Manu Joseph

..

Miss Laila, gewapend & gevaarlijk

..

Uit het Engels vertaald door Harry Pallemans

De vertaler ontving voor deze vertaling een projectsubsidie van het Nederlands Letterenfonds.

..

..

Oorspronkelijke titel Miss Laila, Armed and Dangerous

Oorspronkelijke uitgever Fourth Estate

© 2017 Manu Joseph

© 2018 Nederlandse vertaling Harry Pallemans/Uitgeverij Podium

Omslagontwerp Ontwerpstudio bij Barbara

Foto auteur Prashant Nakwe

Verzorging e-book Michiel Niesen

..

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, mei 2018

..

isbn 978 90 5759 902 6

..

www.uitgeverijpodium.nl

1

Rond 07:30 uur

Als ze terugkomt van haar lange rondje hardlopen blijken de buren bijna naakt in de compound te staan. Mannen in droevige slips, vrouwen gehurkt achter geparkeerde auto’s of verscholen in kringen gevormd door andere vrouwen die niet onbedekt zijn. Door de openingen in de cordons ziet ze glimpen van blote dijen, tailles, ruggen. Het is vrijdag, maar dat verklaart niet alles.

Akhila, in klamme sportbroek en hemdje en met een blauwe bandana, blijft niet staan om erachter te komen wat er aan de hand is. Ze vertrouwt erop dat ze het raadsel elk moment kan oplossen. Alles wat in Mumbai gebeurt, is al eens gebeurd. Ze loopt over de betonnen oprit naar Beach Towers, ook al had het gedrag van de bewoners haar moeten waarschuwen om het gebouw van twintig verdiepingen niet in te gaan.

Het komt niet bij haar op dat de dood een mogelijkheid is. Dat doet het nooit. Als ze ooit neerstort in een vliegtuig, weet ze, zal zij die enige miraculeuze overlevende zijn. Misschien redt ze zelfs een kind. Het is geen hoop, want hoop is niet meer dan een gesprek met jezelf. Hoop is een voorgevoel van mislukking. Dat wist ze als klein meisje al wanneer ze dagen, weken op de terugkeer van haar moeder wachtte. Optimisme, daarentegen, is psychose. Alleen de slachtoffers daarvan weten hoe opgewekt de ziekte hen naar de ondergang brengt. Ze heeft het geprobeerd, maar ze kan geen volledig vertrouwen hebben in het idee dat ze ooit zal sterven. De wetenschap zal een manier vinden om haar onsterfelijk te maken – en de andere mensen, die zich altijd in belangrijke inzichten over haarzelf weten te dringen.

Mensen vinden onsterfelijkheid vermakelijk omdat ze niet geloven dat ze die verdienen. Zoals een knappe eega. Maar de dood is slechts een technologie van het universum, en er komt een tijd, nietwaar, dat een wetenschappelijk inzicht wordt achterhaald.

Behalve onsterfelijkheid heeft ze geen grote vermoedens over haar leven. Het zal gevuld worden met vrienden, soms solitair zijn, en mooi natuurlijk, want dat is het voor mensen die lange afstanden rennen. Er zou op zeker moment zelfs grootheid kunnen zijn, maar de details daarvan zijn vaag.

Zoals gewoonlijk rent ze de trap op om naar de negende verdieping te gaan. Ze is nog op de eerste treden als ze de liftdeuren hoort opengaan. Het zou een alledaagse gebeurtenis moeten zijn, maar vandaag klinken de deuren luid en duidelijk en zijn er echo’s. Echo’s zijn zeldzaam in Mumbai.

Uit de lift komt een stokoud, licht gebocheld vrouwtje met de onderarmen gespreid en naar voren gestrekt en in elke hand een hangertje met een gevouwen, geperste kurta. Het oude vrouwtje, in een prachtige katoenen sari, beweegt zich pijnlijk langzaam voort, maar slaagt erin de lift uit te komen juist voordat de dichtschuivende deuren haar kunnen pletten. En ze schijnt te weten waar ze heen gaat met de twee hangertjes. Akhila volgt haar, maar het is moeilijk om achter haar te blijven; de vrouw is te traag. Het is alsof ze de bejaarde in de maling neemt, waar ze eerlijk gezegd toe in staat is. Ze kijkt hoe de oude vrouw de oprit op loopt, naar een ring van vrouwen toe die de naakte mensen bewaakt. Daar is een man begonnen zich uit te kleden, en hij oogt dapper na zijn recente besluit. Hij gooit eerst zijn overhemd, dan zijn broek de ring van vrouwen in.

Akhila gaat terug en rent de trap op in de vreemde stilte van verlaten woningen. Het trappenhuis ligt bezaaid met voorwerpen, wat ongewoon is. Er liggen kledingstukken, enge poppen, een maffe Nokia die van een werkster moet zijn, eten zelfs. Er ligt schoeisel, en ook een veeg bloed. Er gebeurt zoveel als mensen vluchten.

Thuis doet ze haar gebruikelijke rekoefeningen op het balkon terwijl ze naar de Arabische Zee kijkt. De lucht is helderblauw. Ver weg vaart een reusachtig cruiseschip door de baai, als een prachtige roman over niets. Er steekt een jachtig windje op. De slingerbrug over zee ligt erbij als een wonder. Haar vader heeft een hekel aan die brug. Hij klaagt er elke dag over tegen haar, maar vandaag wordt haar dat bespaard omdat hij de stad uit is. Majestueuze kabelbruggen over ondiepe zeeën herinneren marxisten er op de een of andere manier aan dat ze het onderspit hebben gedolven tegen het kapitalisme en de menselijke natuur.

Ze kijkt op haar telefoon terwijl ze naar de keuken loopt, maar blijft staan als ze een paar berichten ziet. Ze krijgt de vraag of ze ongedeerd is. Diverse berichten bevatten dezelfde vraag: ‘Heb je het gevoeld?’ Als ze de Twitterfeed ziet, rekent ze uit dat er ongeveer een half uur daarvoor aardschokken zijn geweest. Dat verklaart de buren. Maar het komt nog steeds niet bij haar op om het gebouw uit te vluchten.

De aardschokken waren licht, maar een tachtig jaar oud, onbewoonbaar verklaard gebouw in Prabhadevi is ingestort. Ze wordt naar de foto’s van het bezweken gebouw getrokken. Ze weet waar het is, niet ver weg. Er liggen nog mensen onder het puin.

Binnen een paar minuten stormt ze met wild zwaaiende pijpenkrullen de trap af. Ze heeft gedoucht en draagt nu een spijkerbroek en een T-shirt dat geen enkele boodschap te verkondigen heeft.

Ze rent Beach Towers uit, door een grote groep buren heen die zich dwaas beginnen te voelen. ‘Ze is zelfs in bad geweest,’ mompelt een vrouw.

Akhila vraagt zich af waarom ze haar niet hebben tegengehouden toen ze naar boven ging. Ze vinden haar misschien niet aardig, of ze dachten waarschijnlijk dat ze wist wat ze deed, maar ze hadden toch moeten proberen haar tegen te houden. Een dorp van mensen, zelfs al zijn ze naakt, die haar vragen om een van hen te zijn, dat idee spreekt haar aan.

2

De recensie van een patriarch

Hij neemt geen aanstoot aan haar. Als je je woest laat maken door een jonge vrouw accepteer je dat je de wereld niet kent. Maar hij kan haar niet verzekeren dat de andere patriotten, vooral de jongere, die buiten op het kale terrein van de shakha bezig zijn met hun ochtendexercities, marcherend, schoppend, schreeuwend, zwaaiend met hun stokken en zwaarden, er ook zo over denken. Zij zijn vatbaar voor belediging.

De vrijgezellen ogen serieus in de heilige tooi – de schuine zwarte muts, het witte overhemd met de mouwen omgeslagen bij de ellebogen, de grote, wijde, korte kaki broek met plooien. Alleen al deze aanblik van hindoepatriotten in dit uniform van de Sangh herinnert moslims aan de dood, en wekt de woede van de intellectualistische culturele wezen die door het Engels worden belemmerd. Zelfs in professor Vaids oude ogen lijken ze intimiderend. Dat is het idee ook. Hindoeïsme zonder angst en wond heet waarschijnlijk boeddhisme.

Ook Vaid is in uniform. Net als de jonge patriot op wiens armen de laptop rust. En het meisje op het beeldscherm ook, maar zij draagt er rode schoenen met lange puntige hakken bij. Niemand heeft ooit een vrouw in deze kleding gezien.

Ze heet, zegt ze, Akhila Iyer. De jonge patriot zet de laptop eindelijk op het bureau, wat de overdreven vrome onnozelaar al veel eerder had moeten doen. Het probleem met eerbied in dit land is dat sommige mensen er een volksdans van maken.

In Miss Iyers filmpje, dat viral is gegaan nadat het gisteravond is geüpload, staat ze tegen een donkere achtergrond en praat tegen een publiek dat je niet ziet. Ze trekt aan de zomen van haar enorme shorts en zegt in het Engels: ‘De gevaarlijkste mannen in mijn land dragen een broekrok.’

Moed bestaat niet. Gokken bestaat, ja. En onwetendheid. Miss Iyer denkt waarschijnlijk dat geweld een journalistieke gebeurtenis is, iets wat een ander soort mensen ergens anders overkomt. Velen maken deze vergissing. Hun lijken, die kijken zo verbaasd. Verbijsterde lijken met schoeisel aan één levenloze voet, hij heeft ze vele malen gezien. Hij heeft de asymmetrie van de doden nooit begrepen. Waar blijft die andere schoen?

Miss Iyer heeft grote ogen in een intelligent Arisch gezicht, haar weerbarstige haar is dik en wild. Ze is waarschijnlijk nog geen vijfentwintig, ze is minstens vijftig jaar jonger dan hij. Een lang vergeten gedachte komt bij hem op, dat het leven van een aantrekkelijke vrouw iets precairs heeft.

In haar filmpje, dat Witbaard heet, beweert Miss Akhila Iyer dat zij de eerste vrouw is die ooit tot de Sangh is toegelaten. Ze zegt dat ze haar melkboer met twintig roepies naar de plaatselijke shakha heeft gestuurd om een lidmaatschap te kopen. Ze wuift met de kwitantie. ‘Er moet een nettere manier zijn voor een vrouw om zich bij het hindoenationalisme aan te sluiten,’ zegt ze. ‘Het is de eenentwintigste eeuw, jongens, waarom mogen vrouwen niet gewoon meedoen? Ik voldoe echt aan alle eisen. A) Ik ben niet getrouwd. B) Er schuilt een retegoeie cultuurbewaker in me. C) De afgelopen weken ben ik ook celibatair geweest.’

‘Wat betekent retegoeie?’ vraagt Vaid.

Het blijft stil in het vertrek. De jongens denken waarschijnlijk dat een man met zijn status dat zou moeten weten. Of misschien weten ze niet wat het betekent. Nashik is een klein stadje.

Miss Iyer zegt: ‘Ik vind het eigenlijk wel leuk om een Indiase nazi te zijn.’ En ze brengt de nazigroet, wat een opzettelijk onjuiste voorstelling van zaken is. De hindoepatriotten waren natuurlijk geïnspireerd door de nazi’s, maar ze hebben hun eigen groet, die ze nu correct uitvoert.

De camera beweegt niet en laat haar publiek nooit zien, maar die toeschouwers moeten er zijn in dat vrij donkere vertrek, waarschijnlijk een bar. Te oordelen naar het gelach dat af en toe hoorbaar is en haar blik die ronddwaalt maar niet boven een bepaald punt komt, is het een klein publiek. Bovendien zou het onmogelijk zijn om dit ten overstaan van meer dan honderd man uit te voeren. Als het er meer zijn, waar dan ook in het land, zouden er minstens twee gebelgde nationalisten bij zijn en een van hen zou rijk genoeg zijn om een schoen naar haar te kunnen gooien.

Ze zegt dat ze een verhaal gaat vertellen. ‘Verhalen zijn alles wat we hebben,’ zegt ze. ‘Alles waar we in geloven. Alles waar we over nadenken. Dat zijn verhalen, dat komt uit verhalen. En dan is er masturbatie. Daar houden we niet alleen van omdat het over seks gaat. Masturbatie is in de eerste plaats een verhaal.’

Ze praat toch zeker alleen namens vrouwen?

Het is op dit moment niet duidelijk waarom ze het tenue van de Sangh aan moet hebben. Daar zal ze nog wel op komen, ze bouwt een grap op, misschien over het seksleven van de patriotten. Nog even en ze gaat misschien wel iets zeggen over hun heimelijke homoseksualiteit. Dat zou weer een makkelijke, afgezaagde grap zijn. Hij werpt een blik op de gestage stroom patriotten die na de ochtendexercitie zijn kantoor binnendruppelen, hun dunne benen harig, blote dijen schamel, sommige pensen zo gigantisch dat ze de gesp van hun riem overweldigen. Alleen vrouwen zouden erin toestemmen om met hen naar bed te gaan.

Op de slanke televisie die aan de saffraangele muur hangt zijn studioanalisten aan hun praatje begonnen, maar het geluid staat uit. Nog even en het Verkiezingscomité zou beginnen met het bekendmaken van de uitslagen. De ejaculaties van de Nehru-Gandhi-dynastie zouden worden doorgetrokken en de gelikte epigonen van het Westen zouden op hun plaats worden gezet als buitenlanders in hun eigen land. De politieke maskerade van de Sangh zou triomferen. Het klooster zou de teugels van de eeuwenoude natie overnemen van de dynastie.

‘In Vijftig tinten grijs,’ zegt Miss Iyer, en ze wacht tot het gegiechel wegsterft. ‘In Vijftig tinten grijs deelt een telecom-miljardair billenkoek uit aan een literatuurstudente die vindt dat het internet eerlijk en vrij moet zijn.’ Miss Iyer neemt langzaam een slokje water uit een flesje in haar hand. ‘Hij vraagt haar een contract te tekenen dat hem het recht zou verlenen haar slaag te geven. Ze stelt hem twee belangrijke vragen. Mag zij hem ook slaag geven? Hij zegt: “Nee.” Ze dringt niet aan. En ze vraagt, ondanks haar vermoeden dat ze het misschien wel prettig zou vinden om slaag te krijgen, net als sommigen van jullie, wat zij ervoor terugkrijgt. De miljardair zegt: “Mij.” Dit, weten we, is de afspraak in alle trouwe relaties waar de zweepjes en de ketenen meestal misschien geen zweepjes en ketenen lijken. Mannen en vrouwen laten zich in aanvaardbare mate vastbinden, gevangen houden en misbruiken tegen de belofte dat ze in ruil daarvoor de ander krijgen.’

Ondanks haar poppenkast is Miss Iyer geen grappenmaker. Zoveel is hem wel duidelijk. Ze is iets anders, iets politiekers.

‘Sorry, ik werd een beetje serieus,’ zegt ze, een verdediging van wat ze in werkelijkheid is. Zoals grappenmakers in hun echte leven hun serieuze kant overdrijven, zo proberen serieuze mensen vaak amusant te zijn als ze voor een publiek optreden. Daarom ziet de wereld er zo typisch uit.

‘Wat ik eigenlijk wil zeggen is dat mijn vriend me vorige maand in de steek heeft gelaten,’ zegt ze. Haar publiek laat klanken van verfijnde empathie horen.

‘We waren twee jaar samen. Vorige maand, toen we op een zaterdagavond naar een film over bavianen op YouTube zaten te kijken, zei hij dat hij het uitmaakte. Zonder enige waarschuwing. “Ik hou te veel van je,” zei hij. “En je dreigt voortdurend in de problemen te komen. Nooit begrepen waarom je zo roekeloos bent. Ik kan er niet meer van slapen. Ik denk steeds maar dat je iets akeligs gaat overkomen. Ik kan er niet meer tegen.” Wat natuurlijk heel lief is, maar hij zei ook, en ik denk dat dit de ware reden was, dat hij “vrij” wilde zijn. Hij vond me verstikkend, en dat ben ik ook.

Maar, mijn heerlijke yogi, mijn neerkijkende hond, wat had je dan verwacht? Een makkelijke liefde? Zo werkt het, schat, verliefd zijn is akkoord gaan met gebonden zijn.

Kom terug, lieveling. Laten we het twee keer goedmaken, zoals altijd, en urenlang lekker lepeltje-lepeltje liggen.

Wat ik wil zeggen, denk ik, is dat ik weer single ben. En weet je wat, de laatste paar weken heb ik veel aan Damodarbhai gedacht.’

Op de donkere achtergrond, waarschijnlijk een gordijn, verschijnt de beeltenis van ‘Damodarbhai’. De zoon van de Sangh, de uitverkorene, het gezicht dat door de patriarchen tot masker is gekozen. Hij draagt een Nehru-jasje, dat hernoemd zou moeten worden; zijn volle witte baard verzorgd en geolied, blik schrander, lippen glanzend, zijn grijze haar weliger dan Vaid het zich herinnert. Hij is zo’n man die vermoedt dat hij aantrekkelijk is. De afgelopen twaalf jaar, sinds de massamoord op moslims in Gujarat, is hij in het hele land opgeklommen. De links-liberalen hebben geprobeerd hem achter de tralies te krijgen. Ze kregen de Verenigde Staten zover hem de toegang te weigeren op grond van misdaden tegen de menselijkheid. Maar er is niets wat hem ten laste gelegd kan worden, op één ding na. Hindoes adoreren hem en ze kunnen niet uitleggen waarom.

Er klinkt gegrom van een jonge man die naast de patriarch staat. De ontevreden patriot balt zijn vuisten. ‘Als ze iets over hem zegt, over onze prins, als ze iets vervelends over onze toekomstige premier zegt, zal ik geen genade met haar hebben.’ Ook de andere patriotten kijken boos.

Maar Miss Iyers publiek jouwt Damodarbhai uit. Ze maant hen tot rust. Als het weer stil wordt, wijst ze naar de beeltenis achter zich en zegt: ‘Kijk naar deze man. Hij wordt niet voor niets weleens de Poetin van India genoemd. Kijk naar deze echte man. Hij is precies het tegenovergestelde van mijn vader. Als mijn vader een volle kamer in loopt, weet hij dat niemand daar met hem naar bed wil.

Kijk hem nou. Wat tragisch voor vrouwen dat hij het celibaat heeft gekozen. Hij zegt dat hij altijd celibatair is geweest. Wat raar dat twee maagden, de paus en Damodarbhai, samen over de halve wereld regeren.

Dit is een man die weet dat hij uitzonderlijk is en het leven slechts een langzame bevestiging daarvan. Als een slimme soldaat naar hem toe zou gaan en zou fluisteren: “Meester, ik kom uit de toekomst. De machines hebben de wereld overgenomen en u bent de laatste hoop van de mensheid. U hebt me teruggestuurd in de tijd met een missie”, zou Damodarbhai hem helemaal geloven.

En ik denk eigenlijk niet dat hij zo’n slecht mens is als wordt beweerd. Ik geloof niet dat hij de gevaarlijkste man in India is. Hij heeft geen bende hindoes gevraagd om moslims af te slachten. Damodarbhai heeft de moordenaars niet gestuurd die doodden, hakten en verkrachtten, en kinderen levend verbrandden. Daar is geen greintje bewijs voor. Honderden miljoenen hindoes weten dat. Daarom aanbidden ze hem. Omdat hij onschuldig is.’

Bij sarcasme zeg je precies het tegenovergestelde van wat je bedoelt. Het is de op een na laagste vorm van humor, het is te makkelijk. Maar met zulke lage trucs hekelt ze wel een natie die verliefd is geworden op Damodarbhai. Is zij dan een van hen? Weer zo’n jonge vrouw die, net als de staat, de verwerkelijking van een moreel idee is?

Op haar website staat dat ze neurochirurgie studeert en een tussenjaar heeft genomen voordat ze naar Johns Hopkins gaat. Meestal worden bètastudenten geen horzels. Ook de vrouwelijke niet, ondanks hun wonden, hun vele wonden. Ze hebben te veel te studeren en te veel op het spel staan in het heden en de toekomst. En ze worden niet getraind in jammeren zoals alfastudenten. Bètastudenten worden tot de sterken aangetrokken. Hij studeerde zelf natuurkunde toen hij lid werd van de Sangh. Tientallen jaren later, toen hij werd gekozen om de grote organisatie te leiden, was hij kernfysicus. Dat was lang geleden, toen hij in de vijftig was, de kindertijd van de ouderdom. Sindsdien heeft hij afstand gedaan van alle bestuurlijke macht. Nu is hij gewoon een oude man bij de Sangh.

‘De Sangh is terug. Het Hindoe-Reich komt,’ zegt Miss Iyer met theatrale vrolijkheid. ‘Damodarbhai is hier, buig voor Lord Voldemort. Iedereen moet partij kiezen.’

De patriarch is dankbaar dat de seculiere intellectuele steek deze keer uit Harry Potter komt. Meestal komt die uit Animal Farm.

Ze doet hem op de een of andere manier denken aan mensen die anders zijn dan ze lijken. Hij gaat aan zijn bureau zitten en bekijkt haar website. Miss Iyer blijkt enigszins berucht te zijn om haar optredens. Soms, zoals in Witbaard, spreekt ze een klein gezelschap toe, wat ze ‘stand-up antropologie’ noemt. Wat wordt het idee van ‘antropologie’ misbruikt. Mensen willen graag leuk zijn, maar ze willen wel antropologen worden genoemd.

Haar filmpjes zijn niet allemaal monologen. De meeste zijn feitelijk pranks. Daar wordt ze verwarrend. Ze heeft het nooit op de patriotten gemunt. De meeste van haar slachtoffers zijn links-liberale intellectuelen.

‘Professor,’ zegt een jonge patriot. Hij doet zijn best om eerbiedig te zijn, maar kan zijn opwinding niet verhullen. ‘Mijn vrienden uit Mumbai hebben me gebeld. Er is een oud gebouw ingestort.’

De jongen borrelt nu helemaal.

‘Dit meisje, zij is daar.’

3

Rond 08:00 uur

De auto’s die in het smalle straatje geparkeerd staan, gaan inmiddels verend op en neer in de stroom van zich verdringende mannen die naar het ingestorte gebouw komen kijken. Akhila is op zo’n vijftig meter van de plek gestrand in de menigte. Om haar heen zijn alleen maar mannen. Ze overweegt langs de zijkant van de straat te lopen zodat ze in een boom of op een muur kan klimmen als het uit de hand loopt, maar er is geen garantie dat deze aanpak veiliger zou zijn. Ook op de muren staan mannen, als het ware in de rij. Achter de muren aan weerszijden van het straatje, in de hoge woongebouwen, zijn hele gezinnen hun balkonnetjes op gegaan; ze kijken één kant uit, nemen slokjes van warme dranken, kammen haren, praten in hun mobieltjes. Op de hogere verdiepingen kunnen ze waarschijnlijk het puin zien.

Met elk moment dat voorbijgaat dringen er meer mannen het straatje in. Het is voor haar waarschijnlijk een zeer slecht idee om hier te zijn. Sommige types nemen haar uitgebreid op terwijl ze staan te duwen. Ze verhuist haar rugzak, waar noodmedicatie in zit, naar de voorkant van haar lichaam en maakt hem weer tot het pantser voor haar borsten.

Ze wou dat J bij haar was. Hij zou niet uit zichzelf zijn meegegaan, ze had hem mee moeten sleuren zoals ze altijd deed als hij niet wilde. Hij is nog steeds het zoemen op de achtergrond voor haar. Kom terug, schattebout, kom terug naar je vrouw en ga weer stoeien en zoenen, en wees weer getuige van haar dagen. Hoelang voordat ze zich kan ontdoen van deze pijn, die vooral in haar slapen en haar keel zit. Is dat waar de liefde pijn doet voor sporters met een fabelachtige hartslag in rust? En als die pijn nooit meer weggaat, wordt zij dan zo’n meisje dat op Facebook de trieste necrologie van haar liefde zet: ‘Vreemde, Vriend, Vrijer, Vriend, Vreemde’? En zou zij ook ongelukkig blijven tot achter in de twintig, haar mooiste jaren verspillen door de herinnering aan gewoon een schattige jongen?

Er is commotie aan het eind van de straat en de menigte slaat op de vlucht. De mannen op de muren springen eraf en nemen de benen. Een stuk of tien politieagenten duiken op achter de vluchtende massa, zwaaien met hun stokken en meppen ermee op konten en benen. Het is verbluffend hoe hard Indiase mannen kunnen rennen als ze geïnspireerd zijn.

Ze blijft. Ze doet net of ze een gesprek voert op haar mobiel, een zorgvuldige ontkenning van gevaar die agressieve zwerfhonden meestal van hun stuk brengt. De mannen rennen langs haar heen. Ook de agenten negeren haar. Ineens is het straatje zomaar leeg.

Ze loopt naar het groepje brandweerauto’s, ambulances en televisiewagens. Ze kent de straat goed, maar het ingestorte gebouw niet. De ingang van de compound is nauw, ongeveer zo breed als een grote auto, en er staat een tiental agenten. De toegang is blijkbaar beperkt. Het gebouw had geen hek, dus heeft de verkeerspolitie een barricade opgeworpen. Ze ziet de kleine berg puin, zo’n vijf meter hoog. Overal staan brandweerlieden en burgers in het puin te scheppen.

Vlak bij de barricade staan wat verslaggevers en fotografen op een kluitje. Er zijn er vermoedelijk niet zoveel. Het is niet waarschijnlijk dat het instorten van dit gebouw zelfs maar zal worden genoemd op een van de zenders. Al het nieuws zal over Damodarbhai gaan. En het was zo’n gebouw waarin mensen met een laag inkomen woonden.

Ze gaat bij de journalisten staan in de hoop dat ze haar mee naar binnen smokkelen. De fotografen hebben de mouwloze beige vestjes aangetrokken waarin ze capabel lijken. Hun zelfverzekerdheid en grapjes lijken de verslaggevers die bij hen staan in de schaduw te stellen. Zo gaat dat bij rampen: het zijn de fotografen die schitteren. Niemand heeft het over Damodarbhai of de verkiezingsuitslagen. Nog niet in elk geval.

Een grote vent met een statief over zijn schouder staat net een verhaal te vertellen, over een telefoontje van een ambtenaar in Delhi met zijn moeder die in het noodlottige gebouw was. Ze is er waarschijnlijk nog steeds. De bron van de informatie was, volgens de verteller, de ambtenaar zelf. Een minuut voordat het gebouw instortte, had hij zijn moeder gebeld. De moeder vertelde hem hoe duur groenten tegenwoordig zijn. Toen nam het gesprek een wending.

‘Ik voel me duizelig, jongen.’

‘Ma, gaat het wel?’

‘Volgens mij gebeurt er iets, jongen.’

‘Ma?’

‘De borden vallen naar beneden in de keuken.’

‘Ma.’

‘Het portret van je opa is gevallen…’

‘Ma.’

‘Je vader is ook net gevallen… Hij rolt naar me toe.’

En weg was de verbinding, volgens de verteller.

Niemand lacht, dus de verteller sluit dan maar af met: ‘Zo ga je gewoon je dagelijkse gang. En zo… boem. Diep treurig.’

Akhila heeft te doen met mensen wier anekdotes floppen. Dus grinnikt ze een beetje. Zoals altijd wanneer ze iets ongepasts doet, ziet ze in gedachten de scheve gezichten van plichtbewuste burgers, die in haar verbeelding altijd verontwaardigde vrouwen met korte beentjes zijn.

Er liggen dertien lichamen in de gang. Zes mannen, vier vrouwen en drie kinderen, alle drie jongens. Hun ogen zijn open in een laatste ontreddering, sommigen kijken verbaasd. Ze zitten onder het witte stof, maar hun lichamen zijn amper beschadigd. Eigenlijk zijn ze totaal ongeschonden, vooral hun gezichten. Hoe moeten ze gestorven zijn? Hebben ze enorme wonden op hun achterhoofd? Ze wachten op vervoer naar het mortuarium, naar de andere lijken die daar al liggen. Er zijn geen rouwenden, geen jammerklachten hoorbaar. Dat is er zo griezelig aan. Zijn hun families ook dood, of bedolven onder het puin? Of misschien hebben ze het overleefd en zijn ze in goede handen in een ziekenhuis in de buurt. Akhila hoort alleen maar boren en scheppen en mannen die schreeuwen in een taal die deze ochtend lijkt te zijn uitgevonden.

De AFD Chawl is een L-vormige, puskleurige huurkazerne van drie verdiepingen. Hij loopt langs twee zijden van een bijna rechthoekig stuk moddergrond. De andere twee zijden worden begrensd door de muur van een aangrenzend gebouw en de achterkant van een torenflat. Tussen de muur en de torenflat is de smalle toegang tot de compound waar ze langs de politiebarricade was gekomen door zich bij een groep tv-verslaggevers te voegen. Eén vleugel van het gebouw is volledig ingestort. De andere vleugel is intact en de brede gang op de benedenverdieping dient als tijdelijk onderdak voor de doden die uit het puin zijn gehaald. De angst bestaat dat ook dit deel van de chawl zal inzakken, maar de bewoners hebben geëist dat de brandweerlieden de doden niet in de open lucht laten liggen waar de honderden toeschouwers die zich in de omliggende gebouwen hebben verzameld ze kunnen zien.

Er zijn ongeveer honderd man in de compound, voor het merendeel bewoners of familie en vrienden van mensen die nog onder het puin liggen. Sommige overlevenden hebben schoon verband op hun lichaam. Velen van hen zitten tegen de muur en lijken meer beschadigd dan de doden.

Op de berg van puin breken ruzies uit tussen brandweerlieden en bewoners die met machines en stokken graven.

Meestal wordt in ruzies doelmatige taal gebruikt en lijken de betrokkenen welbespraakt en taalvaardig, slim zelfs, omdat ruzies herhalingen zijn van woordenwisselingen die mensen in vergelijkbare omstandigheden hebben gehad. Ze weten wat ze kunnen verwachten, dus wat ze moeten zeggen en hoe ze het beter kunnen zeggen dan de vorige keer. Maar de ruzies hier op het puin zijn wezenloos en onsamenhangend omdat de mannen zich in ongekende omstandigheden bevinden, dus hebben ook hun scheldpartijen geen precedent. Ze moeten nieuwe beledigingen verzinnen.

‘Vetzak, durf jij je brandweerman te noemen?’ zegt een bewoner in het Marathi. Het is waar. De brandweerman is aan de forse kant. De meeste brandweerlieden op het puin hebben een dikke pens. Zo zijn ze altijd geweest. Bijna elke dag, als ze op de terugweg van de zeeboulevard in Worli langs de brandweerkazerne in Prabhadevi kwam, heeft ze hun dagelijkse oefeningen gezien. Maar ze kunnen dingen die je van mannen met hun vorm niet verwacht – ze kunnen zelfs in palen klimmen, en maar iets langzamer dan apen.

Het is niet verrassend dat de bewoners overweldigd zijn door het nieuwe van de situatie, maar het is wel raar om de brandweerlui zo verbluft te zien. Ze lijken nog nooit op de ruïne van een gebouw te hebben gestaan. Ze maken een onbeholpen indruk. De bewoners klagen dat de brandweerlieden te traag zijn, maar niemand weet wat hij precies moet doen. Waar moeten ze graven, en waar moeten ze snel graven?

Politieagenten houden de muur van de compound in de gaten omdat tientallen toeschouwers er proberen op te klimmen. In het nauwe straatje daarbuiten hebben zich weer grote groepen mensen verzameld. Journalisten die laat zijn gekomen, klagen inmiddels op Twitter dat de politie ze niet doorlaat.

Bij de politiebarricades is weer ophef. Vier mannen zijn met de agenten in discussie over iets. Ze zien er stoer uit, en ze hebben allemaal een kleine rode tilak op hun voorhoofd. Ze lijken patriotten van de een of andere soort en de agenten doen niet al te agressief tegen hen. Uiteindelijk laten ze de mannen door. De vier lopen naar binnen en negeren het puin. Ze lijken iemand te zoeken. Wanneer ze haar zien, blijft hun blik op haar rusten. Ze voelt een steek van angst en loopt weg, naar een groepje mensen.

Televisieverslaggevers zijn met hun interviews begonnen. De mensen willen graag praten. Ze hebben het over het mysterieuze gerommel dat een paar seconden duurde voordat het gebouw bezweek en hoe ze zijn gevlucht, en over de lichamen die overal tussen het puin lagen. ‘Je kunt ze horen,’ zegt een man. ‘Op sommige plekken, als je daar lang genoeg blijft staan, kun je ze horen. Mannen, vrouwen en kinderen die bedolven liggen en smeken om gered te worden. Een tijdje zwijgen ze. Dan ineens smeken ze weer alsof ze uit de slaap zijn opgestaan.’

Ze heeft nog geen voet op het puin gezet omdat ze twijfelt: als ze erop gaat staan, vergroot ze dan het gewicht dat nu al drukt op hen die bedolven zijn? Het is geen onbelangrijke vraag, dat weet ze zeker.

Er is enige activiteit rond een deel van het puin. Fotografen en cameramensen en omstanders haasten zich naar de plek en er ontstaat een menigte. Staande op de brokstukken, met zijn benen op ongelijke stenen, trekt een gespierde jongeman met ontbloot bovenlijf een touw omlaag dat vastzit aan een katrol. De katrol is hoog aan de balk van een vrijstaande liftschacht bevestigd. Het is alsof de jongeman een enorme emmer water diep uit de aarde omhoogtrekt, maar wat er uit het puin tevoorschijn komt is het hangende lichaam van een vrouw in een paarse sari, haar lange zwarte haren wapperend in de wind. Ze is vastgebonden bij haar schouders en komt verder naar boven met elke machtige ruk van de jongeman, die nu begint te huilen. Hij stopt en kijkt naar de wentelende vrouw boven de brokstukken.

De toeschouwers willen geloven dat het dodental hoog is. Die wens blijkt uit hun gissingen op sombere toon. Ze beweren te hopen dat de meeste bewoners van de getroffen vleugel hebben weten te vluchten, maar ze voeren aan waarom dat onwaarschijnlijk is. Er was te weinig tijd, en het was vroeg in de ochtend toen de meeste bewoners waarschijnlijk lagen te slapen. Akhila schat dat er niet meer dan tweehonderd mensen in de ingestorte vleugel woonden, maar sommigen gissen dat het dodental wel vijfhonderd zou kunnen zijn. Ze voelt afkeer, maar niet lang, want voelt ze afkeer, dan voelt ze zich net Noam Chomsky. Ze heeft zichzelf getraind om het onnatuurlijke aan te nemen: stel dat de wereld net zo humaan en moreel is als jij, wat verklaart dan het handelen van een groep mensen? Al is het waar dat Facebook wel kan sluiten als iedereen geneigd is dat aan te nemen. Misschien willen mensen niet dat er iemand dood is, maar wel dat het dodental bij een ramp hoog is. Een opvallend getal, maar een geloofwaardig getal dat niet deelbaar is door vijf of tien.