Zwaartekracht

Zwaartekracht

Annemieke Reesink

Copyright © 2019 Uitgeverij Plateau, Amersfoort

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een databank, of doorgegeven in welke vorm dan ook – elektronisch, mechanisch, gekopieerd, gescand of op enige andere wijze – behalve voor korte citaten in recensies of artikelen, zonder de voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

ISBN 9789058041531

NUR 301

Omslagontwerp: Geert de Koning

Foto achterzijde omslag: Cindy Schilperoord

Binnenwerk: Scriptura, Westbroek

www.uitgeverijplateau.nl

Deel I

Zwaartekracht

Op beslagen ramen wrijft zij gaten in

de dampkring. Newton en natuurkunde

laat zij achter in de kleverige klei.

Buiten is de ruimte en daar kun je

zweven. Daar kun je wonen in verhalen,

daar kun je dwalen in je dromen. Even,

eventjes, tot Icarus uit de hemel stort.

Handen falen en het hart is zwaar.

Onverstoorbaar trekt

de bodem aan duikelende idealen.

In het hoge gras is zij op haar rug beland.

De aarde houdt haar vast, bedekt

haar met een zachte schaduw van

schemering. Genadig biedt de nacht

nieuwe perspectieven. Lichtgeraakte

liefdesbrieven hangen in de lucht.

(Zij weet het wel. Het zijn enorme bollen

gloeiend gas. Als was, haar vleugels.)

Boven jaagt de jager, brult de draak,

een moeder zoekt haar goudbehaarde

jong. En zij, zij leren om steeds beter

van elkaar te houden, het meisje en

haar aantrekkelijke aarde.

Proloog

Ze hebben haar weggehaald.

Ze hebben haar jas over haar bloemetjesnachtpon aangetrokken en pleisters over haar bloedende nagelriemen geplakt. De deuren van het busje hebben ze met een smak dichtgegooid.

‘Komt mama gauw terug?’ Julia zet haar handen tegen de hamsterwangen van tante Wil en trekt haar gezicht naar zich toe.

‘Ze gaat fijn uitrusten in een vakantiepark.’ Tante Wil trekt zich los. Ze geeft Julia een kus op haar voorhoofd en een tikje tegen haar achterste. ‘Hup, knielen voor je bed. Jij ook, Vera.’

Julia’s bed kraakt onder het gewicht van tante. Tante slaat haar stevige benen over elkaar en luid en gedragen zet ze in. Julia, met haar blote knietjes op de planken vloer en haar handen onder haar kin gevouwen, zingt bibberig mee, maar Vera blijft in haar bed zitten en klemt haar lippen op elkaar. Laat tante even normaal doen, ze is geen kleuter!

‘Ik ga slapen, ik ben moe,

sluit mijn beide oogjes toe.

Heere, houd ook deze nacht

over ons getrouw de wacht.

’t Boze dat ik heb gedaan,

zie het, Heere, toch niet aan.

Schoon mijn zonden velen zijn,

maak om Jezus’ wil mij rein.

Amen.’

Julia duikt haar bed in en tante trekt het dekbed over haar heen. Ze gebaart Vera om ook onder de dekens te kruipen.

‘En nu slapen. Welterusten. Geen woord meer.’ Ze knipt het licht uit en sluit de deur van de meisjesslaapkamer.

Krakende traptreden.

De wekker tikt furieus; in een razend ritme spuugt hij verwensingen de donkere kamer in. Hij vloekt! Vera schiet overeind en smoort het boosaardige ding onder een van haar kussens. Ze gaat op haar rug liggen en wacht tot ze de achterdeur hoort en het knerpen van tantes voeten op het grind. Het openen en dichtklappen van een autodeur, een startende motor. Autolichten flitsen langs de dakkapel.

Mooi zo.

Vera slaat de deken van zich af en klimt op de vensterbank. Ze trekt de gordijnen een kiertje open en ziet hoe tantes achterlichten achter de heuvel verdwijnen.

Achter haar rug hoort ze Julia draaien en zuchten.

Het is een kwestie van wachten. Haar zusje zal in slaap vallen, maar halverwege de nacht zal ze wakker worden, uit haar bed klimmen en haar ijzige voetjes tegen háár benen leggen.

Bas zal in zijn bed plassen. Dom joch. Dertien, en dan nog in zijn bed plassen. En denk maar niet dat papa hem zal helpen om zijn lakens te verwisselen; dat zal zij moeten doen.

Ze legt haar voorhoofd tegen het koele glas. Boven de donkere bosrand glinsteren sterren tegen hun fluwelen achtergrond. Papa zit op de veranda, Vera kijkt neer op zijn vlammende haar en op zijn sterke schouders. De schommelbank piept lichtjes en de rook van zijn sigaret kringelt omhoog.

Vera wipt van de vensterbank. Ze trekt haar sloffen aan en sluipt de slaapkamer uit, voorzichtig om haar zusje niet te storen.

Zwijgend kruipt ze naast hem op de bank, ze laat niet meer dan een handbreedte ruimte tussen hen in. Ze trekt haar benen op en huivert. Het is koud, maar haar vader straalt warmte af. Papa ruikt naar hooi en naar shag; hij ruikt naar een donzige kalverneus waar ze haar hand tegenaan wil leggen, de dampende adem tegen haar vingers, haar voorhoofd tegen de pluizige vacht.

Haar vader stopt zijn sigaret in zijn mondhoek en inhaleert traag. Ze kijken naar dezelfde sterren, Rigel en Betelgeuze – prinsennamen, helden die draken verslaan. Superreuzen, zegt haar vader. Hij blaast uit. ‘Gelukkig heb ik jou nog, deern. Jij hebt tenminste een helder hoofd.’

En even, heel even, legt hij de rug van zijn hand tegen haar wang.

1991 – winter

I

Wanneer de bel gaat, duiken de populaire meisjes snel de meisjes-wc in. Met hun hoofd ondersteboven borstelen ze hun haren nog één keer driftig door, en ze spuiten zoete wolken deodorant onder hun trui. Daarna gaan ze achterstevoren voor de spiegel staan om te kijken of hun Levi’s-spijkerbroek strak genoeg om hun billen zit en vragen aan elkaar of ze niet doorgelekt zijn. Populaire meisjes uit de derde worden blijkbaar vaak ongesteld. Ze doen er in elk geval erg gewichtig over.

Vera denkt niet dat ze tot de elite behoort. Ongesteld is ze nog steeds niet, en Levi’s kosten honderd gulden – onbereikbaar voor haar met haar veertig gulden kleedgeld per maand. Wel stopt Vera tegenwoordig, naast haar boeken en haar twee boterhammetjes kaas, een borstel, spuitdeo en voor de zekerheid een maandverbandje in haar schooltas, en de meisjes van de nieuwe school lijken haar redelijk te accepteren.

Dat de hele damesclub vervolgens drie minuten te laat in de les komt, is juist mooi, want ook dat is onderdeel van de gedragscode. Achteloos zuchten, langzaam, nog langzamer lopen, met je ogen rollen als je je kauwgom in de bak moet gooien, zo ver mogelijk achterin gaan zitten, onderuit zakken en je boeken niet bij je hebben – supergaaf zijn ze.

‘Volgende keer gaan jullie je maar bij de conrector melden, dames,’ verzucht de natuurkundeleraar. ‘Ik wil niet steeds op jullie moeten wachten.’ Zijn stem is kleurloos als de spaarzame haren op zijn schedel en afgemat als zijn versleten corduroy broek. Met de nagel van zijn duim krast hij streepjes in de zijkant van zijn bureaublad. Vera verdenkt hem ervan dat de lijntjes staan voor de nachtjes tot aan zijn pensioen.

Ze kiest een plekje tussen het raam en Karlijn, een verlegen meisje met blozende wangen en een bril met dikke glazen, dat wel altijd op tijd in de les is. Om haar plaats te bereiken, moet ze eerst langs die weerzinwekkende Martin met zijn brutale opmerkingen en zijn vieze gel-haar. Martin vindt zichzelf bijzonder stoer – of hij doet alsof – ook al zou hij onder Vera’s kin passen en heeft hij een hoog, schril stemmetje. Hij draagt Nike Air Max-schoenen en vindt het erg belangrijk om te vertellen hoe duur ze waren, en hij kent vijfenzestig woorden voor seks, die hij razendsnel kan opdreunen met zijn overslaande piepstem. Vijfenzestig! In alfabetische volgorde. En hij zeurde en zuchtte toen ze een rijtje van tien Duitse voorzetsels uit hun hoofd moesten leren. Hormonen zoemen om zijn gel-hoofd, maar verder gebeurt daarbinnen kennelijk niet zo veel.

Rayan, die Martins achterbakse grappen standaard begeleidt met een onuitstaanbare hyenalach, installeert zich naast Martin. Voordat Rayan gaat zitten, trekt hij zijn Levi’s nog even wat omlaag, zodat iedereen die achter hem zit uitzicht heeft op een randje van zijn Calvin Klein-onderbroek. De jongens hebben zich ten doel gesteld de sekslijst uit te breiden tot honderd woorden en in de pauzes werken ze er fanatiek en luidruchtig aan.

‘Hey, boerinnetje,’ sist Martin, terwijl Vera langs zijn tafeltje loopt. ‘Jij komt uit de achterdeur. Daar praten ze Duits, toch?’

Rayan laat een daverend lachsalvo horen. ‘De Achterhoek,’ hikt hij, ‘ze komt uit de Achterhoek.’

‘Daar houden ze van hooizolders en van brommers kiek’n, hè?’ zegt Martin.

Ze geeft Martin een boze blik en een duw tegen zijn schouder voordat ze gaat zitten, zuchtend, haar kin in de kom van haar hand.

De leraar praat over appels, de aarde en de zwaartekracht. Zijn rubberen zolen piepen wanneer hij zich naar het bord draait om een reeks onbegrijpelijke formules op te schrijven.

Martin leunt achterover en legt een spichtige hand op Vera’s schrift. ‘Zeg nog eens còòla, boerinnetje.’

Vera tilt Martins pink op en duwt die zo ver mogelijk naar achteren. Bijna valt hij van zijn stoel, wat hem een vermoeide waarschuwing van de leraar oplevert.

Verder negeert Vera die rotjongens. Ze richt haar blik naar buiten, waar het zo grijs is dat je haast zou vergeten dat de lente in aantocht is. De zon is een wazige vlek.

Voorbij het schoolplein kijkt Vera, naar waar een klein, verwaarloosd parkje begint, een haveloos trapveldje, met kale struiken en een scheefgezakt bankje met uitzicht op een moddersloot. Een moedereend doet dappere pogingen om haar kroost bijeen te houden, maar de wind blaast de gele donsbolletjes alle kanten op, tot onder de gebogen wilg die zijn haren in het bruine water laat hangen; de slierten deinen mee op de lijzige stem van de natuurkundeleraar.

Het is nu twee maanden geleden dat Vera met haar ouders, haar tweelingbroer en haar drie jaar jongere zusje vanuit een slaperig dorp naar de Randstad verhuisde.

Even sluit ze haar ogen en ziet ze de boerderij voor zich, alsof ze aan komt fietsen vanuit het dorp, de helling op.

Vanaf de zandweg heeft ze als eerste zicht op oma’s witte huisje met de luiken, half verscholen achter de twee enorme kastanjebomen die aan weerszijden van de oprit staan. Vera kromt haar rug, haar kin op het stuur van haar fiets, en ze gluurt tussen de laaghangende takken door naar oma’s bloementuin en naar het scheve kippenhok. Rechts staat de grote oude schuur – de houten wanden met teer bestreken, waartussen de koeien, de zwerfkatten en de dikke geit verblijven. Op het erf duwen roodbruine kippen hun snavels in het kalende grasveldje, op zoek naar wormen. De valse haan zet zijn veren op en loopt met hoge, trotse stappen om de zwarte labrador Kitt, op zoek naar de confrontatie.

Achter de schuur, nog iets verder de heuvel op, achter het kuilgras en de hoge dennenbomen, staat het huis waar Vera woont met haar ouders, met Bas en met Julia. Ze smijt haar fiets in het gras, stapt de veranda op, loopt langs de gevel met de blauweregen en gaat door de openslaande tuindeuren naar binnen. Ze loopt direct door naar boven, veegt met haar vingers langs de vurenhouten schrootjes van de overloop en gooit de deur naar haar slaapkamer open. Ze inhaleert de vaag kruidige geur van droogbloemen – lavendel misschien – in de meisjeskamer die ze deelt met haar zusje, waar Holly Hobbie-dekbedovertrekken op de bedden liggen en, met punaises tegen het schuine dak geprikt, een poster hangt van een vrolijke koningin, haar gemaal en drie puberende prinsen. De vensterbank van de dakkapel is breed genoeg voor een meisje om op te zitten, als ze haar benen optrekt. Er liggen kussens, Donald Duckjes en stiekeme snoeppapiertjes. Door de kleine vierkante ruitjes kan Vera haar vader zien aankomen vanuit de koeienschuur: blauwe overall, stoppelbaardje, en een sigaret tussen zijn lippen.

Haar vader is op de boerderij geboren en gevormd door zon en wind. Hij heeft ogen zo blauw als de zomerhemel, met een netwerk van fijne rimpeltjes eromheen, de sproeten op zijn huid vormen plakkaten op zijn wangen en zijn onderarmen. Hij steekt zijn hand op naar Bas, die de pinken voert. Stofwolken stuiven op wanneer Vera’s broer zijn hooivork in het losse hooi zet.

‘Aan het werk! Jij ook, mevrouw Koldink,’ verstoort de natuurkundeleraar haar dromen.

Ze begint golfjes en krullen in haar schrift te tekenen. De uitkomst van de opgegeven sommen zal ze zo meteen wel van Karlijn overschrijven. Haar blik richt zich weer naar buiten, op de marmeren lucht.

De boerderij was een goede plek om op te groeien. Met haar broer en haar zusje bouwde ze hutten tussen de hooibalen, plukte ze bramen in de berm en verstopte ze zich tussen de maïs wanneer het tijd was om koeien te voeren of erwten te doppen.

Haar moeder en oma legden sperziebonen en pootten aardbeienplanten, ze hingen de was te drogen in de wind, en haar vader ploegde het land. Werken en rusten, zaaien en oogsten. Bidden, eten, bijbellezen, danken. En het hele jaar door twee keer per dag vijfenvijftig koeien melken.

Op zondag trokken ze allemaal hun netste kleren aan en daalden ze de heuvel af naar de dorpskerk, waar stevig gepreekt werd en bedachtzaam gezongen, en waar het na de dienst voornamelijk over koetjes, kalfjes en het melkquotum ging.

Warm eten tussen de middag, niet aan dit vergankelijk leven kleven, een donkerblauwe baret en een rein hartje.

Dat mist ze geen moment, dat keurslijf, dat nooit eens buiten de lijntjes mogen kleuren. Maar de mist die in de vroege ochtend optrok boven het grasland, de geur van het hooien, het zuchten van verre heuvels en van wat daar achter lag – dat, dat mist ze wel.

Nog voor de ploeg het land opentrok, voordat de vliezen op de beek braken en voordat de merel zong, hadden de kinderen hun Achterhoekse oma, hun ooms, hun tantes en alle neven en nichten gedag gekust.

Vera’s moeder beet haar nagelriemen aan flarden en ze klauwde rode strepen in haar hals.

‘Stijn hef gin rust in ’t gat. Nooit ehad ok,’ zei oma; ze depte haar ogen met de punt van haar schort.

Tante Jet legde een arm om de schouders van haar oude moeder. ‘Hiej krieg nog wal spiet, moeder,’ zei ze.

Tante Wil knikte vinnig en tante Sjaan zuchtte met een hand op haar hart en ogen vol smart.

Vera sloeg haar ogen neer, in de zakken van haar spijkerrok spreidde ze haar vingers wijduit. Ze voelde een stille trots voor haar vader en zijn wilde zucht naar avontuur. Net als haar vader proefde ze dat het voorspelbare ritme van het boerenleven zowel rustgevend als beklemmend kon zijn, de hemel uitgestrekt, maar ook eenzaam.

‘In de stad krijg jij een nieuwe keuken,’ heeft Vera’s vader tegen zijn beteuterde echtgenote gezegd, ‘zo eentje met witte hoogglans deurtjes en alle gemakken die je je maar wensen kunt.’ Hij knipoogde, kneep zijn zacht snikkende vrouw in haar schouder en startte de volgeladen Mercedes.

Kitt volgde hen de heuvel af, met wapperende oren en zijn tong uit zijn bek. Langs stille wateren, langs grazige weiden draafde hij, tot aan de bocht in de zandweg, waar de verharde weg begon die hen naar de bruisende Randstad zou brengen.

Nou ja, bruisend… Zo zou Vera haar nieuwe woonplaats niet willen noemen. Het uit de kluiten gewassen slaapdorp leunt voor vrolijkheid en vertier voornamelijk op het nabijgelegen Utrecht, waardoor er in het uitgestrekte dorp niet veel meer te beleven valt dan de jaarlijkse kermis, de jeugdclub van de kerk en het eten van een HEMA-worst op een bankje in de winkelstraat. Aangezien de kermis ordinair en lichtzinnig is, zal ze het met de jeugdclub en die halve rookworst in een papieren zakje moeten doen.

Wel heeft ze haar ouders gesmeekt of ze na de verhuizing naar een ‘gewone’ christelijke school mocht. Haar moeder had moeilijk gekeken, maar haar vader had direct toegestemd.

‘Het is goed om een beetje te weten wat er in de wereld te koop is,’ zei hij. ‘Vera zal zich niet zo makkelijk mee laten zuigen door al dat hoeren en snoeren, die staat haar mannetje wel. En Bas – ach, die is sowieso te goed voor deze wereld.’

Met een licht hoofd en twee maanden kleedgeld kocht Vera twee spijkerbroeken bij de C&A, een donkere en een met een stone washing. Bij de boekenzaak op de hoek schafte ze een popagenda aan. Op de voorkant stond de langharige rocker Jon Bon Jovi, zijn gespierde benen gehuld in een legging met luipaardprint.

Met Bas fietste ze de maandag na de kerstvakantie de rivier over, naar Utrecht, naar hun hippe nieuwe school.

De eerste weken fietsten ze nog zo veel mogelijk samen, maar sinds kort vertrekt Bas meestal vijf minuten eerder dan zijn zus. Dat is niet slim van hem; hij zou zich veel beter kunnen handhaven als hij wat meer gebruik zou maken van Vera’s goede adviezen. Al is hij nog een halve kop groter dan zijn tweelingzus, het is iedereen wel duidelijk dat Vera de oudste is. Bas’ kippennekje lijkt zijn hoofd niet te kunnen dragen, waardoor zijn hoofd zo’n beetje halverwege zijn smalle schouders hangt, zijn slungelige armen en benen zwiepen alle kanten op. En dan heeft hij nog van die naïeve bruine kijkers en een slappe mond die hij meestal half open heeft hangen. Het is geen wonder dat niemand die jongen serieus neemt.

Vroeger kon Bas niet zonder zijn zus. Toen kwam hij jankend naar haar toe als hij weer eens gepest werd door een neefje of een klasgenootje, maar nu doet hij vaak net of Vera lucht is. Ook in de pauze komt hij niet bij haar staan, maar gaat hij ergens in een zijgang tegen de verwarming zitten met nog twee of drie van die sukkelige vwo-jongetjes met dikke brillen, leren tassen en door hun moeder geknipte bloempotkapsels. Ze eten hun boterhammetjes in stilte op; dat vindt Bas kennelijk leuker dan zijn zus in de pauze op te zoeken op het schoolplein.

Als ze elkaar per ongeluk wel tegenkomen in de gang, kan Vera het niet laten om hem even flink te omhelzen, een natte kus op zijn wang te planten of eens lekker over zijn krullenbol te wrijven, al stelt Bas dat niet bijzonder op prijs.

Zo jammer, zo jammer. Liet hij haar maar wat meer toe. Als ze erbij was geweest, had ze Martin en Rayan de huid vol gescholden toen ze Bas’ lunchpakketje uit het raam gooiden. Ze zou hun O’Neill-tassen er achteraan hebben gesmeten. Ze zou Martin en Rayan tegen het schoolhek hebben geramd als ze erbij was geweest toen ze haar broer midden op het schoolplein vasthielden en ‘mietje’ op zijn voorhoofd kladden.

II

Aan het einde van de dag fietst Vera van de grote stad de brug over naar het nieuwbouwhuis in de slaphangende buitenwijk. Ze rijdt haar straat in en wordt begroet door gevels van zandkleurige baksteen, schreeuwend oranje deuren en dito raamkozijnen. De huizen lijken op een lopende band in elkaar te zijn gezet en door een gigantisch spijkerapparaat aan de randen van de rechte straatjes geprikt. Overal een tuintje voor met een fietsschuurtje en een ligusterhegje – prik, prik, prik – en een lint van Playmobil-boompjes tussen de stoep en de straat om het af te maken.

Ze zet haar fiets tegen het hegje en opent de kunststof voordeur. Ze kijkt in de spiegel en fronst haar wenkbrauwen. Die weke huid en die kleurloze wimpers, dat vlassige haar en die stomme Pippi Langkous-neus – het is geen wonder dat ze haar op school een boerinnetje vinden. Ze is het langste meisje uit de klas en over zes weken wordt ze vijftien, maar toch wordt ze iedere keer veel jonger geschat. Ze legt haar handen onder haar bescheiden borsten en duwt omhoog, zodat er een lichte welving boven de halslijn van haar trui ontstaat. Ze recht haar schouders en houdt haar hoofd fier geheven. ‘Hai,’ zegt ze tegen haar spiegelbeeld. ‘Ik ben Veerle. Vijftien ben ik.’ Ze steekt haar kin hautain in de lucht. ‘Klopt ja, vijftien.’

Zelfs het spiegelbeeld gelooft haar niet. Spijtig laat ze haar schouders zakken.

‘Cola,’ zegt ze tegen de spiegel, ‘cóóla.’ Niet die geknepen uitgerekte Achterhoekse òòh, maar een volle ronde ow moet ze zeggen, cóla, óvenschótel.

En weg met die boerinnenwoorden. Iemand die over een paar centen zeurt, is krenterig en niet knieperig. Als je een grote mond opzet, ben je brutaal en niet freg. En wippen, dat is echt iets anders dan je stoel op twee poten laten balanceren.

Ze hangt haar jas aan de kapstok met de geborduurde bloemen en de tekst ‘Aan ’s HEEREN zegen is ’t al gelegen’ in gouden, krullerige letters.

Ze hoeft echt niet alles te doen wat haar klasgenoten doen – vloeken, de hele dag over seks praten – maar ze kan zich toch wel een beetje aanpassen. Ze is niet van de wereld, maar ze staat er wel middenin.

Vanuit de hal kijkt ze de woonkamer rond. Deze kamer is toch minder gezellig dan de woonkamer van het oude huis. Haar ouders hebben twee nieuwe zwarte banken gekocht van nepleer. Skai, zegt haar moeder geaffecteerd, maar Vera vindt ze evengoed lelijk. Bovendien voelen de banken koud aan en maken ze geen kuiltje als je gaat zitten. De koperen kroonluchter en het dikke Perzische tapijt staan vreemd bij de zakelijkheid van de lichtgrijze plavuizen. Er is geen open haard, maar achter eikenhouten deurtjes brandt tegenwoordig wel het venster naar de wereld. Iedere avond, behalve zondag, schalt het journaal de kamer binnen, en in de Visie worden natuurseries en Engelse detectives onderstreept.

Overdag blijven de deurtjes potdicht en is enkel het getik van haar moeders antieke wandklok te horen.

Bas en Julia zijn nog op school en haar vader komt pas met het eten thuis van zijn nieuwe baan, waarvoor hij langs bedrijven in de buurt gaat om te controleren of zij aan bepaalde regels voldoen.

‘Toch fijn dat je nog wel gewoon op de boerderijen komt, hè Stijn?’ zei Neeltje vanochtend, terwijl ze hem zijn broodtrommeltje overhandigde.

Hij knikte zonder zijn vrouw aan te kijken en stopte het brood in zijn versleten schoudertas. Hij boog een beetje door zijn knieën om in de gangspiegel te kijken, duwde een neushaar terug in zijn neus, likte aan zijn wijsvingers en deed een poging zijn wilde wenkbrauwen plat te strijken. Tot overmaat van ramp zette hij zijn belachelijke jagershoedje op zijn rode hoofd.

Vera zucht. Haar vader lijkt haast nog boerser te zijn geworden sinds de verhuizing. Al heeft hij zijn mond vol over cultuur en verruiming van hun horizon, zijn accent is nog altijd zo dik als zijn kleding achterlijk is. Zes dagen van de week draagt hij een gedateerde bruine ribbroek of een vormeloze spijkerbroek, die hij ‘spiekerboks’ noemt. Zich scheren doet hij eens in de week, op zondagochtend; de andere dagen zijn zijn stugge wangen, zijn vooruitstekende kin en zijn stierennek bedekt met koperdraad. Hij is een vat vol tegenstrijdigheden. Wanneer hij per ongeluk zijn kleine teen stoot, gooit hij er tierend een rits ernstige ziektes uit, maar als zijn kinderen ‘goh’ of ‘jeetje’ zeggen, kunnen ze een klap van zijn vlakke hand tegen hun achterhoofd verwachten.

Haar vader wist niet hoe snel hij lid moest worden van de plaatselijke SGP en van de lokale schietvereniging. ‘Ze hebben hier ook een kleiduivenbaan,’ vertelde hij verheugd aan zijn vrouw.

Samen met een medegelovige oliede hij zijn jachtgeweer en hees hij zich in legergroene kleding. Vera’s moeder stak een pauwenveer in zijn hoedje, en Julia klapte en ze huppelde rondjes om haar groene vader.

Vera schaamde zich.

Voor haar moeder, die haar wringende handen verborg in haar schort.

Voor haar sterke vader, die jacht ging maken op vliegende schoteltjes van zand.

Voor zichzelf, voor het ontzag dat door haar vingers glipte, voor haar hart van steen.

In de nog smetteloos witte keuken besmeert Vera twee boterhammen met een dikke laag pasta. Het enige goede aan deze keuken is dat er een vaatwasser in zit. Vera doet net alsof ze niet begrijpt hoe je een vaatwasser handig moet inruimen, waardoor haar moeder het tot nu toe liever zelf doet.

Ze bijt in haar boterham en gaat het volgende boek uit de boekenkast kiezen. De kast bedekt bijna de hele muur tussen hun woonkamer en die van de buren, en de boeken ademen rust uit. Ze ruiken meer naar thuis dan de geur van plastic die nog altijd in de kamer hangt. Onderaan staan het liedboek van Johannes de Heer, de Rembrandtbijbel en de platenboeken van Rien Poortvliet.

Erboven staat een rijtje lila en mintgroene romans met titels als Stralende dageraad, Als de morgen aanbreekt en Nog is het lente voor Goud-Elsje. Het zijn de boeken van haar moeder, over verstandige mannen en lieve meisjes, die in situaties van nood en overmacht overgaan tot het reciteren van psalmen. Vera heeft de brave boekjes volledig uitgekamd op zinderende scènes, maar de oogst was bedroevend mager. Na veel communicatiestoornissen en jammerlijke misverstanden vinden de held en de heldin elkaar uiteindelijk op de laatste bladzijdes. Daar valt hij op zijn knieën, om de Heere te danken of om zijn geliefde kindvrouwtje ten huwelijk te vragen. Soms volgt er een kuis kusje, maar nimmer het lichamelijke tafereel dat Vera voor ogen had.

Vera’s ogen volgen de boekenkast naar boven, waar rijen en rijen saaie boeken zonder verhaal staan: Bonhoeffer, Ouweneel, vijf dikke delen kerkgeschiedenis. De boeken zijn vooral een afspiegeling van de conservatieve christelijke wortels van haar ouders, realiseert Vera zich sinds kort. Het meisje dat naast Vera in de klas zit, las Turks fruit en ze liet Vera een schokkende scène lezen. Zo’n boek zal ze in deze kast niet vinden. Op zich is dat niet verkeerd. Het was een bijzonder gore scène.

Ze klimt op een keukenstoel. Helemaal bovenaan moet ze zijn; de bovenste planken zijn gevuld met haar vaders verhalen: oorlogsdrama’s, ontdekkingsreizen en stormen op zee. Ze laat haar vingers langs de ruggen gaan. Jan de Hartog heeft ze al uit, maar ze heeft een nieuwe schrijver ontdekt. Ze trekt De Hadji, een vers boek van de Joods-Amerikaanse schrijver Leon Uris, van de plank. Vorige week heeft ze Exodus van dezelfde schrijver in één ruk uitgelezen. God bespaarde zijn volk de gruwelen van de Holocaust niet. Wel schoot Hij te hulp bij de stichting van de staat Israël, in het land dat Hij duizenden jaren geleden al aan de Joden beloofd had.

Met het boek en een boterham in de hand en de andere tussen haar tanden geklemd, neemt ze de trap naar haar zolderkamertje met twee treden tegelijk. Ze hoeft de kamer niet meer te delen met haar kleine zusje, hij is helemaal voor haar alleen.

Halverwege komt ze haar moeder tegen, die aquarellen in het trapgat hangt, schroeven tussen haar tanden en betonboor in de aanslag. De combinatie met haar heidekleurige roesjesbloes is grappig. Op de traptree boven haar ligt een canvas met waterige bosviooltjes en een met een doorschijnende magnoliaboom. Haar moeder hangt haar schilderijen werkelijk overal. Ze zijn zoet als haar lentekleurige jurken en zacht als haar stem.

Haar moeder is mooi: hoge jukbeenderen, een rechte neus en volmaakt gevormde wenkbrauwen boven grote dromerige ogen. Een schoonheid, hoorde Vera twee buurvrouwen onlangs zeggen. Haar moeder is lang en buigzaam als het riet in de sloot, dat door de bries beroerd wordt. Vloeiend als water zijn haar bewegingen, haar oppervlak rimpelt bij het kleinste zuchtje wind.

Vroeger, wanneer haar moeder een goede dag had gehad en ze ’s avonds haar bril afzette en in haar onderjurk voor haar kaptafel zat, keek Vera toe terwijl ze de schuifspeldjes een voor een uit haar lokken trok, waarna haar lange haren langs haar hals en over haar smalle schouders tuimelden. Daarna borstelde ze haar haren neuriënd, met trage, ritmische slagen, tot ze glansden als gesponnen goud.

‘Jammer dat de meisjes niet een beetje meer op hun moeder lijken,’ fluisterden de buurvrouwen.

Vera is nu nog tenger als haar moeder, maar verder zijn zij en Julia echte Koldinks. Bonkig boerenvolk, met vierkante handen, stevige benen en vrijpostige ogen met witte wimpers. De zusjes hebben niet het stugge rode haar van hun vader, zij hebben futloos haar van een onbestemde kleur, zoals ook al hun schreeuwerige neefjes en nichtjes hebben, dikke lippen, oncharmante wipneuzen, en op hun melkachtige huid sproeten als sterren in een heldere nacht. Vera heeft karnemelk op haar sproeten gesmeerd, driftig heeft ze de twee helften van een citroen op de gehate vlekjes gewreven, maar niks wilde baten.

Vera stapt langs haar moeder heen de voorzolder op, die is ingericht als atelier. Onder het schuine dak staat haar moeders schildersezel met een wachtend wit doek. Rood geschilderde sinaasappelkistjes doen dienst als kast. De kistjes zijn gevuld met oude fotoalbums en kunstboeken, erbovenop staan potjes verf en een blik vol kwasten.

‘Heb je een leuke dag gehad, liefje?’ vraagt haar moeder, terwijl ze een krul achter haar oor duwt en de boor tegen het beton zet.

Met volle mond maakt Vera een bevestigend geluid; ondertussen schopt ze met haar voet haar kamerdeur open. De trilling van de betonboor doet het dakraam schudden.

Aan de hoge muur tussen de schuine wanden van Vera’s kamer heeft haar moeder ook een doek gehangen, geen aquarel, maar gedurfde stroken donkergrijs en voelbare klodders middernachtblauw. Het is het enige exemplaar van alle schilderijen die haar moeder gemaakt heeft dat Vera echt mooi vindt: een roerige zee, kolkende golven, erboven een dreigende lucht. Je kunt de meeuwen haast horen schreeuwen, ze spreiden hun brede witte vleugels vrijmoedig uit tegen de donkere wolken. Het is het landschap van haar moeders Zeeuwse jeugd. Ze heeft het geschilderd toen ze zwanger was van Vera en Bas, toen haar buik zwol en de storm in haar hoofd tekeerging.

In de Achterhoek heb je geen zee. Daar zette haar moeder haar ezel onder de kastanjebomen, in oma’s bloementuin of midden in het weiland. Ze schilderde koeien, bossen en groene heuvels. Vera is benieuwd wat haar moeder in dit betondorp zal schilderen. Ze vraagt zich af of de wind stil zal houden en de zee zal blijven liggen tussen de bakstenen muren en de rechthoekige hegjes.

Vera ploft op haar bed en ruikt aan de eerste bladzijdes van haar boek. Het is weekend en ze hoeft alleen maar te lezen.

‘Zo, zo,’ zegt haar vader, ‘lees jij Leon Uris?’ Hij geeft Vera een zacht stompje tegen haar arm. ‘Jij kunt wel tegen een beetje actie, hè?’

Ze rekt zich uit op de bank en lacht, zeker kan ze dat.

Wanneer haar moeder en Julia tegen tienen naar bed gaan, klikt haar vader de tv aan: er zal een film over Apartheid worden vertoond. ‘Goed voor de algemene ontwikkeling,’ zegt hij. Hij wijst naar de bovenste plank van de boekenplank. ‘En als je Leon Uris uit hebt, kun je gelijk doorgaan met André Brink, Vera. Kijk, daar staat hij. De film die we gaan kijken is de bewerking van zijn boek.’

A Dry White Season hangt van wreedheden aan elkaar en Vera loopt regelmatig even naar de keuken om theewater op te zetten, de vaatwasser uit te zetten of dropjes te pakken. Al helpt dat niet zo erg: ook vanuit de keuken hoort ze het schreeuwen en de bijbehorende beelden kan ze wel raden. Wanneer ze met een beker verse thee terugloopt naar de bank, staat haar moeder opeens in de kamer. Op blote voeten en met verwarde haren staart ze verstijfd naar het beeldscherm, met beide handen omklemt ze haar gebloemde nachtjapon bij de sluiting in haar hals. ‘Stijn! Wat kijk jij met de kinderen?’

‘Ga maar weer slapen, pop. Daar kunnen ze best tegen.’

‘Daar kunnen ze helemaal niet tegen. Zet uit die troep!’

Stijn zucht geïrriteerd. ‘Dit is de realiteit, Neeltje. Het is belangrijk dat die kinders de geschiedenis kennen. En we kijken dit alleen omdat we dachten dat jij al op bed lag. Welterusten.’ Hij zet het volume omhoog en Neeltje loopt zachtjes klagend de kamer uit.

Op het scherm is een verminkt lijk te zien.

Met zijn tanden trekt Bas een velletje van zijn nagel, waardoor zijn vinger begint te bloeden.

‘Stop daarmee, Bas,’ zegt Stijn, zonder zijn blik van het scherm los te maken.

Vera kruipt naast haar broer op de bank en duwt zijn handen bij zijn gezicht vandaan. Ze moeten zichzelf een beetje harden, anders worden ze net zo kwetsbaar als hun moeder, voor wie hun vader het krantje van Open Doors verstopt en voor wie hij het achtuurjournaal zachter zet wanneer er gesproken wordt over kruistochten in Ierland, onrust op de Balkan en oorlog in het Midden-Oosten.

III

‘Kom op, dames,’ roept haar vader onder aan de trap, ‘het is al bijna kwart voor tien!’ Hij kijkt op zijn horloge en trekt zijn stropdas recht.

Vera is een kwartier geleden uit haar bed gerold. Ze heeft de kleren die ze gisteren aanhad van haar stoel geplukt en aangetrokken. Slaperig stommelt ze de trap af. Bijna botst ze tegen haar moeder op, die nog een laatste hand aan haar kapsel moest leggen. Ze kijkt Vera met opgetrokken wenkbrauwen aan en duwt haar bril wat steviger op haar neus. ‘Waarom heb jij geen rok aan?’

‘Dat hoeft niet in deze kerk,’ zegt Vera. ‘Andere meisjes hebben ook gewoon een broek aan.’

Haar moeder klakt met haar tong. ‘Het is nu te laat om je om te kleden, maar dit gaat te ver, Vera. Volgende week sta jij op tijd op. Dan trek je een jurk aan en ontbijt je gewoon met ons mee.’

Vera mompelt iets onverstaanbaars, terwijl haar moeder haar hoedje in een plastic tasje propt. Het is een stom grijs dopje met een stukje gaas aan de voorkant. In deze kerk draagt bijna niemand een hoedje. Los van een paar verschrompelde oude dames is haar moeder de enige, maar tot Vera’s spijt houdt haar moeder stug vol.

‘Kom op nou!’ zegt haar vader ongeduldig. ‘Bas en Julia zijn al zonder ons vertrokken.’

Ze had gedacht dat een kerk in de Randstad minder slaapverwekkend zou zijn dan die in de Achterhoek, maar dat bleek een vergissing.

In het verre Oosten waren de rimpels tussen de wenkbrauwen mogelijk dieper, was het zwart zwarter, het donkerblauw vromer, maar af en toe, wanneer ze in haar oude dorp tikkertje speelde met haar neefjes en nichtjes op het witte grind achter de kerk, nam God de kleur aan van het goudgroene licht dat door de leilinden scheen. Soms viel Hij de kerk binnen door het rood van de gebrandschilderde ramen.

Deze nieuwbouwkerk is grauw als de lucht erboven. In plaats van een toren staat er een zielig kippenhokje met een kruis op de dakrand. Het donkere dak loopt flauw af en trekt dan scherpe schouders op, waardoor het is alsof het gebouw het altijd koud heeft. Geen kiezels aan haar voeten, geen gras, maar een efficiënte parkeerplaats; geen boogramen met gekleurd glas, maar piepkleine vierkantjes hoog in de grijze bakstenen muren.

Het doet er niet toe. Vera is toch te oud voor tikkertje, en misschien ook wel voor een God die zich hult in lindebomen en in glas-in-lood. Zij leest haar vaders boeken en ze kijkt volwassen films. De ene mens onderdrukt de andere en niemand komt tussenbeide. Moeders worden weggehaald door witte ambulancebusjes en vaders kijken toe met hangende schouders, met werkeloze handen.

De mensen begroeten elkaar niet wanneer ze in de harde banken schuiven. Afwezig kijken ze in hun psalmboekje. Of ze werkelijk zingen of dat ze enkel hun lippen bewegen, weet Vera niet, want het orgel buldert als haar oude wiskundeleraar. Het enige voordeel is dat de organist er wel flink de vaart in heeft.

De in toga gehulde dominee betreedt de kansel met trage stappen en kijkt er uitzonderlijk ernstig bij. Een zachte, zoete stem heeft hij. Hij maakt van elke S een Z en laat zijn zinnen rijzen en dalen als de golven van de zee.

Gedenk de zzabbatdag dat gij die heiligt.

Vera duwt haar nagels in haar arm om wakker te blijven. Julia mag haar hoofd tenminste lekker tegen haar moeders arm leggen. Haar moeder strijkt zachtjes over haar hoogblonde haren. Vera’s maag rommelt, ze had toch even een broodje moeten eten. Vers brood, dik belegd met oude kaas, of een wit bolletje met roomboter en hagelslag.

Naast haar maakt Bas een zuigend geluid. Hij heeft Mentos fruit of Fruittella, ze ruikt het aan zijn adem.

‘Geef mij er ook een,’ fluistert ze in zijn oor, maar hij doet net of hij haar niet hoort. Ze weet zeker dat hij er nog meer heeft, hij heeft altijd snoep bij zich. Ze duwt haar elleboog in zijn zij. Hij duwt terug.

Hun vader kijkt hen geërgerd aan.

Vera telt de houten spijlen van de kansel, al weet ze allang hoeveel het er zijn: tweeëntwintig aan de voorkant en achttien opzij.

Ze pulkt aan een splinter aan de onderkant van haar bank.

Vijfenzestig woorden voor seks... Nee, nee, hou op, hou op!

Ze oefent haar topografie: Marokko-Rabat, Algerije-Algiers, Tunesië-Tunis...

Stofdeeltjes zweven in het licht dat door de hoge raampjes naar binnen valt en trillende vierkantjes op de grindtegels in het middenpad stempelt. Een klein meisje dat naast het gangpad zit, strekt haar arm en laat haar uitgespreide vingers door de lichtbundel gaan. Ze strijkt omhoog met hangende pols, en dan omlaag, de vingertoppen geheven. Het stof dwarrelt alle kanten op. De moeder van het meisje buigt zich naar haar dochter, spreekt haar fluisterend toe en duwt de dansende arm terug in het gelid.

Dan is het eindelijk voorbij. Stemmig zingen ze een psalm over opspringen van vreugde en dan mag iedereen vertrekken.

Met ondoorgrondelijke gezichten lopen de mensen hun banken en het kerkgebouw uit, het kleine meisje stevig aan de hand van haar moeder. Zonder koffie en zonder praatje duiken ze weg in hun kragen en haasten ze zich naar hun nieuwbouwhuizen.

’s Middags heeft Vera een onverwachts excuus om niet naar de tweede dienst te hoeven. Na het middageten is ze met buikpijn op bed gaan liggen en zomaar in slaap gesukkeld. Ze wordt wakker met bloed in haar bed. Ze schiet overeind; haar kleren, haar matrashoes – alles zit eronder. Met haar dekbed als een pannenkoek om zich heen gerold dendert ze de trap af en snelt naar de badkamer.

De deur zit op slot. Vera duwt de klink een paar keer driftig naar beneden. ‘Schiet op! Schiet op! Schiet op!’

Julia kijkt door de open deur van haar slaapkamer de overloop in. ‘Wat is er, Vera?’ vraagt ze, terwijl ze haar Barbie-paard laat galopperen op het heuvelachtige landschap van haar dekbed.

‘Niks.’

Vanuit de badkamer hoort Vera het geritsel van omslaande bladzijdes. Bas zit natuurlijk weer eens een Donald Duck te lezen op de wc. Ze weet wel waarom hij achter gesloten deuren leest: er staat deze week een verhaal over Zwarte Magica in het vrolijkste weekblad. Als hun moeder die gekke heks met haar glazen bol onder ogen krijgt, zal ze het hele verhaaltje eruit scheuren.

Vera schopt tegen de deur. ‘Openmaken, nu! Stom joch!’

Het lijkt wel een uur te duren voordat hij eindelijk naar buiten komt, zijn zondagse bloesje dichtgeknoopt tot aan de bobbel op zijn dunne nekje, de Duck opgerold in zijn hand.

‘Dat duurde eeuwig!’ bijt Vera hem toe.

Hij zegt natuurlijk niks zinnigs, praat haar enkel in een hoog zeurstemmetje na, en loopt op zijn dooie gemakje naar beneden.

Eenmaal omgekleed en na wat gefluisterde adviezen van haar moeder loopt Vera stilletjes de keuken in. Haar vader zit met zijn koffie en een krantje van de kerk aan de keukentafel.

‘Zo, is het zover, dame?’ zegt hij met een twinkeling in zijn ogen. ‘Dat werd tijd, hè?’

Rotvent.

Ze heeft honger, maar het brood is op. Zuchtend haalt ze een nieuw uit de vriezer. Bas kaapt het bordje dat Vera voor zichzelf heeft gepakt van het aanrecht en zij slaat hem met het bevroren halve bruin boven op zijn nietsvermoedende hoofd. Het geeft een hardere klap dan ze had verwacht. Vol afschuw kijkt Bas haar aan, terwijl hij over zijn hoofd wrijft.

‘Ben je niet goed wijs?’ buldert haar vader. ‘Ga jij maar terug naar je nest!’

Graag! Ze stampt de trappen weer op en slaat haar slaapkamerdeur achter zich dicht.

Als het bijna tijd is voor de tweede dienst, hoort ze haar moeders hakjes en haar vaders zware stappen op het tuinpad. Haar moeder slaat sowieso nooit een dienst over en haar vader heeft de smoes dat hij moet melken nu niet meer voorhanden.

Vera gaat op haar rug op bed liggen. Eindelijk, eindelijk is ze een populair meisje geworden.

IV

Vera plenst water in haar gezicht en wrijft met haar hand over het gevoelige ei boven haar oor.

Wie verzint dat toch: gymlessen inroosteren op de vroege maandagochtend? Wie is er verantwoordelijk voor afzichtelijke gymbroekjes met het schoollogo boven witte winterbenen? En vooral: wie heeft gymleraren het dwaze idee ingefluisterd populaire jongens de macht te geven teams te vormen van hun klasgenoten? Zelfs Karlijn met haar dikke x-benen en Roy met zijn reutelende astmahoestje werden eerder gekozen dan zij. Ze staat iedere keer als laatste aan de kant.

‘Wil jij haar?’ vroeg Rayan ook deze keer.

Jeremy haalde zijn schouders achteloos op. ‘Whatever.’

Geen bal heeft ze aangeraakt, los van de bal die snoeihard tegen de zijkant van haar hoofd is beland. Zonder iets te zeggen is ze naar de toiletten gelopen.

Ze zucht naar haar bleke spiegelbeeld. Ze zou mascara kunnen kopen, dan zou ze er vast iets ouder uitzien. Haar ouders hoeven het niet te weten. Ze zal het pas op school opdoen, hier in de meisjes-wc, voordat de lessen beginnen.

Er loopt een meisje binnen, uitdaging in haar ogen en de zomer in haar vormen. Ze kijkt op haar horloge, laat een flinke vloek horen, trekt haar wijde witte trui uit en propt hem in haar tas. Dan gaat ze naast Vera voor de spiegel staan, haar indrukwekkende borsten fier vooruit, haar buik ingehouden. Ze legt haar hardroze naveltruitje wat rechter op haar schouders.

Vera bekijkt het imponerende kind vanuit haar ooghoeken en beseft dat het meisje meestal twee rijen voor haar in de kerk zit, samen met haar ouders en een oudere broer, en dat Vera al heel wat minuutjes heeft gedood met het volgen van die lange haren, die in kastanjebruine golven op haar rug bijeenkomen. Het meisje, dat nu voor de spiegel een dikke streep eyeliner boven haar ogen tekent, zag er in de kerk een stuk braver uit.

Het meisje merkt dat ze wordt bekeken en draait haar hoofd naar Vera, die haar gezicht met de mouw van haar vest droogt om haar verlegenheid te verbergen. Het meisje lacht vriendelijk. ‘Hey,’ zegt ze, ‘jij woont toch bij mij in de buurt?’

Vera knikt en glimlacht zwijgend terug.

‘Ik ben Lisette. En jij?’

‘Vera.’

‘Gaaf. Misschien kunnen we samen fietsen. Doei, Vera!’ Met een sierlijk gebaar gooit ze haar haren over haar schouder en schrijdt de meisjes-wc uit.

Vera is blij verrast als Lisette haar de volgende dag in de pauze opzoekt en haar een arm geeft. Ze neemt Vera mee naar een groepje bovenbouwers dat op de hoek van het schoolplein tegen het hek hangt en sigaretten rookt.

‘Dit is Vera, boys. Ze komt uit de Achterhoek.’

‘Graafschappertje!’ zegt een dunne jongen met een zwart T-shirt waar een doodskop met uitpuilende hersenen op staat. Reign in Pain staat er in druipende letters onder. Hij knipoogt vriendelijk naar Vera en houdt een pakje Camel omhoog. ‘Sigaretje?’

‘Nee, dank je. Ik rook eigenlijk niet,’ zegt Vera zachtjes. Ze prijst zichzelf gelukkig omdat ze vanochtend haar nieuwe mascara heeft opgedaan.

‘Geeft niks, hoor.’ Lisette steekt er zelf wel een op en ze geeft Vera een gulle lach.

Lisette lijkt volkomen op haar gemak tussen de ongelovigen en toch is ze hartstikke aardig.

‘Wat heerlijk toch dat jullie, christelijke meisjes, elkaar hebben gevonden,’ zegt haar moeder, wanneer Lisette bij Vera komt eten. Lisette lacht lief naar de moeder van haar vriendin en ze eet haar bord met aardappels en bietjes helemaal leeg. Haar slavink heeft ze aan Bas gegeven toen Vera’s moeder even niet keek, want ze is vegetariër. ‘Het is echt lekker, mevrouw Koldink.’

Vera’s moeder glimt. ‘Zeg maar tante Neeltje, hoor.’

Bas proest en Vera zou het liefst door de grond zakken, maar Lisette houdt haar hoofd scheef en vraagt: ‘Mag ik nog een beetje, tante Neeltje?’

‘Nou, nou, wat fijn, zo’n goeie eter.’ Neeltje loopt naar de keuken om de pan opnieuw te pakken.

Vera’s vader leunt lachend achterover met zijn armen over elkaar.

‘Uitslover,’ zegt Bas tegen Lisette.

Als antwoord toont zij hem haar wijd open mond vol half gekauwde bietjes.

‘Je mag mijn prak wel hebben, hoor,’ zegt Julia, terwijl ze met haar hoofd op haar hand steunt en de laatste hapjes met haar vork over het bord duwt.

‘Niks daarvan,’ zegt Neeltje, die net terug is uit de keuken. Ze schept Lisette nog eens op. ‘Ook fijn dat jij Vera vanavond meeneemt naar de jeugdclub.’

Weer lacht Lisette zoet naar haar. Dat haar interesse in de jeugdclub vooral met de knappe zeventienjarige Jorrit te maken heeft in plaats van met de stichtelijke bijbelse boodschap hoeven Vera’s ouders niet per se te weten. Jorrit speelt gitaar. Hij zingt met hese stem en met gesloten ogen. Op zijn scherpe kaak is de schaduw van een baard te zien.

Tot Vera’s verrassing komen leuke jongens tegenwoordig niet enkel in films of boeken voor, soms lopen er interessante exemplaren in levenden lijve rond.

Bij Lisette thuis zitten regelmatig knappe jongens op de bank; het zijn de vrienden van haar oudere broer Tom. Lisette vindt het rotjongens, maar Vera is het niet met haar eens. Gisteren speelden de jongens basketbal op het pleintje voor hun huis. Lisette maakte een geluid alsof ze moest kokhalzen toen ze hen vanuit haar slaapkamerraam zag, maar Vera keek gebiologeerd naar die soepele jongens, die hoog sprongen om een basket te maken, elkaar op de rug sloegen, en het zweet van hun voorhoofd wisten met de binnenkant van hun elleboog.

Het lijkt Vera geweldig om een sportieve broer als Tom te hebben, maar Lisette verzekert haar dat haar oudere broer een idioot is. Ze hebben regelmatig ruzie over wie het eerste mag douchen, over wie de tafel moet dekken, over wat er op tv wordt gekeken, over alles eigenlijk. Wanneer Lisette zijn overslaande stem imiteert, draait Tom haar pols op haar rug. Vera kijkt er gefascineerd naar en ze leert allerlei nieuwe scheldwoorden van hen.

De ouders van Lisette zijn minstens zo christelijk als die van Vera, maar Lisette lijkt minder moeite te hebben met de botsing van culturen tussen thuis en school. Ze lijkt zich niet te schamen voor de lange monotone gebeden van haar vader of voor haar moeders galmende psalmen onder de afwas. Wel maakt ze Vera duidelijk dat ze zelf nooit meer naar de kerk wil als ze eenmaal uit huis is.

Na de jeugdavond blijft Vera bij Lisette logeren. Vera ligt op haar buik op een matras dat ze van zolder hebben gesleept en naast Lisettes witte ledikant hebben gelegd. Ze bladert door een stapel exemplaren van de Hitkrant, achterovergedrukt uit de kamer van Tom. Lisette staat op haar tenen op haar bed, armen boven haar hoofd en een strook plakband tussen haar tanden. Met geconcentreerde blik beplakt ze haar muur van het plafond tot de vloer met oude filmposters die ze van de baas van de videotheek heeft gekregen en met posters uit de geconfisqueerde Hitkranten. De muur onder de posters is wit met kleine lila bloemetjes. Ooit heeft Lisette dat behang zelf uitgezocht, maar dat was een eeuw geleden. Voor haar zestiende verjaardag mag ze nieuw behang uitzoeken. Omdat het nog maanden duurt voordat ze jarig is, verstopt ze die zoete troep tot die tijd onder Johnny Depp en Tom Cruise.

‘Wat ga jij doen na de havo?’ Lisette timmert met haar vuist tegen de hoek van een grote donkere poster en kijkt Vera over haar schouder vragend aan.

Vera kijkt naar Johnny Depp, die doelgericht uit het raam kijkt, revolver tegen zijn borst en kaken opeengeklemd. De lage zon strooit lichtvlekjes op zijn hoge jukbeenderen en op zijn gesloten mond.

‘Wat ik ga doen?’ Ze haalt haar schouders op. Tot voor kort fantaseerde ze dat ze naar Afrika zou gaan om arme mensen te helpen en hun over Jezus te vertellen, maar dat klinkt bij nader inzien een beetje belachelijk.

‘Nou ja, ik ga hoe dan ook zo snel mogelijk weg uit dit gat,’ zegt Lisette.

‘Ja,’ zegt Vera, ‘dat in elk geval. Laten we in Utrecht gaan wonen, of in Amsterdam!’

‘Oké, dan gaan we samen op kamers. In een grachtenpand! En dan geven we elk weekend gave feestjes.’

‘Dan mag Jorrit ook best komen,’ lacht Vera.

‘Aah ja, jeugdclub-Jorrit met zijn gitaar.’ Lisette houdt haar handen op haar hart en kijkt dramatisch naar het plafond. ‘En Johnny Depp natuurlijk.’ Ze kust de knappe filmster op zijn donkere gefronste wenkbrauwen. ‘Ik ga dan filmmaakwetenschap studeren.’

‘Is dat überhaupt een opleiding?’ vraagt Vera.

‘Ja, hoor.’ Lisette heeft de laatste Johnny aan de muur geplakt en springt van haar bed. ‘En jij, wat ga jij studeren?’

Vera aarzelt. ‘Ik ga in jouw film spelen,’ zegt ze dan.

‘Top!’ Ze geven elkaar een high five.

Lisette komt naast Vera liggen en samen verwonderen ze zich over een filmster met volle rode lippen en glinsterende hangers in haar oren.

‘Mag jij gaatjes in je oren?’ vraagt Lisette.

Vera voelt aan haar maagdelijke oorlellen en schudt haar hoofd.

‘Zullen we ze bij onszelf prikken?’

Vera giechelt.

Lisette springt op om in het badkamerkastje op zoek te gaan naar veiligheidsspelden.

Ze sluipen de trap af en trekken de kurk van een halfvolle wijnfles die in de koelkast staat. Ze pikken lucifers en een waxinelichtje uit de keukenla, en terug in Lisettes kamertje houden ze de spelden in de vlam van het flakkerende kaarsje.

De speld wordt zwart, Vera blaast erop, het puntje licht rood op.

Lisette strijkt haar haren achter haar oor. ‘Go girl!’ Ze draait de zijkant van haar hoofd gewillig omhoog.

Met trillende vingers houdt Vera de kurk achter Lisettes oorlel en met de andere hand zet ze de speld tegen de zachte roze huid. De oorlel geeft niet zo makkelijk mee, ze moet behoorlijk hard duwen. De huid plooit zich om de naald, uiteindelijk knapt het vel, en Vera voelt hoe haar maag omdraait. Een fel rode druppel welt op en sijpelt langs de speld naar Lisettes kaak.

‘Ga door, ga gewoon door! Het doet helemaal niet zo’n pijn!’ Lisettes opengesperde ogen zijn glanzend en vochtig, maar ze lacht wanneer ze aan de bungelende veiligheidsspeld voelt. Dapper draait ze ook haar andere oor naar Vera toe.

Als het even later Vera’s beurt is, schreeuwt die het uit. ‘Wel! Het doet super veel pijn!’

Dat tweede gaatje prikt ze zelf wel.

Met uitgelopen mascara van de tranen en rode, kloppende oorlellen bekijken ze het resultaat in de spiegel. De spelden staan hartstikke gaaf. Je zou zo denken dat ze al zestien zijn.

‘Wacht!’ Lisette duikt in haar kledingkast en trekt een zwart bloemetjesjurkje van een kledinghanger. ‘Vorig jaar heb ik dit jurkje op het Waterlooplein gekocht. Het past niet meer om mijn heupen, maar hij zou jou echt fantastisch staan. Trek aan!’

Vera laat zich in het jurkje hijsen. Lisette trekt de rijgkoortjes van het zwarte lijfje strak en strikt ze op Vera’s borst.

Vera bekijkt zichzelf van alle kanten voor de spiegel op de kast. Ze weet het jurkje best te vullen. Het afgelopen jaar begonnen de felbegeerde rondingen, waar de meeste meisjes van haar leeftijd al jaren mee pronken, dan toch eindelijk te komen. Jammer genoeg blijft ze ook de hoogte in gaan, waardoor de donkere bloemetjesstof maar net haar billen bedekt.

‘Ach joh, je moet er gewoon een dikke panty onder doen, dan maakt dat niks uit,’ zegt Lisette. ‘Je zwarte laarsjes erbij, lekker gothic.’

Vera zucht tevreden; ja, ze staat midden in de wereld.

Liggend op het logeermatras draaien ze plaatjes op Lisettes oude platenspeler. Lisette weet veel van muziek, van seculiere muziek vol vuur en verlangen, van Madonna en George Michael, Bob Dylan en Pink Floyd. Niets raakt Vera echter zo als de gepassioneerde stem van Bono van U2.