Hans Smulders

Bij de rechter op schoot

(On)Gewone taferelen in de rechtszaal

eBook editie, maart 2012

Walburg Pers

Deze digitale editie is gebaseerd op de eerste druk, 2009.

Omslagontwerp: Henk Wals, Lauwers-C, Nijmegen
Opmaak ePUB: Merijn de Haen, ePUB Pro, Utrecht

www.walburgpers.nl

ISBN 978.90.5730.656.3
NUR 740

Eerste druk, 2009

© 2009 Hans Smulders, p/a Uitgeversmaatschappij Walburg Pers, Zutphen
© 2012 Uitgeversmaatschappij Walburg Pers, Zutphen

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Voorzover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16b Auteurswet 1912 juncto het Besluit van 20 juni 1974, Stb. 351 zoals gewijzigd bij Besluit van 23 augustus 1985, Stb. 471 en artikel 17 Auteurswet 1912, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan de Stichting Reprorecht (Postbus 3051, 2130 kb Hoofddorp). Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet 1912) dient men zich tot de uitgever te wenden.

Zoveel mogelijk is getracht de eventuele rechthebbenden van de afbeeldingen te achterhalen. Rechthebbenden die in dit verband niet zijn benaderd wordt verzocht zich met de uitgever in verbinding te stellen.

Inleiding

De rechtspraak is een hot item en toch weet bijna niemand wat een doorsnee rechter zoal doet. Als ik bij een ontmoeting vertel dat ik rechter ben, dan krijg ik vaak als reactie: “Dan moet ik dus op mijn woorden passen, anders word ik vastgezet!” of iets in die trant. Een grapje natuurlijk, maar ook tekenend voor het misverstand dat iedere rechter een strafrechter is en alle recht strafrecht. Toch vormen de strafrechters bij iedere rechtbank een kleine minderheid en verreweg de meeste zaken dienen zelfs voor de de kantonrechter of de bestuursrechter. Toegegeven, heel af en toe doen kantonrechters ook strafzaakjes, maar verder doen ze heel andere zaken, waar geen officier van justitie aan te pas komt. Bestuurs rechters doen zelfs nooit een strafzaak, laat staan dat zij iemand laten vastzetten. Deze zaken halen zelden de publiciteit, in tegenstelling tot de grote strafzaken. Maar de kans dat een burger te maken krijgt met de meervoudige strafkamer is heel klein; veel groter is de kans dat hij bij de kantonrechter komt (bijvoorbeeld omdat zijn baas hem kwijt wil), of bij de bestuursrechter (bijvoorbeeld omdat de gemeente zijn bijstandsuitkering heeft verlaagd). Minder spectaculair dan strafzaken misschien, wel meer uit het leven gegrepen en bovendien vaak schilderachtig.

Daarover gaat dit boekje: over rechtspraak van alledag. Met daarbij gekke voorvallen, spitsvondige redeneringen en dilemma’s voor de rechter. Ieder hoofdstuk is eerder verschenen als column in het dagblad De Stentor onder de noemer “De schrijvende rechter”.

Maar recht is toch oersaai? En rechters zijn toch wereldvreemde formalisten die alleen maar een wetboek uit hun hoofd hebben geleerd? Wacht nog even met dat oordeel zou ik zeggen. Eerst laat ik zien wat iedereen kan overkomen en hoe rechters daarmee omgaan. Natuurlijk heb ik hier en daar wat vereenvoudigd en terwille van de privacy heb ik namen en details veranderd, maar alle door mij beschreven zaken zijn echt gebeurd en door mijzelf behandeld. Kortom: kijk mee in de keuken van de rechtspraak.

Hans Smulders

juli 2009

De ene boete is de andere niet

Nog nooit een bekeuring gehad? Wie daar ja op zegt, is vast heel jong of kloosterling. In het moderne verkeer kan één moment van onoplettendheid al snel 100 euro kosten. Maar wat nu als je een boete niet meteen betaalt? De jonge vertegenwoordiger vóór mij in het verdachtenbankje is boos: “De vorige keer toen ik te hard reed, heb ik na de eerste acceptgiro nog een aanmaning gehad; ik zat nu even krap bij kas en wachtte daarom weer op de aanmaning. Ligt daar ineens een dagvaarding van de officier van justitie in de bus!”

Ik begrijp wat hij bedoelt, maar hij vergist zich. De vorige keer had hij 25 kilometer te hard gereden, nu 41 kilometer te hard. Kleine snelheids overtredingen worden niet strafrechtelijk vervolgd: de kentekenhouder of bestuurder krijgt de boete via een “administratieve beschikking” van het Centraal Justitieel Incassoburau (CJIB) met bijbehorende acceptgiro volgens wettelijk bepaald tarief. Wordt er niet betaald, dan krijgt de overtreder inderdaad aanmaningen.

Snelheidsovertredingen van meer dan 30 kilometer per uur (op autosnelwegen meer dan 40 kilometer) worden wèl strafrechtelijk vervolgd en komen ook op je strafblad. Wie het niet ál te bont heeft gemaakt, krijgt van het OM eerst nog een schikkingsvoorstel: in feite kan je daardoor vervolging afkopen. Maar dan wel de acceptgiro op tijd betalen – zonder aanmaning. Anders volgt dagvaarding en dat is deze vertegenwoordiger ook overkomen. Nu moest hij vrij nemen om naar de zitting te komen, want hij wilde niet bij verstek veroordeeld worden. Verder heeft hij weinig bijzonders te melden. Ja, hij had haast en hij haalde net iemand in, maar dat maakt het allemaal niet anders. En nee, hij wist niet dat hij zó hard reed, maar tegen een proces-verbaal op ambtseed valt weinig in te brengen. Hij heeft geen strafblad, dus de officier van justitie begint niet over een rijontzegging.

Toch is hij niet voor niets gekomen. Wie een schikkingsvoorstel van de officier niet betaalt, wordt daarna door de rechter gewoonlijk tot een hoger bedrag veroordeeld. Maar omdat de haastige vertegenwoordiger heeft uitgelegd dat hij het schikkingsbedrag eigenlijk best had willen betalen, bepaal ik in mijn mondelinge uitspraak de geldboete op dat schikkingsbedrag, zonder verhoging. Kan hij nog steeds in hoger beroep als hij dat wil, want de minimumgrens daarvoor ligt op €50,-.

Maar de vertegenwoordiger is al lang tevreden en doet meteen afstand van zijn recht op hoger beroep.

Afpersing?

De Wet Administratiefrechtelijke Handhaving Verkeersvoorschriften (wat een naam...) is er niet alleen voor kleine snelheidsovertredingen, maar ook voor andere kleine verkeerszonden. Als de zondaar de beschikking met daarbij de acceptgiro van het CJIB heeft ontvangen, kan hij binnen zes weken in beroep bij de officier van justitie. Geeft die hem geen gelijk, dan kan hij nog wel naar de kantonrechter, maar alleen als hij eerst het bedrag van de boete als zekerheid betaalt.

Niet iedereen is gelukkig met dit wettelijk systeem, zo bleek mij eens. “Van u ontvingen wij een lullig briefje dat alvorens u de onderhavige kwestie in behandeling wilt nemen, wij eerst het sanctiebedrag van € 30,- moeten betalen. Bij deze delen wij u mede dat wij ons niet laten chanteren. Het is meer dan beschamend dat u zich tot dit soort laaghartige ‘afpersingspraktijken’ meent te moeten verlagen en dat wij geld in uw reeds uitpuilende zakken moeten storten.” Verbaasd keek ik mijn zakken nog even na en deed daarna wat de wet mij bij wanbetaling gebood: dit beroep werd “niet-ontvankelijk” verklaard, dus niet in behandeling genomen.

Een week later weer post van appellant. “De door u toegezonden beslissing van ene Smulders moeten wij niet-ontvankelijk verklaren, daar hier sprake is van liegen en machtsmisbruik! Slechts de belangen van vunzige geldgraaiers heeft hij boven alles laten prevaleren. Vulgaire geilzucht om uit andermans buidel te kunnen snoepen mag nooit leiddraad zijn van een rechter, hetgeen bewijst dat Smulders geen heuse rechter is. Derhalve wachten wij op de behandeling van deze onwelriekende kwestie door een heuse rechter die geen deel uitmaakt van de laaghartige geldgeile en machtsbeluste bende van het Graaigilde.”

Dit soort ludieke post mag ik graag ontvangen, al kan ik er niets mee: die gaat linea recta naar de klachtencommissie van de rechtbank onder leiding van de president. Welk antwoord klager van die commissie heeft gekregen weet ik niet meer, maar ik vrees voor hem het ergste. Want niet alleen is de rechter (gelukkig maar) gebonden aan in het parlement vastgestelde regels, bovendien kan je over de inhoud van een rechterlijke beslissing niet terecht bij de klachtencommissie, daartegen helpt alleen hoger beroep. De klachtenregeling (zie www.rechtspraak.nl) gaat alleen over bejegening en onzorgvuldigheden door mensen van de rechtbank.

Voor wie vooraf moet betalen is er trouwens wel een troost: word je in het gelijk gesteld, dan krijg je niet alleen je geld terug, maar ook de reiskosten naar de zitting.