CARLO GROOT

Izar

Uitgeverij Podium
Amsterdam

© 2017 Carlo Groot

Omslagontwerp Bart van den Tooren

Beeld omslag Patricia Turner/Arcangel Images Inc

Verzorging e-book Coco Bookmedia

Foto auteur Ruud Pos

ISBN e-book 978 90 5759 846 3

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, april 2017

www.uitgeverijpodium.nl

‘Het boompje bloeit! Het boompje bloeit!’ Lisette slaat hard met haar hand op mijn arm. Ik schrik en moet met beide handen het stuur beetpakken om de auto op de weg te houden.

‘Kun je dat zo zien?’ vraag ik verbaasd terwijl de auto vaart mindert. Ik kijk naar rechts.

‘Daar, tussen de bomen door, zie je een beetje roze.’ Ze wijst in de verte.

Ik volg haar vinger en kijk naar de bomen van het Erasmuspark. Ik kan het niet goed zien en zet de auto stil. Achter ons wordt getoeterd, een bestelbusje scheurt ons met piepende banden voorbij.

‘Kijk,’ zegt Lisette nu zachter. Weer staar ik naar het park, langs de wilgen aan het water, voorbij de eiken achter de bloementuin. Ver weg tussen het groen kleurt iets wit en lichtroze.

‘Je hebt gelijk.’

‘We moeten ernaartoe! Misschien is hij bijna uitgebloeid.’

Ik rij om via de Bos en Lommerweg en parkeer de auto vlak bij de voetgangersbrug. We lopen langs de stenen ijsbeer en steken het water over.

‘Ik ben zo benieuwd!’ zegt Lisette terwijl ze mijn arm pakt.

Het is prachtig voorjaarsweer en het is rustig in het park. Een vrouw roept naar haar hondje dat het uit de bosjes moet komen. We dalen het pad af dat naar het vergeten grasveld aan de oostkant kronkelt.

Aan de westkant van het park ligt het grote veld, waar mensen voetballen, picknicken, hardlopen en met kinderwagens wandelen. Aan de zuidkant ligt de bloementuin, waar oude mannen de dag doornemen en pubers elkaar stiekem zoenen onder de pergola’s. Het vergeten grasveld is meestal het terrein van mollen en soms van een eenzame drinker.

Midden op het veldje staat een kleine boom, begeleid door twee houten palen. Het is een kersenbloesem met een wat merkwaardige, rechtopstaande kruin, waarschijnlijk een erfenis van zijn reis naar het park. Het was een lange rit, vanaf de boomkweker in het zuiden van het land naar Amsterdam, met samengebonden takken, achter op een vrachtwagen. Hij heeft het zwaar gehad.

In de kruin prijken wit-roze bloemetjes. Het zijn er niet veel, maar ons boompje bloeit.

We schuifelen het gras op, voorzichtig, alsof we ons op een bevroren sloot wagen. Langzaam draaien we om het boompje heen.

‘Wat is hij mooi,’ zegt Lisette.

We bekijken de jonge kersenbloesem van top tot teen. De bloesem ziet er babyfris uit en sommige knoppen moeten nog uitkomen. Ik pak de gladde stam beet, die zo dun is dat ik hem met mijn hand bijna kan omvatten. Ik kijk omhoog. Vlak onder de kruin is de stam nog dunner. Hier is de kruin van een jonge boom geënt op de stam van een oudere kersenbloesem, om zo de overlevingskansen te vergroten.

Mijn gedachten gaan eerst anderhalf jaar terug in de tijd en vervolgens een halve meter de grond in. Ik denk aan het briefje dat ik daar heb achtergelaten. Mijn keel begint pijn te doen.

Ik stap naar achteren en pak Lisette beet, die zich schokschouderend tegen me aan drukt. De zon werpt onze schaduw over de kleine kersenbloesem met de rechtopstaande kruin.

‘Hij bloeit,’ fluistert Lisette tussen de tranen door. ‘Hij heeft de winter overleefd. Ons boompje bloeit. Ik ben zo blij.’

Zomeravonden en
winterochtenden

1

‘Het is werkelijk niet te geloven. Dit is absoluut het scherpste mes dat ik in mijn leven heb gezien.’

Het is een donkere middag en ik hang voor de tv, in het Bijlmerappartement dat ik met Menno deel. Eigenlijk moet ik aan een opdracht voor school werken, maar de infomercials van Amazing Discoveries lijken belangrijker. Menno heeft wél discipline: hele dagen sluit hij zich op in zijn kamer om te studeren. Ik zie hem vandaag voor het eerst.

‘Eey Car,’ zegt Menno.

‘Mennie.’

Menno gaat voor de deur naar de gang staan en bekijkt zichzelf in de weerspiegeling van het glas. Hij slaat met zijn handen zijn enorme bos krulhaar achterover. Net als ik heeft hij haar tot halverwege de rug, alleen dan met krullen van het type telefoonsnoer. Hij draait zijn hoofd om te zien hoe de wereld hem van de zijkant moet ervaren.

‘Vanavond komt Lisette hier koken,’ zegt hij op geheimzinnige toon.

Ik brom afwezig.

‘Lisette studeert geschiedenis, is een rocker en heeft vijf tattoos.’

‘Zo.’

Op tv demonstreert presentator Mike de scherpte van het WonderBlade keukenmes door er een stuk marmer mee door te zagen.

Menno draait zijn kont richting de deur, zijn ogen rollen haast uit hun kassen als hij probeert te zien hoe de wereld zijn achterkant aanschouwt. ‘En: Lisette heeft tepelpiercings.’ Hij knikt, zijn ogen dichtgeknepen en zijn mond wijd open. Een geluidloze schreeuw van triomf.

‘Echt?’ Ik heb een tatoeage, een zorgvuldig samengestelde combinatie van symbolen, die volgens Menno iets wegheeft van een gestileerd bord spaghetti. Ik hou van tatoeages. Maar niet van piercings. Een stuk metaal door een lichaamsdeel dat vervolgens nooit meer helemaal heelt. Korstige wondjes. Viezigheid. En de gedachte dat je ergens achter kunt blijven haken.

‘Ze is ook nog vegetariër.’

‘Lekker type. Wat gaat ze koken?’

‘Weet ik nog niet, we gaan eerst samen schapjes doen.’

Menno praat graag met een bepaalde truttigheid over zijn activiteiten met vrouwen.

‘Gezellig saampjes naar de Jacques.’

De Jacques is de Jacques Hermans, de supermarkt tegenover onze flat, onder de Bijlmerdreef. Menno en ik hebben er een bijbaantje in de avondvulploeg. Schappen vullen, opruimen, dweilen en na afloop verschrikkelijk dronken worden. De assistent die de vulploegen leidt, laat ons na het werk onbeperkt bier uit de winkel drinken en doet daar zelf lekker aan mee. Eén keer is hij zo dronken dat hij de sleutel van het rolluik in het slot afbreekt. Hij kan bijna niet meer op zijn benen staan, maar stapt vrolijk in de auto en rijdt naar huis. Ik geloof niet dat we hebben geprobeerd het uit zijn hoofd te praten.

‘Ik merk het wel. Misschien moet ik maar vast een pizza bestellen.’

Het is iets na halfzeven als er op de deur van mijn kamer wordt geklopt. Ik sta zware akkoorden uit mijn elektrische gitaar te rammen en stop even.

Menno steekt zijn hoofd om de hoek van de deur. ‘Het eten is klaar.’ Hij glimlacht en laat veelbetekenend zijn wenkbrauwen op en neer bewegen. Tijd voor een kennismaking met de gepiercete vegetariër.

In onze groen gebeitste eethoek zit een niet onaantrekkelijk roodharig meisje. Ik loop naar haar toe en steek mijn hand uit. Ze staat op uit haar stoel.

‘Hoi. Carlo.’

De gemutileerde planteneter geeft me een stevige handdruk. Ze heeft een stralende glimlach. ‘Lisette. Hoi!’

De rockvrouwen die ik ken van concerten en rockkroegen lijken nogal op de kerels die er komen. Ze dragen een strakke spijkerbroek, grote witte basketbalschoenen en een zwart T-shirt. Ze hebben lang steil haar, niet zelden dood, en dragen meestal geen make-up. Het zijn bonkige provinciale wijven die op de dansvloer net zo hard lopen te beuken op heavy metal als de dronken kerels eromheen. Het zijn hardrockers met tieten.

De rockvrouw tegenover me heeft lang, krullend haar dat er verzorgd uitziet. Ze heeft zich opgemaakt en haar huid is bleek als van een porseleinen poppetje. In haar oren hangen grote zilveren ringen. Om haar polsen draagt ze een flinke hoeveelheid armbanden, die rinkelen als ze geanimeerd aan het vertellen is. Ze is klein en heeft een zwart truitje aan met een prettig decolleté. Van de vijf tatoeages en de piercings is niets te zien. Op zichzelf niet vreemd als je je kleren aanhebt, maar op een of andere manier verbaast het me dat dat allemaal onder die kleding verborgen is.

Lisette kijkt me indringend aan. ‘Jij bent het huisgenoot van Menno? Studeer je ook aan het VU?’

Ze spreekt met een accent dat ik niet kan thuisbrengen en gooit vol overtuiging lidwoorden door elkaar.

‘Ik doe een reclameopleiding. Grafisch Lyceum.’

‘Cool. In hoeveel jaar zit je?’

Er komen flink wat vreemde uitdrukkingen en versprekingen langs voordat Lisette vertelt dat ze veertien jaar in Amerika heeft gewoond en pas vijf jaar terug is in Nederland.

Tijdens het eten, een pastahap met spinazie die wel wat geraspte kaas kan gebruiken, word ik in Nieuw-Amsterdams bestookt met vragen. Welke muziek ik goed vind, waar ik vandaan kom, waar ik uitga. Lisette wil alles van me weten. En ze vertelt over zichzelf, dat haar ouders naar Amerika verhuisden toen ze zeven was en dat ze gek is op Californië. Ze praat over muziek die ze goed vindt, over haar verzameling van meer dan duizend platen. Ze praat over bands die ik alleen van naam ken, maar volgens haar zeker goed zou vinden. Lisette is een rocker, net als ik, maar toch is alles wat ze vertelt nieuw voor mij. Een rocker van een andere planeet.

Na het eten drinken we koffie in de doorgezakte zithoek. Menno zit dicht naast Lisette en laat zijn armen breed over de leuning liggen, in de hoop haar schouder te vinden. Maar Lisette zit op het uiterste puntje van de bank, haar ellebogen op haar benen geleund. De indringende blik, het lachende gezicht en de gekke zinsconstructies blijven het grootste gedeelte van de tijd op mij gericht.

2

‘Hallo, Richard Bleeke, Van der Gemert Makelaardij. Kom lekker binnen, je vriendin is er al.’

Ik kom lekker binnen en loop door het gangetje naar de woonkamer. Mijn blik glijdt langs het houtwerk, dat strak in de lak staat. De muren zijn keurig gesaust, het plafond perfect gestuukt.

Midden in de woonkamer staat Lisette. Ze heet voluit Lisette Alice en staat te stralen of ze in Wonderland is. Ze kijkt haar ogen uit naar het hoge plafond, de houten vloer, de openslaande deuren die uitkomen op de fikse achtertuin. We zijn al zes jaar samen, maar Lisette is verliefd als nooit tevoren. Of we nog iets van de vraagprijs af krijgen zal tijdens de onderhandelingen moeten blijken. Het huis is verkocht, dat staat vast.

De rest van de rondleiding is een formaliteit, maar toch leuk om te zien waar je straks meer dan de helft van je salaris aan kwijt bent. De keuken is ruim. De tuin is fantastisch, met een grote hardhouten veranda direct aan het huis. De badkamer is echt Amsterdams: je staat naast het toilet te douchen. De woning heeft een grote slaapkamer aan de kant van de tuin.

En er is een extra kamertje. Zo’n kamertje waar je bij starters op de woningmarkt maar één bestemming voor kunt bedenken: dit wordt de kinderkamer. Iedereen die later voor het eerst in ons huis rondloopt en het extra kamertje ziet, zegt ‘Dit wordt natuurlijk de kinderkamer!’ Zelfs bij de hypotheekverstrekker komt ineens de vraag of er een kinderwens is.

Ik vind dat een vervelend woord. Bedacht op papier, niet om hardop uitgesproken te worden. Het heeft iets ouderwets. Gaat heen en vervult uw kinderwensch.

‘Eigenlijk wel,’ zegt Lisette ondeugend. Haast schuldbewust zoekt ze mijn reactie en even kijken we elkaar aan. Een nerveus lachje ontsnapt uit mijn mond.

3

‘Ik denk dat Lisette kinderen wil.’

‘Dat verbaast me niets. Hebben jullie het erover gehad?’

‘Volgens mij durven we er allebei niet over te beginnen.’

‘Jij wilt het niet?’

‘Niet echt, nee.’

‘Je lijkt me zo’n leuke vader.’

‘Hoe kom je daarbij? Omdat je me een aardige kerel vindt? Niet omdat ik zo leuk met kinderen ben, neem ik aan. Kinderen vinden mij niet leuk, man. En ik vind kinderen niet leuk. En daarnaast: we zijn met zijn allen deze planeet aan het opbranden. Daar ga je toch geen kinderen op zetten?’

‘Je kunt je kinderen toch bewust opvoeden? Dan kunnen ze later een positieve bijdrage leveren aan deze wereld.’

‘Hou toch op. Hoe bewuster jij je kinderen opvoedt, hoe meer ze zich ertegen gaan afzetten. Kinderen zijn ook maar mensen. Jouw kinderen worden net zulke vervuilende, consumerende, onderdrukkende, racistische, machtsbeluste wezens als het grootste deel van de mensheid.’

‘Kinderen houden je jong, laten je de wereld door hun ogen zien. Mensen zonder kinderen worden vaak een beetje... excentriek.’

‘Ik hou van excentriek. En wat dacht je van mensen van wie de kinderen het huis uit zijn? Die beginnen zich pas vreemd te gedragen. Vooral tegen elkaar.’

‘Zonder kinderen wordt het later eenzaam, hoor.’

‘Is dat een reden om kinderen te nemen? Wat als je kinderen hebt die je bijna nooit komen opzoeken? Er is geen bejaarde die niet loopt te jammeren dat de kinderen en kleinkinderen te weinig langskomen. Als je steeds verdriet hebt om iemand die je bijna nooit ziet, kun je maar beter nergens op zitten wachten. Als je oud bent heb je het 99% van de tijd te doen met al die andere ouwe zeikers om je heen.’

‘Maar vind je het niet egoïstisch om geen kinderen te nemen? Je leeft dan alleen maar voor jezelf. En eigenlijk ontzeg je iemand het leven.’

‘Wél kinderen nemen is bij uitstek egoïstisch. Je doet het omdat je denkt dat het jóu uiteindelijk gelukkiger maakt. Of omdat het moet van je geloof. De kinderen die je niet hebt zal het een worst zijn. Trouwens, is het van jou dan niet egoïstisch tegenover de kinderen die je niet hebt? Hoe kun je stoppen na een tweede kind? Waarom niet doorkrikken en kinderen eruit poepen tot je helemaal in tweeën ligt? Egoïst!’

‘Rustig gast. Het zit je hoog, he?’

‘Inderdaad.’

4

Iedereen zou in een band moeten spelen. Er is niks zo lekker als onder het genot van een biertje je gitaar ervanlangs geven alsof-ie is vreemdgegaan met je vriendin. Als je dat in groepsverband doet en af en toe kunt optreden, is het feest helemaal compleet. Bovendien levert het (als je ervoor in de markt bent) veel vrouwen op.

De muziek van onze band bestaat uit vette drums van Chris, zware bas van Menno, beukende gitaarakkoorden van Ruben en mij, en matige zang. Die komt ook van mij.

Donderdagavond is oefenavond, in een repetitiestudio waar ik vanaf mijn huis in een kwartiertje naartoe loop. Een muffige plek waar een grijze rooksluier hangt en de geur van oud bier zich vermengt met die van zwetende rockers. De oefenruimtes bevinden zich onder de grond, wat het idee versterkt dat je van de aardbodem verdwenen bent.

De band is niet zomaar een muziekgezelschap, maar een plek waar de tijd heeft stilgestaan. Een mannenwereld, waar alles al tien jaar lang hetzelfde is. De bandleden, de instrumenten, de gesprekken. Die gaan onder invloed van drank en gedroogd gras over politiek, over de vraag of je Rita Verdonk zou kunnen neuken (als het moest), over de situatie op je werk, over de positieve aspecten van een atoomoorlog, over of pissen onder de douche goed is tegen voetschimmel. De band brengt het beste in je naar boven.

‘Ik moet trouwens nog iets vertellen,’ zegt Menno met een schittering in zijn halfdronken ogen. We hangen op de afgetrapte banken in de zithoek van de repetitiestudio. Het is pauze, wat dankzij de oeverloze gesprekken zomaar een uur kan duren.

Dit is de Menno met wie ik samenwoonde in de Bijlmer, die ooit een oogje had op Lisette maar nu alweer een aantal jaren met Heleen is.

Ik weet wat hij gaat zeggen. De jongensachtige onschuld van de band is definitief voorbij. Onze ondergrondse mannenwereld wordt vanaf nu geïnfiltreerd door verhalen over zwangerschappen, vieze luiers en flesjes geven. Verhalen over slapeloze nachten, eerste woordjes, eerste stapjes, babyprakjes, nieuwe rompertjes, oranje diarree, nieuwe speelgoedjes, te kleine kleertjes, maxicosi’s, braaksel op je overhemd.

5

Er zijn momenten waarop het me wel geinig lijkt om een kind te hebben. Bijvoorbeeld als ik een jonge kerel zie met een dochtertje voor op de fiets, de blonde meisjesharen wapperend in de wind. De trotse vader als beschermengel, dat voelt anders dan twee ouders en een kind. En een stel met meerdere kinderen geeft weer een ander gevoel. Met één kind heb je gewoon een kind, met meer kinderen heb je een gezin en ga je verhuizen naar een Vinex-wijk. In volgorde van aantrekkelijkheid: 1. Vader en kind (bij voorkeur dochter), 2. Ouders en kind, 3. Gezin.

En stiekem ben ik best benieuwd hoe een kruising van Lisette en mij eruit zou zien. Knap, natuurlijk.

‘Its hair would be so curly,’ reageerde Lisette. Gezien onze beider krullenbollen is dat best waarschijnlijk. Na verder doorakkeren concludeerden we dat het grote voeten, flaporen en een grote neus zou hebben (Carlo) en een dikke kont en korte benen (Lisette). Een aantrekkelijk geheel.

Allemaal leuk en aardig, maar met dit soort gesprekjes zet ik onbewust de deur op een kier. En tot overmaat van ramp wonen we in een huis met een perfecte kinderkamer. Gelukkig wil Lisette graag trouwen.

Nu klinkt dat vreemd uit mijn mond, want ik heb niet veel met het huwelijk. Maar de kinderwensch van Lisette steekt steeds vaker de kop op en een huwelijk geeft mij uitstel van executie. Er moet gepland, geregeld en verheugd worden, waardoor Lisette hopelijk wat minder last heeft van kriebelende hormonen. Daarbij is onze echtverbintenis een soort wisselgeld: met mijn jawoord kan ik in elk geval een van haar twee liefste wensen in vervulling laten gaan. Nooit zal ik haar stralende gezicht vergeten, toen ik tijdens een regenachtig weekendje Ameland op de parkeerplaats bij de buurtsuper zei dat we het maar moesten doen.

En zo zingt Johnny Cash op 31 augustus 2001 over de liefde, terwijl we de art nouveau trouwzaal in het Amsterdamse Grand Hotel binnenlopen. Lisette draagt een crèmekleurige Marilyn Monroe-jurk, ik een roze pak. Mijn gezicht wordt plakkerig van de zeepbellenregen die onze vrienden en familie over ons uit blazen. We borrelen in Café De Jaren en feesten het dak eraf in De Vondelkerk. De volgende dag vliegen we naar Cuba, waar we mojito’s drinken, Cohiba’s roken en op 11 september in de lobby van een vervallen hotel de New Yorkse Twin Towers ten onder zien gaan.

6

We hebben elkaar tegenover de rest van de wereld het jawoord gegeven en de rest van de wereld ziet daar graag een kindje bij. Ik had gehoopt dat de roze wolk van ons huwelijk de aandacht van Lisette wat langer zou afleiden, maar de eerste voorbereidingen zijn al in gang gezet. Ze is gestopt met de pil om er zeker van te zijn dat, áls we aan de slag gaan, de pilhormonen uit haar lichaam zijn verdwenen. We rotzooien dus met condooms, wat niet ideaal is maar als voordeel heeft dat je minder vaak je bed hoeft te verschonen. Daarnaast slikt Lisette multivitamines met foliumzuur. Dat schijnt de kans op een open ruggetje of open schedel te verkleinen. Áls we dan een kind nemen, dan het liefst een met een dicht hoofd.

Maar met het uiteenspatten van de internetbubbel en het New Yorkse World Trade Center komt er een kinkje in de kabel.

Ik werk als copywriter bij een groot internationaal reclamebureau. Het soort bureau waar op vrijdagmiddag de coke rondgaat, waar je in bezemkasten nog weleens een volgeschoten condoom tegenkomt en waar de creatief directeur meestal rond tien uur ’s avonds halfdronken in zijn Porsche stapt om naar huis te gaan. Een bedrijf, kortom, met een zekere grootheidswaan. En een bedrijf waar door het instorten van de economie de helft van het personeel moet verdwijnen. Ik word ontslagen.

De onzekerheid grijpt me naar de keel. Lisette werkt ook en we zullen niet snel in de bijstand raken. Maar mijn ontslag is een uitstekende voedingsbodem voor mijn twijfels.

‘Ik wil niet meer wachten,’ zegt Lisette als we op vrijdagavond nog wat natafelen. ‘We zijn al acht jaar samen en ik wil een kindje. Van jou! Misschien wil ik het daarom zo graag, omdat ik het samen met jou wil.’

‘Ik heb niet eens een baan!’ roep ik. ‘Dit is niet bepaald het ideale moment voor kinderen.’ Het meervoud betekent niet dat meerdere kinderen een optie zou zijn, maar wordt door mij gebruikt om de situatie te dramatiseren.

‘Ik ben vierendertig. Ik wil geen oude moeder zijn. Denk je dat het ideale moment ooit gaat komen?’ Het klinkt verbeten.

‘Ik weet niet eens óf ik het wel wil,’ zeg ik. ‘Ik zit helemaal niet te wachten op een kind. En daarbij: iedereen vindt dat het de verkeerde kant opgaat met deze wereld, en toch wil iedereen kinderen. Dat is toch egoïstisch? Hoe kunnen we...’

‘Er is geen rationele reden om aan kinderen te beginnen!’ Lisette onderbreekt me met luide stem. ‘Niemand kan je vertellen dat het verstandig is. Het is gewoon een natuurlijke behoefte.’

‘Net zoals de natuurlijke behoefte om vlees te eten?’ sneer ik. Ook ik begin mijn stem te verheffen.

‘O, krijgen we dat!’ De woorden worden nu uitgespuwd, de vlammen schieten uit haar ogen. ‘Ik geef om dieren. En ik geef ook om kinderen. Jij geeft daar allemaal niks om? Wat mankeert jou eigenlijk?’

De ruzies die Lisette en ik hebben zijn fel en giftig. Er ontstaat vaak binnen een halve minuut een kettingreactie, waarbij we schuimbekkend tegenover elkaar staan.

Gescholden wordt er niet. Waar mijn vrienden hun vriendinnen nog weleens voor kuthoer of tyfuswijf uitmaken, en zelf worden uitgemaakt voor klootzak of laaglulletje (de creativiteit van sommige vrouwen zorgt voor een hoop lol binnen de band) is het bij ons een ongeschreven regel dat we niet schelden. Ik denk dat we allebei bang zijn dat de ander dan echt ontploft.

Maar we doen wel erg ons best om elkaar op de gevoeligste plekken te raken.

‘Wat míj mankeert? Ik ben niet degene die bij een psycholoog loopt!’

De knagende kinderwensch heeft Lisette een maand geleden doen besluiten geestelijke bijstand te zoeken. Die krijgt ze van Vera, een vrouw die me doet denken aan een typetje uit Koot en Bie en die zelf geen kinderen heeft. Ik zie het als een soort lotgenotencontact.

Het is stil. Dan staat Lisette woest op van tafel, waarbij ze haar bord raakt en haar mes luid rinkelend op de grond valt. Even denk ik dat er met iets gegooid gaat worden. ‘Hoe durf je,’ zegt ze zacht. Dan loopt ze weg. Ik hoor met een dreun de voordeur dichtslaan.

Is mijn weerstand tegen kinderen groter dan het verlangen van Lisette, vraag ik me af. Wat betekent het voor haar om kinderloos door het leven te gaan, wat betekent het voor mij om vader te worden? Iemand een kind opdringen is groot. Hoe groot is het om iemand een kind te ontzeggen? Hoe groot is het om iemand een kind te gunnen?

7

‘Lisette en ik hebben de condooms weggegooid. We gaan ons voortplanten.’

‘Jullie gaan aan kinderen beginnen?’

‘Hoho. Eén kind. Lijkt me meer dan genoeg.’

‘Dat is goed nieuws. Dus jij wilt het nu ook?’

‘Het lijkt me ergens wel leuk.’

‘Dat klinkt niet of je ernaar uitkijkt.’

‘Oké: het lijkt me wel leuk.’

‘Wel leuk?’

‘Van mij hoeft het niet. Maar ik denk dat ik met een kind ook wel gelukkig zal zijn. Lisette wil het graag. Het is voor haar heel belangrijk en voor mij niet. We zien het wel.’

‘Het is een grote verantwoordelijkheid. Je moet er helemaal achter staan.’

‘Het heeft niet voor niets een paar jaar geduurd. Ik moest aan het idee wennen. En wie weet, misschien vind ik het wel leuker dan ik nu denk.’

‘Je kunt van tevoren niet bedenken hoe het is. Ik denk dat het voor mannen die het graag willen ook weleens tegenvalt.’

‘Precies. Niet te veel over nadenken. Het moet je overkomen en dan gaat het hopelijk allemaal vanzelf.’

‘Voor je het weet zijn ze het huis weer uit.’

8

Als je altijd alles hebt gedaan om een zwangerschap te voorkomen, is onbeschermde seks een beangstigende ervaring. Je zou namelijk zomaar je vrouw zwanger kunnen maken. In theorie.

Op een of andere manier hebben Lisette en ik altijd het idee gehad dat er weinig voor nodig zou zijn om in verwachting te raken. Ik kijk er dus een beetje van op als het even duurt. En na een half jaar begin ik me ongemakkelijk te voelen. Er zal toch niet iets aan de hand zijn? Ik zoek de oorzaak vooral bij mezelf. Zo kom ik van onwaarschijnlijke defecten (lul te kort? Hoe lang hij ook is, het schiet op zeker moment door je hoofd) op iets wat wel wat vaker voorkomt: slecht zaad. Ik bedenk een scala aan mogelijke oorzaken. De strakke spijkerbroeken uit mijn puberjaren. Echte ballenknellers. Het feit dat ik een hekel aan fruit heb. En dat ik rook (een paar sigaretten in het weekend, maar toch). Het voelt alsof mijn zaad de boosdoener is en ik voorzie allerlei enge onderzoeken.

Maar voor het zover is valt er nog wel iets te verbeteren aan onze timing, vindt Lisette. Het wordt tijd om met de kalender en thermometer het juiste moment in de cyclus te bepalen. Zo weten we het tijdstip van de eisprong en dus het moment suprême voor mijn zaad.

Niet bepaald factoren die het seksleven er opwindender op maken. Wie denkt er aan voortplanten als hij lekker ligt te neuken? De schoonheid van het ontstaan van nieuw leven heeft werkelijk niets te maken met de geile vunzigheid van goeie seks. Het brengt mij in elk geval niet tot grote hoogten, wat leidt tot lastige situaties.

‘Je weet dat we vandaag weer moeten, hé?’

‘O ja.’

En ’s avonds:

‘Stop maar, het lukt niet.’

‘Fijn. Nou, ik ga onder de douche en slapen.’

‘Niet boos worden, Lisette. Dat kan toch gebeuren?’

‘Ik ben niet boos. Maar het is wel stomvervelend.’

‘Voor mij is het ook niet leuk.’

Seks op commando: het lijkt leuk tot je er zelf het slachtoffer van wordt.

Zo neuken we met wisselend plezier de seizoenen door. Maar de ongesteldheid blijft komen.

‘Ik vind dat we naar het ziekenhuis moeten gaan,’ zegt Lisette op een avond.

‘We zijn nog niet eens een jaar bezig,’ zeg ik. ‘En ik wil helemaal niet naar het ziekenhuis. Als we een kind krijgen, moet dat op de natuurlijke manier.’

‘Ik word er doodongelukkig van. Als er iets aan de hand is wil ik dat nú weten. Niet als we jaren verder zijn.’

Ik ben een pussy bij de dokter en al helemaal in het ziekenhuis.

‘We moeten gewoon geduld hebben.’

9

‘Ik voel me slecht. Misselijk en slap,’ zeg ik tegen Menno.

Een safari in Afrika stond al lang op mijn bucketlist. Lisette zag het niet zitten om een maand lang in een open vrachtwagen door de wildernis te rijden, dus heb ik Menno overgehaald om mee te gaan. We hebben wekenlang in voddige tentjes in fantastische wildparken gekampeerd. Vannacht verblijven we in een oud hotel in Eldoret, een stad in het westen van Kenia. En ik voel me allerbelabberdst.

‘Ik ga beneden wat eten,’ zegt Menno. ‘Zal ik tegen Kip zeggen dat je niet lekker bent?’ Kip is Kiptoh, onze Keniaanse reisleider.

Vijf minuten later staat Kip naast mijn bed.

‘Carlo, are you siek?’ vraagt hij met zijn zijdezachte stem.

Ik vertel hem in hijgerig Engels dat ik me voel alsof ik door een olifant ben vertrapt.

‘Hmmm,’ zegt Kip. Hij kijkt een beetje bezorgd. ‘I can take you to the hospital.’

Eldoret is bepaald geen El Dorado. Voor ik naar een ziekenhuis ga in deze verschrikkelijk smerige stad met open riolen wil ik zeker weten dat ik halfdood ben. We besluiten af te wachten hoe ik me de volgende ochtend voel. Menno en Kip verlaten de kamer, de avond is nog jong.

Het wordt nacht en het wordt erger. Ik voel me zo slecht dat ik niet meer stil kan liggen. Ik tril met mijn benen en schuif ze voortdurend heen en weer. Als ik voor de zesde keer naar de wc ga is de diarree zo dun dat het lijkt of ik uit mijn reet zit te pissen. De wandeling terug naar mijn bed voelt als een marathon. Ik plof neer en doe mijn ogen dicht.

Ik doe mijn ogen weer open. Menno ligt ineens in het bed naast me te slapen, dus blijkbaar ben ik even weggedommeld. Ik ben drijfnat van het zweet en heb het kokend heet en ijskoud tegelijk. Allemachtig wat voel ik me slecht. Zou ik een exotische ziekte hebben? Malaria? Knokkelkoorts? Alles doet pijn. Het voelt of mijn botten in een bankschroef staan die langzaam wordt aangedraaid. Nog steeds kan ik niet stilliggen. Toch naar het ziekenhuis morgen? Eerst weer een verschrikkelijke kramp loslaten op de wc. Er komt niks meer uit me.

Ik hoef niet over te geven, maar dat zegt niets. Ik kan namelijk niet overgeven. Hoe ziek of dronken ik ook ben, nooit moet ik kotsen. Vroeger, tijdens de zuippartijen op West-Friese kermissen, gingen vrienden soms even een braakje leggen om vervolgens weer lekker door te feesten. Voor mij geen optie, mijn slokdarm is eenrichtingsverkeer.

Zo lig ik urenlang doodziek wakker, op een hotelkamertje in een Keniaanse stad. Ik denk aan thuis en ik denk aan Lisette. Straks ga ik dood en heb ik haar geen kindje gegeven. Is dit een vloek? Een beproeving? Ik geef me over, Lisette. Ik ga naar het ziekenhuis als jij dat wilt. Ik overleef het wel. Als ik dit overleef.

Buiten klinkt versterkt Swahili-gebrabbel. De imams maken zich op voor het ochtendgebed. Na twintig minuten verstomt het gebrabbel en maakt plaats voor luid gejammerde islamitische liederen. Ik doe met bibberende handen oordoppen in en probeer te slapen.

‘Psst? Carlo? How are you doing?’ Kip wekt me door de oordoppen heen uit mijn slaap. Ik open mijn ogen, het is klaarlichte dag. Nog steeds heb ik overal pijn en ik heb de smaak van een bedorven pak karnemelk in mijn mond. Maar ik heb geslapen. De misselijkheid en koorts lijken minder.

‘Do you want to go to the hospital?’

‘No, no I don’t,’ zeg ik hees.

En dan, zo zacht dat Kip het niet kan horen: ‘But I will.’

10

Midden in de hal van het Sint Lucas Andreas Ziekenhuis staat een bronzen beeld van een hond. Het is geen vrolijk beeld: de hond laat zijn kop hangen en ook zijn staart heeft hij tussen de benen. ‘Who would put a sappy doggy like that here,’ zegt Lisette vol onbegrip.

We melden ons bij de balie van de afdeling Fertiliteit en nemen plaats in de wachtruimte. Daar zitten zes mensen in drie kleuren. Een islamitisch stel, een grote donkere vrouw met een kindje en een blank stel, een stuk jonger dan wij. Allemaal krijgen ze blijkbaar niet zo gemakkelijk een kindje. Maar die donkere vrouw dan? Lukt het na de eerste niet meer? Of ging dat ook al niet zo makkelijk? Hoe zit dat bij moslims, is het voor hen een grote drempel om naar het ziekenhuis te gaan? Mag die vrouw wel met de benen wijd bij de dokter? Is dat jonge stel niet een beetje jong om aan kinderen te beginnen, laat staan ervoor naar het ziekenhuis te gaan?

De deur van kamer 104 zwaait open. ‘Meneer en mevrouw Groot,’ roept een blonde vrouw.

Ze is jong, maar ze is een echte dokter. Witte jas, stevige handdruk, welbespraakt. ‘Kees van der Hulst,’ stelt ze zich voor. Onze dokter heet Kees. Die naam past haar op een of andere manier als een handschoen.

We gaan aan haar bureau zitten. Ik merk dat ik nerveus ben. Misschien komt het door de licht steriele lucht in de kamer. Of door de gynaecologenstoel die half achter een gordijntje schuilgaat. Of door de posters met doorsneden van geslachtsdelen.

‘Wat kan ik voor jullie betekenen,’ begint dokter Kees geroutineerd.

Lisette doet ons verhaal. Jaar bezig, niet zwanger. Ze schiet vol.

‘Je hebt het er moeilijk mee, hè?’ zegt dokter Kees. Gelukkig heeft ze een doos tissues klaarstaan op haar bureau. Dit is een plek waar veel gehuild wordt.

‘Er zijn een aantal manieren waarop we jullie kunnen helpen. Maar eerst gaan we bekijken of de randvoorwaarden goed zijn.’ Er volgen een aantal vragen over het hebben van ziekten, het indalen van teelballen en onze levensstijl. Onze antwoorden geven geen reden tot ongerustheid.

Dokter Kees vertelt over de volgende stappen. ‘Bij Lisette gaan we kijken of haar hormoonspiegel goed is en doen we een klein inwendig onderzoek. Dat gebeurt vaginaal, met een echoapparaat, daar hoef je je geen zorgen over te maken. Ook moet je bloed laten prikken. Carlo heeft het helemaal makkelijk, van hem hoeven we alleen het sperma en het bloed te onderzoeken.’

Shit. Bloed prikken.

Het inwendig onderzoek bij Lisette kan meteen plaatsvinden.

‘Achter het gordijn kun je je uitkleden. Bovenkleding mag aan blijven.’

Even later ligt Lisette met de benen wijd op de gynaecologenstoel.

‘Wil je erbij zijn of blijf je daar zitten?’ vraagt dokter Kees.

‘Ik blijf wel hier.’ Ik krijg de kriebels van deze plek. Een lichte misselijkheid dient zich aan.

‘Dat dacht ik al,’ lacht Lisette vanuit de ligstoel.

Dokter Kees vraagt niet verder en trekt het gordijn dicht. Ik hoor haar stem.

‘Even ontspannen... ik ga kijken. Hier op de monitor kun je meekijken.’

Ik voel me bijzonder buitengesloten maar het is niet anders.

‘Hier zie je de baarmoeder. Die is nu klein en je ziet weinig slijmvlies. Wanneer moet je ongesteld worden?’

‘Over anderhalve week.’

‘Dat klopt helemaal met wat ik zie,’ zegt dokter Kees. ‘En... even kijken... hier zie je de linker eierstok...’

‘O ja, jeetje!’

‘Dat ziet er allemaal prima uit. En hier... de rechter eierstok.’

Binnen een minuut is het onderzoekje alweer afgerond en mag Lisette zich aankleden. Ze komt weer naast me zitten. ‘Gaat het een beetje?’ lacht ze.

‘Ik kan niet zo goed tegen ziekenhuizen. En al helemaal niet tegen bloed prikken,’ zeg ik tegen dokter Kees.

‘Daar hebben veel mannen last van,’ zegt de dokter.

‘Ik val soms flauw als er geprikt moet worden.’

‘Dat komt voor,’ zegt dokter Kees zakelijk.

Ze vult een formulier in. ‘Je kunt beneden bij het afnamelaboratorium bloed laten prikken. Hier aan de balie maak je een afspraak voor het zaadonderzoek. Dat kun je op een afgesproken datum produceren en inleveren.’

‘Bij het zaad produceren val ik nooit flauw,’ probeer ik een slechte grap te maken.

Dokter Kees is niet onder de indruk. ‘Lisette, jouw bloed onderzoeken we op de vierde dag van je menstruatie. Dat heeft te maken met je hormoonspiegel. Je zei dat je over anderhalve week ongesteld moet worden?’

‘Ja,’ zegt Lisette. Ze heeft haar agenda al voor zich. ‘Ik denk... maandag de drieëntwintigste.’

‘Oké,’ zegt dokter Kees. ‘Dan laat je vrijdag de zevenentwintigste bloed afnemen. Bij de fertiliteitsbalie kunnen jullie een afspraak maken om de uitslagen te bespreken.’

De data en cycli beginnen me nu al te duizelen. Lisette noteert het nauwkeurig in haar agenda.

Bij de balie neem ik een plastic potje en een formulier in ontvangst. De assistente geeft op samenzweerderige toon tekst en uitleg.

‘Het zaad mag je de ochtend van inleveren thuis produceren. Let er wel op dat je vanaf vijf dagen voor het produceren geen seks meer mag hebben. Het potje lever je beneden in bij het afnamelaboratorium.’

Zaad produceren. Hier wordt duidelijk professionele afstand gehouden tot de betreffende handelingen. Zo mijnheer Groot. De ochtend van de afspraak trekt u zich lekker af. Zoek gerust hulp van een geile pornosite uit uw favoriete genre. Maar let op: u mag de vijf dagen voor inleveren niet rukken. Pas dus op dat het potje niet overloopt.

Bij het bloed prikken ben ik direct aan de beurt.

‘Zal ik meegaan?’ vraagt Lisette.

‘Nee hoor,’ zeg ik quasinonchalant. Met opgeheven hoofd betreed ik afnamekamer 6. ‘Ik kan hier slecht tegen. Ik val meestal flauw,’ zeg ik niet geheel zonder gêne tegen de behoofddoekte bloedprikster.

Ze kijkt me even aan.

‘Het is goed dat u dat zegt. Maar het is zo voorbij. Heeft u lekker vrij vandaag?’ Ze houdt vrolijke prietpraatjes terwijl ze de binnenkant van mijn elleboog schoonmaakt. ‘Of moet u straks weer aan het werk.’ Ik voel een naald in mijn arm prikken.

‘Ja, helaas wel, haha,’ lach ik ongemakkelijk. Ik blijf als verlamd naar het gezicht onder de sluier staren. Vanuit mijn ooghoek zie ik dat de vrouw een volgend buisje pakt om met bloed te vullen. En dan, als het bijna achter de rug is, gebeurt het. Ik voel het bloed uit mijn hoofd wegtrekken, rechtstreeks het bloedbuisje in.

‘Druk dit watje maar tegen uw arm. Gaat het wel? U ziet een beetje bleek.’

‘Ik voel me niet helemaal goed.’ Aan de rand van mijn gezichtsveld twinkelen kleine sterretjes.

‘Ga maar met uw hoofd heeeeelemaal tussen uw benen.’ De prikster duwt mijn hoofd naar beneden.

‘Het wordt zwart voor mijn ogen.’ Het zweet staat op mijn rug. ‘Ik vind het niet eng of pijnlijk, maar op een of andere manier...’

‘Maakt helemaal niet uit. Blijf maar even zo zitten.’

‘Dat duurde lang!’ zegt Lisette als ik de wachtkamer weer in loop.

‘Stelde niks voor,’ zeg ik.

We lopen door de centrale hal naar buiten. Het is inderdaad mooi weer. Watje.

11