Lieve

Uitgeverij Podium
Amsterdam

© 2016 Ronald Giphart

Omslagontwerp Roald Triebels

Verzorging ePub CO2 Premedia

Beeld omslag Figaro/Hollandse Hoogte

Foto auteur Ruud Pos

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, september 2016

ISBN ebook: 978 90 5759 776 3

www.uitgeverijpodium.nl

Gott sei Dank geht alles schnell vorüber
Auch die Liebe und der Kummer sogar.
Wo sind die Tränen von gestern abend?
Wo ist der Schnee vom vergangenen Jahr?

Bertolt Brecht, ‘Nanna’s Lied’

1

Uitgerekend op de eerste draaidag van Lieve moesten ze de scène spelen waar ze beiden het meest tegen opzagen. Overigens zonder dat ze dat van elkaar wisten. Zelfs zonder dat ze elkaar persoonlijk kenden. Ze woonden al twee jaar in dezelfde stad, waar ze dezelfde winkels, koffiehuizen, feesten en premières bezochten. Achteraf gezien was het vreemd dat ze elkaar nooit tegen het lijf waren gelopen in de nachtkroegen waar ze met hun collega’s na afloop van voorstellingen en opnames samenschoolden. Dat ze elkaar niet kenden voelde later als een hoger ingrijpen. Het moest zo zijn, hun ontmoeting. Althans, dat vond hij.

Uiteraard had zij Bison gezien in Vertedering, de Nederlandse Oscarinzending waarin hij de hoofdrol speelde van een filosofische postkamermedewerker die tijdens zijn lunchpauze een doos met kittens had gevonden. Het was zijn grote doorbraak, en natuurlijk spraken ook zijn uiterlijk en bijzondere voornaam bij het grote publiek tot de verbeelding. Zijn ouders — jong in de jaren tachtig — hadden de naam Bison voor hem gekozen omdat hij was verwekt op doortocht over de prairies van Amerika. ‘Bison blijft plakken’, kopte Vice bij de juichrecensie van zijn debuutrol. Sindsdien werd hij door meisjes- en vrouwenbladen genoemd in lijstjes met cuties en begeerlijke vrijgezellen. Een foto van Bison van Beerschot gezeten in zijn sierlijke zwarte Triumph cabrio uit 1967 — een sport-wagentje dat hij zichzelf had toegestaan na het succes van Vertedering — was dat jaar de meestbekeken foto van een Nederlandse acteur, aldus een onderzoeksbureau dat dit soort zaken bijhield (of verzon).

Op zijn beurt kende hij Liv Minnema eigenlijk niet, behalve haar gezicht en naam. Ze was het model van een opvallende mascarareclame en hij wist dat ze was vernoemd naar Liv Ullmann. ‘De Nederlandse Liv’ werd ze in de Volkskrant betiteld. Toen ze de naam bedacht had haar moeder uiteraard niet kunnen vermoeden dat haar dochter daadwerkelijk uiterlijke overeenkomsten met Ingmar Bergmans lievelingsactrice zou delen. De uiteenlopende rollen die Liv bij Het Zuidwestelijk had gespeeld, waren door kenners lovend besproken. Bison had geen van haar voorstellingen gezien. Met enige afgunst had hij gelezen dat Liv werd getipt voor de tweejaarlijkse Jonge Toneelturk, een ereprijs die hij niet had gekregen toen zijn naam een paar jaar geleden rondging.

Liv had de toneelacademie in Maastricht gedaan, Bison de toneelschool in Amsterdam. Hoewel iedereen in het wereldje het ontkende was er wel degelijk een doorleefde animositeit tussen beide kampen. Er waren in het land natuurlijk nog meer opleidingen van niveau, maar uiteindelijk ging het altijd om de vraag: Amsterdam of Maastricht, de ‘Cambridge en Oxford van het Nederlandse toneel’ zoals een criticus ooit schamperde.

Bij de eerste casting voor de film Lieve had Liv als tegenspeler een gedreven jongeman die vlak daarvoor in Maastricht was afgestudeerd. Hoe ze ook haar best deed: ze vergat steeds zijn naam. De jongen speelde volgens dezelfde methode die Liv was bijgebracht en mede daarom klikte het zeer. Samen deden ze voor haar gevoel een geweldige auditie. Prompt werd Liv uitgenodigd voor de tweede castingronde; haar ambitieuze tegenspeler kreeg te horen dat men van zijn interpretatie had genoten, maar ‘dat hij op beeld te pregnant overkwam’. In gewone taal betekende dit dat hij te lelijk was voor de rol. Toen Liv later het hele script had gelezen was ze blij dat Bison was gecast.

Bij Livs tweede casting was de regisseur zelf aanwezig. Noah Boudrin was de jonge ster van de Nederlandse cinema. Hij had al drie speelfilms op zijn naam, bijna een miljoen bezoekers, vijf Kalveren, vier Nederlandse Lichten, drie internationale prijzen en een nominatie voor een Gouden Beer. In Amerika had hij een paar commercials gedraaid en iedereen wist dat een avontuur in Hollywood een kwestie van tijd was. Noah was bij zijn vierde project toe aan wat hij in interviews had aangekondigd als ‘eindelijk mijn persoonlijke verhaal’. Hij wilde in Lieve het tragische verkeersongeluk van zijn vriendin verwerken, een Vlaamse actrice die een al even grote belofte was geweest als hij.

Lieve Vanlieve had de hoofdrol gespeeld in Sub, Noahs spraakmakende debuut, een rauwe maar vrolijke schets van de onmogelijke liefde tussen een prostituee en een politicus anno de jaren nu. De subsidieloze film kostte volgens de producent ‘geen drol’ en hoewel de film nog ouderwets in zwart-wit was geschoten op een restvoorraad echt celluloid kwamen er meer dan vierhonderdvijftigduizend mensen naar de bioscoop, wat mede te danken was aan Lieves ongeremde persoonlijke overgave.

Noah en Lieve hadden elkaar — hoe groot kon het toeval zijn? — ontmoet vlak voordat zij auditie zou doen en die bewuste avond was hij intens verliefd op haar geworden. Tijdens haar auditie verleidde ze iedereen, van regisseur tot producent, van deurknop tot vlieg op de muur. Nog voor de eerste draaidag waren Noah en zij een stel, toen hij na de draaiperiode de eindmontage deed was zij vanuit Antwerpen bij hem komen wonen en op de dag van de première trouwden ze, in het bijzijn van tout de aanstormende Vlaamse en Nederlandse filmwereld. Dat laatste gaf Sub publicitair een enorme boost: drie van de drie landelijke talkshows besteedden die dag aandacht aan het sprookjeshuwelijk schuine streep droomdebuut.

Zes jaar, vijf speelfilms en vier tv-drama’s later reed Lieve zich dood tegen een boom, op de avond dat ze te horen had gekregen dat haar feature part in een populaire Amerikaanse HBO-serie het tweede seizoen inging. Dronken van succes, schreef Next over haar ongeluk. Dronken van alcohol, was de conclusie van het Openbaar Ministerie.

Dat Bison de rol van ‘de jonge regisseur zelf’ moest spelen was al in een vroeg stadium door Noah en de producente bepaald: hij was een van de meest bankable acteurs van zijn generatie. Een film met zijn gezicht op de poster trok nu eenmaal veel meer bezoekers. Bison en Noah leken fysiek niet echt op elkaar, maar Bison was acteur genoeg om een overtuigende Noah neer te zetten.

Liv Minnema was in de running om Lieve te spelen. Dat hoorde ze na de eerste casting van Simon, haar nuchtere agent, die haar zei dat Lieve weleens the big thing voor haar zou kunnen zijn. Meteen na dit bericht keek Liv op internet al Lieves films, waarbij ze regelmatig moest huilen om een vrouw die ze niet had gekend. Ze zocht naar interviews en deed voor haar spiegel pogingen Lieves gezichtsuitdrukkingen en lichaamshoudingen te imiteren. Kijkend naar Belgische tv-zenders probeerde ze zich zo goed mogelijk het zachtaardige Vlaams eigen te maken.

Toen ze het castinglokaal binnenkwam stond Noah langdurig met zijn rug naar haar toe. Later hoorde ze van een vriendin die ooit eens auditie bij hem had gedaan dat hij alle actrices op die manier had behandeld. Er waren meer mensen in de ruimte aanwezig. Lange tijd stond Liv voor de tafel te wachten, bekeken door Noahs regieassistente, een castingdirector en de producente van de film, die vrijwel iedere tien seconden op haar smartwatch keek. Liv droeg een rood jurkje dat leek op het jurkje dat Lieve had gedragen op de filmposter van Sub. Nu ze hier zo kwetsbaar stond had ze twijfels over deze keuze.

Noah draaide zich om en keek haar indringend aan. Zwijgend liep hij op haar af, om haar van dichtbij diep in de ogen te kijken. Nog steeds zweeg hij. Hierna zuchtte hij diep.

‘Je hebt vast gehoord dat we iemand zoeken voor de rol van Lieve Vanlieve,’ zei hij langzaam.

Liv knikte.

‘Heb je haar persoonlijk gekend?’

Natuurlijk was er een kans geweest dat zij als jonge student aan de toneelschool Lieve in het wereldje was tegengekomen en dat had ze rustig kunnen veinzen, maar ze schudde haar hoofd.

‘Ik was wel enorm fan van haar werk,’ antwoordde ze, wat een kleine correctie op de waarheid was en waarvan ze direct spijt had. Het klonk te obligaat, te slijmerig.

‘En wat vind je van Bison van Beerschot?’

Bison van Beerschot? Was hij gecast voor een rol in deze film?

‘Eh... een erg goede acteur.’

Liv keek afwachtend naar Noah.

‘Ik vind hem crap,’ zei hij. ‘Een totale onbenul. Hij gaat de hoofdrol doen.’

Even staarde Liv hem met lichte verbijstering aan.

‘Waarom heb je hem dan gekozen?’

‘Omdat hij mij moet spelen. Ik ben ook een totale onbenul.’

2

Liv had haar zinnen op deze auditie gezet omdat ze zo langzamerhand klaar was — vonden Simon en zij — voor een echte hoofdrol. Ze had wat fijne rolletjes gespeeld in een paar films en tv-series, en figureerde naast haar mascaracampagne in enkele andere commercials, maar bij het grote publiek was ze nog zo goed als onbekend. Toen ze werd opgeroepen voor de tweede castingronde nam ze zich voor alles van zichzelf te laten zien. Met Simon, in een vroeger leven dramaturg, had ze uitvoerig gewerkt aan een interpretatie van de castingscènes.

Ze had eigenlijk verwacht dat ze opnieuw een tegenspeler zou krijgen, maar ze bleek die middag de enige te zijn die kwam auditeren. Noah liet haar de teksten doen en riep zelf vanachter zijn tafel de reacties van haar tegenspeler. Op een gegeven moment was hij opgestaan om de scènes met haar samen te spelen. Het klikte, merkte ze; dankzij hem steeg ze boven zichzelf uit. Aan het eind van de casting had Noah haar geëmotioneerd bedankt voor haar inspanningen — hij zei dat zij zijn koude hart had verwarmd. Daar was ze even stil van. Ze zou dit bij ieder ander aanstellerij hebben gevonden, maar hij ontroerde haar met zijn woorden.

‘Je hoort nog van ons,’ had de producente gemompeld, kijkend op haar horloge.

Na drie tergend lange weken werd ze eindelijk gebeld door haar altijd zo nuchtere agent, die jubelde dat Liv in een cruciale fase zat. Simon had van de producente gehoord dat de keuze ging tussen haar en Imme Rolinga, een actrice uit de Amsterdamse school die al twee hoofdrollen had gespeeld en regelmatig bij talkshows aanschoof.

Imme had — Simon rakelde het nog maar eens op — één klein manco: ze zag er geweldig uit en kon ongelooflijk goed acteren, maar nog veel beter kon ze ouwehoeren. Ze had een verleden van het uitflappen van onbevestigde verhalen, roddels en idioterieën. Zij was het ongeleid projectiel dat in een interview had verklapt dat een politicus een seksueel getinte opmerking tegen haar had gemaakt. Deze uitspraak was op alle social media met woedende hoon ontvangen en ze had doodsbedreigingen gekregen vanuit het kamp van de man. Bij De Wereld had Imme de dag na verschijning van het interview snikkend haar excuses aangeboden voor een faux pas die ze naar eigen zeggen nooit had gemaakt, want haar woorden waren op schandalige wijze uit hun verband gerukt. Ze had juist bedoeld te zeggen dat zíj het was die erotische toespelingen had gemaakt.

‘Imme kun je hebben,’ zei Simon tegen Liv. Hij vertelde dat Noah nog één ontmoeting wilde voor hij een definitieve keuze tussen Imme en haar zou maken. Dat gesprek zou niet plaatsvinden in de repetitiezaal van het productiekantoor, maar in een hoofdstedelijk etablissement waar Liv nog nooit was geweest. Het voelde alsof ze op date ging toen ze zich opmaakte en kleedde voor de ontmoeting. Verwachtingsvol zette ze haar fiets in de buurt van het grand café.

Tot haar verbijstering zat Imme er ook.

De laatste jaren had ze er niet veel last meer van, maar aan het begin van haar toneelopleiding had Liv vaak het idee er op een of andere manier niet bij te horen. Voor zover ze kon nagaan was ze wel degelijk overal bij, kwam ze op de juiste feesten en bezocht ze destijds de cafés waar haar medestudenten zaten, maar toch knaagde het gevoel dat ze door hen eerder werd gedoogd dan ruimhartig toegelaten. Ze merkte aan alles dat wanneer zij geen moeite deed mensen te bellen of vriendschappen te onderhouden, anderen dat ook niet deden. Voor haar gaf het haar sociale leven iets willekeurigs en gratuits, alsof het niet uitmaakte met wie ze omging. Soms had ze maanden dat ze haar omgang met anderen liet versloffen, wat haar binnen de groep dan weer een aura van ongenaakbaarheid gaf. De eeuwige ingewikkeldheden.

Altijd als Liv Imme op tv zag kwam het gevoel er niet bij te horen terug. Imme vertegenwoordigde de kaste van de geslaagde acteurs, de rodelopersurfers, de afterpartygangers die elkaar allemaal kenden en bewierookten. Ze hoorde verhalen over acteurs en actrices die met elkaar op vakantie gingen, acteurscollectieven vormden en samenklitten bij festivals. Voor de buitenwereld leek het wellicht of Liv ook deel uitmaakte van dit gezelschap, maar zelf wist ze beter.

Imme zat alleen aan een tafel en checkte haar mobieltje. Liv keek om zich heen. Dit kon geen toeval zijn. Ook Imme schrok hevig toen ze Liv zag aankomen — dat was voor Liv in ieder geval een goed teken. Met grote ogen keek Imme haar collega aan, maar ze hernam zich sneller dan Liv.

‘Jij hier!’ riep ze, waarna ze haar ongemak wegschaterde.

Ook Liv lachte gemaakt hartelijk, terwijl ze ondertussen het bange gevoel kreeg dat ze in de maling werden genomen. Imme stond op en ze gaven elkaar één kus ter begroeting. Liv vroeg zich af of ze elkaar ooit langer dan een halve minuut hadden gezien of gesproken.

‘Is Noah hier dan niet?’ vroeg Liv, met haar sjaal in haar hand.

‘Nee, die komt nog. Hij appte net dat hij iets later is.’

Aha, dus Noah appte met Imme. Liv wist niet eens of Noah haar telefoonnummer had.

‘Jezus, wat een vreemde situatie,’ zei Imme. ‘Ik heb dit nog nooit meegemaakt.’

De twee vrouwen gingen glimlachend tegenover elkaar zitten.

‘Ja, wat ongemakkelijk... Waarom wisten we dit niet? Wist jij dat ik ook zou komen?’ vroeg Liv, die nog steeds niet over de schrik heen was.

Imme wenkte een ober voor een muntthee voor Liv. ‘Misschien komt Bison zo ook nog wel,’ riep ze.

‘Ja, denk je dat echt?’

‘Mij zou nu niets meer verbazen.’

Liv vroeg of Imme Bison kende, want in haar bescheiden omgeving had iedereen ooit met hem gewerkt of gedronken, behalve zij — en dat zat haar dwars. Imme zei dat Bison echt een goed vriendje van haar was. Een echt goed vriendje.

‘Wat dat betreft lijkt het me geweldig om Lieve te doen. We kennen elkaar al vanaf het eerste jaar op de toneelschool en hebben heel veel samen gespeeld. Dit zou een bekroning van onze vriendschap zijn.’

Liv knikte en wist niet wat ze moest zeggen.

Met zachtere stem ging Imme verder: ‘We hebben natuurlijk ook ooit weleens wat gehad. Een paar weken of zo. Hij kon lekker zoenen, maar had toen nog een vriendin, die vreselijke zangeres... Hoe heet ze? We speelden samen in een afstudeerfilm die werd opgenomen in een oude villa, waar we met z’n allen sliepen. Wat een tijd was dat. Als iemand toen had gezegd dat we misschien samen zouden spelen in een film van Noah Boudrin...’

Zo te horen ging Imme er al van uit dat zij de rol zou gaan doen.

Op dat moment dook Noah op bij hun tafel, alsof hij uit het niets was komen aanlopen.

‘Dames, jullie kennen elkaar,’ zei hij opgewekt, waarna hij zich vooroverboog om hen beiden te zoenen. Hij pakte een stoel en schoof aan.

Imme vroeg lachend of dit iets nieuws was.

‘Wat?’ vroeg Noah.

‘Gaan jullie regisseurs concurrenten voor rollen tegenwoordig bij elkaar aan tafel zetten om het hen onderling te laten uitvechten?’ zei ze lachend. ‘Is dit een aflevering van Noahs Next Character?’

Noah antwoordde, ook lachend, dat hij hen beiden had uitgenodigd omdat hij er niet uitkwam wie hij moest nemen. Ze waren allebei geschikt voor de rol en daarom had hij besloten ultiem open tegen ze te zijn.

Hij haalde diep adem.

‘Jullie weten en begrijpen hoe belangrijk de rol van Lieve Vanlieve voor mij is,’ zei hij. ‘Dit is niet zomaar een rolletje in zomaar een film, dit gaat om de liefde van mijn leven, om mijn verbeelding van haar. Lieve was een vrouw die zich met totale overgave op alles stortte. Ik zal haar niet heiliger maken dan ze was, want dat was ze niet, maar dat ze iets bijzonders met mensen deed voelde iedereen. Daarom waren haar films zo succesvol. Als een van jullie haar gaat spelen, en die kans is erg groot, wil ik voelen dat ook jullie dat effect op mensen hebben. Anders is het surrogaat en ongeloofwaardig. Jullie moeten van dezelfde orde zijn als Lieve.’

Liv en Imme keken bedenkelijk knikkend toe, Livs gevoel van ongemak was nog niet weg, maar het vuur waarmee Noah over Lieve sprak ontroerde haar.

Noah bestelde een Jameson en begon te vertellen over wat Lieve voor hem had betekend, hoe ze in het leven had gestaan, wat haar plannen, verlangens en ideeën waren.

‘En dat alles wil ik ook van jullie zien,’ zei hij. ‘Ik wil dat jullie je blootgeven, uit haar naam, anders moeten we niet eens aan Lieve beginnen. En daarom heb ik jullie ook samen uitgenodigd en niet ieder afzonderlijk.’

Hierna was het even stil.

Imme dronk het laatste restje van haar muntthee en vroeg: ‘Wat bedoel je met ons blootgeven? Dat we naakt in beeld komen? Ik geloof dat dat nu echt geen probleem is. Dat heeft mijn agent vast overgebracht. Ik ben in al mijn films naakt geweest, en Liv...’

‘Wat Lieve en ik hadden, wat Lieve voorstond in het leven, waar Lieve voor leefde bij het acteren was liefde, passie, hartstocht, verlangen, overgave, zelfverlies, puurheid. Ze gaf zich volledig. De vrouw die ik kies om haar te mogen spelen zal eenzelfde gevoel bij mij en dus ook bij de kijkers moeten losmaken.’

‘En hoe...’

Imme probeerde haar gedachten onder woorden te brengen.

‘En hoe bepaal je dat? Of wij die passie ook hebben...’

Noah zuchtte, niet uit verveling, ergernis of ongeduld, maar van opluchting.

‘Ik zal het maar recht voor z’n raap zeggen. Het komt hierop neer. Ik wil dat jullie allebei met mij naar bed gaan,’ zei hij zacht.

Er viel een stilte.

Imme wilde wat zeggen, maar er liep een ober langs.

‘Ik wil weten hoe jullie zijn,’ ging Noah verder. ‘Hoe jullie jezelf geven, wat jullie kracht is, waar jullie kwetsbaar zijn, hoe jullie lijken op de vrouw die ik wil dat jullie gaan spelen. Daarom heb ik jullie samen uitgenodigd, om jullie dit te vertellen en te laten zien dat mijn intenties zuiver zijn. Dit is geen glad praatje om tussen jullie benen te komen. Het enige wat ik beoog is dat ik het beste voorheb met Lieve Vanlieve en waar zij voor stond in het leven...’

Er viel een nog veel langere stilte, waarin Imme verbijsterd naar Noah keek en Liv langzaam knikte.

Het was Imme die uiteindelijk de stilte doorbrak.

‘Sorry Noah, maar dit gaat echt te ver. Dit ontgaat mij werkelijk. Ik heb al veel meegemaakt, maar dit slaat alles. Het is niet zo dat ik niet ooit op een of andere manier met je naar bed zou kunnen of willen, maar als auditie voor een rol vind ik dat echt belachelijk. Dat kun je toch niet van ons vragen? Wat denk je dat we zijn? Hoe...’

‘Ik doe het wel,’ zei Liv afgemeten.

Imme keek haar verbijsterd aan. Noah nam een slok van zijn Jameson.

‘Wat?’

‘Als mijn rol nodig heeft dat ik naar bed ga met de man die met Lieve naar bed ging...’ zei Liv. ‘Als ik Lieve echt wil leren kennen...’

Imme stond verontwaardigd op.

‘Ik weet niet wat ik hoor!’ riep ze. ‘Ik weet verdomme niet wat ik meemaak. Dit is echt...’

Ze trok haar jas aan en keek Noah met vuur in haar ogen aan.

‘Waar gaat dit over? Weet je wat? Jullie zoeken het maar uit met z’n tweeën. Ik trek me terug. Ik hoef die rol niet. Lieve wordt sowieso helemaal niets, dat kun je op je vingers natellen. Dit is echt bespottelijk. Ga lekker neuken met z’n tweeën!’

Zonder te groeten beende ze weg van de tafel. Noah en Liv volgden haar gang naar de uitgang.

Noah draaide zich naar Liv en keek haar aan. Na een tijdje zei hij: ‘Zo.’

Met kloppend hart keek Liv terug. Ze had zichzelf in hoge mate verbaasd.

‘Zou je echt met me naar bed gaan?’

‘Zou je dat echt van me vragen?’

Noah glimlachte.

3

In de weken voor hun ontmoeting lazen Bison en Liv onafhankelijk van elkaar het door Noah geschreven script. Alle drie zijn eerdere scenario’s waren geschreven door Casper de Goede, die voor zijn werk aan Noahs debuut Sub een Gouden Kalf én een Nederlands Licht had gewonnen, en voor zijn latere twee films voor beide was genomineerd. Dat schiep een band.

Ooit had Casper drie romans geschreven, maar die waren bijna nergens meer te vinden. Het afgelopen jaar kreeg hij geen honorarium meer over zijn boeken, maar wel € 0,70 overgemaakt voor uitleningen van de bibliotheek. Het jaar daarvoor was dat nog € 1,10. Het was alsof Caspers boeken er nooit waren geweest: zijn naam werd vergeten in literaire overzichten en hij werd niet meer gevraagd voor lezingen uit eigen werk. Om in zijn levensonderhoud te voorzien was hij begonnen met het schrijven voor tv, reclame en film. Aanvankelijk deed hij dit met het dedain van een verheven literator, maar toen hij ontdekte met hoeveel creativiteit en werklust zijn gemakzuchtig geschreven scènes werden verfilmd, begon hij zich op het metier toe te leggen. Met enige schroom kocht hij een stapel Amerikaanse zelfhulpboeken over scriptschrijven, waarna hij zich alles eigen maakte over plotpoints, focalisation en establishing. Dat dingen geshowd moesten worden en niet getelld. Dat je je altijd de vraag moest stellen: what’s the worst thing that could happen?

Hij was een paar jaar bezig voor commerciële omroepen in Nederland en België toen hij — voor zijn eigen plezier en zonder opdracht van een producent of regisseur — het plot van de zwartromantische ‘kerstdramady’ Voor Hoofd Na schreef, een film over een vrijgezelle mooie moeder die voor haar eveneens single vrienden en vriendinnen een copieus kerstetentje geeft. De rest is geschiedenis. Het werd Caspers claim to fame: drie grote producenten streden om de rechten en in het jaar dat de film verscheen werden alle bezoekersrecords verbroken (nog steeds krijgt Casper jaarlijks een enorm bedrag aan royalty’s overgemaakt).

Toen Noah net van de Filmacademie kwam trok hij de stoute schoenen aan en vroeg hij Casper een script te schrijven. Een bevriende producent had Casper al getipt dat Noah Boudrin iemand was om in de gaten te houden, en dus stemde hij ermee in. Het werk aan het script betaalde slecht, vond Casper, al moest hij toegeven dat die jonge hond potentie had.

Er was een door Noah geschreven begin van een treatment over een politicus die een prostituee bezocht, maar het lukte Noah niet een acceptabel scenario in elkaar te draaien. Scriptschrijven was niet zijn fort en daarbij kwam dat Noah het werken met een al te dwingend script in wezen overschat vond: liever ging hij uit van wat er op een set gebeurde. Casper nam de jongen onder zijn hoede en kwam met het idee de film Sub te noemen en de rol van de prostituee veel groter te maken. Pas toen hij tijdens de première zag met hoeveel flair en overtuigingskracht zijn plot was uitgewerkt, besefte hij hoe talentvol Noah werkelijk was. En hoe bijzonder Lieve — maar dat wist hij al.

Tot zijn grote teleurstelling vroeg Noah Casper niet het script te schrijven van Lieve. Noah vond dat hij het tegenover zijn verongelukte jonge echtgenote verplicht was om zelf het plot over haar te maken. Casper legde zich er schoorvoetend bij neer.

4

Liv Minnema en Bison van Beerschot zagen elkaar voor het eerst in de repetitieruimte van de producente. Liv kwam als laatste binnen, Bison en alle andere acteurs waren al aanwezig. Er heerste de opwinding van ‘de eerste lezing’, het jubelende moment als de regisseur en alle belangrijke acteurs aan een grote vergadertafel voor de eerste keer gezamenlijk het scenario doornemen. Meestal wordt er een glas geheven en energiek gespeecht, waarna iedereen zijn ‘clausen’ leest, zonder tekstinterpretatie, al te opdringerig acteerwerk of een regisseur die de scènes duidt. Een eerste lezing is als een eerste training, een eerste paal in de grond, een eerste kus.

Er was een cameraploeg van ‘The Making Of Lieve’ aanwezig om dit belangrijke moment vast te leggen. Er worden bijna geen grote films meer gemaakt zonder dat er een aparte crew rondloopt die gebeurtenissen op en rond de set schiet. Tv-zenders en producenten zijn gek op dit soort goedkope en goed scorende opnames. De making-of-cameraman registreerde de eerste ontmoeting tussen Liv en Bison. Het was Noah die hen, met enige plechtigheid, aan elkaar voorstelde.

‘Eindelijk treffen we elkaar,’ zei Bison, die zijn armen spreidde. Liv en hij zoenden elkaar, alsof ze dat onder normale omstandigheden ook zouden hebben gedaan. Verloren vrienden, die elkaar na jaren van afzondering weer tegenkomen.

‘Je bent langer dan ik had gedacht,’ zei Liv.

‘Waar ben je al die tijd geweest?’ vroeg Bison met enige nadruk, zich bewust van de draaiende camera. ‘Wat deed ik met mijn leven voordat ik jou ontmoette?’

Hij bedoelde het ontwapenend.

‘Ik zie uit naar Lieve met jou,’ zei Liv, zacht en oprecht.

Toen iedereen zat nam Noah het woord. Bewogen vertelde hij over zijn liefde voor Lieve Vanlieve en haar liefde voor hem. Hij bedankte iedereen die aan de film wilde meewerken en hoopte dat hun inspanningen de geest van zijn geliefde levend zouden houden. Er werd geapplaudisseerd en verschillende acteurs namen het woord om te zeggen wat een bijzondere vrouw Lieve was geweest, hoe geweldig ze het vonden dat ze aan dit project konden bijdragen en hoe bijzonder het script was. Noah pinkte een traan uit zijn ooghoek. Hij hernam zich en stelde voor geen tijd te verliezen en te beginnen met de lezing van het scenario.

‘We beginnen op pagina 1...’ zei hij, terwijl hij een dikke map opensloeg. ‘Scène 1. Interieur. Evening. De Neukscène. Er staat verder niets bij... Gaan we naar scène 2. Exterieur. Day...’

‘Eh, Noah?’

Er werd voorzichtig gelachen.

Het was Bison die zijn regisseur had onderbroken.

‘Ik heb deze scène ook gelezen en ik vroeg me af of je er iets over zou kunnen vertellen. Er staat nu alleen De Neukscène...’

De voorzichtige lach ging over in een schater.

‘Ik begrijp wat je bedoelt, maar dat is precies wat het is,’ zei Noah. ‘We beginnen de film Lieve met stevige seks. Uitstekende expositie, zou ik zeggen. Kennen jullie Betty Blue? Frans jarentachtiggevalletje over een met zichzelf kampende knapperd, gespeeld door Béatrice Dalle, die verliefd wordt op een schrijver met een writer’s block. Kitsch, maar lekkere kitsch. Film begint met een knetterende naaiscène. Baf! Zoiets wil ik ook! Iedereen meteen op het puntje van zijn stoel. We gaan geen zoete broodjes bakken in deze productie, we gaan eerst eens even stevig van bil. Daar begint een goede relatie mee. Elkaar eerst goed naaien, en dan lullen we verder.’

‘Stevig van bil?’

‘Stevig van bil. Ik had in het script kunnen opschrijven hoe en wat en welk lichaamsdeel waarin precies, maar dat zien we op de set wel. Zoiets kun je niet plannen. Vandaar De Neukscène. Begrijpt iedereen wat ik bedoel. Daarom beginnen we op de eerste draaidag meteen met deze opname. Maken jullie je borsten maar alvast nat.’

Terwijl het gezelschap wederom in lachen uitbarstte keken Bison en Liv elkaar aan. En zo ging het voortdurend. Zo nu en dan keek Liv naar Bison, en Bison naar Liv. Ze spraken hun deel van de tekst en maakten aantekeningen van de aanwijzingen die Noah bij iedere scène gaf. Liv vroeg zich af of ze Bison aantrekkelijk zou vinden als ze hem in een café zou tegenkomen. Natuurlijk was hij een knappe jongen, maar niet iedere knappe jongen vond ze opwindend en niet iedere man die ze opwindend vond was knap.

Liv had al tijden geen relatie. Ze had een grote reeks exen en exjes, en met sommigen van hen sprak ze nog weleens af om ergens wat te eten of te drinken. Met een enkeling van hen had ze na afloop van zo’n avond seks, al was dat zeker niet uit passievolle verliefdheid, maar uit gemakzucht of hoogstens als een weemoedige herinnering aan wat ooit was geweest. Voor haar stelden die exercities niets voor. Echt niet dus.

Leo, een van haar vaste ex-vriendjes, woonde inmiddels samen, maar dat weerhield hem er niet van met Liv te zoenen na een avondje drinken. Ze kende hem van haar studie in Maastricht. Hij zat een jaar hoger, ze speelde een paar rolletjes met hem in afstudeerfilms van studenten van de Filmacademie. Of ze ooit echt verliefd op Leo was heeft ze altijd betwijfeld, maar ze vond het nooit vervelend om bij hem te zijn. Ze had er ook geen probleem mee om met hem te zoenen toen hij samenwoonde, al voelde ze er nog steeds niets bij, anders dan dat ze het zoenen zelf en het gezelschap aangenaam vond. Soms deden Leo en zij meer dan alleen zoenen, dan knoopte hij in zijn auto zijn broek open en nam zij hem in haar mond en noemde ze hem klootzak als hij haar neukte, maar de keren dat dat was gebeurd was Leo na afloop veel te aanhankelijk en begon hij te vertellen hoe hij haar miste en hoe bijzonder ze voor hem was. En daarop zat ze nu juist niet te wachten.

Liever liet ze zich, wanneer ze behoefte had aan aandacht en opwinding, versieren door mannen van wie ze wist dat die zich niet aan haar zouden vastklampen, zoals zij dat niet aan hen zou doen: studenten in het café, mannen die met haar dansten in de Bloemenbar, mannen die voor de ochtend weer waren vertrokken of haar na de seks met een smoes hun appartement uit schopten. Als ze echt eerlijk was wist Liv niet of ze in haar leven überhaupt ooit verliefd was geweest, althans niet zoals haar vriendinnen euforisch, misselijk of depressief van liefde konden zijn. Liv was heus erg graag met mannen, maar niet per se langdurig met één man in het bijzonder.

5

Voor Bison was dat anders. Hoewel hij op het moment dat de eerste lezing begon ook vrijgezel was, had hij een paar allesbepalende relaties achter de rug. Als jonge student had hij een verhouding gehad met een oudere vrouw, hij had samengewoond met zijn eerste grote liefde, zijn tweede lange relatie was tot twee keer toe zwanger van hem geweest, ongewenst (dat wel) en hij had bij de derde zulk intens liefdesverdriet gevoeld dat hij oprecht niet verder meer wilde leven. Bison kon zich verliezen in een vrouw zoals een ander verslaafd raakt aan heroïne of crys tal meth.

Laila, officieel dus zijn eerste grote liefde, was destijds als zangeres aan het doorbreken in het clubcircuit. Ze had hem onder zijn ogen bedonderd, een dreun die Bison volledig lamsloeg. Iedereen in zijn omgeving wist dat ze regelmatig met anderen in bed lag, maar hij zag het niet. Toen hun relatie was geklapt — Laila is nog steeds met de man voor wie ze Bison verliet en heeft in Londen twee kinderen met hem — nam Bison zich voor zich nooit meer op deze manier te laten raken door een vrouw.

Een half jaar later was het weer zover. En toen die vrouw na tweeënhalf jaar uit zijn leven verdween — omdat ook zij een verhouding kreeg met een ander — ging hij als ongelovige naar een verlaten kerk, om op de koude plavuizen bij het altaar te knielen en voor zichzelf te zweren dat hij nu echt echt nooit nooit nooit nooit nooit meer verliefd zou worden.

Zijn eigen gebed verhoorde hij niet. Op een workshop ontmoette hij Olga, een scriptschrijfster uit Leeuwarden. Vrijwel direct kregen ze iets. Na een zeer heftige tijd vroeg Bison haar, om zijn liefde te bewijzen, in een vol restaurant ten huwelijk. Er werd luid geapplaudisseerd en binnen een kwartier verschenen foto’s op de social media. Een dag later verbrak Olga de relatie. Deze keer niet omdat er een ander in het spel was — nog niet — maar omdat ze Bisons liefde te overdonderend vond en het leven dat hij leidde te oppervlakkig. Ze pakte haar spullen en ging terug naar Leeuwarden, waar ze verhuisde zonder Bison een adreswijziging te sturen. Bison begon haar te zoeken. Hij scheurde in zijn zwarte Triumph naar Friesland, liep de cafés af waarvan hij wist dat Olga er weleens kwam, hij struinde door de winkelstraten van Leeuwarden, hij smeekte haar via WhatsApp zo vaak om een ontmoeting dat Olga hem blokkeerde en later zelfs van nummer veranderde.

En toen ontmoette ze een andere man, die minder dwingend was, haar veel meer ruimte gaf en een veel minder oppervlakkig leven leidde (hij was neurowetenschapper). Via via kreeg Bison dit te horen. Hij had al lang besloten wat hij zou doen als Olga niet bij hem terugkwam: dan zou hij zich verhangen. Ergens had Bison gelezen dat de eerste stap naar het plegen van zelfmoord de keuze van een methode is. Mensen die steeds zwabberen tussen verschillende manieren waarop ze zichzelf van het leven willen beroven, zijn nog lang niet zover als zij die hebben besloten hoe ze het gaan doen. In de tweede fase gaan potentiële zelfmoordenaars hun naderende actie aankondigen door signalen af te geven aan hun omgeving. Een opmerking hier, een verzuchting daar. Dat laatste deed Bison.

Tijdens een kerstdiner met zijn familie liet hij doorschemeren hoeveel hij van touwen wist, hij wist precies welk touw welk gewicht kon dragen. Waarom zou een acteur iets van touwen weten? Bij zijn vader — klinisch psycholoog in een ziekenhuis in Rotterdam — ging een alarmbel af. Twee dagen later, nog voor Oud en Nieuw, werd Bison opgehaald door Mathilde en Huib, zijn ouders, die hem verplichtten weer thuis te komen wonen tot hij zijn zelfdestructieve neigingen kwijt was. Een tijdje woonde hij inderdaad in zijn oude jongenskamer, waar Huib hem behandelde en hem eenvoudige antidepressiva voorschreef. Het middel sloeg aan en de liefde van zijn ouders heelde alle andere wonden. Mathilde kookte haar hele repertoire. Drie maanden na zijn komst nam Bison afscheid en vertrok hij in zijn sportautootje weer naar Amsterdam, vastbesloten zich nooit meer zo kwijt te raken in een vrouw. Een paar maanden later zat hij tegenover Liv tijdens de eerste lezing.

6