Het is altijd mogelijk
om je iets verder terug te trekken

INHOUD

In een jachttoren

Zonnehonden

Gezelligheid

Bij Station Zuidwest

Tussen de filialen

Het feestterrein

Verdichtvogels

Pershing Square

Kamperfoelie

Over geasfalteerde paadjes

In de St. Paul

De vrieskist

Manitoba

Wild Swims

Het is een kwestie van tijd. Vroeg of laat zal er iemand voorbijkomen. Zelfs landweggetjes als deze zijn niet eeuwig uitgestorven. De boerderij waar hij langsliep toen hij het gebied in ging, moet bewoond zijn. De bewoners zullen toch wel eens een ommetje maken. De jachttoren is ongetwijfeld ook van de boer, en het is een kwestie van tijd voor het gaat regenen. De vegetatie rond de toren is droog. Een paar struiken met veel takken, plus nog wat hei. Rechts struikgewas, links begint het bos. Af en toe zal hier wel iemand komen, anders was die holle weg er niet. Neem hemzelf nou, hij is hier toch ook naartoe gekomen. Gisteren, al lijkt het langer geleden. Door de omstandigheden lijkt het langer geleden. Het zou best kunnen dat zijn voet is gebroken, maar misschien is hij ook alleen maar verstuikt. De pijn is niet constant. In elk geval is zijn voet opgezwollen. Nu zit hij hier en hij heeft zijn telefoon niet bij zich. Zij zal zich wel geen raad weten, thuis. Dat kan hij zich goed voorstellen. Dat ze met zijn telefoon door het huis loopt. De bijkeuken in. Daar staat ze met zijn telefoon in de hand. Ze verwenst hem dat hij hem niet heeft meegenomen. De politie zal er ook wel gauw bij gehaald worden. Misschien is dat allang gebeurd. Het is waarschijnlijk al op de lokale radio geweest, dat hij zevenenveertig is, in een BMW rijdt en het huis in depressieve toestand heeft verlaten. De gedachte dat ze dat misschien gezegd hebben, is ondraaglijk. Ze hoeft toch niet elk gevecht te winnen.

Vannacht klonk er gekrijs in het bos. Uilen wellicht, misschien vossen. Iemand heeft hier wolven gezien, en Lisette zit zich natuurlijk alweer met grote ogen op de bank aan de situatie te verlekkeren. Hij is zo moe. Zijn kleren zijn vochtig, vannacht had hij het vreselijk koud. Boven hem zitten zwarte vogels, roeken denkt hij, en zij loopt waarschijnlijk rusteloos door de tuin. Afgelopen voorjaar heeft hij de overkapping geschilderd. Het is een mooi huis, maar nu wil zij het verkopen. Hij vindt het een fijn huis, maar zij wil weer eens iets anders. Als zij iets anders wil, staat hij machteloos. Eergisteren bijvoorbeeld wilde hij graag zijn broer bellen, maar die strijd heeft hij verloren. Lisette mag wel langskomen. Ze staat vaak in de open keuken haar netwerk af te bellen. Lisette heeft een groot netwerk, maar toch hangt ze vooral in dat van hem rond. In principe heeft hij alleen de kinderen nog. Een hele poos al gaat zijn vrouw niet meer mee naar feestjes van zijn familie. Er is iets mis met zijn ouders, vindt ze. Iets mis met de kinderen van zijn broer, met de vriendin van zijn broer, maar vooral met zijn broer zelf. Ze zegt dat zijn broer een splijtzwam is. Dat komt doordat zijn broer een keer heeft gezegd dat hij zou moeten scheiden. Omdat hij elke strijd verliest, ging hij naar huis en gaf het aan haar door: Mijn broer vindt dat ik van je moet scheiden, en daarom is dit niet voor het eerst dat hij naar een bos is gereden. Hij heeft dat in de loop der jaren wel vaker gedaan. Soms om stiekem zijn ouders of zijn broer te kunnen bellen. Als hij zijn auto laat wassen in het dorp, belt hij ze ook wel eens.

Hij zit in een jachttoren, er is iets met het licht. Er komt een mist opzetten. De mist kruipt over de kraaiheide naar hem toe. Het wordt dus weer avond. Hij wilde alleen zijn, dat is hij nu. Hij verstapte zich op een pol in het midden van het pad, ongeveer zeventig meter van de jachttoren. Eerst de pijn, daarna zijn sok uit. Riep hij om hulp? Ja, het eerste uur riep hij af en toe, toen viel de avond en werd het tijd om de jachttoren in te nemen.

Hij schat de afstanden tussen de steden. Het moet ongeveer 127 kilometer naar huis zijn. Zo ver is hij van de bijkeuken waar zij naar zijn telefoon staat te staren, maar Lisette zal er wel zijn. Zij speelt de rol van trooster, bondgenoot en slaaf, ja, Lisette is ook haar slaaf, maar een slaaf met privileges. Hij hoorde een kreet in het bos vannacht. Vast een vos, maar er zijn hier ook wolven gezien. De jagers plaatsen wildcamera’s om een beeld te krijgen van de dieren die ze hopen te schieten. Of het zijn boeren die beelden willen hebben van de beesten die hun bieten opvreten, hoogstwaarschijnlijk edelherten. En dan op een morgen staart er zo’n wolf recht in de camera. Hij heeft het in de krant gezien, maar wolven kunnen niet klimmen en het is een kwestie van tijd voor zij naast de wasmachine gaat zitten. Met haar handen om haar knieën, en hij heeft haar in jaren niet zien huilen. Ze huilde niet toen haar moeder overleed. Haar gezicht kan een gevoel afdekken als het deksel van een vriezer een terrarium met wandelende takken. Die had hij in de brugklas, wandelende takken. Er was niet veel aan en toen zei zijn biologieleraar dat je ze kon doden door ze in de vriezer te zetten. Hij had lang naar de takken gekeken voordat hij ze in de vriezer zette. Ze bewogen wat heen en weer en leken wel steeltjes. Toen hij het terrarium er de volgende dag uit haalde, waren ze helemaal stijf. Ze hadden niet geleden, leek het. Nu hij eraan terugdacht, was het net of ze absolute controle hadden gehad over hun eigen goocheltruc, en zij heeft net zo’n succes. Misschien heeft ze helemaal geen gevoelens. Ze heeft veel hobby’s, maar het is niet zeker of ze gevoelens heeft. Hij is ervan overtuigd dat Lisette op dit moment bij hen thuis in de open keuken staat. Lisette zit op de rand van het bed in de slaapkamer, ze gaat mee naar de diploma-uitreikingen van de kinderen, gaat mee op vakantie en heeft de meisjes jarenlang met de auto naar handbal gebracht. Ze heeft korte benen en een rijbewijs, en de politie is er nu waarschijnlijk bij gehaald. Het is meer dan een dag geleden dat hij vertrokken is. In depressieve toestand, maar dat is niet waar. Hij wilde alleen een winnaarsgevoel hebben, en nu kijkt hij uit over een schemerig landschap. Zijn broekspijpen zijn van onder tot boven groen van het mos en iets anders. De planken waar hij op zit, zijn bedekt met algen. Als ze dergelijke algen thuis op het terras had gezien, had ze hem gevraagd gif te halen. Wat heeft hij niet allemaal aan dat huis gedaan en nu wil ze verhuizen naar wat kleiners, maar een extra kamer zou fijn zijn. Een extra kamer? vroeg hij. Voor Lisette, antwoordde ze, en toen pakte hij de auto en liet zijn telefoon liggen. Zijn gezin is er aan gewend geraakt dat hij er niet is, hij is trouwens ook niet meer dezelfde. Boven hem is er iets dichtgegaan. Eerst won ze elk gevecht, daarna koos hij voor honderd procent haar kant. Op die manier verloor hij niet meer en werd ze het beu hem op de huid te zitten. Dat was de logica ervan, maar nu zit hij hier. Het is mistig geworden, het wordt koud vannacht en er is een wolf gezien.

Het is nu alweer lang geleden, maar ooit woonde ik in een huisje in Noorwegen. Olav had het over die plek toen we net een relatie hadden. Hij vertelde dat het zomerhuisje van de Noorse schrijver Knut Terje Aasbakken was geweest. Later werd het als schrijvershuis gebruikt en er liep een weggetje naartoe vanuit het gehucht waar Olav geboren was. Als kind en als puber ging hij er soms naartoe om de schrijvers die daar verbleven te begluren. Ze hadden iets geheimzinnigs, vond hij en hij boorde zijn gezicht in me.

In het voorjaar waarin onze verhouding gecompliceerd werd, nodigde hij me uit in het Kongens Have-park. Ik nam het niet licht op, ik smeekte hem, maar hij wilde niet. Toen het tegen juli liep, was ik nog maar een schaduw van mezelf en een vriend van me zei dat ik er eens tussenuit moest. Toen schoot het huis van Knut Terje Aasbakken me te binnen. Het huis dat in Noorwegen op een berghelling lag, in een bos.

Ik diende een aanvraag in, mocht erin en vertrok begin september. Een vrouw van de kruidenierswinkel bracht me er vanuit het dorp naartoe. Ze vertelde me over de streek terwijl we in haar kleine Golf de berg op kropen. Onderweg kwamen we langs Sognegården, het dorpshuis. Ze zei dat het de gewoonte was dat wie in het schrijvershuis verbleef uit eigen werk voorlas in Sognegården. Ik keek omlaag naar de rivier in het dal en toen zette ze me af met een sleutel voor het schuurtje waar het hout lag.

Elke avond zette ik een stoel buiten voor het huis en probeerde ik te blijven zitten tot ik rilde van de kou. ’s Morgens las ik de aantekeningen door die ik thuis had gemaakt, schreef niets. Later op de dag ging ik wandelen, nam bij voorkeur het pad naar het dorp. Ik las de naambordjes op de deuren waar ik langs kwam en zo stond ik op een dag voor het mededelingenbord bij Sognegården. BUNADS las ik en eronder stond de naam van Olavs moeder. Ze heette Halldis en leerde de dorpelingen hun eigen klederdracht te naaien.

De dagen duurden een eeuwigheid en ’s nachts werd het koud. Ik liep door Aasbakkens huis en pulkte verf van de kastdeurtjes. In het bos schoten de paddenstoelen uit de grond en ik kon met geen mogelijkheid onder de voorleesavond in Sognegården uit. De voorzitter van de bibliotheekvereniging kwam meer dan eens langs om erop aan te dringen. Op een avond in oktober stond ik voor een groot handgeweven wandtapijt voor te lezen en te vertellen. Tijdens de koffiepauze kwam er een vrouw met kort, donker haar en een Inuitachtig gezicht naar me toe. Ze zei: Ik geloof dat je mijn zoon kent. Hij woont in Kopenhagen. Ik moet haar hebben aangestaard. Ik heb een artikel dat hij over je heeft geschreven, zei ze. Wie is je zoon? vroeg ik en het antwoord liet zich makkelijk raden.

Op die manier raakte ik min of meer toevallig bevriend met Olavs moeder, Halldis. We spraken af samen te gaan wandelen. Later gingen we er ook op uit op haar fjordenpaarden. Ze had het over het landschap, over welke sporen de dieren achterlieten en hoe de winter die eraan zat te komen zou voelen. Over Olav hadden we het nooit. Ik noemde hem niet en zij was nogal gesloten. Ik had de indruk dat ze sterk was, maar ze zou zich wel regelmatig bezorgd afvragen of ik over haar zou schrijven.

Op een dag in het begin van november gingen we met de paarden het bos in. Toen we bij een open plek kwamen, zei ik dat het uitzicht zich leende voor een openingsscène. Toen zei ze: Ja, daar ben ik juist zo bang voor.

Ze keek naar haar handen waarmee ze de teugels vasthield en ik dacht aan Olav, aan zijn gezicht en het hare, en misschien was het wel op die dag dat ze me thuis op de koffie nodigde. In elk geval herinner ik me dat we de paarden uitspanden binnen de omheining en in de keuken gingen zitten. Er hingen foto’s van Olav en zijn vrouw op het prikbord en ik weet zeker dat ik Halldis omhelsde toen ik vertrok. In elk geval herinner ik me dat ik het bij het afscheid even moeilijk had.

Ondanks het ongemakkelijke in onze verhouding bleven we elkaar zien. Toen we op een dag na een stevige wandeling in de keuken zaten, kwam Olavs vader binnen. Hij ging met enige aarzeling aan tafel zitten, omdat we het vast niet leuk vonden dat hij ons kwam storen. Halldis pakte een koffiekopje voor hem en natuurlijk stoorde hij ons. Ik herinner me dat hij wel een paar keer zei dat hij niets moest hebben van gestudeerde mensen. Hij was timmerman, Olavs vader. Zei dat handarbeid belangrijk was en wees op de eettafel. Ik prees de tafel en toen moest ik ook zijn werkplaats zien.

We gingen met z’n drieën en wat ik me het best herinner van de ruimte was dat hij met een punaise een foto van een naakte vrouw aan de muur had geprikt. Hij had haar opgehangen boven de deur naar de kamer waar Halldis aan haar klederdracht werkte. Dus moest Halldis iedere keer als ze naar binnenging om aan haar kostuums te werken onder die naakte vrouw door. Over de relaties van anderen weet je eigenlijk niets, maar ik dacht bij mezelf dat Halldis waarschijnlijk niet wilde dat ik over haar huwelijk zou schrijven. Dat huwelijk leek me ingewikkeld, maar ik denk dat zij er zich wel goed bij voelde. Elke dag liep ze onder de naakte vrouw door. Ze hing daar met licht gespreide benen boven de deur en ze hing daar al zo lang dat Halldis haar niet meer opmerkte. Ze dacht vast aan haar zoon in Kopenhagen. Zijn vrouw was mooi en werkte hard. Hij interviewde beroemde schrijvers. Nu zat een van hen in het huisje van Aasbakken.

Er was geen telefoon in het huisje, dus het was logisch dat ik op een gegeven moment een brief kreeg. Ik heb hem nog. Hij was boos, Olav. Dat had ik niet van je gedacht, schreef hij.