Rien van den Berg

Aslander

Het laatste gezicht

Deel 2 in de Aslander-serie

Copyright © 2012 Rien van den Berg & Uitgeverij Plateau, Barneveld

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

ISBN 978 90 5804 079 4

NUR 331

Omslag: Geert de Koning

Conversie e-book: Alderlane Digital Publications

www.uitgeverijplateau.nl

Proloog

Goes, Delta GGZ
13 oktober, woensdag, 22.45 u.

Ze krijste niet en ze schoot niet als een roofkat op haar prooi af. De tengere, jonge vrouw naderde de psychiater langzaam, zwijgend. Mooi bijna, afgezet tegen de kille onpersoonlijkheid van de observatieruimte, met de spanning rond haar lippen en een lok van haar donkerblonde haar half voor haar gezicht. Maar in haar ogen stond het duister van haar doel: hem vermoorden. Met haar blote handen.

Egge Johannes, psychiater, wist wat er zou volgen: ze zou haar vingers achter in zijn hals leggen. Hij kon er niets aan doen dat hij zich afvroeg hoe ze dat doen zou. Misschien zelfs wel teder, aanvankelijk. Maar haar doel zou hetzelfde zijn als het doel waarmee haar aanrander zijn vingertoppen op haar hals had gelegd. Na de kalme vingers zouden onverbiddelijke duimen volgen, die zich op de kloppende aders zouden vastzetten, en die zouden klemmen, klemmen, tot de hersenen vanwege het zuurstofgebrek hun activiteit zouden staken.

Zo was het bij haar gegaan, besefte hij. Precies zo was zij benaderd, precies zo waren ook de andere vrouwen benaderd. Rustig, zwijgend, met de kalmte van een moordenaar die uitermate secuur werkt, die niets aan het toeval overlaat en precies weet hoe hij zijn handen moet plaatsen.

Maar het zijn niet de moordenaars die over het toeval beschikken. Er moet iets gebeurd zijn, wat de handen gestopt heeft. Iets wat de moordenaar stoorde in de uitoefening van zijn bezigheid. Alleen deze vrouw wist misschien wat. Ze was gevonden door wandelaars. Het rechercheteam had zich gretig op de plek gestort waar deze moordpoging was mislukt. Eindelijk een kans om meer te weten te komen over de man die nu al drie vrouwen had omgebracht. De gemeenschap had de man bijnamen gegeven, bij gebrek aan echte informatie. ‘De Parkmoordenaar’ aanvankelijk, totdat het derde lichaam gevonden werd in een steegje in de binnenstad. ‘De Wreker’, omdat de dader zo ijzingwekkend nauwgezet te werk ging, dat al snel het verhaal rondging dat het iemand was die een oude rekening aan het vereffenen was. ‘De Veertigdagenmoordenaar’, omdat de moorden exact veertig dagen na elkaar plaatsgevonden hadden. ‘De Barrehandswurger’, zo had een journalist met literaire ambities hem genoemd in de Provinciale Zeeuwse Courant. Naar analogie van barrevoets, omdat de man zijn slachtoffers wurgde met zijn blote handen.

Elke bijnaam was een armoedige poging de angst te bezweren door het gevaar een alias te geven – maar geen bijnaam voldeed. Iedere keer veranderde er iets aan het patroon van de moorden. De eerste twee keer koos de dader een vrouw uit Goes, de derde keer iemand uit een dorp in de omgeving. De eerste keer was het slachtoffer gevonden met de ogen wijd opengesperd, alsof de dader geen enkele emotionele band met het slachtoffer voelde. De tweede keer had hij de oogleden voor de lichtloze ogen geschoven, alsof hij compassie had met de vrouw die hij had omgebracht. De derde keer liet hij de ogen weer open. Op die manier was er zelfs niet zoiets als een min of meer samenhangend daderprofiel. Dat kon niet, volgens de politie – tenzij de moordenaar zo berekenend was dat hij varieerde in zijn werkwijze om de politie op een dwaalspoor te zetten.

De politie was bijna gretig op de nieuwe moord ingesprongen. Zeker nu er iets was misgegaan. Misschien was de dader onzorgvuldig geworden, misschien was er nu dan eindelijk een spoor te vinden. Maar hoe het team ook zocht, het park waarin de vrouw was gevonden lag erbij alsof er niets gebeurd was en had nauwelijks bruikbare aanwijzingen prijsgegeven. Een voetafdruk die zeer waarschijnlijk van de dader was. Het profiel van een plastic zool van een sportschoen uit de Chinese miljoenenproductie, € 6,95 bij – nou ja, bij elke rotzooiverkoper die de wereld rijk is. Maatje 43. Uit de diepte van de voetafdruk kon worden opgemaakt dat de drager ervan tussen de 75 en 90 kilo is. Kortom: niets. Niets bruikbaars.

De recherche had zich daarna met volle inzet op de vrouw in Egges kliniek gestort. Zij had het overleefd. Ze was de enige die de man in de ogen gekeken had, die wist hoe hij te werk ging en misschien zelfs wáár.

Maar de gebeurtenis had haar ernstig getraumatiseerd. Ze had sindsdien niet meer gesproken, en wat erger was: ze had een identificatieprobleem ontwikkeld. Natuurlijk was ze doodsbang geweest voor haar moordenaar, natuurlijk verafschuwde ze het moment dat hij zijn handen op haar keel had gezet. Maar elke keer als iemand de ruimte betrad waarin ze zich bevond, werd ze hem. Dan wilde ze degene die naar haar toe kwam aandoen, wat haar was aangedaan. Ze was levensgevaarlijk geworden.

Ze moest noodgedwongen in de psychiatrische inrichting opgenomen worden. In afzondering, omdat ze een bedreiging was voor iedereen. In deze kamer, waaruit alles zorgvuldig verwijderd was waarmee ze zichzelf of anderen iets zou kunnen aandoen. Ze was het slachtoffer van een seriemoordenaar, maar zat nu waar híj hoorde: in een cel.

Met man en macht werkte de politie aan de zaak. Er waren rechercheurs ingevlogen van een speciale eenheid uit Amsterdam, maar een oplossing was niet in zicht gekomen. De recherche had zich eergisteren gemeld bij de psychiatrische kliniek. Ze probeerden geen druk op Egge Johannes te leggen, maar de psychiater wist precies waarom ze kwamen. De eerdere moorden waren gepleegd in een opmerkelijk ritme van om de veertig dagen, op de dag nauwkeurig. Dat was het enige patroon waarvan de moordenaar tot dusver niet was afgeweken: elke veertig dagen een moord. Een week voor de moord greep hij zijn slachtoffer, precies zeven dagen later bracht hij haar om. Met zijn blote handen. Daarna wachtte hij 33 dagen. De incubatietijd van een nieuwe moord.

De psychiater had net zo goed gerekend als de rechercheurs. Het was al drie weken geleden dat deze vrouw was binnengebracht. Zij was hun hoop. Zij was de enige getuige. Als ze een nieuwe moord wilden voorkomen, moesten ze...

‘EGGE!’ Een mannenstem schreeuwde. Egge Johannes voelde twee handen op zijn keel. Er was niets teders aan. Een man gooide zichzelf hard tegen zijn zij. Hij werd weggeduwd en tegelijkertijd wurmde de man zich tussen hem en de vrouw in.

De deur van de isoleercel knalde achter hen dicht. De psychiater zakte langs de muur naar de grond, en voelde aan zijn pijnlijke keel. Toen hij zijn ogen opendeed, keek hij in het woedende gezicht van Harm Stoop, de geestelijk verzorger van de instelling.

‘Wat deed je nou, man?!’ schreeuwde Stoop, zijn hoofd vlekkerig rood en zijn stem nog hoger dan normaal. ‘Je was compleet van de wereld. Je had nu dood kunnen zijn!’ De man wreef onrustig met zijn ringvinger tegen de zijkant van zijn neus – alsof hij de spanning wilde wegmasseren.

Johannes kende zowel die eigenaardig hoge stem als dat gebaartje. Hij kende Stoop al jaren en wist dat hij zo sprak en deed als hij opgewonden was. Het voelde bijna vertrouwd.

‘Dankjewel,’ zei de psychiater hees.

Stoop kwam niet echt tot bedaren. ‘Je bleef gewoon staan! Wat had je nou?’

‘Harm, laat me even,’ smeekte Johannes.

De geestelijk verzorger zakte naast hem op de grond. Zo zaten ze een tijdje, zwaar ademend, naast elkaar. Johannes besefte welk risico hij genomen had. Hij had een uiterste poging willen wagen meer informatie over de dader te krijgen. Dat kon alleen als hij bereid zou zijn zichzelf bijna te laten vermoorden. Door het slachtoffer in de huid van haar aanrander te dwingen, hoopte hij een glimp van de moordenaar op te vangen.

Toegestaan was dat natuurlijk allemaal niet. Zijn directie, de recherche... langs geen enkele officiële weg zou hij ooit permissie krijgen om dit te doen. Maar de druk was enorm. De angst hield de stad in zijn greep, de politie keek machteloos toe, en er was een kleine kans...

Alleen opereren was geen optie. Johannes kende de kracht van de vrouw. Als ze haar slachtoffer eenmaal vasthad, was dat kansloos. Hij moest dus hulp hebben, en had die gevonden in Harm Stoop. Hij had er lang voor op de geestelijk verzorger moeten inpraten, maar dat had hem niet verbaasd. Wie werkt er nu mee aan iets met een uitermate kleine kans op succes. Iets wat zomaar verkeerd kan aflopen, bovendien. Wie wil er nu een lifeline zijn, een laatste redmiddel, alleen verantwoordelijk voor het leven van een ander, die dat leven moedwillig op het spel zet?

‘Ik had je hier niet in moeten meeslepen,’ zei Johannes.

‘Dan was je nu dood geweest,’ zei Stoop laconiek, zijn stem nog steeds onnatuurlijk hoog.

De psychiater moest onwillekeurig een beetje lachen. ‘Dankjewel man.’ En toen, ernstig: ‘Ik moest het proberen, dat snap je toch?’

Stoop knikte. ‘Anders had ik hier niet gezeten.’ Hij keek de psychiater onderzoekend van opzij aan. ‘En?’

Johannes zweeg. Hij probeerde in zijn hoofd de film terug te draaien. Hij zag het gezicht van de jonge vrouw weer voor zich, in haar ogen een blik die aanvankelijk afwezig was. Hij was begonnen op haar in te praten, maar hij was, besefte hij, geen moment echt tot haar doorgedrongen. Ze was onbereikbaar gebleven. En toen, in een ondeelbaar ogenblik, was haar afwezige blik veranderd in de blik van de moordenaar die ze kopieerde. Een indrukwekkende gedaanteverwisseling, die hij tot nu toe eigenlijk alleen uit de theorieboekjes kende. Maar een aanwijzing die hem dichter bij de oplossing kon brengen had hij niet kunnen ontdekken. Ook niet nu hij zijn hersenen pijnigde om de kleinste details uit zijn geheugen op te diepen.

‘Niets,’ zei Johannes.

‘Echt niet?’ vroeg de geestelijk verzorger. ‘Geen details?’

‘Niets!’ Johannes snauwde het bijna. Hij besefte maar al te goed dat dit een soort laatste kans was geweest – en die was hem tussen de vingers door geglipt. Hij verweet zichzelf dat hij zijn gedachten zo had laten afdwalen, maar hij kon niets bedenken wat hem was opgevallen in het gedrag van de jonge vrouw.

‘Niets,’ herhaalde hij, zachter nu. ‘Sorry Harm. Ik ben je dank verschuldigd.’ Hij haalde diep adem en vervolgde toen: ‘Maar het heeft niets opgeleverd. We zijn geen steek verder gekomen.’

De geestelijk verzorger legde een hand op de schouder van de psychiater. ‘Het geeft niks. Je moest het proberen. Je moest alles geprobeerd hebben. Je hebt gedaan wat je kon. Het is niet jouw schuld.’ Stoop zuchtte. ‘Het is niet jouw schuld.’

‘Maar het heeft niets opgeleverd. En wat er nu gaat gebeuren, kun je wel raden. De moordenaar zal...’

‘Maar dat is niet jouw schuld,’ zei Stoop met klem. ‘Elk mens heeft zijn verantwoordelijkheid. Jij hebt de jouwe genomen. En meer dan dat. Ja, je staat machteloos. Hij is je te slim af, en dat zal gevolgen hebben. Maar je mag jezelf niets verwijten.’