere ingrediënten goed of slecht combineren. Het zijn eenvoudige voedingsregels waarmee we aan de slag gaan. Het is een kleine aanpassing in de keuken die aanvankelijk revolutionair lijkt, maar achteraf zo vanzelfsprekend is. Door op deze manier bewust met voedsel om te gaan, bereikt u snel aangename en verrassende resultaten. Goede voedselcombinaties omschrijven we als een efficiënte ‘buiktherapie’. U krijgt niet alleen een platte buik, maar het verteringsstelsel functioneert weer optimaal, terwijl u bevrijd bent van allerlei ongemakken. Goede voedselcombinaties ondersteunen het zelfgenezend mechanisme en zorgen voor een schone huid. Dat is logisch omdat een vervuilde darm zijn gifstoffen via meerdere kanalen afvoert en daar hoort de huid bij.

SUIKERBUIK, BIERBUIK, BROODBUIK

Veel mensen hebben een ‘suikerbuik’ door het toevoegen van suikers in gerechten, gebak, snoep of frisdrank. Een ‘bierbuik’ is eveneens een goed voorbeeld van gisting. Bier wordt gebrouwen op basis van gisting en bevat relatief veel toegevoegde suikers. Deze suikers gisten en zorgen voor gassen. We kennen ook de ‘broodbuik’. Niet iedereen verdraagt granen, vanwege het aanwezige gluten die bij deze mensen extra schade aan de darmwand veroorzaakt. Brood (zetmeel) besmeren we met boter (vet) of margarine (vet), waardoor de vertering trager en beter verloopt, dat noemen we een goede voedselcombinatie. Een niet geschikt broodbeleg brengt de vertering in problemen. Het komt erop aan om voor het juiste beleg te kiezen. Confituur ofwel jam is uitzonderlijk rijk aan toegevoegde suikers (50 à 65%) en is een veelgebruikt broodbeleg, dat helaas voor de nodige gisting zorgt. We gaan uitvoerig in op de goede en slechte voedselcombinaties, zodat u weet waarom u van bepaalde gerechten meteen een opgezette buik krijgt en van andere helemaal niet.

ENKELE BEGRIPEN DIE OM UITLEG VRAGEN

Om goed te begrijpen hoe u een platte buik krijgt, moet u weten hoe een opgezette buik ontstaat. We verduidelijken hiervoor eerst enkele begrippen; dat voorkomt misverstand en verwarring.

Opgezette buik

Als er zich in de darm een gisting- of rottingsproces voordoet, ontstaan er gassen waardoor de darmen opzwellen. De darmen nemen een groter volume aan en zetten uit, wat zorgt voor een opgezette buik. De buik steekt vooruit en zet uit in de flanken. De opgezette darmen drukken zich daarbij tegen het middenrif (diafragma) waardoor de longen onder druk komen te staan. Het is dan ook niet vreemd dat bij een opgezette buik kortademigheid optreedt.

Gistingsproces

Als door een slechte of onvoldoende vertering in de dikke darm suikerrijke voedselresten achterblijven, beginnen die in dit warme en vochtige milieu te gisten. Omdat deze resten niet verteerd worden of via de stoelgang worden afgevoerd, gaan ze gisten. Gisting ontstaat altijd door onverteerde suikerresten (koolhydraten). Alcohol kan eveneens voor gisting zorgen. Trouwens, alcohol is het eindproduct van een gistingsproces waarbij glucose in ethanol wordt omgezet.

Rottingsproces

Als eiwit slecht of onvoldoende verteert, doordat we het samen met niet geschikte voedingsmiddelen samen eten, blijven er eiwitresten achter in de dikke darm, die in rotting overgaan. wordt gegeten. Vlees is rijk aan eiwit en bevat weinig vet, terwijl eiwit juist vet nodig heeft om goed te verteren. Omdat iedereen de voorkeur geeft aan mager vlees vanwege van de verzadigde vetzuren, verloopt de eiwitvertering bij magere voeding niet goed. Bovendien bevat vlees geen ballaststoffen en veroorzaakt daardoor gemakkelijk darmverstopping. Het menselijk verteringsstelsel is niet geschikt om vlees goed te verteren. Carnivoren ofwel vleesetende dieren hebben een kort en glad darmstelsel, terwijl de mens een lang en ingewikkeld darmstelsel heeft. Peulvruchten zijn ook eiwitrijk en vetarm en bevatten van nature grote hoeveelheden koolhydraat; hierdoor zijn ze bijzonder moeilijk verteerbaar. Het is algemeen bekend dat peulvruchten voor winderigheid zorgen.

Winderigheid

Het is normaal dat we tijdens het eten lucht binnenkrijgen en dat we af en toe een windje laten ontsnappen. Het wordt echter een probleem als darmgassen zich ophopen, waardoor de buik uitzet. Extreme winderigheid is een gevolg van een te grote gasproductie en dan vooral omdat deze darmgassen zich ophopen.

Darmkrampen

De darm trekt zich samen zodat de darmgassen niet ontsnappen, maar zich ophopen. Er ontstaat zo een soort ballon die tegen de darmwand drukt en dat doet vreselijk pijn. Bijna altijd heeft dit te maken met onder andere spanningen, angst en stress. Een warme waterkruik verzacht meestal, omdat de spieren van de darm zich door de warmte ontspannen.

Prikkelbaredarmsyndroom (PDS)

Dit is een veelvoorkomend darmprobleem bij jongeren en dan overwegend bij jonge vrouwen. De beweeglijkheid van de darm (peristaltiek) is verstoord en verloopt te snel of te traag; dit ontregelt de vertering. Er ho-pen zich darmgassen op die voor hevige krampen zorgen. De oorzaak is onduidelijk, hoewel recente onderzoeken de oorzaak achterhaald menen te hebben. PDS is een darmaandoening die aan stress is gerelateerd, al dan niet in combinatie met andere oorzaken. Bij het bespreken van de darmklachten komen we hierop terug.

FERMENTATIEPROCES

De vertering is een enzymatisch proces dat op verschillende plaatsen en in diverse stadia binnen het verteringsstelsel gebeurt. Het verteringsproces is ingewikkeld, omdat zoveel organen erbij betrokken zijn. Het voedsel wordt verteerd over de hele oppervlakte van het verteringsstelsel. Door zijn compacte structuur heeft dit stelsel een vrij grote oppervlakte, die twee voetbalvelden in beslag neemt. In de mond begint al een eerste voorvertering van het zetmeel, waarbij een kleine hoeveelheid suiker vrijkomt die nodig is om het zetmeel verder te verteren. Op minstens zes plaatsen van het verteringsstelsel vinden verteringsprocessen plaats waarbij de pancreas, de gal en de lever betrokken zijn. Daarnaast zijn er verschillende verteringssappen, hormonen en enzymen. Het verteringsstelsel is niet alleen ingewikkeld, het werkt onvoorstelbaar ingenieus en efficiënt. Ons lichaam probeert zo veel mogelijk uit het voedsel te halen dat we innemen. Helaas remmen we dit proces af door alles door elkaar te eten.

ENZYMEN

Enzymen zijn hoogwaardige eiwitten, niet te verwarren met voedingseiwitten, en fungeren als katalysatoren bij bepaalde chemische reacties. Een enzym maakt een reactie mogelijk of versnelt deze zonder zelf te veranderen. De snelheid van een enzymatische reactie is afhankelijk van de temperatuur en de zuurgraad, maar er moet ook voldoende contact zijn. De aanwezigheid van de mineralen magnesium, mangaan en zink hebben een gunstige invloed op de werking van enzymen. Kwik en lood, dat door de vervuiling van de zeeën in vis voorkomt, verlagen de werking. Er zijn drie soorten enzymen.

verteringsenzymen

metabole enzymen

voedingsenzymen

Verteringsenzymen

Dit zijn de enzymen die het gastro-intestinaal stelsel levert en de vertering mogelijk maken. Ze worden op verschillende plaatsen in het verteringsstelsel aangemaakt en hebben een juiste zuurgraad nodig om werkzaam te zijn. De zuurgraad in het verteringsstelsel is heel verschillend. De maag is erg zuur, terwijl in de darmen een alkalisch klimaat heerst. Er zijn negen soorten verteringsenzymen waarvan we de belangrijkste vermelden.

Protease: breekt eiwit af.

Amylase: breekt koolhydraat af.

Lipase: breekt vet af.

Lactase: breekt het melkeiwit lactose af.

Maltase: breekt maltose af.

Metabole enzymen

Dit is een groep enzymen die betrokken is bij de stofwisseling (metabolisme). Nadat het voedsel is verteerd, komen de macro- en micronutriënten vrij, die via de bloedbaan worden opgenomen en in de cellen terechtkomen. Het verteerde dierlijke of plantaardige eiwit wordt omgezet in menselijk eiwit en dat gebeurt ook met vet. Bij koolhydraten ligt dit anders, deze worden tijdens de stofwisseling omgezet in bruikbare energie en als reserve in de vorm van glycogeen. Deze omzetting noemen we stofwisseling of het verwisselen van stoffen. Het metabolisme maakt het mogelijk dat onze voeding in energie wordt omgezet. De stofwisseling vindt hoofdzakelijk plaats in de cellen die zich door het hele lichaam bevinden. .

Voedingsenzymen

Voedingsmiddelen bevatten eveneens enzymen die de vertering gunstig beïnvloeden. Daar wordt in de voedingsleer misschien te weinig aandacht aan besteed. Waarschijnlijk heeft dit te maken met het feit dat deze enzymen gevoelig zijn voor warmte. Ze worden vernietigd bij temperaturen die hoger liggen dan de lichaamstemperatuur. Rauw voedsel zoals fruit, bessen, watervruchten, groenten, champignons, noten, zaden, pitten en gefermenteerd voedsel zoals zuurkool of yoghurt bevatten voedingsenzymen. Honing bevat vier belangrijke enzymen die in verband staan met het hoge gehalte aan natuurlijke suikers. De belangrijkste taak van voedingsenzymen is het stimuleren van de vertering. Er zijn mensen die regelmatig rauw voedsel gebruiken, zoals een appel uit het vuistje, een fruitmaaltijd, een rauwkostsalade, maar een groot deel van de bevolking eet nauwelijks rauw. Een opgezette buik heeft eveneens te maken met het eten van overwegend gekookt voedsel.

Diastase: zet zetmeel om in maltose.

Amylase: zet zetmeel om in suiker.

Glucosidase: zet koolhydraat om in suiker.

Lipase: helpt het vet verteren.

Actinidine: bevordert de vertering in het algemeen.

Invertase: splitst sacharose in glucose en fructose.

Voedingsmiddelen bevatten eveneens enzymen om de vertering te bevorderen. Tijdens het kookproces worden ze vernietigd, waardoor gekookt voedsel minder goed verteert dan rauwe voeding. In de voedingstherapie worden specifieke voedingsmiddelen vaak aanbevolen vanwege de eigen enzymen. Hoewel ieder voedingsmiddel zijn eigen enzymen bezit, beperken we ons hier tot de belangrijkste voedingsmiddelen.

Ananas
Bevat het enzym bromelaïne, dat de eiwitvertering bevordert.

Aardappel
Bevat amylase, dat het zetmeel verteert.

Papaja
Bevat het enzym papaïne, dat de eiwitvertering bevordert.

Mango
Bevat het enzym amylase, dat zetmeel helpt verteren.

Miso, gefermenteerde soja
Bevat lactase, lipase, protease en amylose en is licht verteerbaar.

Banaan
Bevat de enzymen amylase en glucosidase, die koolhydraten helpen verteren.

Kiwi
Bevat het enzym actinidine, dat de vertering globaal bevordert.

Avocado
Bevat het enzym lipase, dat vet helpt verteren.

Gember
Bevat het enzym protease, dat eiwit afbreekt.

Kefir en yoghurt
Bevatten verschillende enzymen die de vertering bevorderen.

Zuurkool
Bevat diverse enzymen waardoor de vertering goed verloopt.

Honing
Bevat de enzymen diastase, amylase, invertase en proteostasis, deze enzymen zijn gericht op de vertering van de natuurlijke suikers en eiwit.

OORZAKEN VAN EEN OPGEZETTE BUIK

Er zijn meerdere oorzaken waarom zich gassen vormen in de darm. Meestal gaat het om een combinatie van darmproblemen, slechte voeding, te grote en te zware maaltijden en het verwaarlozen van voedingsregels. We bespreken de oorzaken van een opgezette buik in het kort.

Slechte voedselcombinatie

De belangrijkste oorzaak van een opgezette darm zijn slechte voedselcombinaties. Door alles door elkaar te eten, verstoren we de vertering zodanig dat er onverteerde resten achterblijven, die in gisting of rotting overgaan. Dit kan voorkomen worden door de juiste voedselcombinaties toe te passen. Wij gaan daar hierna nog uitvoerig op in. Het toepassen van de goede voedselcombinaties geeft de grootste garantie voor een platte buik, een uitstekende vertering en een positieve gemoedstoestand.

Verstoorde darmflora

De darmflora (microbioom) raakt bij langdurig gebruik van antibiotica verstoord; dit is algemeen bekend. Het gebruik van yoghurt tijdens een antibioticakuur is aan te bevelen, omdat de aangetaste darmflora zich dan sneller herstelt. Door langdurig ongezonde voeding te gebruiken, raakt de darmflora eveneens verstoord. Het toepassen van goede voedselcombinaties en het gebruik van voedingsmiddelen die rijk zijn aan ballast hebben een gunstige invloed op de darmflora en de darmwerking in het algemeen.

Te snel eten

Sommige mensen eten enorm snel en slikken hun voedsel door zonder het grondig te kauwen. Dit is een belasting voor de maag en het darmstelsel. De vertering verloopt niet optimaal en onverteerde voedingsresten blijven in de darm achter. Snelle eters genieten niet van hun maaltijd en besteden weinig aandacht aan voedingsregels.

Stress

Er wordt niet gemakkelijk verband gelegd tussen verteringsproblemen, darmgassen en darmkrampen en stress. Toch is dit verband wel overduidelijk aanwezig. Alle functies in het lichaam worden geregeld door het sympathische en parasympatische zenuwstelsel. Het sympathische zenuwstelsel heeft een activerende en stimulerende werking; het parasympatische zenuwstelsel remt juist af en geeft rust. Het verteringsstelsel wordt vanuit het parasympatische zenuwstelsel geregeld; dat wil zeggen dat verteren alleen in rusttoestand gebeurt. Bij stress domineert het sympathische zenuwstelsel en is het lichaam onrustig en gespannen, dan is een goede vertering uitgesloten.

Lactose-intolerantie

Er zijn mensen die door een genetische afwijking het enzym lactase niet of onvoldoende aanmaken en daardoor de melksuiker (lactose) in melk en melkproducten zoals kaas niet kunnen verteren. De melksuikers gaan over in gisting en het melkeiwit gaat rotten. Als lactase-intolerantie is vastgesteld, worden melk en melkproducten geschrapt en is het probleem in zoverre opgelost.

Glutengevoeligheid

Gluten is een eiwitfragment dat in de meeste granen voorkomt en over het algemeen niet voor problemen zorgt. Maïs, rijst en gierst zijn glutenvrije granen. Boekweit is een zaad met eigenschappen van de granen en is eveneens glutenvrij en dat geldt ook voor quinoa. Er zijn mensen die geen gluten kunnen verdragen en aan coeliakie lijden. Dit is een darmziekte die nauwkeurig staat beschreven. De enige oplossing is gluten uit het dieet houden. Ook mensen die niet aan coeliakie lijden, kunnen gevoelig zijn voor gluten. Dit uit zich in darmgevoeligheid en darmgassen. We hebben al eerder de term ‘broodbuik’ vermeld. Het uitschakelen van glutenrijke granen helpt goed, maar het toepassen van de goede voedselcombinaties is eveneens noodzakelijk om een platte buik te krijgen.

Vervuilde darmen

Door jarenlange verwaarlozing van gezonde voeding en voedingsregels, chronische darmverstopping of door overwegend gebruik van voedingsproducten met allerlei voedingsadditieven (E-nummers) raakt de darm vervuild. Bij veel mensen is de dikke darm vergelijkbaar met een vervuilde riolering. Er is geen goed gebonden stoelgang, meestal afwisselend diarree of darmverstopping. Een vervuilde darm geeft aanleiding tot extra darmgassen en allerlei ongemakken, wat kan leiden tot darmkwalen, waaronder darmkanker. We gaan er met grote zekerheid van uit dat een opgezette darm bijna altijd een vervuilde darm is.

Hormonale veranderingen

In de overgang (menopauze) treden er vaak veranderingen op in het verteringsstelsel, die aanleiding geven tot darmgassen met opgezette buik of darmklachten. Dit komt ook voor bij vrouwen die eerder nooit darmklachten hebben gehad. Bij anderen verergeren de bestaande darmproblemen tijdens de menopauze. De waterhuishouding raakt in deze periode snel verstoord waardoor men meer vocht vasthoudt, wat zorgt voor toename van het lichaamsgewicht. Zwangerschap zorgt ervoor dat winderigheid meer voorkomt dan daarvoor. Als de foetus zodanig ligt dat deze tegen een met gassen gevulde darm drukt, neemt de flatulentie toe.

Wat kunnen we nog eten?

Als u dit leest, vraagt u zich meteen af: ‘Wat kunnen we nog eten?’ U kunt alles eten wat min of meer verteerbaar is, maar het is vooral belangrijk hoe u eet. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) raadt aan om minder vlees te eten, omdat dit ongezond is. Vlees is ongezond omdat ons darmstelsel te lang en te ingewikkeld is en bevat grote hoeveelheden rottingsbacteriën die zich in de warme en vochtige darminhoud snel vermenigvuldigen. Vlees is de belangrijkste oorzaak van eiwitrotting en darmgassen. Door goede voedselcombinaties toe te passen kunt u de schade beperken, op voorwaarde dat de hoeveelheden beperkt blijven. Soms liggen er medische problemen aan de basis die om behandeling vragen. Maar over het algemeen gaat het om een verkeerde manier van eten, en daar kunt u zelf iets aan doen! We nemen u niets af, u hoeft alleen maar binnen uw bestaande voedingspatroon de goede voedselcombinaties toe te passen. U zult meteen een opvallende verbetering van uw vertering merken: geen zware of drukkende maag, geen opgeblazen gevoel of kortademigheid; u merkt nauwelijks dat u gegeten hebt. Dat voelt prettig aan. U hebt door deze nieuwe manier van eten minder voedsel nodig, omdat uw vertering efficiënter verloopt. U haalt meer uit uw voedsel en dat betekent minder energieverbruik en normalisering van uw lichaamsgewicht. Een platte buik zorgt niet alleen voor een aantrekkelijk uiterlijk en een slank figuur, maar toont aan dat u een groot aantal gezondheidsrisico’s uitschakelt en u wordt er gezond, vitaal en vrolijk van.

EEN WINDJE MET EEN LUCHTJE

Als we het over een platte buik hebben, is het thema voeding nooit ver weg. Om het verband te laten zien tussen een opgezette buik en uw voedingspatroon gaan we hier in op enkele voedingsaspecten. Onze voeding bestaat uit drie groepen nutriënten.

macronutriënten

micronutriënten

fytonutriënten

Macronutriënten

De macronutriënten zijn eiwit, vet en koolhydraat. We hebben er veel van nodig, daarom wordt de dagelijkse behoefte uitgedrukt in grammen per honderd gram gebruikt voedingsmiddel. Alleen macronutriënten leveren calorieën. Alleen eiwit en koolhydraat spelen een rol bij de vorming van darmgassen. Eiwitten worden afgebroken tot aminozuren, die in ons lichaam onmisbaar zijn en deze komen zowel in plantaardig als in dierlijk voedsel voor. Plantaardig eiwit is licht verteerbaar in vergelijking met dierlijk eiwit.

De koolhydraten vormen de groep van de natuurlijke suikers die in de voedingsmiddelen voorkomen. Er zijn enkelvoudige suikers die voorkomen in fruit, siroop of honing. Ze worden meteen opgenomen en veroorzaken weinig verteringsproblemen, tenzij ze op een verkeerde manier – in de verkeerde combinatie – worden gebruikt, zoals siroop of honing als broodbeleg of op een pannenkoek. Er zijn dubbele suikers, zoals lactose of melksuiker in melk en melkproducten en de suiker uit de suikerfabriek, die als toegevoegde suikers worden vermeld. Deze worden eveneens gemakkelijk afgebroken tot enkelvoudige suikers en zijn de belangrijkste oorzaak van darmgassen. Ten slotte is er het zetmeel, dit is een complexe suiker. Zetmeel komt voornamelijk voor in granen, aardappelen en in sommige zaden, zoals boekweit, quinoa en in mindere mate in wortel en knolgewassen. Zetmeel wordt eerst afgebroken tot dubbele en daarna tot enkelvoudige suikers. Het gaat hier om een ingewikkeld verteringsproces, vandaar dat het niet juist gebruiken van zetmeel vaak aan de basis ligt van darmgassen.

Vet is een macronutriënt dat de meeste calorieën levert en is erg voedzaam. Vet komt voor in eiwitrijke voedingsmiddelen, tafelolie, boter, slagroom, eigeel en mayonaise. Vet speelt alleen een rol bij gasvorming in combinatie met suiker of als we extra veel vet toevoegen aan eiwitrijke voedingsmiddelen die al erg veel vet bevatten. We maken een onderscheid tussen plantaardig en dierlijk vet. Vet wordt snel in verband gebracht met hart- en vaatziekten. Dat geldt alleen voor dierlijk vet afkomstig van vlees, vis en kaas. Dierlijk vet is altijd gekoppeld aan verzadigde vetzuren en cholesterol. Plantaardig vet bevat onverzadigde en hoog onverzadigde vetzuren en bevat geen cholesterol. Plantaardig vet is daarom onmisbaar binnen een gezond voedingspatroon. Denk aan olijfolie en andere plantaardige oliesoorten.

Micronutriënten

Voedingsmiddelen bevatten micronutriënten, zoals vitaminen, mineralen en spoorelementen. Wij hebben er heel weinig van nodig. Ze worden in mg (milligram) uitgedrukt met uitzondering van de vitamine A die in μg (microgram) wordt aangeduid. Mineralen komen eveneens in kleine hoeveelheden voor in voedingsmiddelen. Vitaminen en mineralen hebben geen invloed op de gasvorming, maar zijn van grote betekenis voor de stofwisseling en onze gezondheid. Spoorelementen zijn mineralen die we eveneens in uiterst kleine hoeveelheden nodig hebben en worden ook in μg aangegeven. Bekende spoorelementen zijn jodium, zink, koper, mangaan, chroom en selenium.

Fytonutriënten

Fytonutriënten zijn bijzondere stoffen die in kleine hoeveelheden in voedingsmiddelen voorkomen en waarvan wetenschappelijk onderzoek aantoont dat ze, net als kruiden, een genezende werking hebben. Het gaat soms om dezelfde stoffen die aan kruiden hun genezende werking geven. Ze bevinden zich vaak in de kleur-, smaak- en de geurstoffen van een voedingsmiddel. Er zijn ontzettend veel fytonutriënten. Wie gezond eet, krijgt voldoende fytonutriënten binnen. Ze komen hoofdzakelijk voor in voedingsmiddelen van biologische kwaliteit. Ze hebben geen invloed op de vorming van darmgassen.

VOEDINGSMIDDELEN DIE WINDERIGHEID VEROORZAKEN

Er zijn voedingsmiddelen die door hun specifieke samenstelling snel voor winderigheid zorgen, zoals peulvruchten, ui, knoflook en kolen.

Peulvruchten

Peulvruchten zoals soja, limabonen en witte of bruine bonen veroorzaken al minder dan een uur na consumptie darmgassen. Dat komt omdat ze grote hoeveelheden koolhydraten bevatten die niet door enzymen van het menselijk verteringsstelsel verteerd worden. Deze koolhydraten passeren de dunne darm zonder dat ze worden afgebroken en blijven als suikerresten achter in de dikke darm. Dat geldt ook voor gedroogde erwten. De eens vanwege hun eiwitgehalte zo geprezen peulvruchten vallen in ongenade. Peulvruchten zijn rijk aan eiwit, maar arm aan vet – met uitzondering van de sojaboon – en bevatten daarnaast koolhydraten (suikers) wat ze zwaar verteerbaar maakt. Linze bijvoorbeeld bevat 36,8% eiwit en slechts 1,4% vet, maar 52% koolhydraat. Eiwit en koolhydraat zijn samen moeilijk verteerbaar. Een goede raad: schrap peulvruchten uit het menu, uw darmen zullen u dankbaar zijn.

Ui, sjalot en knoflook, prei en bieslook

Ui, sjalot, knoflook, prei en bieslook zijn voedingsmiddelen met uitzonderlijk genezende krachten en toch zorgen ze voor winderigheid. Bij mensen met een gevoelig verteringsstelsel zijn ze taboe. Terwijl de ene geniet van een bord Franse uiensoep, durft de ander er niet aan te denken. Wie de verleiding toch niet kan weerstaan, zal voor de laatste lepel naar binnengaat, al bij het toilet staan met vreselijke darmkrampen en een ongekende diarree. Het spuit er letterlijk uit. Het zijn de zwavelverbindingen die aan de basis liggen. Tot de uienfamilie behoren eveneens prei en bieslook. Ze zijn minder agressief, maar mensen met een gevoelig verteringsstelsel kunnen er wel last van hebben.

Kolen

Kolen zijn eveneens bekende voedingsmiddelen die voor de nodige darmgassen kunnen zorgen. Het zijn ook hier de zwavelverbindingen die aan de basis liggen. Deze zwavelverbindingen worden omgezet in trisulfiden, die zich in de darm ophopen en voor winderigheid zorgen. Rauwe kool in de vorm van een koolsalade die men in een saus van olie en azijn laat trekken zodat de structuur zacht is, zorgt voor minder darmgassen en is beter verteerbaar. Door te koken komen er stoffen vrij die niet altijd darmvriendelijk zijn. Zuurkool is licht verteerbaar, omdat het een fermentatieproces heeft ondergaan. Fermenteren is een vorm van voorvertering buiten het lichaam.

Bladgroenten

Bladgroenten zijn erg gezond en worden door iedere voedingsdeskundige aangeraden. Toch kunnen ze voor verteringsproblemen zorgen als we ze te snel eten. De mens heeft niet het geschikte gebit om bladgroenten te kauwen. Daarom raden we aan om bladgroenten op het bord bij het eten fijn te snijden en er olie, vinaigrette of mayonaise aan toe te voegen zodat ze langer in de maag blijven. Het is aan te raden om bladgroenten met wortel- of knolgewassen samen te eten of eventueel met brood, om kauwen mogelijk te maken. Slecht verteerde bladgroenten laten resten achter die voor darmgassen zorgen, eventueel met hevige darmkrampen.

Zoetstoffen en geneesmiddelen

Zoetstoffen zoals fructose en sorbitol liggen vaak aan de basis van gasvorming. Er zijn ook geneesmiddelen die voor darmgassen kunnen zorgen, vooral medicijnen met een laxerende werking. Alle voedingsproducten die toegevoegde suikers bevatten – en dat zijn er ontzettend veel – geven aanleiding tot een verhoogde winderigheid.

BUIKSPIEREN

Een opgezette buik wordt te gemakkelijk in verband gebracht met verzwakte buikspieren. Als de buik uitzet door ophoping van darmgassen, zetten de buikspieren ook uit. De buikspieren blijven constant gespannen, verharden, krijgen geen kans om zich te ontspannen en verliezen hun elasticiteit. Er zijn nogal wat mensen die in een fitnesscentrum zweet en tranen laten om een platte buik te krijgen en daar niet in slagen. Dat is logisch, omdat de oorzaak, het verwaarlozen van voedingsregels, niet wordt weggenomen. Buikspieroefeningen hebben helaas alleen resultaat bij hen die tot het slanke en sportieve type behoren. Zij hebben vanuit hun lichaamsbouw een platte buik. Zij behoren tot de groep van de ‘doorjagers’ omdat ze vaak grote hoeveelheden eten en geen gram aankomen. Zij verteren snel en hebben een korte transittijd, dit is de tijd die het verteringsstelsel nodig heeft om het voedsel te verteren of het verloop van mond tot anus. Bij darmproblemen zet hun buik niet op, maar wordt naar binnengedrukt. Zij hebben uiteraard voordeel bij buikspieroefeningen en pronken graag met hun mooie en benijdenswaardige platte buik.

Behoort u niet tot dit type, kies dan voor goede voedselcombinaties. In relatief korte tijd krijgt u dan een platte buik. Als u zover bent, is het zinvol om de buikspieren te trainen en te versterken.

VERBANDEN LEGGEN

Er wordt veel over voeding gesproken; de boekhandel ligt vol met kookboeken en op tv zijn veel culinaire programma’s te zien. Voedingscultuur en gastronomie maken deel uit van ons dagelijkse leven. Toch legt niemand een verband tussen al die aantrekkelijke gerechten en een opgezette buik. Dit is niet alleen onaantrekkelijk, het stoort ook vaak bij het bukken. De buik zit letterlijk in de weg. Het bemoeilijkt de ademhaling omdat de darmgassen het middenrif omhoog drukken, waardoor de ademhaling gehinderd wordt. Het middenrif ofwel diafragma is een spierplaat die het boven- en onderlichaam scheidt.

Bij een platte buik gaat het middenrif tijdens het ademen vier centimeter omhoog en omlaag en brengt beweging in het onder- en bovenlichaam. Bij een opgezette buik valt deze belangrijke beweging weg. Veel mensen hebben de indruk dat ze kortademig zijn, gaan daarmee mee naar de huisarts. Ze slikken daar vervolgens medicijnen voor en hebben de indruk dat hun ademhaling iets beter verloopt, maar echt helpen doet dat niet. Het is immers geen ademhalingsprobleem, het is een opgezette buik.

Te weinig mensen leggen een verband tussen hun voedingspatroon en de verteringsproblemen waarmee ze kampen. Alleen bij indigestie vragen mensen zich soms af, wat heb ik verkeerd gegeten? Geen enkele vrouw staat er bij stil dat er een verband is tussen een slecht werkende dikke darm en een moeilijke en pijnlijke menstruatie. Er is ooit een arts geweest die gezegd heeft dat als vrouwen over een gezonde darm zouden beschikken, gynaecologen overbodig zijn. Het is te lang onderschat geweest dat een schone en goed werkende darm een doorslaggevend rol speelt in de gezondheid.

Als u inzicht en kennis wilt krijgen in de anatomie en fysiologie van het verteringsstelsel, raden wij u aan dit laatste fragment [zie pagina] door te nemen. Daarin beschrijf ik het verteringsstelsel op een eenvoudige en begrijpelijke wijze en rekening houdend met een opgezette darm. We beschrijven de lange weg die het voedsel aflegt tussen mond en anus en alle organen die daarbij betrokken zijn. Het is een voordeel als u weet waarom bepaalde voedselcombinaties voor gisting of rotting zorgen en andere niet. Inzicht leidt tot kennis en maakt het gemakkelijker om regels in te voeren die u begrijpt.

VOEDSELKEUZE