LAURA VAN DER HAAR

Uitgeverij Podium
Amsterdam

© 2019 Laura van der Haar

Omslagontwerp Martine de Jong

Verzorging e-book Coco Bookmedia

Foto auteur Els Zweerink

ISBN e-book 978 90 5759 952 1

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, april 2019

www.uitgeverijpodium.nl

It’s a sunny, woodsy day in Lumberton, so get those chainsaws out!

BLUE VELVET, 1986

ALS LIEFDE MEETBAAR IS in koosnaampjes, dan is er niets waar ik meer van hou dan van Takkie.

Takkies eerste naam was Nasi, waar ze ook direct naar luisterde vanwege de klankrijm, maar sinds ik erachter ben dat ze naar alles luistert, zolang het maar met een blij timbre gebracht wordt, heet Nasi ook Draaikolkje en Speknek en Nono en Moembassa.

We doen bijna alles samen, Onaninnie en ik, dus als David Van Reybrouck op televisie een pleidooi houdt voor mentale hygiëne ligt ze naast me.

‘We verzorgen de buitenkant van ons lichaam tot in de puntjes,’ zegt de Belgische archeoloog en schrijver, ‘maar rust in de kop is voor de meesten te moeilijk.’

Klontje Boter ligt opgekruld op het kleed naast mijn voeten en logenstraft zijn woorden, maar voor mij heeft hij wel een punt. Misschien ben ik daarom ook archeoloog en schrijver. Speel ik daarom niet écht saxofoon. Of gitaar. Of drums. Hield ik hobby’s nooit langer dan een jaar vol. Echt topmaximaal. En baantjes. En broeken. En vriendjes. En hakken.

Dus toen ik mijn ouders — zo ongeveer de enige constanten in mijn leven — opgetogen meedeelde dat ik een hond had, een hónd mam! dreunde in ieder woord van hun reactie de angst door dat die hond, net als dat tamme ratje waar ik begin jaren negentig zo om gezeurd had en waarvan ik de gele plasjes in mijn schoolschriften tijdens de les omcirkelde, en daarna die dwerghamsters waarvan de ene de kop van de andere afbeet, uiteindelijk weer bij een van hen terecht zou komen. Hun reactie was ‘oh’.

Maar ik ben zo blij! riep ik in de hoorn, dat ik eindelijk iets écht zeker weet!

Ze hoefden alleen maar ‘uh-hu’ te doen om aan te stippen hoe vaak ze die al niet hadden gehoord.

Jammer genoeg is ‘mindfulness’ alleen zo’n vies woord, vervolgt David Van Reybrouck.

Amen! roep ik naar het beeldscherm, waardoor de Bermbom wakker schrikt en zich uitgebreid tegen mijn benen gaat staan uitrekken. Mindfulness heb ik inmiddels zo vaak geprobeerd in de hoop rustiger te worden om het vervolgens in alle drukte weer te vergeten, dat ik iedere keer wanneer ik het woord hoor met schrikschouders denk oh ja gódver daarin heb ik ook al gefaald en het een nog viezer woord vind door die bijsmaak van mislukking. Want ook dat is nooit rust in de kop: een snoer van mislukkingen dat zich door je leven vlecht.

Of, iets aardiger: dat je levenslust steeds weer ergens anders oplaait.

Want het is heus niet alleen maar bindingsangst dat ik me niets engers en ergers kan voorstellen dan samenwonen, zelfs al is het met de makkelijkste en liefste mens op aarde genaamd Peter. En het was ook niet alleen maar verveling toen ik op tekenles ging toen mijn schildercursus tegenviel en op drumles toen gitaarles mislukte en op fotografiecursus toen mijn studie journalistiek belachelijk bleek en ik aan een derde studie begon toen ook de tweede niet te doen was en op boksen toen ik mijn hardloopverslaving beu was en op yoga om meer in mijn lichaam en minder in mijn hoofd te belanden en toen op tai chi omdat mijn yogagenoten allemaal buiktruitjes droegen en nooit zweetten en op mindfulness omdat bij tai chi alles zo al-le-je-zus lángzaam ging; nee. Ik hou soms gewoon zo van álles.

En na een jaar kun je zo ongeveer alles goed genoeg om te weten dat je er nooit écht goed in zult worden. Dat is een prima overweging om ergens mee te stoppen.

En ergens mee stoppen betekent weer tijd voor iets anders, iets nieuws! Dus na een enthousiast praatje over om het even wat stort ik me daar dan weer in. Bijvoorbeeld toen David Lynch in een interview liet vallen dat transcendente meditatie zijn leven had veranderd zat ik nog geen week later in een Amstelveense flat naar een man in een zilvergrijs pak te kijken, naar hoe hij een dvd in de lade drukte, waarna een vrouw op de verrijdbare Sanyo-televisie compleet intonatieloos over ‘TM’ begon te vertellen en de in driedelig zilvergrijs pak gestoken man zelf van alle aanwezige informatieavondbezoekers nog het meest aandachtig naar de bandopname luisterde.

Oh nee hou op spoel door was het eerste wat ik dacht. Het tweede was: kost dit NÉGENHÓNDERD euro?! En het derde (best wel trots omdat het me nu eens niet een jaar plus een fortuin maar alleen een gratis eerste lesuur kostte): hoe kan ik zo aardig mogelijk mijn kopje Pitta-thee laten staan?

Ik moet er helaas onmiddellijk vandoor! fluisterde ik tegen de man wiens pak in het tl-licht van de pantry nog harder glansde, want de buren zijn boos omdat mijn hondje Sammie aan het blaffen is! Oh wat hou ik van Loekieloekie, die voornamelijk blaft in mijn smoesjes.

En dat Klikootje helpt dan ook nog eens om écht rustiger te worden. Onder meer omdat je met zo’n Waterbuffel vier keer per dag een wandeling moet maken. Brak, hagel, slapeloosheid, griep: vier keer per dag. Wandelen. Het enige waar je dan mee bezig bent is takken zoeken voor de Moefti, om keihard weg te smijten. Zoiets belachelijks zul je zonder Salamini waarschijnlijk nooit doen, zeker niet als het hagelt en je dus ook nog brak en moe bent, zelfs niet als je weet dat het tegen in ieder geval twee van de drie zal helpen. Oh en als je niet aan het speuren bent naar stokken dan ben je trouwens wel aan het speuren naar Ali zelf, die er een gewoonte van heeft gemaakt zich in de bosjes te goed te doen aan uitgaanskots, waarvan je tot de komst van die vieze Dropsleutel nooit doorhad hoe vergeven de stad daarvan is. En daardoor moet je naar de dierenarts racen om binnen dertig minuten een shot tegengif te scoren opdat de partydrugs niet in de bloedbaan van Bobbejaantje terechtkomen en ze dus alleen maar in de wachtruimte haar maag hoeft leeg te kotsen om niet heel hard kapot te gaan op de amfetaminen. Voor de duidelijkheid: de partykots van iemand anders opkotsen.

Van zulke topsportroutes naar de spoedkliniek maar vooral van die eindeloze dagelijkse wandelingen word je, hoe zeg je dat met een vies woord, best wel mindful. Ook als het steeds weer datzelfde rondje is, want tijdens die rondjes zie je dat de bomen knoppen krijgen en dan ineens groen exploderen en woekeren en gelig worden en dan rood en dan leeg stuiven en in dat kale jaargetijde kotsen de parkbezoekers gelukkig veel minder buitenshuis en zie je de werpstokken beter liggen en dan worden de bomen toch weer groen en geel en jadiedadieda en kan het zomaar gebeuren dat je glazig naar de sloot wijst en met een grijns tegen Loempiaatje begint te praten: ‘Kijk Mulatu, jonge eendjes!’ En het heerlijk vindt allemaal.

Maar aan alles komt een eind, of in ieder geval bereikt het na een poos weer de basistoestand en in het geval van mijn gemoedsrust kan zelfs Raggamuffin niet tegen zoveel zenuwen op. Dus ik sportte me weer een liesbreuk en kocht een tuinhuisje en meldde me aan voor de cursus ‘De biologische moestuin’ en toog naar de toog voor negen wodka (word je ook rustig van, helemaal als je de tonic achterwege laat) en toen ik David Van Reybrouck over mentale hygiëne hoorde praten downloadde ik dus direct Headspace de mindfulness-app en drukte op play met Loppieloppie op schoot.

De Brit die de app inspreekt heeft precies de stem van mijn Britse ex, waardoor ik aan de ene kant nog sterker de neiging voel om ‘ach flikker toch op’ te roepen, maar ook wel de drang heb om nog heel eventjes te blijven hangen, in de hoop dat hij iets doms gaat zeggen en ik ‘zie je wel!’ kan roepen.

Hij heeft het over het beeld van je lichaam in de stoel waar je op zit en ik hoor mijn ex daar you prizewinning idiot! achteraan roepen. Breng die aandacht langzaam terug naar je ademhaling, you smelly cow! Voel wat er in je omgaat, bananaface! Zou deze jongen dan toch echt van mij gehouden hebben? vraag ik me af. Ondanks het feit dat hij me na een ruzie die sowieso zijn schuld was zonder jas en zonder sleutels en zonder geld midden in Barcelona liet staan en niet alleen midden in die Spaanse rotstad trouwens maar ook midden in de winter én midden in de nacht? Ik probeerde toen zo hard om niet te huilen terwijl ik zocht naar een herkenningspunt of op zijn minst een hotel waar ik op de pof kon logeren, dat ik er de hik van kreeg. Maar hij gaf me dus koosnaampjes.

And if your mind just wandered — ja ik wandelde weer even over die kloterige Ramblas en… OOOOOOOOH YOU PRIZEWINNING IDIOT! lacht hij me uit. Now give your mind some free time. If it wants to think let it think ja lekker denken! denk ik, ik denk aan wat ik straks allemaal… WHAAAAAAAA YOU’RE CRACKING ME UP, YOU CLOWN! YOU JUST CAN’T, RIGHT?

Ach flikker toch op denk ik voor de umpfste keer en pauzeer de mindfulness-app nog voordat de eerste tien minuten voorbij zijn, om weer gewoon aan het werk te gaan.

Want vooral daar word ik rustig van: lijstjes maken en ze dan afstrepenstrepenstrepen, zodat die to-do’s niet meer omhoog blijven ploppen maar gewoon eindigen met een streep door hun kop. Jammer voor Cigani alleen, want stilzittend ben ik natuurlijk niet te doen, zo saai. Vind ik zelf ook hoor. Meestal legt Idi Amin dan nog even een speeltje op mijn bovenbeen, kijkt daarnaar en kijkt vervolgens dwingend naar de andere kant van de kamer, waar ik het dus keihard naartoe moet gooien, maar als ik dat na drie keer gooien écht niet nog een vierde keer ga doen (ja natuurlijk wel, maar als ik na zevenendertig keer gooien het meestal niet ook nog een achtendertigste keer ga doen) waggelt Kroepoekie weg en valt onbekommerd in slaap, nul teleurstellingen verwerkend.

Ik ben natuurlijk gewoon stikjaloers op die vuile Kieketanie: zij krult op, zucht één keer diep en snurkt. Zij is niet bang om de controle te verliezen, zij probeert niet iedere nacht dwangmatig dat exacte punt van in slaap vallen te betrappen waardoor precies dat in slaap vallen onmogelijk wordt; zij gaat liggen en slaapt. Zij hoeft niet angstig naar de overkant van de nacht te schuifelen, zij hoeft daarbij niet alle mislukkingen te passeren, zij hoeft niet langs woekerende tuinen te sluipen, langs onafgemaakte studies en cursussen, langs verlaten huizen en verbroken beloftes en gemaakte schulden. Niets van dat bij Spekkie Big: die gaat liggen en suist zonder toekomst of verleden naar de overkant. En als ze niet kan slapen pakt ze gewoon even een speeltje en kwispelt. En als iemand Grafbekkie wakker maakt wenst ze diegene geen cirkelzaag op het strottenhoofd toe, maar gaat meteen zichtbaar staan popelen om datgene te gaan doen waar diegene haar voor wekte. En ook daar ben ik dus verschrikkelijk jaloers op, op dat zichtbaar kunnen popelen. Had ik ook maar ergens een staartje om mijn energie mee te geleiden, om alle onrust en levenslust en zenuwen mee weg te kwispelen. Heel klein maar, zwiepzwiepzwiep.

Imagine your thoughts as cars on a road.

Ik heb die app weer even aangezet omdat het me maar niet lukt stil te blijven zitten en ik Woestanini ook al vier keer heb uitgelaten vanochtend.

Don’t chase the cars, don’t try to stop them, just watch them pass.

Goed idee, een opmerkelijk goed idee zelfs, denk ik terwijl ik verbaasd rechtop ga zitten, want stiekem was die ex best wel dom. Door zijn knapheid kwam ik daar alleen na een jaar pas een beetje achter — we praatten dan ook nooit echt; als we ruzie hadden (ongeveer drie weken per maand) communiceerden we door middel van Nemo, een blauw plastic visje dat in zijn vensterbank stond. Nemo miauwde als je op zijn staartvin drukte, dus miauw en tegelijk besmuikt glimlachen betekende zullen we het goedmaken? Geen miauw en de deur dichtsmijten betekende zak er maar in.

Dus ik ga auto’s volgen in mijn hoofd, misschien moest ik dat in bed ook eens proberen, en dan keihard door die zelfverzonnen slaapbarrière heen racen om de overkant zo vlug mogelijk aan te tikken. Ik weet alleen niet zo goed of ik me nou voor moet stellen dat ik bijvoorbeeld met een thermoskan koffie op een klapstoeltje in de berm langs een snelweg zit, zoals de mensen bij de allereerste file in 1955 deden om dat wonderbaarlijke fenomeen te bewonderen, of dat ik gewoon tegen een lantaarnpaal geleund in een dertigkilometerwijk op passerende auto’s moet gaan wachten. Maar nog voor ik een keuze heb kunnen maken zie ik Kakkenebbessie plots de weg op rennen en genadeloos uiteenspatten onder de banden van een vrachtwagen van de Vomar.

Waarom denk ik dit?! denk ik geschokt, en SJPLUSH meteen denk ik het nog een keer, dus ga ik dat maar tellen, ze spat veertien keer ongenadig uit elkaar onder de geprofileerde banden van een rode Vomar Voordeelmarkt-vrachtwagen voordat ik me afvraag of dodelijke ongelukken eigenlijk wel mogen tijdens mindfulness.

Now let your thoughts do what they want.

Okidoki! Ik ga alle naampjes van die uiteenspattende Pluimpie op een rij zetten, volgens mij heb ik ze weleens geteld en kwam ik uit op zevenenveertig, maar ik weet zeker dat het er veel meer zijn en plots ben ik furieus op die Brit. Er is namelijk niets wat ik schattiger vind dan de Knuffelnono en dat uit zich dus in al die naampjes, terwijl bananaface en idiot gewóón woorden zijn, gewoon wóórden en helemaal geen koosnaampjes exclusief voor mij. Plots ben ik er ook vrijwel zeker van dat hij vreemd is gegaan. Ik weet zelfs precies wanneer, ineens is alles superduidelijk; misschien is dit dan eindelijk de helderheid die al die mindfulnessers je steeds voorspiegelen.

Het was Koninginnedag, het feest was over, ik wilde naar huis, hij zei dat hij ook zo kwam, ik viel in slaap op zijn bank en werd wakker toen het al licht was en hij was er niet. Ik belde hem op of hij alsjeblieft niet per ongeluk dood was gegaan in een gracht of zoiets en hij zei nee natuurlijk niet bananaface ik kom er nu aan en toen moest ik huilen en toen zei hij niet huilen vetzak alles is goed ik neem een cadeautje voor je mee en toen vroeg ik als de perfect getrooste peuter door mijn tranen heen ‘wat dan?’ en toen zei hij kies maar iets ik fiets nú langs de winkel. Ik koos voor een Mars, en pas vier uur later kwam hij thuis zonder Mars.

Ik zou nooit een andere hond dan Bolletje Wol ‘Bolletje Wol’ noemen. Of Spekkie Big of Zagababa of Ammenoeliebedoenie. Wat een lul. Now let’s count the breaths, one with the in-breath, two at the out-breath.

Je kunt prima gapen terwijl je uitademt, gapen gaat helemaal niet per se om inademen, het gaat gewoon om je luchtpijp zo wijd mogelijk openzetten en alles laten stromen, iets wat je in gezelschap niet kunt maken, dan moet je op je onderlip bijten en je lippen zo verwringen dat er best nog veel lucht tussendoor kan maar tegelijkertijd niemand ziet dat je er eigenlijk gewoon heel veel moeite mee hebt vandaag.

Wat zou ik graag een schaamteloze hond zijn!

Die schaamteloosheid van Badr Nasi is waar ik nog het meest jaloers op ben, ook omdat ik die zelf pas bezit na negen wodka. Wieeeeeeeeeeeeeeelp klinkt het dan theatraal, waar we ook zijn, haar tong rolt erbij uit als een verjaardagsfluitje. Dat wonderlijke wezentje! Dat schaamt zich nooit en bestáát gewoon maar.

Nu moet ik van die lul mijn body scannen, voelen waar de adem binnenkomt en dat is eigenlijk best wel heel duidelijk. Ik voel mijn lichaam in die stoel zitten, superduidelijk, ik voel de adem heel duidelijk door mijn lichaam gaan en dit kan niet goed zijn, dit gaat veel te gemakkelijk, dat zou betekenen dat ik misschien altijd al mindful ben en dat is pertinent niet waar, ik gooi ieder jaar van mijn leven het roer wel een keer om, sta ieder kwartier van de dag wel twee keer op uit mijn stoel en als ik dan met een leeg bord of een vol glas of een drumstokje of een springtouw langs Korinthiërs’ mandje loop trekt ze een beschuldigende wenkbrauw op en dan zeg ik jajaja ik ga echt zo weer aan het werk maar jij weet niet wat RSI is, Khadaffi! Jij weet niet wat manie in de kop is! Jij weet niet wat geld is, om smerige natte hondenbrokjes mee te kopen, wat stress is, strenge eisen voor jezelf, je weet niets van onhaalbare doelen, je weet niet eens wat gewoon een beetje voor je uit denken is. Stronthoofd weet helemaal niets!

En precies daarom heeft Kontje alles. Daarom is ze mijn voorbeeld, mijn continue herinnering aan het nu, die alle mindfulness overbodig maakt.

Ik delete Headspace — Treat Your Head Right en ga het terras schoonkrabben, daar word je ook rustig van, lekker al het onkruid in één lange reep tussen de tuintegels uit ritsen en onderwijl bedenken of het logischer is om met lange doorgaande lijnen parallel aan elkaar uiteindelijk het hele terras te beslaan of steeds per tegel in vierkanten te werken en waar is Olijffie eigenlijk?

Oh.

Snoekduikie is vlinders uit de lucht aan het happen. Met haar pootje boven op een vlinder in de tinten van de jaren zeventig — een dagpauwoog is dat geloof ik, misschien moet ik op vlindercursus! — kijkt Diggy Diggy Bapa me droevig aan, haar blik zegt waarom beweegt hij niet meer? Laat hem spelen!

Maar dat kan ik niet, Agadissie. Ik kan alleen maar proberen het terras onkruidvrij te krijgen en met jou te wandelen en te sporten of anders wodka te harken in de hoop rústiger en líéfdevoller en gedúldiger te worden, snap je dat Aggenebbesjie?

Waarschijnlijk niet, want ze tikt die vlinder weer aan. Naast mij in het Gebroken hartje (ook wel Lamprocapnos spectabilis, weet ik van mijn plantencursus) klampt een hommel zich vast aan de roze kroonbladeren om daar heel nijdig op zoek te gaan naar de stamper in het witte binnenste, hij krijgt zijn dikke kop maar niet in de bloem en gaat steeds harder aan dat Gebroken hartje rukken, je hoort hem bijna godverredomme schreeuwen, godverredommese KÚTBLOEM!

Het zijn ook net mensen soms, al die beesten, met hun gezoem en gegaap en gemoord en gekrab en het gewetenloos om zeep helpen van vlinders. Dat eeuwige sjorren aan stampers en aan toch al gebroken hartjes.

En ineens, tussen de uiteengereten jaren zeventig in vlindervorm en die dikke hommel in, snap ik het een heel klein beetje: iedereen heeft gewoon zijn eigen manier! Die hoef je alleen maar even te ontdekken. En waarom zou pissig worden, stoppen en opnieuw beginnen niet ook gewoon een manier zijn? Want die pissige hommel zit nu mooi wel met zijn kop in de nectar.

Soms pissig worden. Soms opgeven. Altijd weer opnieuw beginnen.

Zo vond ik in ieder geval wat ik al die tijd zocht: iets om níét over te twijfelen, waar ik zelfs mee durf samen te wonen.

Takkie!

Alleen vasthouden aan één naam is nog zo akelig definitief.

Doe die kauwgom uit.

Je springtouw is te lang.

Heb ik er zomaar een knoop in gelegd denk je?

Je landt verkeerd.

Waarom is je hand hier?

Wat staat daar op de muur?

Zo doen we dat op deze school.

Waarom doe jij dat dan niet?

Waarom praat je?

Waarom zeg je niks als hij het fout doet?

Je voetenwerk is verkeerd.

Wat zeg ik nou net?

Boksen doet geen pijn.

Alleen als je bang bent.

Hij gaat je niet compleet slopen.

Niet bang zijn.

Je moet normaal ademen.

Gewoon in en uit.

Je hijgt als een hond.

Heb ik gezegd dat je mocht pauzeren?

Als ik tegen hem praat dan luister jij ook, oké?

Of vind je dat het goed gaat?

Je linkerhoek is bijna oké, verder helemaal niks.

Heb ik gezegd dat je mocht drinken?

IK TEL DE SECONDEN waarin de intercom stil blijft en kom steeds niet verder dan achttien. Oké misschien twintig, ik weet niet hoe nauwkeurig mijn seconden zijn, maar wel wat het eindstation is en dat bagage in de daartoe aangewezen rekken moet en dat ik in de tweede klasse van treinstel 3230 zit dat al ruim een half uur klaarstaat voor vertrek.

Af en toe knipt de airconditioning aan met het geluid dat je oren maken in een vliegtuig tijdens de landing: irritant. Buiten scharniert een hagedisje langzaam over de onlosmakelijk met treinrails verbonden steenbrokken. Graniet? Superschattig hoe universeel die donkergrijze brokstukken zijn. In Bhutan, in Versailles, Bangkok, Ede-Wageningen. Overal grijs gesteente tussen de rails.

De treindeuren bonken dicht, maar ik zit inmiddels al zó lang in treinstel 3230 dat mijn hersenen hebben besloten om geen aandacht meer te besteden aan standaardvertrekgeluiden zoals dichtslaande deuren. Het hagedisje verschiet van plek en met veel omhaal denderen twee schoonmakers de coupé in. Ze klepperen met de prullenbakken zonder daar verder nog veel mee te doen. Het hagedisje is op een nieuwe steen gekropen en met één voorpootje in de lucht kijkt het rond. Bij hondjes is dat de nadenkstand leerde ik op puppycursus: dan nemen ze een onbekende plek of situatie even in zich op. De bitch please-houding bij Takkie, omdat ze die ook altijd aanneemt wanneer ik haar roep terwijl ze weet dat ze toch veel te ver is om nog te pakken te krijgen. Dan kijken we elkaar soms minutenlang aan, ieder aan zijn eigen kant van het gras/weiland/bos/veld, ik heel hard Takkie-end, Takkie stug bitch please-end.

Opnieuw knallen de deuren dicht en worden alle geluiden die bij een vertrekkende trein horen in werking gesteld en dan rijden we ook!

Oh nee toch niet.

We zijn vijf meter verplaatst, het hagedisje valt nu precies buiten de raamlijst. Zal het zijn hele kleine leventje tussen deze railsstenen doorbrengen? Is het volledig gewend geraakt aan al deze viezigheid en herrie? Zo’n perfect geschubd beestje, helemaal uit het Trias hiernaartoe geëvolueerd, naar een treinstation met rails vol vlokkend toiletpapier.

Ik had zin om in de trein te zitten, om ergens heen te gaan, het maakte niet eens zoveel uit waarheen. Zoals ik een dag eerder ineens zin had om Suske en Wiskes te lezen en omdat ik al een paar dagen sip was stond ik mezelf al mijn ingevingen toe in de hoop dat ik me daarna beter zou voelen. In het eerste plaatje verveelden Suske en Wiske zich, waarop Sidonia vroeg waarom ze niet op avontuur gingen. In het vierde plaatje zitten ze met een grote rugzak in de trein op weg naar Zuid-Limburg en in het zevende plaatje zijn ze in een spannend verlaten dorp waar de bakker niet wil praten en ook de groenteboer en de apotheker hun luiken dichtspijkeren voor het donker.

Direct had ik ook zin om in de trein te zitten, om iets te beleven. Jammer dat je niet zo avontuurlijk bent zei ik tegen mezelf. En toen nou zeg, kom op! En toen pakte ik mijn rugzak en Takkies brokken en stapte blind in een trein.

We stappen uit in een stadje waar de zon schijnt en er is bijna meteen al een kerk waar hondjes mee naar binnen mogen. De kerk is niet echt groot en ook niet echt supermooi, hij is een beetje het gemiddelde van alle kerken in Nederland als je de Oude Kerk en de Dom en het kapelletje in Berg en Dal en de Sint Bavo en de Willibrordusbasiliek en het kerkje van Ezinge uit de som haalt. Halverwege de meest gemiddelde kerk van het land zit een dikke Chinees op het houten bankje, in Suske en Wiske zou dat een verdrietige Chinees zijn, die iets kwijt was waarschijnlijk, waarbij Suske en Wiske dan zouden helpen zoeken en dan zouden ze over vier plaatjes misschien wel in Taiwan zitten, bij een fakir.

Er ligt gebarsten stationsmarmer op de kerkvloer en mijn houten bankje kraakt hysterisch wanneer ik erop ga zitten, ondanks de A4’tjes met daarop een mannetje dat zijn wijsvinger voor zijn getuite lippen houdt. SSSST! roept het mannetje in Arial Bold. Twee nonnen met witte sportsokken in hun sandalen lopen langs het kruisbeeld en bewonderen daarna de brokkelige kerkwand.

In Suske en Wiske zouden dat verklede misdadigers zijn die iets bijzonder waardevols uit het altaar gingen stelen, Wiske zou een wapen of een behaard been onder een van die habijten uit zien steken en ze zouden ze achtervolgen tot diep in het middeleeuwse stadje waar ze allemaal wonderbaarlijke figuren zouden ontmoeten aan de bar van een ontzettend bruin café waar de mensen zo te zien allemaal Guinness drinken.

De twee nonnen gaan naast me zitten terwijl de hele gemiddelde kerk op die dikke Chinees na leeg is. In Suske en Wiske zouden ze nu een jutezak om Takkie werpen en heel hard met die spartelende zak wegrennen, boven mijn hoofd zouden dan drie schrikstreepjes getekend zijn, misschien wel de beste uitvinding van Willy Vandersteen, gewoon drie kleine streepjes waarmee je kunt laten zien dat er hartstikke veel omgaat in dat hoofd.

Maar dit is gewoon een dinsdagmiddag waarvan ik had besloten dat ik die in een onbekende plaats door zou brengen in plaats van thuis, en een van de nonnen laat een zacht maar genadeloos knoflookboertje. Gauw vlucht ik een van de twee gemiddelde zijbeuken in, waar gruis langs de wanden ligt, waar het naar asbest ruikt.

DE MAN TEGENOVER me trekt een zakje cheese onion-chips open en vraagt met een hoog stemmetje aan Takkie of ze vandaag lekker mee mag in de trein.

Ja, zeg ik tegen de man. Ik hoop dat we zo langs een weiland komen. Koeien, of schapen, het liefst schapen want die zijn dom en rond en schattig. Omdat je ze op kunt tillen. Diertjes die zich op laten tillen zijn schattiger dan alle andere. En dommer vast ook. Toen mijn moeder als verrassing een Museumkaart aan Peter cadeau wilde doen, vroeg ze of ik een pasfoto van hem had. Volgens mijn computer heb ik 1237 foto’s van Peter. Op bijna al die 1237 foto’s, ontdekte ik, prijkt Takkies scheve koppie voor Peters mooie kin. Peter en Takkie in een Vlaamse bierbar, Peter en Takkie in een pannenkoekenhuis, Peter en Takkie in de uitkijktoren van het drielandenpunt, Peter en Takkie in bed op de bank op het balkon in het park in het bos in de auto met kerst.

Het eerste weiland waar we voorbijflitsen is er een met schapen, het is een middelgroot weiland en het zijn twaalf schapen, ongeveer. Op de achtergrond is een woonboerderij waar de lampen in de grote kamer al aan zijn terwijl het nog helemaal niet donker is. Een hoogspanningskabel, de verte in, het is zichtbaar koud buiten. De boer bij wie we met de hele basisschoolklas een keer op bezoek gingen tilde een van zijn rammen op de achterpoten, zodat we de verfbuidel konden bekijken. Er was heel veel grauwe wol en diep in die wol zat een dektuig met verf gesnoerd. Het leek net of hij ging parachutespringen, die ram, maar door de geverfde wol op alle schapenkontjes kon de boer zien of hij hét al gedaan had. Stiekem speurde ik bij de kinderen uit de buurt ook naar zulke verfvlekken, maar ik wist niet precies waar die dan zouden zitten.

Schapen ruiken naar de Vrije School. Naar natuurvet. Op de Vrije School leerden ze wat er in een steen zat en hoe je een groeiende boom uit kon beelden. De weerman van het journaal moest dat ook ooit geleerd hebben, want hij hield zijn handen heel vaak in de beginstand van de groeiende boom. Op de open dag van de Vrije School bakten we broodjes boven het kampvuur, met plukken deeg die we aan takjes spietsten. Josefien zei dat dat onhygiënisch was, want die takjes kwamen uit de bosjes, misschien had daar wel een hond gepiest; ik had zelf ook een keer een vrouw zien kotsen in de bosjes. Toen ze haar mond afveegde zei die vrouw sorry tegen me.

Mag jij niet eens lekker los door de trein rennen? kirt de man met de cheese onion-chips tegenover me.

Hij heeft het tegen Takkie, maar die kwispelt alleen maar, dus moet ik namens haar uitleggen dat ze dan waarschijnlijk niet meer terugkomt voor ze het karretje van de Albron Rail-catering heeft gevonden en leeggegeten.

Takkie vindt de man suuuuuupersuperaardig door die zak uienchips en laat dat blijken door met haar voorpootjes in zijn richting te trappelen.

Je moet je nageltjes knippen! joelt de man terwijl hij klauwbewegingen maakt met zijn chipsvingers. Je moet je nageltjes knippen je moet je nageltjes knippen jaaaaaaaaaa je kleine nageltjes moet je knippen!

Hm-mm, mompel ik, en als Takkie dan uitgebreid zijn onderarm begint te likken zegt hij ja dat is zweet hè? Dat vind jij lekker hè? Lekker zweet hè?

Vanaf nu mag ik hem negeren vind ik.

Moet jij er ook zo uit? Moet jij er ook zo uit? Oeeeeehhoehoehoehoeeeee moet jij er ook zo uit?

Vieze gore Stinktakkie zegt nog steeds niets terug, maar kwispelt wel bijna mijn telefoon uit mijn handen als ik nee in Arnhem mompel en in paniek kijk ik naar buiten of we Arnhem per ongeluk gemist hebben, maar de uienchipsman vertelt Takkie dat we eerst Wolfheze nog voorbij moeten en dat we dan over vijf minuutjes in Arnhem zijn. Mits er niemand voor springt hè? kirt hij heel dicht bij haar bekkie, ja hè, als er maar niemand voor springt hè? Ja hè? Want dat doen ze hier altijd hè? Oeeeeehoehoehoeeeee ja hè! Dat doen ze hier altijd, even wachten, hij steekt een vinger op waar hij schuin langskijkt, ja precieeeeeeeeeeeees híér! Maar vandaag blijkbaar niet hè? Nee! Vandaag niet hè?

VOOR HET EERST in mijn leven heb ik een bos bloemen op straat gelegd. Voor mijn fietsenmaker, die vermoord is. Meneer Kobya, aan de Jan Tooropstraat in Amsterdam-West. Kobya was zowel zijn achternaam als zijn bedrijfsnaam, en van de krantenberichten over de moord leer ik zijn voornaam. Temel. Temel was negenenveertig jaar en repareerde je fiets altijd binnen een uur, vaak voor minder dan een tientje. Eén keer zag ik hem buiten zijn werkplaats, in de supermarkt. Toen kocht hij rode jam.

Tijdens mijn ochtendrondje met Takkie zette hij zijn tweedehands fietsen al keurig in het gelid op de stoep; op oranje papiertjes aan het stuur wapperden de achterlijk lage prijzen en telkens kwam ik in de verleiding om een nieuwe fiets te kopen, gewoon, omdat het zou kunnen. ’s Avonds, als ik hongerig en moe op weg was naar de supermarkt, stonden die fietsen daar nog steeds, nog even trots en netjes, en wéér overwoog ik om naast broccoli en aardappels ook zo’n mooie glanzende nieuwe fiets te kopen, gewoon omdat het kon.

Temel Kobya stond altijd achter in zijn zaak over een kettingkast gebogen. Achter in de zaak bewaarde hij tweedehands onderdelen waarmee hij je fiets repareerde, maar alleen als je dat goedvond, dat checkte hij bij voorbaat heel expliciet, zo kostte het meestal minder dan een tientje en soms zelfs helemaal niks, zoals toen ik geen zin had om zelf mijn band te plakken en vanaf de Stadionweg met de fiets aan de hand naar huis was gelopen en hem gelijk bij Kobya had afgeleverd. Toen ik hem de volgende dag kwam ophalen zei hij nee het kost niets, je band was niet lek, hij was gewoon leeggelopen.

Temel Kobya werd met een mes om het leven gebracht. Hij werd door zijn zoon gevonden, achter in de zaak, en leefde nog; tijdens de reanimatiepogingen van het ambulancepersoneel is hij bezweken. Zijn zoon lag huilend op straat. Temel Kobya had meerdere steekwonden. De kassa zat vol. Het was half één ’s middags. Van de daders ontbrak elk spoor, maar volgens getuigen waren het er twee. Een normale en een tengere.

Na heel lang twijfelen op de bloemenafdeling kies ik een bosje tulpen. Bij de kassa twijfel ik opnieuw, of ik niet even naar een echte bloemenwinkel moet fietsen in plaats van ze bij de Albert Heijn te kopen, maar wat is het verschil, het gaat om het gebaar en de tulpen zijn mooi, de gele blaadjes hebben die vettige tulpenglans en de steeltjes zijn stevig.

Waar normaal de fietsen staan, liggen nu bloemen op de stoep. Overal bloemen, heel erg veel gelukkig, dat maakt het misschien 0,001% minder verdrietig dan wanneer er heel weinig bloemen hadden gelegen. Je kunt veel van bloemen zeggen, maar ze maken net dat tienduizendste stukje verschil op groot verdriet. Ik ben blij dat ik een bosje heb gekocht, maar omdat alle bloemen hier op straat nog in het plastic zitten baal ik er toch weer van dat ik ze bij de Albert Heijn kocht, want op de mijne staat nu een oranje bonusprijs. Zal de bloemverkoop van de buurtsuper stijgen door deze moord? Zouden ze alvast wat meer boeketten hebben ingekocht op de bloemenveiling? Gaat het daar helemaal los na een heel erg bekende dode? Wat schrijf ik op het kaartje? Aan wie richt je zo’n kaartje? Beste dode? Beste familie van de dode? Beste buurt van de dode?

Op het rolluik zijn briefjes geplakt en tekeningen en ook op straat liggen tekeningen, van de basisschoolkindjes hiertegenover, tekeningen in Leitz-mapjes gestoken, tekeningen die opkrullen van de waterkringels, tekeningen onder bosjes bloemen. ‘Liefe fietsemakker ik vint het heel erg dat u weg moest.’

STUPOR, heeft iemand ooit op het rolluik gegraffiti’d. ‘Lieve Abi’ hangt daar op een briefje met hartjes naast en ik vraag me af of de opsteller zich vergist heeft, Abi is toch de eigenaar van Abi Patat, de snackbar hiernaast, die vorig jaar in de fik stond?

Nee, leer ik tussen het boekettenveld, Abi is Turks voor broer.

‘Dag lieve fietsemakker’, kopieer ik de perfecte spelfout van het basisschoolkindje op mijn kaartje.

ECKELRADE IS EEN belachelijk mooi dorp waar ik het bestaan van leerde toen ik er per ongeluk was. Het heeft één hoofdweg waar voortdurend trekkers overheen denderen afgewisseld met groepjes wielrenners en Kia Picanto’s vol boodschappentassen. Er is net een jongetje geboren, JEU hangt in een van de Eckelraadse voortuinen in lichtblauwe letters aan de bek van een ooievaar, maar het is onduidelijk of ze daar nou een matig enthousiaste welkomstgroet mee bedoelen of de baby’s voornaam.

Bij Gelag De Koekenpan ruikt het naar landbouw. Drie bejaarde dames uit Mesch — het kleinste dorp van Limburg met een gigantische vuursteenvindplaats uit het paleolithicum — hebben mooie kleren aangetrokken voor hun uitje naar De Koekenpan. Bruine kousen, gezondheidssandalen en alle drie een helderpaarse rok tot op de knie. Ze drinken Sisi.

Dag hondje hallo hondje ja braaf hondje. Zij hadden onlangs ook iemand uit Amsterdam, zegt een van de dames. Ken ik die misschien? Felix Rottenberg? Die woonde een poos op hun landgoed, om op te knappen. Vanmiddag belde die nog.

Met veel omhaal confisqueren zes jongens van de plantsoenendienst het tafeltje naast mij, WERKEN MET TALENT staat er op hun oranje hesjes. De pokdalige jongens zien eruit alsof ze bier en schnitzels gaan bestellen, maar ze willen graag ijscoupes asteblief. Extra groot, met slagroom en aardbeien en vanille-ijs en warme chocoladesaus en wafeltjes en vantie klène parasollekes!

De drie dames kijken er verlekkerd naar en willen meteen hetzelfde. Vroeger had niemand het over vittemientjes, klagen ze. Toen had je het gewoon over voedsel. Is het lekker of niet?

De linkerdame wil alleen geen slagroom en de middelste geen chocola, maar de rechterdame wil gewoon met alles, alleen dan nét een maatje kleiner.

Ik wil er zelf inmiddels ook wel eentje.

Gelag De Koekenpan had niet op zoveel sorbets gerekend, de zoon van de bazin moet naar de Jumbo rennen voor extra aardbeien.

Toeterend rijdt de opzichter van de pokdalige plantsoenjongens langs, hij steekt vrolijk zijn arm uit het raam. Zijn werkkrachten zwaaien hun sorbetlepels door de lucht.

Kneus, mompelt de dikste als het busje van Talentonline.nl de hoek om is.

Ja, dikke kneus, bromt de jongen naast hem.

TIEN PROCENT VAN de Nederlanders heeft ernstige slaapproblemen. Ik ben er een van. Er zijn slechte inslapers en slechte doorslapers, plafondstaarders door een trauma of door stress, door rusteloze benen of apneu of snurkende partners.

Ik heb mijn hoofd. Waarmee ik mijzelf helemaal gek heb gedacht.

Het begon onschuldig, leuk zelfs eigenlijk, met de verwondering dat mijn bewustzijn me bij het slapengaan zomaar kon ontglippen. Wonderbaarlijk! De controlfreak in mij wilde die shuffle van bewust naar helemaal weg de baas zijn en de nieuwsgierigerd in mij wilde dat precieze moment betrappen en bestuderen. Maar net zoals het rammen van de auto die je zelf bestuurt, is bij bewustzijn de uitschakeling ervan mee-maken onmogelijk. Een kansloze missie dus, maar de terriër in mij had zich erin vastgebeten, met slapeloosheid als resultaat.

Steeds als ik hink-stap-spronggedachten kreeg die aankondigden dat dat moment van in slaap vallen naderde, schoten de controlfreak en de nieuwsgierigerd en de terriër overeind om hun werk te doen. Kom op dan laat je zien dan! briesten ze en de slaper in mij maakte vlug rechtsomkeert. Nachten achter elkaar, tot ik bekaf besloot om het maar gewoon op te geven. Ik zou het slapen weer overlaten aan de magisch-chemische processen in mijn lijf. Maar inmiddels had ik me er zo lang op gefocust, dat het onmogelijk was om er níét meer aan te denken. Uren lag ik met gebalde vuisten op die slaap te wachten en wekenlang sliep ik pas tegen de ochtend een beetje in.

Relaxed toch, zei een vriendin, al die extra tijd! Heb je eindelijk je tweede leven!

Ja.

Nee.

Dat je in die eenzame uren ’s nachts met iets anders bezig kunt zijn dan met slapen is een heel groot misverstand. Als ik voor de zoveelste keer in de vensterbank naar boomsilhouetten zat te staren en bedacht dat ik iets nuttigs moest gaan doen, was er in mijn hoofd toch maar ruimte voor één ding, een gekmakende mantra. Slaap. Slaaaaaap. Slaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaap.