Waterval

Liesbeth Morren

Copyright © 2013 Uitgeverij Plateau, Barneveld

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

ISBN 978 90 5804 088 6

NUR 301

Omslag: Geert de Koning

Conversie e-book: Alderlane Digital Publications

www.uitgeverijplateau.nl

1

Het is volledig donker geworden als ik een andere wereld binnenrijd. Ik zoek in de stille straat naar een parkeerplek en passeer het stilleven dat ik inmiddels kan uittekenen. Achter het glas, in de helverlichte kamer, zitten twee grijze, gebogen figuren. Zij met een boek op schoot, een leesbril op de neus waar ze steevast overheen kijkt, de ogen samengeknepen tot spleetjes; hij met de afstandsbediening in zijn rechterhand, starend naar een glazen scherm waar een wereld wordt aangeboden die ver verwijderd is van de zijne. Het lijkt hem niet te deren. Zijn eigen troosteloze wereld wordt verdrongen door veel lawaai, gladde, breed lachende presentators en blikkerige muziek.Ik voel hoe mijn schouders zich spannen en ik beweeg mijn hoofd van links naar rechts. Het helpt niet.

Als ik het autosleuteltje omdraai valt er een weldadige stilte. Een andere dan die ik straks in het huis zal aantreffen. Je hebt stiltes die je omarmen als een goede vriend, waar je tegenaan leunt en die je doen ontspannen. En je hebt stiltes die de lucht die je inademt vergiftigen, die je oren laten bulderen als een harde storm waar je tegenin moet beuken. Ik ben die laatste gaan vrezen en haten. Al zou ik er na bijna veertig jaar gewend aan moeten zijn.

Het is opgehouden met regenen. Het geluid van mijn hakken weerkaatst op de glimmende stoep. Ik steek automatisch mijn hand op tegen de buren en onder het lopen voel ik in mijn jaszak en check mijn mobiele telefoon. Het scherm is leeg, ik heb geen oproepen of berichten gemist. Het is mijn vaste ritueel, mijn houvast om de laatste meters naar het huis van mijn ouders te overbruggen. Het helpt me om mijn ogen af te wenden van de sloot die ik onvermijdelijk moet passeren om bij de achterdeur van mijn ouders te komen. De sloot die in mijn leven de afmetingen van een woeste, uit haar oevers tredende rivier heeft aangenomen.

Met mijn lippen raak ik even de dorre wang van mijn moeder aan. Ze legt haar boek terzijde, maar houdt haar vinger tussen de bladzijden waar ze gebleven is. Ik ben een intermezzo in het toneelstuk van haar leven.

Mijn vader drukt met een onhandige beweging op de afstandsbediening, hij mist drie keer voor het scherm een laatste flikkering geeft en uitdooft.

De stilte die neerdaalt is haast tastbaar en vult alle hoeken van de kamer. We vervallen alle drie in onze oude patronen, ze passen ons als een vertrouwde, foeilelijke jas waar je maar geen afstand van kunt doen. Een filterzakje in het koffiezetapparaat doen, het apparaat vullen met water en koffie is mijn moeders taak. Ik zet het dienblad klaar – een beker voor mij, twee kopjes met schoteltjes voor mijn ouders – en snuffel in de kastjes, op zoek naar iets lekkers. Mijn vader grijpt een tijdschrift uit de krantenbak die vlak naast hem staat.

We drinken onze koffie die zoals gewoonlijk bitter is als gal en praten over dat waar we altijd over praten. ‘Met de kinderen gaat het prima. Ja, Frank is druk, gelukkig is de melkprijs redelijk, we kunnen ons hoofd goed boven water houden.’ Ik krimp ineen als ik de blik van mijn moeder zie en kan mijn tong wel afbijten. De vrede in dit huis is als een ragfijn spinnenweb, een moment van onoplettendheid kan haar verwoesten.

Lang geleden was het verdriet in dit huis een ruw stuk graniet dat midden in de kamer stond, zichtbaar voor iedereen. Een obstakel waar je je lelijk aan bezeerde. Maar door de jaren heen is het vloeibaar geworden en het is overal ingetrokken: in de stiksels van de kussens, de franje van het tafelkleed, de plooien van de gordijnen. Het vermengde zich met de koffie, de soep, de aardappelen en de sperziebonen. Alleen nog waarneembaar voor degenen die hier thuishoren.

Als de koffie op is lijkt het tikken van de klok luider te gaan klinken. Ik kan nog niet gaan, al snak ik naar mijn eigen wereld.

‘We hebben bericht gehad,’ doorbreekt mijn moeder de voortkruipende stilte en ze duwt me een envelop in handen.

Het woord heeft bijna iets gezelligs: ‘aanleunwoning’. Ik zie opeens allemaal oudere mensen voor me die elkaar omarmen, knuffelen en een schouder bieden om op uit te huilen.

‘Volgende week komt de makelaar,’ gaat mijn moeder verder. Er gaat een schokje door me heen. Natuurlijk wist ik dat mijn ouders op een wachtlijst stonden, dat ze ooit dit huis zouden verkopen. Het huis waar ik geboren ben, mijn eerste stapjes zette, waar ik gelachen heb – ik heb hier toch gelachen? Dat moet toch? – waar ik meegesleurd ben in een zee van rouw en wrok en bitterheid, waar ik soms bijna stikte in de gespannen sfeer tussen mijn moeder en vader.

Mijn vertrek lijkt dit keer meer op een vlucht dan anders.

Tijdens de rit naar huis ligt de afspraak die ik maakte als een zware last op mijn schouders. Volgende week ga ik mijn ouders helpen hun spullen te sorteren en hun leven in dozen te doen. Ze hebben me nodig. Ik ben hun enige dochter.

Het schriftje ligt thuis weer op me te wachten. Vandaag wordt het een min. Mijn moeder pijn gedaan met een ondoordachte opmerking, schrijf ik er tussen haakjes achter. Voor je fouten moet je niet alleen boeten, je moet er ook van leren, tenslotte.

2

Het is niet alleen de geur van chloor die me de adem beneemt.

Ik zet mijn blote voeten wat steviger op de gladde, witte tegels en probeer niet te kijken naar de wijd opengesperde ogen van Emily.

De secondewijzer van de grote klok recht tegenover me geeft houvast. Ik tel mee en langzaam komt mijn ademhaling weer tot rust. De geluiden – het gegil, geproest, gesnuif, de bevelende stem van de badjuffrouw, het gespetter – verdwijnen naar de achtergrond. Mijn misselijkheid zakt en ik durf me een beetje te ontspannen.

‘Wat een beproeving is die zwemles toch iedere week, hè?’ zegt de moeder naast me. Ik draai me naar haar toe en zie haar blijmoedige glimlach, die volledig in tegenspraak is met haar woorden.

‘Inderdaad, een beproeving,’ herhaal ik. Je moest eens weten, denk ik en ik sluit mijn ogen.

‘Oké, mama’s, tel maar mee!’ De stem van de badjuf dwingt me mijn ogen te openen. Natte haarslierten plakken op Emily’s voorhoofd. Haar beide wijsvingers steken boven het water uit. Telkens verdwijnt haar mond even onder water, om vervolgens proestend en naar adem snakkend weer boven te komen.

‘Tien, negen, acht!’ telt de badjuffrouw en links en rechts van me echoën de moeders braaf mee. Mijn mond is droog en ik dring mijn nagels diep in mijn handpalmen. Als de nul geklonken heeft weet ik niet wie er meer opluchting voelt, Emily of ik.

‘Ze lijkt haar angst niet te kunnen overwinnen.’ De ogen van de badjuffrouw staan bezorgd. Naast haar staat Emily te bibberen. Haar tanden klapperen en ze ziet er moe uit, alsof ze een bovenmenselijke inspanning heeft geleverd. Een moeder van een klasgenootje werpt terwijl ze passeert een nieuwsgierige blik op ons. Ik sla snel een handdoek om Emily’s smalle schouders. ‘Ga je maar aankleden, lieverd, mama komt zo naar de kleedkamer.’

‘Het lijkt me niet zo verstandig om dit te bespreken waar Emily bij is,’ zeg ik als Emily wegsloft en mijn stem klinkt scherper dan ik wil. ‘Het wakkert haar angst alleen maar verder aan,’ leg ik uit, om mijn woorden iets te verzachten.

De badjuffrouw zucht. ‘Angst is iets om onder ogen te zien,’ zegt ze, ‘niet iets om te negeren.’ Ze draait zich om en loopt vastberaden weg op haar stevige, gebruinde benen. Benen die niets lijken te weten van de gevaren van het water.

Ik doe of ik de tranen in Emily’s ogen niet zie.

‘Goed gedaan, joh,’ zeg ik luchtig terwijl ik haar help met aankleden. ‘Tijd om thuis aan het eten te beginnen. Wat dacht je van frietjes met appelmoes en een kroket?’

‘Pannenkoeken!’ zegt ze dwingend.

Ik bijt op mijn lip. Ik heb een hekel aan pannenkoeken, van de geur alleen word ik al misselijk. Maar één blik op haar gezicht en ik ga overstag. ‘Oké, pannenkoeken.’ Met die belofte bereik ik dat het bibberen stopt.

Tijdens de rit naar huis zegt ze niks. Af en toe kijk ik in mijn achteruitkijkspiegel, maar het is te schemerig om haar goed op te kunnen nemen. Het maakt niet uit. Ik zie de blik in haar ogen toen ze watertrappelend en naar adem snakkend in het water lag nog steeds voor me. Ik zie die blik vaker. ’s Nachts, als ik badend in het zweet wakker word.