INHOUD

Koffie

Ik leef

Stamina

Vis

Elf

Soms ben ik bang

Dierentuin

Wat liefde is

Tien centimeter

Oostende

The path

Nou, dit is dus Theodor

Een wandeling in het park

Speech

Dank

KOFFIE

Ik word wakker. Het bed naast me is leeg. Ze zal wel beneden zijn.

‘Lia, Lia, Lia!’ roep ik op de trap.

Ze is wat doof, dus ik laat maar vast weten dat ik eraan kom.

‘Wat zeg je?’ roept ze terug.

Als ik de huiskamer binnenkom, zie ik dat ze de krant leest. Voorovergebogen, zo krom als een hoepel, met van die bevende handjes.

‘Wat lees je daar?’

‘Gewoon, de krant,’ zegt ze.

Maar door hoe ze het zegt, weet ik al meteen dat er iets is. Ik blijf staan.

‘Heb je koffie?’

Ze knikt, maar ze maakt geen aanstalten. Ik kijk om me heen. De lamellen, de houten servieskast, het kleed op de tafel. Alles onveranderd. Al decennia. Een poppenhuis bijna, een decor voor een klucht. Het behang bladdert. Als ik een muurtje omstoot, vind ik daarachter misschien een cameraploeg.

Maar ik heb haast. Ik moet op zoek naar mijn schoenen.

Ik kruip over de vloer. Mijn knieën schuren over het tapijt. Twintig euro per vierkante meter. Effen grijs. Ik kan nog in mijn rug voelen hoe het was om het te leggen, de volgende keer laat ik het doen. Ik zal zo mijn koffie wel krijgen, denk ik nog.

Maar als ik opkijk, zit ze nog altijd over die krant gebogen. Wat kan er zo interessant zijn? Toch niet de contactadvertenties? Laten we hopen van niet, zeg, op haar leeftijd.

‘Lia!’

Ze schiet overeind, kijkt met moeite om. Ze had veel meer moeten sporten toen het nog kon. Hoe vaak heb ik dat wel niet tegen haar gezegd.

‘Ja?’

‘Het is al acht uur en ik heb nog steeds geen koffie gehad.’

‘Hè?’

Doof.

‘Koffie!’ brul ik, terwijl ik onder de bank kijk, nog steeds op zoek naar mijn schoenen. Wat een vernedering. De meubels kijken me meewarig aan. Waar zijn die krengen? Ik weet haast zeker dat ik ze bij de verwarming heb achtergelaten. Dat doe ik altijd. Heeft zij ze verplaatst?

‘O, koffie,’ zegt ze. ‘Zeg dat dan meteen.’

Nu doet ze alsof ik het nog niet gezegd heb. Terwijl, dat is natuurlijk niet zo. Ik heb het al een paar keer gezegd, maar zij hoort me niet. Maar dat zal ze nooit toegeven. Ze doet altijd net alsof ik het nog niet gezegd heb. Of dat ze het wél heeft gehoord, maar dat ík niet duidelijk genoeg was. Dat ik me omslachtig uitdruk. Dat laat ze me dan zo voelen. Ze zegt het niet, Lia. Maar ik laat me geen probleem aansmeren. Zeker niet. Ik ben wel goed. Ik ben een knappe jongen, of was een knappe jongen dan, hè. Vroeger. Maar toch, ik weet het nog goed. Dat ik een knappe jongen was. Dat alle meisjes keken. Als de dag van gisteren. En ik laat me geen probleem aanpraten.

Ik kom razendsnel overeind. Klop mijn broek af, maak me breed, mijn handen in mijn zakken als een cowboy.

‘Dan zou ik maar snel beginnen,’ zeg ik dreigend.

‘Hè?’ zegt ze weer.

Dat zegt ze vaak. Hè? Hè? Hè? En dan kijkt ze me aan, met die zogenaamd onschuldige oogjes.

‘Aan de koffie. Ben je doof of zo?’ vraag ik.

‘Nee, hoor,’ zegt ze, ‘ik was er alleen even niet bij met m’n gedachten.’

‘Ga je nou nog koffiezetten of niet?’ vraag ik. Moet ik die koffie per aangetekende brief aanvragen soms. Ik begrijp er niks van.

‘Ja, zo meteen,’ zegt ze.

Wat een lef. Ze weet dat ik weg moet, gaat ze zitten rekken. Ze durft niet te zeggen: Zet je eigen koffie. Maar dat is wel wat ze bedoelt. En zo voel ik het ook. Ik klem mijn kaken op elkaar.

Ze heeft iets nieuws aan. Nog nooit gezien. Het zit niet recht, zie ik. En ze heeft de rits niet dicht gekregen. Dat weet ze niet. En ik ga het haar niet vertellen. Nee, dan loopt ze maar voor gek, straks in de supermarkt. Ik zeg niks zolang ze niet toegeeft dat ze er niet meer bij kan, door die reuma van haar en de korsakov, doordat ze te veel gezopen heeft, omdat ze van alle dagen een feestje wou maken.

En dan ga ik over tot de aanval.

‘Lia, schatje, wat heb je nou toch aangetrokken?’

‘Hoezo?’ Ze kijkt op als een haas op de snelweg: opgetrokken snoet, oren in de nek, bevende snorharen.

‘Dat kan toch niet!’

‘Hoezo niet?’

‘Die rok is toch veels te kort op jouw leeftijd? Ik kan de hele ellende aan spataderen zien lopen, een cellulitismoeras erbij en die tieten hangen er bijkans uit!’

‘Waar heb je het over?’

Doof. Ja, daar kan ze me dus gek mee maken. Doe ik echt mijn best om dingen te verwoorden, hoort ze het gewoon niet. Ik zeg het heel helder, ja toch? Geen hogere wiskunde. Misschien doet ze alsof. Dat denk ik vaak. Misschien is ze veel sluwer dan ik weet.

‘Drink je je koffie niet op?’

Ik ben met stomheid geslagen. Koffie? Waar dan? Er is helemaal geen koffie. Op tafel niet. Zit ze me nou te dollen? Ze is niet van haar plaats geweest.

‘Wat zeg je?’ vraag ik voor de zekerheid.

‘Drink-je-je-koffie-niet-op?’ vraagt ze, met nadruk op elk woord, alsof ik niet zo snugger meer ben. Die blik ook. Ik kan die blik niet precies omschrijven, ze doet iets met één wenkbrauw, er glanst iets in haar rechteroog.

Ik snuif, maar ik ruik niks. Ze neemt me in de maling. Ze zit me te sarren. Laat je nou niet gek maken, Karel, zeg ik tegen mezelf. Laat je niet gek maken. Ze heeft geen koffie. Niks ervan. Bedenk iets, een tegenzet. Nu.

‘Ik wil geen koffie. Stik de moord met je koffie.’

Een draai van honderdtachtig graden. Hier. Dat zal haar leren.

‘Je zegt net twee minuten geleden dat je koffie wil.’ Haar stem schiet omhoog. Ze begrijpt het niet.

‘Ja.’ En nu is het mijn beurt om te rekken. Als je het niet meer weet, nooit laten merken. Ik pak mijn tas, rits hem open. Check of alles erin zit. Een pen. Geld. Agenda.

‘En je vraagt ook nog waar je koffie blijft. Je zegt: het is al acht uur en ik heb nog steeds geen koffie gehad. Waar blijft mijn koffie nou…’

Ze heeft het allemaal prima gehoord dus.

‘Ja.’

‘Wat “ja”?’

‘Ja, ik weet wat ik gezegd heb. Ik ben niet dement.’

‘En ik ben niet doof, Karel. Hoef je hem niet meer?’

Ik kijk om me heen. Over welke koffie heeft ze het? Nergens een bakkie pleur te bekennen. Niet in de vensterbank, niet op tafel.

‘Nee. Ik hoef hem niet meer. Ik hoef die smerige kutkoffie van je niet meer.’

‘Dan drink ik hem wel op.’

Nu duwt ze zich omhoog met haar handen op tafel. Ze houdt het wel lang vol deze keer.

‘Blijf zitten!’

Ze bevriest halverwege.

‘Waarom?’

‘Geen beweging.’

Ik ben mijn schoenen vergeten nu. Dit is van groter belang, ik moet dit mysterie ontrafelen en snel. Dus ik sluip als een panter door mijn eigen huiskamer. Waar is dat bakkie zwart goud, verdomme. Ik moet het vinden. Ik speur alle plankjes af, de bijzettafeltjes, zelfs de vloer. Dan naar de keuken. Het aanrechtblad. Koffiezetapparaat. Leeg. Filter. Vól. Zou ze echt? Ik draai me om.

Staat ze pal achter me. Ik krijg nog net geen hartverzakking.

‘Wat wil je nou?’ vraagt ze.

Onmiddellijk doe ik alsof ik me niet de tering ben geschrokken. Alsof mijn hart niet twee slagen oversloeg. Alsof ik allang wist dat ze me achtervolgde. Alles onder controle.

‘Wat ik wil?’

‘Ja?’

‘Alle mannen willen maar één ding, Lia. Dat weet je nou zo langzamerhand wel? Op jouw leeftijd. Trouwens, ik weet nog goed dat je vijftien was.’

‘O ja?’

‘Jazeker. Jazeker, weet ik dat. Die heerlijke erecte borsten in het avondlicht, en toen mocht ik er ook al niet aankomen.’ Ik leun tegen het aanrechtblad, laat een glimlachje om mijn lippen spelen en praat traag en uitnodigend. Als je het niet meer weet, kun je altijd nog die troef uitspelen. Jij krijgt niet wat je verdient, waar je recht op hebt, als hardwerkende echtgenoot, als man.

‘Soms weet ik niet helemaal waar je het over hebt, Karel. Ik kende je toch nog niet toen ik vijftien was?’

Nee, daar heeft ze een punt. Wel scherp blijven. Ik leerde haar kennen toen ik drieëntwintig was. Op de kop af, 13 maart. Ongeluksdag.

‘Wat maakt dat uit? Wat maakt dat uit? Jij, of een van die andere teven, was het. Zeker weten. Wat sta je nou met je reet naar achteren?’

‘Hè?’

‘Hè? Hoor je me niet? Wat sta je nou met je reet naar achteren. Je staat zo. Echt zo.’ Ik doe het voor. ‘Alsof je een prijzenkalf bent dat zo meteen geïnsemineerd gaat worden.’

‘Nou, zeg.’

Nu begint ze boos te worden. Dat komt goed uit. Woede en logica gaan niet samen. Dus ik kan beweren wat ik wil. Ik zie het aan een trilling in haar mondhoek. Zo lang ken ik haar al, dat ik het van heel ver kan zien aankomen.

‘Nu is het klaar, Karel,’ zegt ze.

Ik besluit in te binden. ‘O, nou, sorry, rustig maar.’

‘Ik ben je commentaar op mijn uiterlijk zat.’

‘Oké, oké.’ Ze heeft gelijk. Het kwam door die koffie. Als ik geen koffie gehad heb, kan ik soms heel onredelijk zijn. Aan de andere kant, als ik wel iets tegen haar zeggen wil, iets dat ik op mijn hart heb, dan weet ik vaak echt niet meer hoe ik het aan moet pakken. Dan zeg ik het heel rustig, en gaat ze toch helemaal uit haar plaat. Lia. Het zal de overgang wel zijn. Dat zegt de dokter tenminste. Dat het de overgang is. Wordt ze opeens heel boos. Daarom mag ik ook niet meer aan haar zitten. Al twintig jaar niet, hoor, maar die overgang kan lang duren. Met geen vinger. Terwijl ik toch een knappe jongen ben, was.

‘Laten we erover ophouden.’

Ik kijk haar aan, speur haar gezicht af om te zien of ze bereid is tot verzoening.

Dan zie ik het pas. Ze heeft iets in haar mond, lijkt het.

‘Wat eet je daar?’

‘Niks.’ Ze kauwt.

‘Niks?’

‘Nee, niks.’

In twee stappen ben ik bij haar. Met mijn duim en wijsvinger knijp ik in haar wangen.

‘Au!’

‘Een koekje? Is dat een koekje?’

‘Nee, hoor,’ zegt ze. Maar ze eet wel iets. Ik kan het duidelijk zien.

‘Doe open.’

Ze opent haar mond een heel klein stukje. Een minikiertje. Maar ik kan door die kier precies naar binnen gluren. Wat is het? Wat?

‘Jawel. Ik zie een koekje. Daarachter zit een koekje.’

‘Oké.’

‘Wat oké?’

‘Oké, dan is het een koekje. Wat jij wil.’

Dat zegt ze vaak: wat jij wil. En dan die triomfantelijke kop erbij. Ik kan daar niet tegen.

‘Is het nou een koekje of is het geen koekje?’

Dus ik ruk die bek open, ga met mijn rechterhand naar binnen en pak de laatste kleffe kruimels van haar tong, steek ze in mijn eigen mond. Duidelijk. Koekje.

Dan breng ik mijn gezicht vlak bij het hare en fluister: ‘En je geeft mij niks?’

Ze reageert meteen. ‘Vergeten. Neem ook iets.’

Ik ga op de bank zitten. Mijn hoofd in mijn handen. Plotseling overvallen door moedeloosheid. Zo heeft het allemaal geen zin meer. Als de basisregels van respect met voeten worden getreden…

‘Nee, laat nou maar zitten.’

Het is toch godgeklaagd. Geen koffie. Geen koekje.

Hoofdschuddend zit ik daar. Op de oude bruine bank die we nog samen kochten, vlak na ons tweede kind. Ik kijk treurig naar haar op.

‘Wat heb je nou toch aan, Lia. Dat is toch geen nieuwe jurk?’

‘Jawel.’

‘Is dat een nieuwe jurk?’

‘Ja. Ik vind hem mooi.’

‘O ja? En wie heeft die betaald?’

‘Ik.’

‘Ja, maar van wiens geld?’

‘Van óns geld.’

‘Ja, maar wie heeft daar zijn rug krom voor gewerkt, met blote handen, op zijn knieën in de hete zon?’

Ik moet eigenlijk weg, want ik moet voor negen uur inklokken op mijn werk. Een nieuwe regeling. Overal. Overal zagen ze de poten onder mijn stoel vandaan. Nog een jaar en dan ga ik met pensioen. Maar ik heb het ongemakkelijke gevoel dat het één-nul staat, voor haar, en ik kan niet met een achterstand naar kantoor. Bovendien staat ze op het punt opnieuw te scoren.

‘Jij?’ vraagt ze met zo’n onschuldige kop. Ze is weer gaan zitten. De klok slaat negen. We kijken samen hoe hij slaat. Als hij uitgeslagen is, pak ik de draad weer op.

‘Ja. Precies. Maar een bedankje kan er niet af, hè? Weet je wel hoe duur dat is? Een nieuwe jurk?’

Dat weet ze wel, maar dat gaat ze niet toegeven natuurlijk.

‘Ongeveer net zo duur als één keer te hard rijden over de A2 naar Amsterdam. Dat is ook zo duur,’ zeg ik.

Want dat doet ze, hoor, te hard rijden. En dan krijg ik de bon thuis. Mag ík hem betalen. En ik maar hopen dat het trillen binnenkort te erg wordt, dat de dokter zegt dat rijden nu echt niet verstandig meer is. Tot die tijd ben ik overgeleverd aan haar rijstijl en ze rijdt als de duivel. Het kost me klauwen met geld. Bovendien hou ik de hele tijd mijn hart vast. Het is dat ik zelf niet meer rijden mag, sinds mijn oogoperatie, anders zou ik haar nooit laten rijden, zeker niet.

‘Als jij niet zo hard zou rijden,’ zeg ik, ‘dan zou ik best af en toe een jurkje voor je kopen, maar als jij de hele tijd zo hard rijdt, dan gaat dat niet, want geld kan je maar één keer uitgeven.’

Eén-één. Zeker weten. Hatsa.

Ze kijkt me volstrekt onbewogen aan. Alsof het haar niks doet. Een van haar mondhoeken zakt misprijzend omlaag, dat wel.

‘Nou, je koffie is koud,’ zegt ze.

Ik zwijg. Ze blijft me aanstaren, knippert niet met haar ogen.

‘Je koffie is koud. Je koffie is koud.’

Ik word gek, denk ik.

‘Jaha,’ brul ik. ‘Dat heb je al gezegd. Doe even stil. Ik weet niet of je het doorhebt, maar je bent de hele tijd aan het woord. De hele tijd. En niet alleen vandaag. Elke godganse dag zit je me aan mijn kop te zeiken over dit en dat en over kouwe koffie. Als je nou gewoon eens je bek hield en met je benen wijd ging liggen, zodat ik weer eens een fatsoenlijke poging tot bevruchting kon wagen, je weet wel, zoals we vroeger deden. Maar dat zal er de komende tijd wel niet meer van komen. Denk je eigenlijk dat het er ooit nog van komt voor ik de pijp uit ga? Lia?’

En dan loop ik naar haar toe en scheur zo, met één handbeweging, haar jurk open.

Dat ging te ver, maar voor ik het wist, was het al gebeurd.

‘Zo, hier. Zonde, maar nou kan ik er wel beter bij. En je hebt nog achtenzeventig jurkjes, toch, Lia?’

‘Karel, verdomme, straks heb je weer spijt!’

‘Hou je bek, Lia, hou godverdomme je bek, want je maakt me gek.’

‘Bedoel je dat ik stil moet zijn?’

‘Ja, dat bedoel ik. Heb je me gehoord?’

‘Ja, ik hoor je prima. Dat is het probleem niet.’

‘O nee? Wat is het probleem dan?’

‘Wat het probleem is?’

‘Ja, wat is het probleem volgens jou, Liadepia?’

‘Het probleem?’

Ze komt op me toe. Met haar ene hand trekt ze het gescheurde jurkje om zich heen, alsof ik haar lichaam niet door en door ken. Maar dan steekt ze een hand uit. Geschrokken zet ik een stap achteruit.

‘Lieverd,’ vraagt ze, ‘denk je weer dat je naar je werk moet?’

Werk? Alles wankelt. Wat bedoelt ze, natuurlijk moet ik naar mijn werk.

‘Karel. Rustig maar.’

Ik pak haar hand en klamp me aan haar vast.

‘Kun je me vergeven, Lia?’

‘Nog wel één keer, Karel, maar er moet wel iets veranderen.’

Die zit me niet lekker.

‘Ik zei toch dat je spijt zou krijgen,’ zegt ze dan.

Haastig maak ik me los. Dat moet ze niet zeggen. Daar kan ik niet tegen, als ze doet alsof ze al die tijd al wist waar het heen zou gaan. Alsof ze slimmer is dan ik. Via de achterdeur twee-één afdwingen, net nu ik me zwakker voel dan ooit. Ze is duidelijk aan de bal, Lia. Ze zal toch niet haar conclusies gaan trekken opeens. Na drieënveertig goeie jaren?

‘Is dat een dreigement, Lia?’

‘Nee, natuurlijk niet, gekkie.’

Gelukkig. ‘Wat zou ik zonder jou moeten, ik heb geen idee!’

‘Dat weet ik toch, lieverd. Gaat het weer een beetje?’ vraagt ze.

Het gaat niet, maar dat wil ik niet laten merken.

‘Ik ben een verschrikkelijk mens. Ik begrijp niet waarom je bij me blijft.’

Het was niet altijd zo. Wij waren niet altijd zo.

‘Want ik heb het gevoel dat het niet goed gaat, Karel…’

Waar heeft ze het over?

‘Zal ik een jurkje voor je kopen? Een nieuw jurkje?’

‘Ik heb al negenenzeventig jurkjes.’

‘Wat dan, Lia, hoe kan ik het goedmaken?’

‘Nou, doe toch maar een jurkje. Maar niet weer kapotmaken, hè?’

‘Nee, nee, natuurlijk niet, ben je gek zeg. Natuurlijk niet, dat zou…’

‘Ja, dat zou…’

‘Dat zou ongelooflijk zijn, ja toch, dat kan ik niet maken!’

‘Maar het gebeurt wel, Karel. Ik weet zeker dat het weer gebeurt,’ zegt ze.

En dan slaat het om. Definitief dit keer, want daar kan ik niet tegen. Je kunt een man die zich zwak opstelt niet in zijn kloten schoppen, dat is smerig.

‘Niet waar, Lia!’

‘Jawel, Karel.’

Als ik een punt moet noemen waarop het echt uit de hand liep, dan was het daar. Dit punt. In mijn hoofd stond ik twee-één achter op dat moment, dat kon ik niet verteren, en daarbovenop sprak ze me aan op mijn gedrag en dat deed pijn.

‘Nee.’

‘Ja, zeker wel.’

Ik heb haar wel gewaarschuwd. Op dat moment zei ik nog: ‘Stop, Lia. Pas op, want je maakt me boos.’ Ze had moeten luisteren, dan was het allemaal heel anders gelopen. Maar goed, dat is achteraf.

Ze ging door.

‘Probeer je te beheersen!’ riep ze.

‘Dat gaat niet, Lia, dat weet jij ook.’

‘Ja, dat weet ik,’ zei ze, met die arrogante kop van haar.

‘Je maakt me woedend, wat doe je nou toch!’

‘Maar dat is jouw probleem, Karel, niet het mijne.’

En toen hield ik het niet meer. Ik vond het zo gemeen om me dat met terugwerkende kracht in mijn schoenen te schuiven. Dat ík toch weer een probleem had en niet zij.

‘Dat is niet eerlijk, Lia. Wat doe je me aan!’ riep ik en ik stoof op haar af als een stier op de torero.

En van de rest herinner ik me eigenlijk weinig: dat ze op de grond lag. Dat ik een been in mijn hand hield. Een mes. Hoe kwam ik daaraan? Het vlees dat openspleet alsof het al die tijd op dit moment had gewacht. Haar warme bloed dat over mijn handen gutste. Haar borsten in mijn handen. Eindelijk. Zo mooi: jong en geurend als een versgeslacht kalf. Dat ik haar hoofd in een theedoek wikkelde. Dat ik de diepvries vulde. Het bloed wegpoetste. Dat was me een werk! Ik nam een koude douche, kamde mijn haar en ging op de bank zitten. Ik wachtte. Ze zouden zo wel bellen waar ik bleef. Ik twijfelde of ik zou zeggen dat ik in de file stond, of dat ik met griep thuis ging blijven. Files zijn te achterhalen. Maar goed, het zou wel even duren voor ze erachter kwamen. Ik vulde de toekomst in, beetje bij beetje, als een lege kleurplaat. Met de kerst zou het de jongens wel verbazen dat ze er niet was, maar voor die tijd zou niemand iets merken. Misschien moest ik haar volgende week wel even als vermist opgeven. Eerst zorgen dat die vriezer het huis uit was. Verschrikkelijk moe was ik ineens. De klok sloeg tien. Er had nog altijd niemand gebeld. Ik keek naar het slingeren van de pendule, het verschuiven van de wijzers. Ik was de enige die keek. En toen de klok zweeg, noteerde ik de plotselinge rust in huis.

Zo stil was het in jaren niet geweest.

IK LEEF

Elke seconde worden er vier baby’s geboren. Elke seconde sterft één mens.

Kijk: een magisch schouwspel met bijna acht miljard bezoekers. Sommigen slapen. De maan trekt over hun roerloze lichamen. Anderen zijn wakker. Een kind staat op om water te halen. De snelweg ruist, de zon schijnt meedogenloos. Ergens schreeuwt een vogel. Mannen in vers gestreken overhemden suizen omhoog in een lift. Vuilnismannen gooien volle zakken over hun schouder. De avondspits is net voorbij. Zwerfhonden blaffen in de schemering. Is er iemand die het hoort?

Ik eet ijs in Johnstonebridge en rijd door naar Garwaldwaterfoot. Daar ga ik mijn tent opzetten. Ik daal een heuvel af, mijn voet op het rempedaal, maar ergens gaat het mis.