Uitgeverij Podium
Amsterdam

© 2018 Martine de Jong

Omslagontwerp Martine de Jong

Verzorging e-book Coco Bookmedia

Foto auteur Arjan Benning

ISBN e-book 978 90 5759 924 8

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, november 2018

www.uitgeverijpodium.nl

Het dier is bijkans onnut,
ware het niet dat de ijver tot de verbeelding spreekt.

A.R. Solms, Solms’ Beknopte Natuurlijke Historie

1

Op een avond kwamen de mieren het huis in. Achter de piano, waar twee stukken plint ooit tegen elkaar waren gelijmd, was een uitgang ontstaan. Honderden mieren liepen al door tot de ramen aan de voorkant, en terug. Ik pakte de stofzuiger en zoog ze allemaal op. Ik schrok toen Kasper opeens achter me stond.

‘O nee,’ zei hij terwijl hij naar het gekrioel bij de plint keek.

‘Ze zijn binnen,’ schreeuwde ik boven het lawaai van de stofzuiger uit. ‘Hoe kan ik ze stoppen?!’

‘Glassex!’ Hij probeerde ‘Glassex’ uit te beelden, maar het zag eruit alsof hij de mieren een voor een zou doodschieten, met in elke hand een revolver.

Ik hield de stofzuigerslang tegen de uitgang van het nest. Elke mier die nieuwsgierig naar buiten kwam, werd onmiddellijk opgezogen. Zodra ik de slang weghaalde krioelden er binnen enkele seconden weer tientallen mieren. Het was als een wond aan een vinger die steeds opnieuw begint te bloeden zodra je hem uit je mond haalt. Hun doorzettingsvermogen was bewonderenswaardig.

‘Ga eens aan de kant?’ Kasper duwde me opzij en spoot Glassex in de kleine opening tussen plint en muur. Onmiddellijk brak er paniek uit en de mieren bewogen nu twee keer zo snel. Een paar natte mieren liepen verdwaasd nog een paar stappen door en bleven toen stilliggen in een vochtige plek.

‘Zielig,’ zei ik.

‘Dat is niet zielig, ze hebben hier niks te zoeken.’

‘Daar denken ze zelf heel anders over.’

Hij spoot nog een lading chemicaliën tussen het hout. ‘Ze denken niet, niet ieder voor zich in elk geval.’

De mierenstroom leek gestopt, maar dat was tijdelijk volgens Kasper.

Hij was nu ruim een maand in mijn leven. Ik zou geen duidelijk verhaal kunnen vertellen over hoe hij daar terecht was gekomen, maar nu was hij er en het voelde alsof hij nooit meer weg zou gaan. Ik keek naar hem, hoe hij op zijn hurken, de spuitfles in zijn hand, naar de plint zat te staren. Hij zag er jonger uit dan ooit, als een kind dat cowboytje speelt en het voorzien heeft op alles en iedereen die ons thuis zou willen verstoren.

Hij kwam weer overeind. Zijn knieën kraakten. ‘Wacht even met zuigen,’ zei hij, ‘ik wil er een paar vangen.’ Hij liep naar buiten, naar de schuur.

Ik keek naar het slagveld. Er kwamen steeds meer mieren tevoorschijn. Hoewel ze enigszins verward leken, hadden ze voor hun dode soortgenoten maar weinig aandacht. Ze waren hun gevoel voor richting kwijtgeraakt, geen idee waarheen te gaan, waar hun voorgangers waren geweest, alles zou weer opnieuw moeten beginnen.

Kasper keerde terug met een glazen potje met deksel en een stuk papier. Hij schoof het papier onder een paar mieren en liet ze door het papier dubbel te vouwen en er met zijn vinger tegenaan te tikken in het potje glijden.

‘Wat ga je met die mieren doen?’ vroeg ik.

‘Conserveren.’

Ik vroeg niet verder, want ik was zijn liefde voor dieren — ook de kleinste — inmiddels gewend. De planken in mijn schuur waren gevuld met potten vol insecten en aarde en bladeren en verder alles wat er rond mijn huis te vinden was. Het was een miniatuurversie van de tuin, maar dan keurig gerubriceerd en — waar nodig — stilgezet in formaline.

Ik wilde opeens alles schoonmaken. Ik verplaatste de meubels naar de tuin, Kasper hielp bij de zwaardere dingen. Bezweet en tevreden keek ik naar de ingewanden van het huis die nu op het gras stonden. Het lege huis klonk hol. Nadat ik de woonkamer had schoongemaakt voelden al die meubels overbodig. Ik zei dat tegen Kasper.

‘Hoe bedoel je, overbodig? Je hebt toch meubels nodig?’

‘Ik wil ze niet meer in huis hebben. Kijk, dit kastje, wat moet ik daarmee? Er zit niet eens iets in.’

Kasper lachte. ‘Hoe kom je aan dat kastje?’

‘Een overblijfsel van de familie van mijn vader.’

‘Antiek dus, dat kun je beter bewaren.’

‘Mijn vader was bang voor dit kastje.’

‘Dan moet je het zeker bewaren. Hoezo, bang?’

‘Als kind was hij er bang voor, hij had geloof ik een keer een nachtmerrie over dit kastje gehad en sindsdien kon hij er niet meer naar kijken. Hij was blij toen hij het bij ons kwijt kon.’

‘Grappig.’

Ik dacht aan mijn vader. Zijn hele leven heb ik nooit gedacht aan hem als bange man, of jongen, of kind. Zelfs aan het einde van zijn leven was hij niet bang geweest. Ik wist ook wel dat dat hele verhaal een smoes was om van het ding af te komen, maar nu was ik eraan gehecht geraakt en dat wilde ik niet. Ik wilde niet gehecht zijn aan spullen.

‘Het moet weg,’ zei ik resoluut.

‘Ik wil het wel hebben, in de schuur,’ zei Kasper.

Ik zuchtte. ‘Oké, het kastje mag blijven.’

‘Je mag de bank ook niet wegdoen,’ zei Kasper, ‘want waar moeten we anders films op kijken.’

‘Oké, de bank mag blijven.’

‘En de eettafel.’

Ik gaf het op. ‘Alles mag blijven.’

‘Ik ook?’ Hij stompte me op mijn schouder.

‘Au. Ja. Jij mag ook blijven.’

‘Leuk,’ zei hij. Hij keek naar de berg spullen op het gras. ‘Ik ga een bord en een mes zoeken en een boterham smeren, wil je ook?’

‘Jij bent toch in de zomer jarig?’ riep ik naar het huis terwijl ik een eetkamerstoel schoonmaakte.

‘Hoe kom je daar nu opeens bij?’ Hij kwam naar buiten met een boterham in zijn hand.

‘Dat zei je toch, een tijd geleden?’

‘Ik was vorige week jarig.’

‘Wat?!’

‘Zevenendertig geworden, mooie leeftijd.’

‘Waarom heb je niks gezegd? Wanneer was je jarig dan?’

‘Woensdag.’

Ik dacht even na. ‘Toen ben je vroeg gaan slapen.’

‘Heerlijk, hè?’ zei hij en lachte.

‘Je hebt niks gezegd,’ zei ik, voor de zekerheid. O god, hij had het toch niet gezegd?

‘Klopt.’

Ik wist zo weinig van Kasper. ‘Het spijt me,’ zei ik. Ik had opeens zo’n spijt dat ik niets van hem wist, of in ieder geval te weinig. Iemands verjaardag moet je weten.

‘Ik heb niks gezegd.’

‘Het spijt me evengoed, we vieren het vanavond.’

Nadat we alles weer in het huis hadden teruggezet en om de paar minuten de mieren hadden weggezogen en vergiftigd, zaten we bezweet op de bank.

‘Zullen we een film kijken?’ zei ik.

‘Feestelijk.’

‘Dan drinken we er champagne bij. Ik heb nog champagne in de kelder.’

‘Perfect,’ zei Kasper en hij bladerde in de gids. ‘Ben Hur komt op tv.’

‘Wat verschrikkelijk.’

‘Geen Ben Hur dus.’

Ik liep naar de kelderdeur en deed het licht aan. De kelder rook muf als altijd. Ik zag het meteen. ‘Kasper!’ riep ik. ‘Ze zitten hier ook!’

Kasper legde zijn kin op mijn schouder en keek de trap af. Onderaan de trap wemelde het van de mierensporen. Als een modern kunstwerk trokken ze lijnen van de ene muur naar de andere, met een grotere dichtheid bij de voorraadplanken.

‘O jee,’ zei hij.

‘Dat is niet goed,’ zei ik.

‘Nee.’

‘Wat nu?’

‘Hoeveel Glassex heb je?’

Ik zuchtte. Een vlieg scheerde vlak langs mijn oor.

2

De ochtend dat Kasper bij me kwam wonen, werd ik als elke dag om zeven uur wakker. Omdat het winter was zou het een uur later pas echt licht worden, maar het was beter dan de zomer waarin het nooit meer donker werd. Met licht ging ik slapen en met licht werd ik dan wakker, alsof de nacht zich verstopte in zichzelf. Zomer was het nog lang niet, de Noord-Groningse winters duurden en duurden, alleen midden op de dag was er voldoende licht om gezond te blijven.

Die ochtend zat ik even na zevenen op het bankje voor mijn huis, met een kop koffie, en keek naar de weilanden die verdwenen waren onder dikke lagen damp. De zon begon op te komen achter het huis en de horizon tegenover me hield nog net het laatste stuk donkere lucht tegen. Het was maart, het was koud en mijn adem veranderde in wolkjes.

Ik keek naar het brandhout dat naast het bankje tegen het huis onder een afdak gestapeld lag. Er was nauwelijks nog hout over. Weer had ik een strenge winter overleefd en was minder zuinig met het hout omgesprongen dan andere jaren. De nachtvorst had al in oktober het huis laten kraken van ellende. Na een week had de dakgoot het begeven en ik was steeds bang geweest dat het dak zou bezwijken onder de sneeuw.

Maar dat was niet gebeurd. De sneeuw was een paar weken geleden vertrokken en het smeltwater had weliswaar geen dakgoot meer om veilig naar de aarde te stromen, het was nu wel weg en het huis leefde nog. Aan de zijkant waren wat vochtplekken ontstaan, daar moest ik binnenkort wat aan laten doen, maar eerst de dakgoot, anders bleef het zo.

Kort nadat ik naar binnen was gegaan om een boterham te smeren, was Kasper komen aanlopen, als een verdwaalde hond. Opeens stond hij aan de achterkant van het erf en keek nieuwsgierig om zich heen. Ik zag hem staan door het kleine raampje in de achterdeur. Ik had net mijn laarzen uitgedaan en een dweil op de natte vloer gegooid. Hij stond inmiddels naast de schuur en keek precies in mijn richting. Hij kon me niet zien, want waar ik stond was het donker en bij hem was het inmiddels licht geworden. Ik hield mijn adem in. Hij kwam langzaam mijn kant op en ik drukte me plat tegen de muur. Hij wachtte een paar tellen en bonsde toen hard op de deur. Twee keer. Bam. Bam.

Ik wachtte ook even, en zei toen: ‘Ja?’

Hij aarzelde. ‘Mag ik binnenkomen?’ vroeg hij.

‘Wat kom je doen?’

‘Ik heb het koud… en ik ben ongevaarlijk,’ voegde hij er snel aan toe.

‘Mijn moeder zei altijd dat als iemand ongevraagd iets over zichzelf vertelt, hij de waarheid spreekt.’

Hij was even stil. ‘Ik denk dat dat wel klopt, ja.’

Ik hoorde hoe hij tegen de deur aan leunde.

‘Oké, ik ga opendoen,’ zei ik hardop, voor het geval hij naar binnen zou vallen. De deur was niet op slot, ik wist niet eens meer waar de sleutel was, maar het was fijn dat hij zichzelf geen toegang had verschaft.

Ik deed open en liep naar de keuken. ‘Kom maar, kom,’ zei ik, als tegen een dier.

Hij volgde.

In de keuken draaide ik me om, hij stond nu vlak achter me.

‘Het spijt me,’ zei hij.

‘Sorry?’

‘Dat ik zo kom aanwaaien.’

‘O,’ zei ik, ‘dat geeft niet.’ Ik pakte de ketel en vulde hem met water. ‘Wat kan ik voor je doen? Wil je koffie misschien?’

‘Koffie,’ herhaalde hij.

‘Ja, koffie, om op te warmen, of zo.’ Ik durfde nauwelijks naar hem te kijken.

‘Ik zoek werk,’ zei hij om zijn aanwezigheid te verklaren.

‘O ja?’

‘Het maakt niet zoveel uit wat voor werk, ik ben heel handig.’

‘Wat handig,’ zei ik, en schonk koffie voor hem in een beker. ‘Alsjeblieft.’

Ik ging tegenover hem zitten en keek naar hem, hoe hij de beker tegen zijn mond hield, zonder te drinken, alsof hij zijn lippen wilde warmen.

‘Dit is niet echt een goede plek om werk te zoeken, het is hier nogal afgelegen.’

‘Ja,’ zei hij, ‘dat kun je wel zeggen.’

We keken elkaar aan.

‘Ik ben Kasper.’

‘Ach ja,’ zei ik, ‘Kasper.’

‘En jij? Mag ik jij zeggen?’

Ik bloosde. ‘Ja, zeg.’

‘Nou?’

‘Johanna. Johanna heet ik.’

‘Wat een mooie naam. Als een hoeve.’

‘Een hoeve?’

‘Ja. Johánna. Dat is een naam voor een boerderij.’

‘Is dat een compliment?’

Kasper lachte. ‘Absoluut.’

‘Ik weet geen werk,’ zei ik.

‘Ach, jammer.’

‘Heb je verstand van dakgoten?’

‘Dus je weet wel werk?’

‘Nou ja, de dakgoot is stuk. Al een tijdje.’

‘Die kan ik wel voor je repareren.’

3

De volgende morgen werd ik niet om zeven uur wakker. Ik had de hele nacht wakker gelegen en ingespannen liggen luisteren naar geluiden vanaf de zolder. Hij was gebleven.

De dakgoot was nog niet gerepareerd, maar hij had een aantal omgewaaide bomen weggehaald en in kleinere stukken gezaagd. Hij werkte de hele dag of zijn leven ervan afhing, zodat ik hem niet meer kon wegsturen toen het donker was geworden. Ik had hem aardappelen met een slavink voorgezet en een matras op zolder aangeboden, maar helemaal gerust was ik er niet op. Om negen uur ging hij al naar boven, want hij was moe, zei hij. Ik was nog een uur wakker gebleven en zat besluiteloos op de bank. Ik durfde niet te gaan slapen, maar uiteindelijk won mijn vermoeidheid het en ben ik toch maar in bed gaan liggen met mijn kleren aan.

Soms hoorde ik hem zacht grommen, of draaien op zijn matras. Hij kon daar niet blijven, want zo deed ik geen oog dicht. Dat zou ik hem straks zeggen. Ik draaide mijn hoofd opzij en keek door het kleine raam in de zijmuur. De regen liep langs het donkere glas naar beneden.

Ik hees mezelf overeind. Mijn spiegelbeeld staarde me aan vanaf de kastdeur. Daar zat Johanna, althans, de oude versie van Johanna. Ik was gewend geraakt aan deze versie van mezelf, maar nu deze jonge man opeens mijn huis was binnengedrongen, voelde ik me heel oud.

Ik tastte met mijn tenen onder het bed tot ik mijn afgetrapte pantoffels had gevonden maar bedacht me en begon me om te kleden. Het leek me beter niet in de kleren van gisteren voor Kasper te verschijnen, dat zou alles ongetwijfeld nog veel erger maken. Ik zocht in de kast het modernste dat ik kon vinden: een vale spijkerbroek en een flanellen overhemd met grote ruiten, bond mijn grijze haren in een paardenstaart en kneep in de huid van mijn jukbeenderen. Zo kwam er weer wat kleur in mijn gezicht.

In de keuken spoelde ik luidruchtig de koffiekan om. Ook de bestekla duwde ik keihard terug in het keukenblok, de lepels en vorken rammelden als een omvallend harnas.

Boven klonk gestommel. Toen kwam Kasper de trap af, het eerste wat ik zag waren zijn blote tenen. Hij had gelukkig zijn broek en shirt aan, maar zijn voeten lieten niets aan de verbeelding over. Ik wendde onmiddellijk mijn blik af, als betrapt op het staren naar zijn kruis.

‘Goeiemorgen,’ zei Kasper. Hij klonk vrolijk.

‘Heb je lekker geslapen?’ vroeg ik.

‘Als een blok. Leg mij ergens neer en ik ben weg. Zo gaat dat. En jij?’

‘Ik heb niet veel geslapen.’

Ik ging verder met de koffie. Kasper ging zitten waar hij de vorige dag ook zat.

‘Wil je eieren met spek? Het zijn mijn eigen eieren.’

Kasper lachte.

‘Van de kippen uit mijn tuin, bedoel ik.’

‘Ik wil heel graag eieren van de kippen uit de tuin,’ zei hij, ‘en daarna ga ik maar eens naar die dakgoot van je kijken.’

‘Ach, dat hoeft echt niet.’

‘Ja, dat moet zeker wel. Ik doe het graag.’

Nadat hij zijn eieren ophad veegde hij zijn mond af met de rug van zijn hand.

‘Zo,’ zei hij, ‘die zijn weg. Is die Renault daar van jou?’ Hij wees naar de weg.

‘Hoezo?’

‘Voor als ik wat onderdelen moet halen.’

‘Ja. Dat is mijn auto.’

‘Mooi.’ Hij stond op en keek naar buiten. ‘Het is weer droog. Om welke dakgoot gaat het?’

‘Ik zal het je laten zien,’ zei ik. Kasper volgde me naar buiten.

‘Kijk, daar is hij naar beneden gekomen.’ Ik wees naar de goot die tot op de grond hing. Het water gutste als een vertraagde regenbui naar beneden.

‘Ik zie het, hm, die is heel erg kapot.’

‘Het spijt me,’ zei ik.

Kasper lachte hard. ‘Je hebt van veel dingen spijt, jij,’ concludeerde hij.

4

Een uur later zaten we samen in mijn kleine Renault en reden we over een landweg.

‘Hoe ben je eigenlijk bij mij terechtgekomen?’

‘Gewoon, lopend.’

‘Dat weet ik, maar waarom kwam je naar mijn huis?’

Kasper krabde aan zijn kaak. De stoppels maakten een raspend geluid.

‘Er brandde licht.’

‘Waar kwam je vandaan?’ vroeg ik.

‘Dat is al een betere vraag.’

Ik hield mijn blik op de weg maar zag vanuit mijn ooghoeken dat Kasper onafgebroken naar me keek. Ik wilde dat hij daarmee ophield. Het voelde alsof zijn ogen de rimpels op mijn gezicht scanden als een naald op een langspeelplaat.

Ik zette de radio aan, er klonk zachte klassieke muziek. Kasper wendde zijn hoofd af en keek uit zijn raam.

‘Ik heb de hele nacht gelopen,’ zei hij tegen de langstrekkende weilanden, ‘Ik kwam van een boerderij.’

’Je werkte op een boerderij?’

‘Ja. Bij de familie Woltjer. Ken je die?’

‘Nee, sorry.’

‘Als knecht, als knecht van alles. Ik repareerde dingen die stukgingen, ik verzorgde de pinken, ik sliep in het hooi.’

‘De hele winter?’

‘Ja. Dat was best koud.’

‘Ben je daarom weggegaan?’

‘Nee, joh, ik kan wel tegen kou. Het werk was op. En de verstandhouding, die was ook op.’

We reden inmiddels op de provinciale weg.

‘Je mag het wel vragen, hoor,’ zei Kasper.

‘Wat?’

‘Waarom de verstandhouding op was.’

’Ik wil me niet opdringen.’

‘Volgens mij ben ik degene die zich hier opdringt, is het niet?’

‘Dat is waar,’ zei ik. Ik glimlachte.

‘Gelukkig, ik heb je nog niet zien lachen.’

Ik keek opzij.

‘De pinken gingen dood, allemaal,’ zei hij neutraal.

‘O.’ Mijn glimlach zakte weer terug in mijn hoofd.

‘Longworm.’

‘Ik heb geen verstand van koeien,’ zei ik, ‘en ook niet van longwormen.’

‘Wel van kippen?’

‘Die zijn niet zo ingewikkeld. Je koopt een kip, je zet haar in een hok en de volgende dag ligt er een ei.’

‘Nog geen uitbraken gehad?’

‘Vogelgriep, bedoel je?’

‘Ja.’

‘Daar woon ik te afgelegen voor. Zelfs bij preventieve ruimingen laten ze me links liggen.’

‘Maar ík heb je gevonden,’ zei Kasper.

‘Als je me maar niet ruimt,’ zei ik en lachte hardop.

Kasper lachte met me mee.

In de bouwmarkt nam Kasper het voortouw. ‘We nemen mastgoten.’

‘Oké,’ zei ik. Ik wist niet wat mastgoten waren.

Kasper pakte een kar en liep zonder aarzelen naar het juiste gangpad. ‘Wil je bruin of zwart?’

‘Gewoon hetzelfde als het was, denk ik?’

‘O ja, zwart dus.’ Hij begon stukken goot op de kar te stapelen. ‘Heb je gereedschap?’

‘Ja, heel veel. Van mijn man nog, en nu van mij natuurlijk.’

‘Waar is je man precies?’

‘Dood. Hij is dood.’

‘O, sorry.’

‘Ach,’ zei ik.

‘Al lang?’

‘Bijna twintig jaar.’

‘Dat is lang.’

‘Ja,’ zei ik, ‘dat is lang.’ Vandaag voelde het lang.

Hij liep voor me uit naar de kassa. Hij duwde de lage kar met zijn ellebogen voort terwijl zijn hoofd op zijn handen rustte. Zijn billen staken recht naar achteren. Ik probeerde er niet naar te kijken, maar elke keer als mijn ogen van het linker- naar het rechterschap gingen, bleven ze hangen op zijn jonge lichaam.

Daar is het begonnen, denk ik. De gedachten begonnen oude wegen te restaureren in mijn hoofd, er was geen houden meer aan. Ik kon aan niets anders meer denken.

In de bouwmarkt had ik het ondertussen bepaald warm gekregen, en toen hij me aankeek, bloosde ik er nog eens overheen.

‘Gaat het wel?’ vroeg hij.

‘Het gaat prima,’ zei ik, en dat was nog waar ook. Het voelde alsof alles opnieuw zou beginnen. Voor de zoveelste keer, maar toch, opnieuw.

5

We kochten goten, ophangbeugels, schroeven en een grote plantenpot. Ik vond hem mooi en had nu een paar sterke armen bij me. Weer thuis zette Kasper de pot op mijn verzoek naast de achterdeur.

‘Wat ga je erin zetten?’

‘Dat weet ik nog niet.’

De stenen pot was blijkbaar precies op een mierenpad gezet, want er ontstond hevig tumult op de stenen richting de deur. Dat was de eerste keer dat we de mieren zagen. Ze renden opeens overal.

‘Kijk,’ zei ik, ‘we hebben ze gestoord.’

‘Ze passen zich maar aan,’ zei Kasper.

Ik keek naar de mieren. Ze herpakten zich heel snel en liepen nu van de deur met een keurige boog om de pot heen richting de schuur. Bij de deur verdwenen ze onder de drempel.

‘Je hebt een mierennest,’ zei Kasper.

Op mijn hurken bekeek ik de mieren van dichtbij. Ze liepen heen en weer, en toch vormden ze een gezamenlijk spoor waarin ze elkaar nooit raakten. Soms stopten ze en betastten met hun voelsprieten de ander, maar op een manier waarop ze elkaar nauwelijks aan leken te raken, en liepen dan weer door. Ze liepen zo snel, het was meer rennen. Al het verkeer reed op die ene baan, heen en weer en niemand raakte elkaar onbedoeld, het was pure magie. Even leek het of ik de mierenpootjes kon horen lopen, met zes stapjes tegelijk als het roffelen van een hand, heel zacht.

Kasper kuchte.

‘O,’ zei ik en kwam weer overeind, ‘moet ik er iets aan doen?’

‘Welnee, als ze maar buiten blijven. Heb je in huis last van mieren?’

‘Soms een verdwaalde mier in de keuken.’

‘Hm,’ gromde hij, ‘die was dan op zoek naar voedsel. Heeft hij het kunnen navertellen thuis?’

‘Nee, ik spoelde hem weg.’

‘Maar goed ook,’ zei Kasper, ‘anders zaten al deze jongens’ — hij wees op het gekrioel op de grond — ‘ook in je keuken.’

‘Meisjes,’ zei ik, ‘het zijn meisjes.’

Hij keek me geamuseerd aan. ‘Dat klopt.’

6

Ik haalde de oude, vierkante kussens uit de bijkeuken en legde ze op de tuinbank. Aan de zijkant van het huis was Kasper begonnen met het losrukken van de oude goot. Ik pakte wat schroevendraaiers en een hamer uit de bijkeuken.

‘Heb je hier wat aan?’ Ik hield het gereedschap omhoog.

Kasper hing half aan een ladder en boog zich naar mij toe. ‘Even zien… hm, heb je ook een schroefboormachine?’

Hij sprong met een plof naast me in het gras. Ik deinsde automatisch achteruit, maar hij leek het niet te merken.

‘Ik haal ’m wel even,’ zei ik en ging naar de schuur.

Het apparaat was loodzwaar en oranje van roest. De ouderwetse bakelieten stekker schommelde tegen mijn heup toen ik ermee terugliep.

‘Sodeju,’ zei Kasper toen hij het ding zag. ‘Die heeft zijn beste jaren gehad.’

Ik keek naar het apparaat, Hans had zijn naam in de zijkant gekrast, zag ik nu, en mijn hoofd voelde opeens dof.

‘Maar hij doet het vast nog prima,’ voegde Kasper er snel aan toe, maar het was al te laat, mijn ogen waren nat. Hij nam de machine van me over en sloeg zijn andere arm om mijn schouders. Zijn lichaam voelde droog aan, ondanks zijn inspanningen van eerder.

‘Meisje toch,’ zei hij en kneep in mijn schouder.

Ik wurmde me onder zijn arm vandaan en veegde mijn wangen droog. ‘Het gaat wel weer,’ zei ik, ‘ik zal een verlengsnoer halen.’

Vanaf mijn plek aan de keukentafel keek ik daarna naar Kasper. Ik zag alleen de onderkant van zijn lichaam dat voor het raam bungelde. Ik probeerde de gedachten in mijn hoofd te laten stoppen, maar hoe harder ik dat probeerde, hoe groter ze werden. Deze wending in mijn leven wilde bestaan, vocht keihard voor een plek voor in mijn hoofd en er was niets dat ik kon doen.

We dronken koffie in de zon. Ik gaf Kasper een appelkoek. ‘We moeten het even hebben over je slaapplek,’ zei ik. ‘Je kunt niet meer op zolder slapen.’

Kasper fronste. ‘Ik sliep prima! Of wil je…’ Hij knipoogde.

‘Omdat ik dan niet kan slapen,’ verduidelijkte ik snel, blozend.

‘O,’ zei hij.

‘Je mag in die schuur daar slapen. Zolang je wilt.’

‘Ook prima,’ zei hij.

Terwijl hij de schuur in zich opnam bestudeerde ik zijn gezicht. Er stond een grote appelboom naast. Sommige takken groeiden krom tegen de zijmuur aan.

‘Een paar jaar geleden heb ik het dak laten vervangen, want dat was lek. Voor de rest is het nog steeds een tochtig hok, maar het is in ieder geval droog.’

De schuur leek op een miniatuurhuis met een puntdak. Ik haalde de roestige klink omhoog en trok de deur open. Het kraakte hard. Binnen was het zwart. Ik voelde rechts op de muur en knipte de lamp aan. De kleine, rechthoekige ruimte baadde opeens in het licht.

‘Zo,’ zei Kasper en hij kneep zijn ogen tot spleetjes, ‘dat is een flinke peer.’ Hij tikte tegen de lamp. Het bewegende licht trok harde schaduwen door de ruimte. Het was er leeg, maar redelijk schoon.

Ik opende een raam. Daarachter zat een houten luik dat na een klein zetje krakend openklapte. Het daglicht stroomde naar binnen. Er kwam onmiddellijk een dikke mot naar binnen gevlogen. Het beest vloog hysterisch rondjes om de lamp, zijn vleugels trokken een audiospoor door de ruimte.

‘Weg,’ zei Kasper en wapperde met zijn handen naar het beest. De mot vloog zijwaarts het raam uit en verdween vrijwel direct in het bos naast de schuur.

‘Hier zou je wel kunnen slapen?’

Kasper keek om zich heen. Hij schopte een los stukje beton van de vloer opzij. ‘Met gemak,’ zei hij, en dat was dat.

Die middag tilden we samen een matras van zolder naar beneden, naar buiten, naar de schuur. Het was groter dan de deur, maar Kasper vouwde het in z’n eentje dubbel alsof het een stuk karton was. Het plofte binnen weer open en een stofwolk vulde de ruimte.

‘Misschien hadden we eerst moeten stofzuigen.’

Kasper nieste. ‘Ik haal de stofzuiger.’

‘In de kelderkast!’ riep ik hem na. Ik keek om me heen. Ik zou hier nooit kunnen slapen. Ook al woonde ik al jaren in de natuur, de gedachte aan zoveel ongedierte op kruipafstand bezorgde mijn hele lichaam kippenvel. De schuine plafonddelen zaten vol met witte plekken waar spinnen hun domein hadden uitgezet. De ingekapselde insecten die als voorraad moesten dienen hingen er achtergelaten bij, alle spinnen hadden hun eigen levensduur overschat.

Even later schraapte Kasper de stofzuigermond over het cement van de vloer, terwijl ik met een ragebol het spinrag van het plafond probeerde te halen zonder het op mezelf te laten vallen.

Kasper haalde achter de schuur twee houten pallets tussen het brandhout vandaan en legde ze onder het matras als bed, terwijl ik het dekbed met de Minnie Mouse-hoes uitschudde.

‘Sorry,’ zei ik, ‘maar alle eenpersoonshoezen in dit huis zijn van mijn dochters geweest. Het was dit of eentje met poezen.’

‘Goede keuze dan,’ zei Kasper, ‘ik wil de muizen in deze schuur niet de stuipen op het lijf jagen.’

‘Deze muis heeft een stippenjurk aan, ook eng.’

Kasper lachte. Ik dacht aan hoe hij hier zou liggen die avond, onder het dekbed met Minnie, op het matras, op het palletbed en in de schuur met het ongedierte. Een man die ik niet kende, of in ieder geval nog niet kende, maar ik voelde geen angst. Een sterke man in de schuur was op dit moment het veiligste wat ik me kon voorstellen.

7

’s Avonds zaten we op het bankje achter het huis.

‘Hoelang blijf je?’ vroeg ik. We hadden net hutspot gegeten in de keuken. In de schuur scheen nog altijd de lamp en het licht maakte door het raam een halve cirkel op het gras.

Kasper stak een sigaret op. ‘Hoelang mag ik blijven?’

‘Dat weet ik nog niet,’ zei ik, ‘hoelang wil je blijven?’

‘Dat weet ik ook nog niet. Ik zal je huur betalen.’

Ik dacht even na, dat hij huur zou betalen leek redelijk, maar ik had het geld niet echt nodig.

‘Ik zal ook alles repareren wat stuk is. En als je wilt dat ik ga hoef je het maar te zeggen.’

‘En dan?’ vroeg ik.

‘Dan vertrek ik meteen.’

Kasper pakte mijn hand en schudde die. Zijn hand was jong, maar eeltig. ‘Ik eet geen witlof,’ zei hij.

‘Heb je een vriendin?’ vroeg ik. Ik schrok ervan. Ik wilde het niet vragen, maar ik wilde het blijkbaar wel weten.

Kasper schrok niet. Hij hield nog steeds mijn hand vast. ‘Ik heb geen verkering,’ zei hij, ‘geen verkering, geen huis, geen werk.’

‘Ik heb alleen een huis,’ zei ik.

‘Mooi,’ zei hij, en liet me los om zijn sigaret de tuin in te kunnen schieten. Een regen van kleine vonkjes doorkliefde de donkerte voor ons, een zwarte uitgestrektheid waar de lente nog moest beginnen te bloeien. Het was een doodstille nacht.

‘Ik vraag me altijd af waar de vogels zijn als het winter is,’ zei ik.

‘Die zijn er gewoon.’

‘Jawel, maar zijn ze ook hier?’ Ik maakte een zwaaibeweging richting het zwart. ‘Of zijn ze aan het overwinteren en nog niet terug?’

‘Ze zijn er nog, maar ze hoeven hun territorium niet te verdedigen.’

‘Ze hebben geen huis?’ vroeg ik.

‘Geen huis, geen verkering, geen werk.’ Hij glimlachte.

‘Heb je wel familie?’ vroeg ik.

‘Heel veel zelfs. Mijn moeder heeft twaalf broers en zusters. De helft daarvan is dood, maar ik heb ontzettend veel neven en nichten.’

‘Wow,’ zei ik.

‘Ach, ik zie ze eigenlijk nooit. Of eigenlijk zie ik ze heel vaak, maar altijd in het voorbijgaan. Iedereen woont hier in de buurt.’

‘O,’ zei ik, ‘dan moet ik er vast wel een paar kennen? Hoe heten ze?’

‘Wil je al hun namen weten?’ vroeg Kasper. Hij lachte.

‘Hun achternaam,’ zei ik tegen mijn schoot. Ik vond het niet leuk dat hij me uitlachte.

‘Ach, meisje toch,’ zei hij weer en tilde mijn hoofd op met zijn wijsvinger onder mijn kin. Ik was al heel lang geen meisje meer geweest, maar dat maakte niets uit.

‘Sorry,’ zei hij, ‘ze heten allemaal anders, want het is mijn moeders kant, en veel zijn er getrouwd, maar sommigen heten Bakker, net als mijn moeder.’

‘O,’ zei ik, ‘daar zijn er heel veel van.’

‘Daarom. Je mist er niks aan. Het is maar familie.’

Ik dacht aan mijn eigen familie, of wat daarvan over was. Ik had ze al veel te lang niet gezien. Het was een zakelijke gedachte, gebaseerd op de agenda in mijn hoofd waar het lichtje van mijn laatste contact met mijn dochters ergens in de verte brandde.

‘Het is maar familie,’ herhaalde ik.

‘Ja toch?’ zei Kasper en hij lachte weer hard. Zijn vrolijkheid was fijn, maar het creëerde ook een afstand, omdat ik me er op zijn momenten van uitbundigheid akelig bewust van was hoe introvert ik was.

‘Ja,’ zei ik dus maar. Hij vroeg niet naar mijn familie. Godzijdank vroeg hij niet naar mijn familie.

8

Bijna een jaar geleden had ik mijn dochters voor het laatst gezien. Op de verjaardag van mijn jongste kreeg ik een afschuwelijke ruzie. Eerst met haar, maar mijn andere dochter schaarde zich onmiddellijk achter haar zusje en voor ik het wist zat ik buiten in mijn Renault te huilen en had ik geen idee waar het nu precies was misgegaan.