Laura van der Haar

..

Het wolfgetal

© 2018 Laura van der Haar

Omslagontwerp Loudmouth

Verzorging e-book Michiel Niesen

Foto auteur Keke Keukelaar

..

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, maart 2018

..

isbn 978 90 5759 892 0

..

www.uitgeverijpodium.nl

NAGELTRED

zaaknummer 1997.09.01.1.06

lichaam in binnenwater

‘Kijk jij weleens naar je kutje?’ In het licht van de zaklamp is Vikki’s mond een nog gemenere kloof, alsof het linkerdeel er in één keer afgerukt is, rats als een pleister. Er zit nog maar een klein restje lip, dat rafelend overgaat in de volle rechterhelft van haar mond. ‘Wat lach je nou?’

Alsof ik het woord ‘kutje’ nooit eerder gehoord heb inderdaad.

‘Iedereen doet dat hoor. Heb je een spiegel? Geef eens een spiegel.’ Vikki trekt haar onderbroek omlaag en ik moet mijn wang tegen de houten vloer drukken om goed te kunnen kijken, maar als ik al iets zie weet ik nog niet hoe het nou zit. Het ziet er ongeveer hetzelfde uit als bij mij, een slordig mondje in een minder slordig mondje, frommelig als Vikki’s echte mond.

‘Nee o nee shit!’ Ze slaat haar hand voor haar mond. ‘Omdat ik zo zit het spijt me zo sorry…’ En terwijl ze nog een paar keer sorry jammert pletst er een brede straal over mijn spiegeltje. Ronddwarrelend stof vermengt zich in de lichtbundel met Vikki’s pies, het zweeft op dezelfde manier, mistig. Haar plas verzamelt zich heel even binnen de rand van het spiegeltje en gutst dan over de vloerplanken, trekt een donkere baan over het ronde tapijt en loopt door tot aan de muur met mijn Boomerang-kaarten. ‘Snel pak dan iets!’ Op haar hurken kijkt ze om zich heen, beduusd, alsof ze nu pas doorheeft dat er bij haar van onderen iets gebeurd is, er tikken nog twee druppels op mijn spiegeltje, vrolijk wel, pok-ploink gaat het, licht en snel.

Het enige binnen handbereik is mijn opgevouwen pyjama met de drukknoopjes. Vikki veegt zichzelf ermee af en hinkend met haar onderbroek rond haar enkels dept ze de spiegel droog en dan de houten vloer, daarna boent ze driftig het geknoopte tapijt. Schoner wordt het er allemaal niet van, maar nu ze zo op haar knieën zit kan ik wel haar kutje echt goed zien.

‘Ik denk toch niet dat ik hier kan slapen,’ verkondigt ze ineens, alsof ze er ook al helemaal zeker van is.

‘Hoezo niet?’ Mijn stem schiet omhoog als limo door een rietje. Ze mag niet nu al weg.

‘Slaap jij hier wel goed dan?’ Met wijdopen mond kijkt ze me aan, wat er door die halve lip veel te expres uitziet, en mikt de natte pyjamaprop in de hoek. Ze veegt haar handen af aan het beddengoed en trekt dan pas haar onderbroek omhoog, hij is van hetzelfde blauw als de letters van de Bram Ladage, met aan de bovenkant rafelend elastiek. ‘Het zit hier tjokvol!’

‘Tjokvol wat?’ vraag ik en praat er direct weer overheen, want Vikki’s moeder heeft een gave, die kan geesten naar zich toe halen of zoiets, waar mijn ouders de slappe lach om hadden toen ze dachten dat ik ze niet kon horen.

Midden in de nacht vraagt ze of ik al slaap.

‘Nee niet echt.’

‘Oké.’

In het logeerbed naast me ligt ze zachtjes te zuchten, de pasgewassen lakens kraken stijfjes zoals sneeuw ook kan kraken wanneer je daar de eerste op bent.

‘En nu, slaap je nú?’

‘Nee nog niet.’ De geluiden om mij heen worden wel weer kleiner, zelf word ik ook steeds wat kleiner, duikel weg in mijn kussen.

‘Zou je je ouders please wakker kunnen maken,’ vraagt ze dan zo hard dat ik direct rechtop zit, ‘zodat ze me naar huis kunnen brengen?’

Mijn vader, die een trui over zijn pyjama aantrekt en midden in de nacht de auto start. Mijn broertje, die ook naar beneden komt en mijn moeder, die mij weer in bed stopt en vraagt wat hier nou weer gebeurd is.

‘Beker water,’ lieg ik.

De koplampen van onze Volvo over het pad, het knerpen van het grind, de koplampen op de wilgen, op het betonnen vlak van het bruggetje en dan met een wijde boog linksaf, de dijk op. Vanuit mijn raam kan ik de lichtbundels nog een klein stukje volgen, ze stompen als een stroboscoop door de bomen tot het bordje 200 loswal naast het aquaduct. Vikki zit voorin en verdwijnt uit het zicht en het donker dat overblijft lijkt ineens veel voller.

De volgende morgen ben ik al wakker voordat mijn moeder me komt halen voor het ontbijt. In de woonkamer staat de televisie aan, net als gisteren, terwijl die anders nooit aanstaat ’s ochtends. Er zijn flatgebouwen in beeld, hoger nog dan de flats verderop. Mijn moeder stamelt dat het heel, heel erg is, volgens mij huilt ze. Ik vraag of zij iemand kent in de Bijlmer, waarop ze antwoordt dat ik maar niet moet kijken. Ze legt alleen geen hand over mijn ogen, zoals bij mijn broertje wanneer de oorlog op het journaal is.

Het betreft het lijk van een vrouw in staat van vorderende ontbinding.

Ik vraag me af welke posters zij op haar kamer heeft en hoe een moeder die met doden praat eruitziet, maar het meest benieuwd ben ik naar wat ze van mijn cadeau gaat vinden. Bij Friûl, waar ze potpourri verkopen van gedroogde sinaasappelschijfjes en ook zeepjes en sieraden, heb ik drie platte blauwe steentjes uitgezocht, een vierkante kraal met de letter V, een zilveren hangertje dat rinkelt, vier ronde en vier langwerpige houten kralen zodat ze die om kan wisselen en nog twee zakjes gemixte. De verkoopster had duidelijk geen zin om steeds zo lang op mijn keuze te wachten, maar ik ging Vikki blij maken. Daarom heb ik er van mijn eigen geld ook nog een spiegelende klaparmband bij gedaan en de kralen in het kistje gestopt waar ik altijd de balletjes van mijn vulpenvullingen in bewaar.

Met een grote strik in haar haren doet ze de deur open. Ze lijkt op Minnie Mouse – Vikki Mouse! – en ondanks die strik hangen er nog steeds krullen voor haar ogen, ogen die fonkelen alsof ze stiekem al veel ouder is. Meer nog dan op Minnie Mouse lijkt ze op iemand die ergens de baas is.

‘Wat fijn dat je er bent!’ Zonder Margje, die tegelijkertijd door haar ouders wordt afgeleverd, ook maar aan te kijken pakt Vikki mijn hand en troont me mee naar de woonkamer. Het plafond is twee keer zo hoog als bij ons thuis en in het midden van de ruimte hangt een dik fluwelen gordijn. Daarachter slaapt haar moeder.

Op het pakpapier heeft mijn moeder nog een gelukspoppetje uit Nicaragua geplakt, als extra cadeautje. Nicaragua moet wel het mooiste land ooit zijn, want zelfs op hun postzegels staan alleen maar bloemen en vlinders. Vikki scheurt het pakpapier open en verfrommelt het met popje en al. ‘Dank je!’ Ze werpt een vluchtige blik op het kistje met kralen en de klaparmband en legt alles dan op de keukenbar, tussen de fles 3ES-Sinas en een donkerblauw pakje sigaretten. Haar moeder zie ik nergens, maar Vikki zegt dat we zo gaan beginnen met Doen-durven-of-waarheid en dat we zoveel eten moeten pakken als we op kunnen. Er staat een schaal Wokkels op de bar, neppers aan die lichte kleur te zien, en ernaast ligt een hele berg Lange Jannen. Ik schuif mijn kistje iets verder van de rand af en heb nu al zin om aan mijn broertje te vertellen dat ik een vriendin heb die elf is.

Twee dagen later is er post voor mij en ditmaal niet van de Pennie Rekening. Hoi vriendin! Ik wilde je nog even laten weten dat ik jouw cadeau het allermooist vond. Ik heb nog een verrekijker gekregen en bij elkaar dertig gulden, die gaan we samen uitgeven en dan delen we alles. Liefs, je Vikki.

Er was sprake van wasvrouwenhuidvorming aan handen en voeten.

Het kunststof bankje bij de jachthaven heeft in de hens gestaan, maar het overgebleven zitvlak biedt nog precies genoeg plek voor ons twee, dicht op elkaar. Verderop klotst het water tegen de kant en bij iedere windstoot strijken haar krullen langs mijn gezicht, ze ruiken naar haren, binnenhaar, er zit een vleugje rook in, slecht opgedroogde kleding en braadolie. Daar ruik je nu duidelijk de wind doorheen.

Door haar verrekijker is de overkant van de Plassen precies even niksig als zonder, alleen word je er door die kijker ook misselijk van. Jammer dat we de zon nergens zien. Ik rochel, de jenever maakt taai slijm los achter in mijn keel.

‘Nou niet zo zuinig zeg, straks wordt het leuk hoor, echt beloofd.’ Ze zet de fles opnieuw aan haar lippen en even later ligt ze op haar rug in de berm zachtjes heen en weer te wiegen, eerst haast onhoorbaar en dan weer luidkeels neuriënd.

‘Muuuuuuhuh,’ humt ze, of zoiets.

‘Wat?’ probeer ik haar beter te verstaan.

‘Mwuuuuhaha!’

‘Watte?’

‘Wieeeeeuw!’

Ik por in haar zij en trek haar arm omhoog, maar die kwakt als nat afbakstokbrood weer op het gras.

Thuis smeert mijn vader een boterham voor me omdat ik pips zie. Mijn hart klopt op allemaal plaatsen tegelijk en ik kan geen antwoord bedenken op de vraag wat ik erop wil, dus zeg ik niks en staar naar de broodplank. Het zuurdesembrood snijdt hij veel te dik af en de appelstroop smeert hij er weer te dun op, maar ook daar zeg ik niks van want hij weet zich toch al niet zo goed raad nu mama een weekend op cursus is. Net heeft hij me uitgelegd hoe een elektromotor werkt en ik denk niet dat hij doorhad dat ik niet luisterde.

Buiten suist voorbij, alles is daar zo’n beetje van dezelfde kleur. Het grindpad heeft de kleur van de lucht. De stammetjes rond de tuintafel hebben de kleur van het grind. Zelfs de vogel die heel stilletjes op de rand van de tafel zit te niksen heeft die kleur, de kleur van niks. Ik snap niet waarom ik dat nou weer grappig vind.

Op hun binnenplaats, waar een dun laagje rijp over de brede grindtegels ligt, werkt ze aan een kunstwerk: ze heeft lieveheersbeestjes in haar broodtrommel verzameld en drukt die een voor een aan de doorns van de struik. Alsof het punaises zijn in de nokbalk van mijn kamer, zo langzaam drukt ze. Bij sommige lieveheersbeestjes trilt er nog een vliesje onder de vleugel vandaan, maar de meeste zijn compleet verfrommeld. ‘Kijk nou toch!’ Ze doet een stap naar achteren om haar creatie nog een keer door samengeknepen wimpers te bekijken, in de verder kale struik prijken als je goed kijkt tientallen rode stipjes. Vikki’s afgeratste lip welt op van trots. ‘Vind je het niet prachtig? Leuk was het hè, gister?’

Ik doe alsof ik het op zijn minst normaal vind dat ze niet meer kon lopen en dat gaat me hier naast haar eigenlijk heel gemakkelijk af. Zelfs die lip is inmiddels gewoon een lip. Ze heeft vandaag hetzelfde kapsel als dat meisje uit ‘Please Don’t Go’ van Double You, die met die blonde haren, en die losse krullen vind ik gelijk ook het allermooist aan Vikki. Plus haar wimpers, dik en zwart. Zij vindt mijn polsen het mooist aan mij en misschien ook mijn neus, maar die kan nog veranderen.

‘Wil je er ook eentje doen?’ Vikki schudt haar broodtrommel met de lieveheersbeestjes heen en weer en door het droge ketsen van die glimmende lijfjes tegen het plastic wordt mijn keel bovenin steeds iets dikker. Ik kuch en zodra Vikki het deksel opent vliegen er twee exemplaren onhandig zwenkend uit, pok tegen de muur gaat er eentje en de ander vliegt met een slordige lus direct weer het bakje in.

‘Nee dank je.’ Gauw neem ik het bakje van haar over en leg het gekanteld in het struikgewas.

‘Ik haal ze uit het raamkozijn, daar zitten hun nestjes in de winter. Is het je weleens opgevallen dat lieveheersbeestjes zo mooi doodgaan?’ Ze kijkt me aan met haar hoofd een beetje schuin, zoals de hond van oma wanneer die iets geks hoort. ‘Misschien wel het mooist van alle wezens. Gewoon zo met hun pootjes.’ Houterig kruist ze haar armen voor haar borst.

Er was sprake van loslaten van de huid en groene verkleuring met blaarvorming.

Ons huis plus de rotonde kun je niet echt een wijk noemen, ook niet samen met de Griendhoeve en het boerenwinkeltje, zelfs niet met het laatste rijtje huizen voor de weg weer omhooggaat. Dit is geen wijk, maar gewoon één straat die erbij ligt als het gebit van Dikke Henry. Twee of drie grote huizen, nog redelijk recht, maar de rest is brokkelig, vooral dat rijtje kleine huizen verderop, ingezakt en rot. Eén heeft een billboard voor zijn gevel: rotor. onderdelen. Dat staat er.

Bij ons in de tuin hoor je vooral de auto’s op de dijk en het nagalmen daarvan in de vangrail. Als de wind verkeerd staat ook het suizen van de afvalverwerker. van afval naar grondstoffen naar energie staat er op hun vrachtwagens en soms hoor je zelfs de machines achteruitrijden en de meeuwen schretten, alsof we hier verdomme aan zee zijn, vindt mijn vader. Maar Vikki woont aan de overkant van de dijk, dus haar wijk wordt nu ook steeds meer de mijne.

Als ik haar wijk moest beschrijven zou ik zeggen dat de ontwerper wel wat meer fantasie had mogen hebben, want alle straten zijn precies hetzelfde. Eigenlijk heeft die ontwerper maar één keer iets ontworpen: een rij huizen van vieze baksteentjes met oranje pannen erbovenop, die veel te groot lijken voor alles wat eronder zit. En dat heeft hij toen keer twintig of dertig of veertig gedaan, met smalle poortjes ertussen.

De algaanslag zit tot brievenbushoogte tegen de voordeuren en in iedere gevel zijn diepe verticale luchtgaten verwerkt. Als je daardoorheen naar de kelders probeert te kijken moet je plat op de grond gaan liggen met je handen naast je ogen. Eerst zie je dan heel lang alleen maar zwart, en daarna bonken de bewoners al op hun ruiten om te roepen wat je in jezusnaam denkt dat je aan het doen bent, optieften!

Ik moet om vijf uur thuis zijn, dus we kunnen makkelijk blijven kijken hoe Dikke Henry zijn vrouw bewerkt met de stukgeslagen ruit van de buurtsuper. Dikke Henry is de vader van Laszlo en hij zit altijd op de plastic tuinstoel naast hun voordeur. Ook als het zo koud is als nu. De stoep is precies breed genoeg voor de vier poten van dat stoeltje en Dikke Henry’s buik hangt dan over de rand, bij zijn navel staat één overhemdknoopje open, alsof dat ding anders geen lucht krijgt en zo kijkt die navel ook.

Nu is de stoel omvergeschopt tot voorbij de volgende deur en verspreid over de stoep liggen felrode vlokken schuimachtig bloed. Ik ken bloed vooral langzaam opwellend uit een verse schaafwond op mijn knie, of watervlug druppend uit mijn neus, maar zo mooi en helder als deze schuimvlokken heb ik het nog nooit gezien. Stug blijft het tegen de wind in leunen, zoals schuim dat langs de branding ligt en best nog lang overeind blijft op het harde zand. Met een takje trekken Vikki en ik de vlokken uiteen, de brosse klodders verspringen op het ritme van de zwaailichten steeds van helderrood naar dofbruin en weer terug.

Zo klein als hier de huizen zijn, zo groot zijn de gezinnen. Bij Laszlo zijn ze met zijn achten en bij Hibah die naast Vikki’s oma woont zelfs met zijn elven en dat valt niet eens op. Je kunt de bovenste verdieping van hun flat nog net boven de huizen zien uitsteken, maar van dichterbij zie je pas dat het cement brokkelig is en dat de bakstenen kleiner zijn dan de holle voegen waar ze in zitten. Hun ingang is een hoge kooi van dunne zwarte tralies. Alleen Vikki woont gewoon met haar moeder, met zijn tweeën, en hun kazerne ligt hier als een kasteel in het midden.

Rondom de wijk: afrasteringen. Doodlopende slootjes, prikstruiken, bosjes die voor eeuwig in de klit zitten. En overal rasterhekken. Alsof ze alles expres zo verwaarlozen om die hekken maar kwijt te kunnen. Afrasteringen zie je nooit in een sjieke wijk zoals bij de manege. Maar hier staan ze langs het voetbalveld, waar het op zondagochtend naar zware shag en de ola-vrieskist ruikt, ze staan langs het dijklichaam van de autoweg, langs de spoorlijn, langs de moestuintjes achter het spoor en ze liggen op hoge stapels te roesten naast het hondenveldje, waar alle molshopen zijn platgetrapt.

Ze iiiis al doooood gaat de sirene van de ambulance, terwijl de politie maar twee tonen heeft. En die staan hier nog met hun zwaailichten.

Dikke Henry moet zijn handen op zijn rug doen en Laszlo schreeuwt vanuit de deuropening dat het allemaal vuile honden zijn. Hij is een Hongaar, dat kun je zien aan zijn mangovormige hoofd. Omdat de hele straat staat te kijken vermoed ik dat hij ook op ons doelt met die honden, helemaal als hij Vikki superlang aanstaart.

‘Gód-verre-dómme!’ roept mijn vader in de keuken en mijn moeder roept hee! vanaf de bank. In plaats van in de wortel heeft hij in zijn duim gehakt en nu rommelt hij in het kastje boven de afzuigkap naar de verbandtrommel.

Buiten het bereik van de kinderen bewaren! riep mijn moeder toen papa na de dood van opa alle strips morfinepillen in die verbandtrommel stopte, en daar liggen ze nu nog steeds.

Toen we ze aan Pino gingen voeren vanwege zijn kanker heb ik er snel een in mijn bureaula gelegd. Het was niet mijn schuld van die kanker, niemand heeft ooit kanker gekregen van M&M’s, ook ratjes niet: deze kanker kwam uit het laboratorium.

Het zou de mooiste dag van Pino’s leven worden, beloofde mijn vader. We zaten op de overloop terwijl ik toekeek hoe mijn ratje het broodballetje met de fijngestampte morfinepillen dankbaar opat. Dwars door haar roze lipjes liep een verticale kloof, veel netter dan bij Vikki. Heel lang deed ze niets, toen ging ze even rennen en bonkte met haar kop tegen de vlizotrap, tok, toen leek het alsof ze alleen nog maar links af kon slaan en toen was ze dood. Ze lag op haar goede zij met de bult kanker omhoog, zo groot als een reuzenbonk was die bult of misschien wel groter nog, een megakankerbonk die trots zijn overwinning op haar lijfje leek te vieren en als ik nu de gespikkelde bonken in mijn knikkerzak zie moet ik altijd weer aan Pino denken en aan kanker.

‘Ja jongens eten!’ roept mijn vader vanuit de keuken. Hij heeft een pleister om zijn duim en tilt behoedzaam de schaal hutspot uit de oven terwijl mijn moeder gewoon weer met haar tijdschrift op de bank is gaan zitten. Als dingen niet lukken is mijn vader altijd liever, dus ga ik boven mijn broertje halen.

‘Ja jongens eten!’ imiteer ik mijn vader als ik bij Japie op de deur ram en beneden zeg ik dat Japie zo komt, zodat duidelijk is dat ik het zelf bedacht heb om te helpen. Hij heeft een halve kale kop, mijn vader, en die kale cirkel glimt nog harder dan zijn voorhoofd. Dat komt door de elementen, zegt-ie. Voor de helft dan, want onder die cirkel zit gewoon een rand dik en goudachtig haar, hij is net een kwaaie Herman van Veen met dat kapsel. Leunend tegen de muur naast de koffiemolen volg ik zijn bewegingen. Hij wappert met zijn hand als de pannenlap blijkbaar te heet is, de schaal bonkt op de onderzetter en dan kijkt hij even naar de borden op tafel, naar de glazen schaaltjes naast de borden en de bak met sla en de kan met water.

Rangrangrang doe ik zo zacht mogelijk aan de bonenmaler. In de verte de kleine kerk en de huizen langs de stadsrand, met mijn ogen dicht zou ik ze nog uit kunnen tekenen. Schuine daken die samen slordig zigzaggen, een molen, duizend hekjes en dan de eerste flat. Dichterbij de kuilbult onder dekzeil en autobanden, die krijgt Smit gratis bij de sloop, honderden heeft hij er, de grootste banden liggen beneden en de kleintjes bovenop. Geen gezicht volgens mijn vader als ze niet óp die bult liggen maar ernaast, met water in de rand, waar larfjes in leven. Vanuit onze keuken zie je overdag nog net een randje weiland met grazende koeien en sukkelende meeuwen. De verzakte schuur waar we niet mogen spelen omdat het daar miegelt van de asbest, terwijl ik er nog nooit iets gevaarlijks heb gezien. Hier onder het raam: verschrompelde asters. Het gehaakte gordijn voor de bijkeukendeur, de buigbare plastic rail. Het beieren van de kerkklok, veel zachter dan de botsende pannen.

‘Heb jij dat nou weer gedaan?’ vraagt mijn vader en wijst op het bultje koffie in de opvanglade.

‘Nee?’ Het zijn altijd precies de verkeerde dingen die hem opvallen.

Er was sprake van lostrekbaarheid van het hoofdhaar.

Margje zegt alleen iets als ze de beurt krijgt van meester Michel. Ze werkt het snelst van iedereen en heeft onder iedere opdracht een sticker. In de pauze eet ze haar boterhammen staand, met één voet door de spijlen van het hek. Sjors heeft haar een keer omvergeduwd terwijl haar voet nog tussen die spijlen zat waardoor ze haar enkel brak, maar die gewoonte heeft ze nooit afgeleerd.

Volgens Vikki moet je vriendschap sluiten met degenen zonder vrienden. De rest heeft er al genoeg, toch? Margje zegt niks, maar volgt ons wel naar de Hut. Haar vlecht zit zo strak dat het bovenste elastiekje met de dobbelstenen er zichtbaar moeite mee heeft. We laten haar twee dingen beloven: ze moet de volgende keer ook iets meebrengen en ze mag niemand vertellen hoe je in onze Hut komt. Dat laatste is vrij makkelijk voor iemand die toch al nooit iets zegt.

Na het weekend heeft ze een vaasje bij zich, ze laat het ons zien in de klas, het is glimmend wit met een gouden rand. Op de zijkant prijkt een boeket in dik reliëf, van datzelfde gladgelakte materiaal.

‘Hier kunnen we dan dingen in zetten,’ zegt ze zachtjes.

Terwijl Vikki het zeker weten wel verstaan heeft vraagt ze Margje om dat nog eens te zeggen.

‘Dames?’ Meester Michel trekt één wenkbrauw op.

‘Margje vroeg wat de opdracht was,’ wijst Vikki.

‘Kom je op de terugweg nog langs mij?’ vraagt Vikki als ik na schooltijd met Margje meega. Ze pruilt de natte binnenkant van haar onderlip naar voren, die is rozer dan de buitenkant en tegelijk ook bobbeliger, zoals veel binnenkanten eigenlijk; de uitstulpende darmen van dat konijn boven aan de dijk laatst, of grapefruits, of onze kutjes.

‘Dat is totaal de andere kant op!’

‘Je hóéft toch ook niet met die stille mee?’

Margjes moeder trekt het koord naast de deur omhoog en als we binnen zijn gaan de twee sloten er meteen weer op. Ze hebben een binnenzwembad, een buitenzwembad en als je de tuin uit loopt eindig je in de Plassen; ze hebben een zitkuil met een open haard en een inloopvoorraadkast waar je alleen al op de potten Duo Penotti zou kunnen overwinteren. Margje loopt er rond alsof dat allemaal normaal is.

De volgende dag houdt Vikki Margje tegen als ze achter ons aan komt naar de Hut.

‘Nee,’ zegt ze, ‘voortaan gaan we toch niet meer met jou.’

Dat ze voor zichzelf moet spreken wil ik zeggen, maar ze valt me in de rede.

‘Wij willen gewoon weer samen zijn,’ zegt ze liefjes tegen Margje, ‘met z’n tweeën, weetjewel?’

‘Ja maar Margje kan toch best…’

Vikki schopt tegen mijn enkel en sleurt me de struiken in. ‘Het werkt niet met z’n drieën, dat merk je zelf toch ook wel?’ grauwt ze naar me. ‘Het moet gewoon jij en ik blijven. Punt.’

Margje kijkt niet naar de auto’s achter haar, ze kijkt niet naar de voorbijstuiterende bal en ook niet naar de kleuters die Annemaria koekoek doen en voor haar langs zwermen. Ze leunt tegen het hek, kijkt schuin omlaag, naar het bakje met daarin het kettingbrood dat ze nog door moet geven en steekt haar voet weer door de spijlen.

Vandaag ligt er een redelijk zware envelop met op de voorkant al een boodschap: hoi lieve postbode, heb je er zin in vandaag of ben je weer een beetje remi? een hele fijne dag gewenst! Vikki heeft haar naam achterop gezet, alsof er iemand anders is die zoiets zou sturen, boven beide i’s zweven bolle hartjes. Dit is lapis lazuli. We hebben er allebei één gekregen van mijn moeder. Als we hem als hanger dragen is het een vriendschapssteen, maar hij beschermt je ook. Bijzonder hè?!?!? Voor ons tweeën.

Woonkeuken klinkt sjieker dan hoe het is, namelijk dat je vanaf de eettafel bijna het aanrecht aan kunt raken. Het enige wat onze woonkamer van de keuken scheidt is de houtkachel, die we sinds de cv nooit meer aandoen. Behalve dan als we ganzenbord spelen of als er vrienden van mijn ouders op bezoek zijn. Het keukenraam beslaat telkens wanneer de waterkoker aanstaat en daar lijkt geen limiet op te zitten. Volledig beslagen, en dan weer doorzichtig. Beslagen doorzichtig beslagen doorzichtig beslagen doorzichtig, duizend keer per dag. En ’s avonds op de bank ruikt alles nog naar hutspot. Mijn moeder steekt dan een wierookkegeltje aan waardoor al gauw de hele kamer blauw staat. Ik hoop niet dat wij nu ook zo lamlendig worden als de moeder van Vikki, die zit per slot van rekening hele dagen in die walm.

Vikki’s moeder denkt misschien dat het helpt, maar het is hooguit allemaal hetzelfde gebleven. Soms moeten we het van haar ook even proberen, dan neemt ze wat spullen mee de woonkamer in, want achter het gordijn mogen we niet komen. Zo wordt gelijk duidelijk dat Vikki het vaker doet; zij lijkt er geen moeite mee te hebben om in kleermakerszit met gesloten ogen dingen te murmelen in de richting van een witgeschilderd kastje. In dat kastje liggen schelpen en een houten staafje, plus nog iets, in een rood doorschijnend zakje dat we er nooit uit mogen halen. En daar bidden ze dan tegen.

‘Het is ab-so-luut geen bidden,’ berispt de moeder van Vikki mij zonder van dat kastje weg te kijken. ‘Chanten gaat om wezenlijk andere dingen.’

Door samen te chanten maak je de boodschap sterker. Ik hum precies zo hard mee dat het niet opvalt dat ik eigenlijk helemaal niet meedoe en vraag me af welke boodschap we nu sterker aan het maken zijn. Dat jongetje van twee dat op de spoorbaan is gemarteld door jongens van tien, daar probeer ik aan te denken, en aan de konijntjes van Gillette en nog meer zielige dingen, het gat in de ozonlaag en of ik binnenkort eindelijk meer zakgeld ga krijgen. Als wat wij thuis hebben een woonkeuken heet, dan heet deze ruimte een woonslaapkamer.

Vikki voelt zich door de entiteiten niet op haar gemak in ons huis, precies zo zegt ze dat ook. Mee naar de manege om Croky te poetsen wil ze ook niet, dus zijn we meestal bij haar. Als Vikki’s moeder niet achter haar reusachtige theatergordijn ligt – waar ze dan steeds een beetje gromt of gorgelt lijkt het wel, ik probeer altijd een glimp op te vangen van wat zich daar afspeelt maar het enige wat je kunt zien is dat het er donkerder is – als ze niet met wierook en windmuziek probeert ‘alles tot een beter einde te brengen’ stommelt ze de woonkamer in, laat zich in de bank zakken, drukt een van de vormeloze kussens tegen haar buik en rookt zich te pletter. Soms wil ze ons uit het niets knuffelen, even stromen, dan vangt ze Vikki en mij samen in één omhelzing waardoor onze hoofden tegen elkaar bonken en Vikki haar aanvliegt.

‘D’r vallen rozijnen uit je oren, heks!’ gilt Vikki terwijl ze tegen haar moeders enkel trapt. Nono de kat draaft op z’n gemakje alvast de arena uit. Die moedervlek lijkt inderdaad op een donkere, verfrommelde rozijn, de meest vieze rozijn uit het doosje zeg maar, plat tegen haar moeders hals gedrukt. Even flitst door me heen dat ik het vastpak, dat rozijntje, dat ik het van haar hals wrik en vlak voordat ik het in mijn mond stop nog even warm draai tussen duim en middelvinger, zoals je sneeuwbesjes glazig kunt rollen. Een klef rozijntje, dat in mijn mond weker wordt en opwelt van het slijm dat al die plooitjes verslapt. Zachtjes maar toch met een klein tetsje knapt die rozijn open zodra ik mijn voortanden erin druk. Bitter. Het helpt om haar net als Vikki ook irritant te vinden.

Ik kan me niet gedragen alsof het normaal is, hun vechtpartijen, dus lees ik de knipsels op de koelkastdeur – ‘Redenen voor het ondernemen van deze bedevaart kunnen zijn: om genezing te vragen; om inspiratie te krijgen; om tot bezinning te komen; om een oplossing voor je problemen te vragen.’ ‘Zonneminimum = meer kosmische straling’ – terwijl Vikki de haren van haar moeder uittrekt, terwijl de twee met kwaaie monden en witstrakke vuisten op elkaar inbeuken, ze zijn zo lelijk dat ik ga proberen er zo min mogelijk van te onthouden.

‘Doe dan eens een keer als je vriendin!’ betrekt haar moeder mij erbij terwijl ze met de rug van haar hand haar lip dept, even kijk ik op van het volgende krantenknipsel, over een meer in Rusland en weer iets met de zon. ‘Waaaaaaarom kun je niet gewoon zoals de rest zijn?’ Ze stampvoet alsof ze in een toneelstuk staat.

Johannes Friede uit de dertiende eeuw meldt dat de zon geweldige zonnevlekken zal aantonen, haar straling zal verbleken en de geestelijke zonne-invloed op de mensen zal uitblijven.

‘Gestoord wijf. Jank maar ja!’ brult Vikki en wappert wat roodgeverfde haren tussen haar vingers vandaan, het zijn er genoeg om ze samen naar de grond te zien dwarrelen. ‘Ga maar lekker janken en roken en zuipen in die vuile grot van je. Wat wil je doen?’ vraagt ze dan met een poeslieve stem aan mij.

Vanachter het gordijn knarst de klep van de stereotoren omhoog, er wordt krrrklak een cd rond het houdertje gedrukt, het dichtslaan van de klep weer, de cd die eerst op steeds hogere snelheid begint te roteren en dan al gauw weer oerwoudgeluiden, ditmaal met zangvogels en een specht erbij, harder dan normaal ook.

‘Wat doet ze daar eigenlijk?’ vraag ik zo nonchalant mogelijk als we de gang in lopen.

‘O, niks,’ zegt Vikki, precies even nonchalant.

‘Kom je daar weleens?’

‘Je ziet toch dat ze gék is?’ roept ze over haar schouder, de hardstenen gang in, ziedend weer. ‘Ze spaart voor het Baikalmeer.’

‘Wat is dat?’

‘Een krachtplaats. Hee, als je moet kiezen: ik ga hier nu voor je ogen dood,’ – ze maakt een keelgeluid terwijl ze haar tong schuin omlaag steekt – ‘of er gaat nu een stad in China naar de knoppen.’

‘Wat voor stad?’

‘Met een miljoen inwoners. Xi-Pao of zoiets.’

‘Dat bestaat helemaal niet.’

‘Nee oké, maar ik bedoel gewoon een stad die wél bestaat. Met een miljoen inwoners.’

‘Waar slaat dat nou weer op? Niemand gaat dat ooit vragen.’

‘Daar gaat het niet om. En ik vraag het je nu toch?’

‘Oké China nou goed?’

‘Jeeeeeeeezus wat ben jij wreed.’

Ook al is Vikki’s haar zo blond als roomboter, ze vragen altijd waar ze vandaan komt. Waarmee ze dus bedoelen dat het wel niet Nederland zal zijn.

Dat komt door die lip denk ik, en die dikke krullen, die altijd weer terugspringen, hoe hard ze er ook aan trekt. Zelfs als ze alles met de steiltang van haar moeder bewerkt heeft is er meestal maar een nachtje slapen of een klein beetje regen voor nodig om het weer terug te laten kroelen naar zichzelf. Je zou bijna geloven dat er een Afrikaan in haar familie zit want er is iets ontzettend donkers aan haar. We hebben in de Wereldatlas een keer alle hoofden bij de landen nagelopen en zij leek het meest op de man uit Kameroen, die met het knalrode bloesje, hij had net zulke stugge lippen als wanneer die van haar symmetrisch waren geweest. En het is ook hoe ze beweegt, zo driftig en vlug, alsof alles haar kwaad doet. Alsof zij kwaad is op alles. Maar haar vader is wit, dat weet ze heel zeker. Hij was vroeger directeur van een jamfabriek bij Den Haag, waar de medewerkers aan de lopende band de geruite deksels er steeds iets strakker op moesten draaien. Vikki mocht weleens mee om te kijken; in de grote ketel waarin de jam gekookt werd gooiden ze na de lunch dan de etensrestjes want daar merkt toch nooit iemand iets van met zulke hoeveelheden, denkt Vikki. Ze heeft er ook een keer een musje in zien verdwijnen dus daarom eet ze geen jam, je weet nooit wat die stukjes zijn.

‘Margje vindt jouw ouders niet zo aardig,’ zegt Vikki.

‘Hoe kom je daar nou weer bij?’

‘Dat zei ze laatst. Sorry hoor, moet je mij niet raar aankijken. Ik zeg het alleen maar.’

‘Volgens mij lul je maar wat.’ Ik schrik ervan hoe boos dat eruit komt.

‘Dan niet hoor. Maar ze heeft wel gelijk. Met die gekke regeltjes van ze. Ik bedoel, waarom moet je per se op dwarsfluit, als jij zoiets niks vindt dan hóéft dat toch niet?’ Ze doet met haar vingers in de lucht een blokfluit na. ‘En het is ook niet zo dat jullie héél vaak leuke dingen doen thuis, of wel?’

Ik geloof haar niet over Margje, maar zie ook niet dat ze liegt. Dus ik vraag of ze meegaat Croky poetsen, maar ook vandaag heeft ze weer geen zin.

‘Wat moet ík dan doen?’ mokt ze.

‘We kunnen helpen balken sjouwen?’ opper ik. Ze gaan het parcours voor de springwedstrijd opbouwen, zodat we de balken in de ijzeren kuipjes kunnen leggen en de blokken voor de muur klaar kunnen zetten. Als alles dan staat rijdt Kuijpers op de tractor de bak aan, tot de toplaag overal perfect glad is.

‘Maar dan ben ik toch helemaal niet met meer jóú?’ zucht Vikki nukkig.

Er was sprake van gasvorming in weefsels en lichaamsholten.

Meester Michel loopt langs en zegt dat we ons als de wiedeweerga naar de hal moeten reppen, daar is het feest. Jajaja murmelt Vikki. Voor kinderen met een allergie zoals Margje hebben ze speciale taartjes van de bakker en omdat die er veel lekkerder uitzien dan onze cake roep ik dat ik ook allergisch ben. Meester Michel schuift zonder nog iets te zeggen een zompige plak cake op mijn kartonnen bordje. Voor de docenten en de ouders is er speciale drank die wij niet mogen, net als bij ons drijven daar stukjes fruit in, maar dan goor.

Vanachter de gordijnen in de gymzaal duurt het superlang voordat onze klas aan de beurt is. Margje krijgt een kushandje van haar ouders op de eerste rij. Mijn vader heeft een spoedje op zijn werk dus mijn moeder zwaait voor twee, alleen Vikki zwaait niet dus doe ik het maar. Haar moeder zit naast de deur, waarschijnlijk omdat daar verse lucht binnenkomt of omdat ze daar niet in ‘andermans spectrum’ zit of zoiets. Ze giet haar ribbelcupje in één teug achterover en zwaait niet terug. Als ze een soort van onze kant op kijkt zwaai ik gauw nog een keer, ik doe zelfs een stap achter het gordijn vandaan om haar aandacht te trekken, maar ze zwaait alweer niet terug. Ze staart alleen maar. ‘Rhythm is a Dancer’ begint, dus nu moeten we het podium op rennen.

Tijdens het buffet valt Vikki’s moeder om, ze zakt voorover tegen de tafel waar crêpepapier overheen is gedrapeerd, ze valt als dat dunne houten speelgoedpaardje met staafjesbenen dat als je aan zijn touwtje trekt compleet in elkaar stort, hup klaboem met alles wat in kan storten plat op zijn kop.

Het hoofd van Vikki’s moeder bonkt tegen het staal van de tafelpoot en de tafel bonkt daardoor weer hard tegen de muur. De bekertjes op tafel blijven allemaal overeind, maar de moeder van Vikki ligt plat op de vloer en beweegt alleen haar hand nog, iets omhoog, een tweede keer, een derde keer, het lijkt wel of die hand geen idee heeft waar het hoofd is, en in tegenstelling tot dat speelgoedpaardje, dat altijd weer keurig omhoogplopt, blijft Vikki’s moeder uitgestrekt liggen.

‘’t Gaat wel,’ zegt ze zonder echt op te kijken, haar stem is lager dan normaal en zodra ze mij ziet graait ze in mijn richting. Er parelt een stipje bloed op haar onderlip, het is een bijna perfect bolletje en net als ik me omdraai om erachter te komen wat er met die graaiende hand moet gebeuren, word ik opzijgeduwd.

Met haar arm door die van meester Michel schuifelt ze de gang door. Het licht is daar veel minder gezellig, omdat het zoveel meer laat zien. Vikki kijkt pissig toe hoe meester Michel haar moeder langs de brede trap naar de lerarenkamer troont, waar hij een stoel naar achteren schuift en haar erin schikt, of laat zakken eigenlijk, ze hangt schuin tegen de rechterleuning. Hij geeft haar een glas water dat ze nu niet zoals dat ribbelcupje in één teug leegdrinkt, maar langzaam op haar schoot laat rusten. We kunnen niet verstaan wat er gezegd wordt, maar we zien wel dat Vikki’s moeder twee keer kort nee schudt, haar hand opsteekt en in een snelle knik over de armleuning opzijbuigt en het paarsgrijze tapijt onderkotst.

Er was sprake van opzwellen van gelaat en buik met lichte vorming van lijkenwas.

Zoals mijn moeder zegt ga ik proberen om niet meer alles te laten bepalen door Vikki, of in ieder geval om mijn humeur niet steeds hetzelfde te laten zijn. Anders blijf ik bezig. Vikki kan sneller van stemming wisselen dan met dat trucje waarbij je je hand als een scherm voor je gezicht laat zakken en er een ander gezicht achter vandaan laat komen wanneer je je hand weer optrekt. Boos, verschrikt, blij, verdrietig; ik ben vaak net te laat met omschakelen dus ik laat vooral zien hoe mijn gespeelde lach in een ongemakkelijke grimas overgaat, maar Vikki heeft die hand en dat hele trucje niet eens nodig en bij haar is het nog echt ook.

‘Kom je naar me toe? Ik heb een verrassing voor je.’ Het is even stil aan de andere kant van de lijn en dan zegt ze: ‘Nou?’

‘Wat voor verrassing?’

‘Kom nou maar gewoon, dan zul je het zien. Speciaal voor jou is het in ieder geval.’

Op de fiets probeer ik goed te peilen hoe ik me voel, ik steek de peilstok in mijn humeur zoals ik dat van mijn vader altijd met de olie in de auto mag doen. Blij, zeg ik hardop zonder dat mijn vader nu klaarstaat met een stuk keukenpapier om de smeer aan af te vegen, echt blij, zeg ik nog een keer en beloof mezelf om dat dus ook te blijven. Ik neem de snelste route naar Vikki, in plaats van door de wijk gewoon over het fietspad waar ik bijna tegen een vrouw in een scootmobiel bots, ze gaat veel harder dan haar man die er op zijn fiets achteraan racet. Met mijn ellebogen op het stuur zoef ik door het tunneltje, waar ook overdag de tl-balken aan staan en waar op ieder leeg stuk laszlo staat geschreven.

Ze zit al te wachten op het platje voor de ingang. ‘Je raadt het nooit,’ roept ze nog voordat ik mijn fiets in de heg gooi, haar gezicht zit onder de zwarte puntjes.

‘Wat heb je gedaan?’

‘Jahaaaaaa, wacht nou maar, je gaat het zo wel zien. Eerst even een peukie.’ Ze gaat weer zitten.

‘Straks ziet je moeder het!’

‘Ja dus?’

Ik neem de trekjes die ze me aanbiedt, maar wil het liefst gewoon naar binnen, naar mijn verrassing. Ik heb het laatst wel over een nieuwe glansborstel voor Croky gehad en over dwerghamstertjes, maar kan me niet voorstellen dat ze echt zoiets voor me heeft.

‘Vind ik het wel een leuke verrassing denk je?’

‘Wat denk je nou weer slecht over mij! Anders had ik je toch nooit gebeld?’

Dat is waar. ‘Zullen we?’ vraag ik als ze haar sigaret pinnig uitdrukt in de dooie plant naast de ingang.

‘Nee, nog even één peukje hoor.’ Ze steekt een nieuwe op en maakt die halverwege toch maar weer uit, hamerend in de droge potgrond. ‘Ja, laten we gaan, je raadt het echt nooit.’ Terwijl ze me voorgaat wappert ze de rook opzij. ‘Het is op mijn kamer. Wat dénk je dat het is?’ Op de tweede tree blijft ze staan om mijn antwoord af te wachten. Het is stil, achter het gordijn klinkt even geen regenwoud of gegorgel of gezucht, maar toch ziet dat rode fluweel eruit alsof haar moeder daar ieder moment uit tevoorschijn kan stommelen, koekoeksklokachtig – als die vogel bij oma in de woonkamer uit de klok springt kun je ook weinig anders dan kijken, maar eenmaal terug achter zijn houten luikjes zou je zweren dat er nooit iets anders is geweest dan gewoon de tijd die wegtikt.

‘Ja weet ik veel, als ik het nooit raad heeft het toch ook geen zin om te gaan raden?’ Het dwerghamstertje noem ik niet, want met het hardop uitspreken van je wensen verspeel je die voorgoed.

Bij Vikki’s deur ruikt het naar terpentine. Met haar handen voor mijn ogen leid ik aan het krakende zeil onder mijn voeten af dat we inderdaad in haar kamer staan, maar de poederachtige geur die er normaal hangt wordt compleet overvleugeld door garagelucht.

‘Ja nog twee stappen nu, nee drie, ja hup loop nou maar. Oké. Open!’

Bijna haar hele kamer is zwart.

Ze heeft de muren tot bovenin slordig zwart gekwast en langs de randen zelfs een beginnetje met het plafond gemaakt, het lijkt alsof het zwart naar binnen toe overhelt, alsof al dat zwart zich over ons heen zal storten. Alleen de bestickerde strook bij haar hoofdeinde heeft ze wit gelaten.

‘Waarom… Hoe bedoel je dat dit mijn verrassing is?’ Het is superlelijk. Echt supersuperlelijk. Niet dat haar kamer eerst zo gezellig was, maar toen viel het licht in ieder geval nog gewoon vrolijk naar binnen; nu braggelt de zon in een diarreebruine veeg over de muur en onderstreept dat ieder oppervlak hier een trefpunt is voor stofdeeltjes.

‘Zwart is toch je lievelingskleur? En nu we voortaan toch meestal hier zijn…’

Blij blijven, denk ik tegen mezelf. Probeer blij te blijven.

Ook nu heb ik weer heel sterk het gevoel alsof ik mijzelf nakijk vanuit haar kamer, haar plots pikzwarte kamer. Ik zie mezelf op hun binnenplaats aan mijn fiets rammelen, de gammele schutting opzijduwen, opstappen en dan eerst nog een eindje over de stoep fietsen tot bij het poortje, waar de stoeprand zo diep is ingezakt dat er bijna geen hobbel meer is als je de straat op bonkt. Ik kijk zelf maar, want Vikki doet dat niet. Vaak genoeg heb ik omgekeken en er zwaait nooit iemand vanachter haar raam. Van een afstand zie ik mezelf wegfietsen, ik zie ook dat ik het allerliefst wil omkijken om te controleren of Vikki ook deze keer echt niet zwaait en met heel veel moeite doe ik dat niet.

Vikki is zo anders dan Margje en de rest van de klas, totaal anders dan de meisjes van paardrijden. Niets belet haar magie. De stad niet, het poortje achter haar huis niet, haar huis niet en de wijk eigenlijk ook niet, de Texaco waar we smileys en dropmaantjes kopen niet, de dijk met in de verte de driftig rook pompende fabriekspijpen van de afvalverwerker niet en de C&A waar het altijd naar tapijt ruikt en waar we allebei hetzelfde glitterhemdje jatten ook niet. Zelfs de schoolarts heeft gezegd dat ze bijzonder is, omdat ze het woord ‘absurditeit’ gebruikte. Haar eigen kamer belet die magie al helemaal niet. Sinds alles er zwart is begint het behang vanuit de bovenhoeken los te laten en het raam beslaat nu als we er langer dan een uurtje zitten. En zo voelt het met haar ook. Na een uurtje samen lijkt alles beslagen, ikzelf inclusief.

Zelfs die eindeloze dagen in het naar krijt ruikende klaslokaal. Alsof zij beweegt in een ander universum dat als een luchtbel om haar heen zit, een groeiende luchtbel die de ruimte waar zij is uitvult tot in de hoeken, die alles rondom haar opzijdrukt. Naar zich toe trekt en wegduwt, met haar als eeuwig middelpunt. Het gebeurt geruisloos maar tegelijk toch heel dwingend en wat kun je ook zeggen van een onzichtbare luchtbel?

Ze schuift me een briefje toe. Van alle jongens in de klas, met wie zou je zoenen als het moest?

Ik móét antwoorden, anders verzint ze iets waardoor iedereen naar mij zal kijken en ze weet dat ik daar een hekel aan heb. Vlug probeer ik iemand anders dan Nourredine te bedenken.

Jozias, mime ik en zij trekt haar wenkbrauw op in de richting van zijn achterhoofd, met het ratachtige staartje in zijn nek. Hij heeft hetzelfde kapsel als zijn moeder, die heeft ook een blockhead, en voor hem ben ik niet bang.

Teken hieronder hoe je meester Michel zou vermoorden (ik zou het zo doen).

Ze schuift me een tekening van een galg toe, zo’n galg als uit galgje, aan het touw hangt een poppetje met een groot pistool in zijn hand en rondom zijn hoofd vliegen dikke spetters in de rondte. Ook steekt er een soort zwaard door zijn borst. Jos Kontcross staat eronder.

‘Wat dóé ik dan?’ roept ze oprecht verontwaardigd als meester Michel haar streng aankijkt en Vikki’s luchtbel dijt dreigend uit, langs de muren en de hoeken tot aan het plafond, tot het hele klaslokaal er bol van staat en zelfs de kleinste beweging hem al zal laten klappen, maar niemand heeft door dat er iets aan de hand is, ze kijken haar gewoon maar aan. Meester Michel heeft het over veen, je hebt hoogveen en laagveen zegt hij, maar hij vertelt er niet even bij wat gewoon veen dan is, alleen dat de Plassen bijvoorbeeld ook eerst veen waren.

‘Wij wonen aan de Plassen!’ roept Margje met haar vinger nog in de lucht, het is voor het eerst dat ze uit zichzelf iets zegt en het is al helemaal niets voor haar om voor haar beurt te praten, maar meester Michel glimlacht.

‘Dat is leuk. Misschien zou je volgende week een kleine spreekbeurt willen geven, Margje, over de Plassen?’

Margje knikt alleen maar, verlegen als altijd.

Op de dag van de spreekbeurt heeft Margje haar haren afgeknipt, er is meer dan de helft vanaf, het komt tot net onder haar oren en dat blonde haar staat nu zo bol dat ze net een kerstklok is, zo’n grote witte van papier die je in een tros naast de voordeur kunt hangen om te laten zien dat het gezellig is binnen, met musketkransjes en hoge kaarsen.

‘Ze is net een vuurtoren,’ fluistert Vikki. ‘Een wit zwaailicht op die rooie kop.’

‘De Plassen zijn eigenlijk met z’n veertienen,’ leest Margje op van haar blauwe papier. ‘Ze zijn hoekig want vroeger was het veen. Daarom heten het veenplassen. Je mag niet met motorvaartuigen op het zwemplasje maar op de andere allemaal wel. Je mag er niet harder dan 6 kilometer per uur.’

In een doorzichtig schroefpotje heeft ze een paar lepels veen gestopt, uit hun achtertuin. Het is zwart en het stinkt en terwijl het potje de klas rondgaat en sommigen er hun vingers in dopen en anderen juist zonder te kijken weer doorgeven is Vikki met iets bezig, ze rommelt met haar passer onder tafel, als ze zich concentreert verschijnt er een verticaal streepje tussen haar wenkbrauwen en duwt ze met haar tong haar onderlip naar de zijkant waardoor haar mond op het uiteinde van een opgeblazen ballon lijkt, zo’n rimpelig rondje maar dan groot en moeilijk.

‘Au godver!’ buldert ze, precies op het moment dat het potje de klas rond is en iedereen weer naar Margje kijkt, maar voordat meester Michel boos kan worden om Vikki’s typische verstoring van de rust houdt ze haar hand al omhoog, en die bloedt. Ze kan alles op commando, ze kan huilen met biggelende tranen en een trekkende onderlip en als het moet laat ze zichzelf dus ook bloeden. Haar hand wordt roder, waarschijnlijk is ze uitgeschoten met een van haar tattoos. De beste manier is om met een balpen in het opwellende bloed te peuren want dan is je tattoo ook voor jezelf nog een verrassing. En het jeukt volgens haar lekker als je net zo lang in dat bloedgaatje rondpeurt tot de inkt van de pen stokt. Met blauwe inkt wordt je bloed heel soms paars, maar de tattoos zelf dan weer niet.

Meester Michel zegt tegen de klas dat we rustig moeten blijven en dat hij zo terug is en tegen Margje dat ze haar spreekbeurt straks gewoon af kan maken. Hij pakt Vikki’s hand, kijkt er even naar en troont haar dan met haar arm omhoog de klas uit.

‘Au!’ brult ze op de gang en nog geen tien tellen later, zo te horen in de buurt van de lerarenkamer waar je nog steeds de kotsvlek van haar moeder in het paarse tapijt kunt herkennen: ‘laat me los viespeuk!’

Er was marmering van de vaten.

Het kan echt nog geen lente zijn, maar toch ruikt het zo buiten. In de wijk, in Laszlo’s straat, achter de kinderboerderij waar de ezel steeds langzamer balkt, met zo’n omgekeerd aanloopje tot hij uiteindelijk stil is. Het ruikt naar een wereld die eigenlijk nog niet voor ons bedoeld is en ik verbeeld het me vast, maar het lijkt alsof ook de bomen dat ruiken, alsof ze ontzettend hun best moeten doen om niet te wapperen, alles lijkt wel zijn best te doen om niet van blijdschap te stuiteren, stil op zo’n manier van ieder moment losbarsten. Dit gevoel heb ik vaker, en meestal buiten. Altijd plotseling. Soms kan ik het nog rekken door heel diep in te ademen, door achter elkaar heel expres in te ademen en het is niet alleen met de lente trouwens. Ook bij het allereerste mandarijntje van het jaar, wanneer onder dat knerpende schilletje de partjes tevoorschijn komen, dan heb ik het heel erg. Of wanneer het parkgras voor het eerst weer gemaaid wordt. Steeds wanneer ik plots al iets ruik van het komende seizoen.

Van haar moeder mogen we niet met de fimo-klei in de woonkamer, dus zitten we met Margjes knutseldoos aan de keukentafel. Ik ga mijn olifantje precies zo maken als in het voorbeeldboek en heb mijn eigen klei bij me, maar zij heeft veel meer kleuren dan ik en gelukkig mag ik die ook gebruiken. Er hangt een luchtfoto van de Plassen in hun keuken en ik krijg er een raar gevoel van als Margje daar hun huis op aanwijst, ze drukt met haar vinger op het huis waarin wij nu met de vierkante pakketjes klei aan de grote houten tafel naar die foto van de Plassen zitten te kijken.

‘Wat is er eigenlijk met Vikki’s lip gebeurd?’ vraagt ze.

‘Dat moet je haar zelf maar vragen. Ik weet niet of ik het mag vertellen.’ Grote rechthoeken en vijfhoeken en veelhoeken zijn het op die foto, net het tangram van oma maar dan zilver spiegelend in plaats van zwart, doorsneden met smalle weggetjes. Aan één kant van het water zijn de weilanden hakketakkerig slordig en aan de andere kant, die van Margjes huis, juist weer langwerpig en kaarsrecht, met strepen felzilver water ertussen. Met die wijsvinger op de foto zou ze de Plassen nu kunnen laten kolken, als ze iets omhoogdrukt kan ze het water roeren, kan ze alles over de rand laten klotsen zodat het hier tegen de brede ramen slaat.

Thuis ligt er weer een envelop voor me op de eettafel, aan de bolle letters herken ik direct Vikki’s handschrift.

Bedankt dat je net bij me was, alhoewel als je dit leest moet je ‘net’ veranderen in ‘gisteren’, terwijl ik dit NU schrijf en jij ‘net’ (voor jou écht net en voor mij NU ‘morgen’) waarschijnlijk ook wel weer bij me bent geweest. Of niet?! Leuk hè? Veel liefs, je Vikki.

‘En?’ vraagt mijn moeder.

‘Van Vikki weer!’ roep ik terug richting de keuken, maar voor het eerst heeft Vikki het mis en op een rare manier neem ik haar die verkeerde voorspelling bijna kwalijk. Zij hoort gelijk te hebben.

‘Wat heerlijk toch dat je zo’n attente vriendin hebt!’

Die briefjes blijven komen. Soms beschrijft ze nauwkeurig wat ze de hele dag gedaan heeft, soms maakt ze een lijst van dingen die paars zijn van zichzelf en soms stelt ze me gewoon een vraag. Wat zou nou het beste weer zijn voor een oorlog? Ik denk ergens halverwege de lente. Heb je weleens naar Margjes oren gekeken? Daar zitten allemaal vieze brokkeltjes in. Niets over zeggen hoor! Maar kijk maar eens. Die vragen beantwoordt ze dus ook altijd zelf, soort van.

Er waren enkele oppervlakkige huidkneuzingen van maximaal 1 cm aan de rechterzijde van het gezicht en op de neus als gevolg van externe wrijving na de dood.

Ik ben naar boven geslopen, ze zit voorovergebogen aan haar bureau in plaats van in kleermakerszit op haar bed. Aan haar rug te zien schrikt ze van me, maar ze draait zich niet om.

‘Wat doe je?’ vraag ik terwijl ik al op haar afloop.

‘Hm?’ In haar rechterhand heeft ze een naald, een lange maar vooral dunne naald, zo een waarbij je de draad eindeloos nat moet maken en hem dan nog steeds maar amper door het oogje krijgt. De duim van haar linkerhand bloedt.

‘Wat dóé je?’ roep ik nu.

‘Ik had jeuk.’

‘Jeuk?’

‘Onder m’n nagel.’

‘En dan ga je krabben met een naald?’

‘Ja hoe wil je d’r anders bij komen?’

‘Niemand heeft jeuk onder zijn nagel.’

‘Nou, wen d’r maar aan: ik dus wel. Niet kijken hoor,’ zegt ze zonder te controleren of ik ook echt niet kijk en buigt weer voorover. De naald klemt ze stevig tegen het kootje van haar rechterwijsvinger en zo duwt ze hem heel rustig steeds iets dieper onder haar nagel. Door het bloed dat opwelt kan ik niet zien hoe ver ze doorsteekt, maar ze ademt diep door haar neus, houdt dan haar adem een hele poos in en blaast met kleine stootjes weer door haar samengeperste lippen uit, korte natte scheetjes.