ariane meijer

Zwart zaad

==

MM Boeken

Elke overeenkomst met de werkelijkheid berust op louter toeval. Noch de personages, noch hun handelwijzen zijn gerelateerd aan bestaande personen of situaties.

==

© 2009 Ariane Meijer en MM Boeken, Amsterdam

Omslagontwerp Marike van Rijn/Huis23

Foto voorzijde omslag Dreamstime

Uitgave in MM Boeken september 2009

Alle rechten voorbehouden

==

www.mmboeken.nl

www.arianemeijer.nl

==

isbn 978 90 5831 571 7

nur 305

Dit verhaal draag ik op aan oom Huib.

‘De bloem vergaet, maar ’t is om ’t saet.’

– Jacob Cats

***

Nietsvermoedend en onbelast door de wetenschap dat dit voorlopig zijn laatste rit zal zijn, begint de machinist vanmorgen aan zijn vroege dienst. Met een gekreun van staal op staal verlaat de trein zijn beginpunt, om na enkele kilometers in volle vaart af te stevenen op het eerstvolgende station. Precies volgens de dienstregeling dendert de locomotief door het donkere, regenachtige landschap. De koplampen schenken slechts enkele meters zicht. Met een kop dampende koffie in zijn hand tuurt de bestuurder door een tunnel van regendruppels naar het spoor dat zich eindeloos voor hem uitstrekt.

De hazen die in de weilanden links en rechts van het spoor rondhuppen, besteden geen enkele aandacht aan de indringer die doodstil op het spoor ligt. Later deze ochtend zullen ze verscholen tussen het gras toekijken naar alle ontstane commotie.

Spoorbomen sluiten, met flikkerende rode lampen en alarmbellen die luid rinkelen. Ze waarschuwen automobilisten, fietsers en brommers om vooral niet over te steken. Maar ze ontlokken geen enkele reactie aan de onbekende man die ogenschijnlijk kalm ligt te wachten op de vernietigende kracht van het naderend onheil.

Vol ongeloof staart de machinist naar de man die dwars op het spoor ligt, zijn armen naast zich, zijn hoofd rustend op de koude rails. Instinctief schreeuwt hij: ‘Ga weg!’ waarna hij direct de dodemansknop indrukt, wetend dat het te laat is. Het snerpende geluid van tonnen remmend staal overstemt de doffe klap van het lichaam dat wordt overreden. De koffie vliegt door de cabine, de beker valt in stukken. De machinist sluit zijn ogen. Dit moment zal hij nooit meer uit zijn geheugen kunnen wissen.

Binnen een half uur worden er bussen ingezet om de gestrande reizigers naar hun bestemming te vervoeren. De locomotief zal later deze ochtend worden schoongemaakt, zodat het treinstel in de avondspits zijn traject weer kan hervatten.

Alsof er nooit iets is gebeurd.

Zaad

‘Ik wil een ligbad!’

Ik gil het uit terwijl ik snel de douchekraan dichtdraai. Het douchegordijn is naar beneden gekomen. Vloekend graai ik het stuk plastic met blije eendjesprint bijeen. Ondertussen baant het water zich, via de naden van de houten vloer, een weg naar beneden. Ik trek mijn kamerjas aan en smijt de gereedliggende handdoek op de grond, in een verwoede poging een waterballet op de etage onder me te voorkomen.

Halverwege de afdaling van het laddertje naar de woonverdieping inspecteer ik de gele kringen in het plafond. Ze zijn de afgelopen maand gegroeid, met dank aan de provisorische doucheconstructie op de zolderetage waar ik slaap. Maar tijd om hier lang bij stil te staan heb ik niet. Ik moet me haasten en bestel vast een taxi, het hondenweer laat me geen keuze. Het aantrekken van mijn kleren en het aanbrengen van mijn make-up nemen nog geen vijf minuten in beslag: een nieuw persoonlijk record.

Als de taxichauffeur aanbelt, check ik de inhoud van mijn portemonnee die me eraan herinnert dat ik beter zou kunnen gaan fietsen. Ik pak mijn jas, trek de deur achter me in het slot en ren de drie steile trappen af. Halverwege trek ik aan het touw dat langs de leuning is gespannen om de voordeur vast te openen. Vanaf de straat bereikt mij ongeduldig getoeter.

==

De file voor de nabijgelegen Amsterdamse ringweg en de rai begint al halverwege de Scheldestraat. De winkelruit van ijssalon Venetië is donker. Zomers staan de rijen tot ver buiten de deur, zo vlak voor kerst verblijven de Italiaanse eigenaren in hun moederland. Ze hebben gelijk. De feestdagen hoor je in de warmte van de familiekring door te brengen, zo heb ik er ook altijd over gedacht. Tot vorig jaar. Toen plande ik rond deze tijd mijn vakantie naar India, een reis die mijn leven voorgoed zou veranderen. Mijn ‘feestdagen’ eindigden in de gevangenis van Goa waar ik vanachter tralies het nieuwjaarsvuurwerk de lucht in zag gaan.

Vroeger deed ik in deze tijd van het jaar uitgebreid kerstinkopen, maar afgelopen jaar heeft zich een financiële rampspoed in mijn leven voltrokken. De zogenaamde ‘Pluk-ze-wetgeving’ heeft ervoor gezorgd dat al mijn tegoeden zijn bevroren tot het Openbaar Ministerie de herkomst ervan heeft getraceerd, wat in mijn geval betekent dat ik er nooit meer een cent van zal terugzien. Wanneer komt mijn leven eindelijk in rustiger vaarwater?

De taxichauffeur draait zich om. ‘Het duurt nog wel even. Als u zo blijft zuchten kunt u beter hier uitstappen.’

Taxichauffeurs en Donia Fisher: een slechte combinatie. Ik vraag hem de meter stop te zetten. Zodra ik heb afgerekend, stap ik uit. De regen slaat me in het gezicht. Alleen ik krijg het voor elkaar om op een dag als deze mijn paraplu te vergeten! Ik zet de pas er stevig in.

Werkzaamheden aan het metrostation voor de ingang van de rai zorgen, in combinatie met de opening van de beurs, de avondspits en het noodweer, voor een immense verkeerschaos. Ik loop in de richting van de enorme laserspots waar het grote feest dadelijk zal losbarsten. Naarmate ik de ingang van het congrescentrum nader, wordt de heksenketel alsmaar groter. Ik baan me een weg langs de lange rij geblindeerde limousines, Rolls Royces, Ferrari’s en Jaguars, die hun inzittenden voor de deur afzetten. Van een wereldwijde recessie – door mij persoonlijk ervaren als uitzonderlijk teken van solidariteit met mijn hachelijke situatie – is vanavond niets te merken.

De pers die massaal op deze openingsavond van de Miljonairsfair is afgekomen, laat me links liggen. Deze beurs is een jaarlijks terugkerend festijn voor de happy few; een gezelschap waar ik niet meer toe behoor. Doorweekt worstel ik me een weg door de dikke rij in gala uitgedoste genodigden op de rode loper.

Bij de entree haal ik mijn rai-medewerkerpasje tevoorschijn. De uit zijn smoking puilende beveiligingsman die de entreebewijzen met opzichtig goudkleurig logo controleert, houdt me tegen. ‘U kunt door deze deur alleen naar binnen op vertoon van de speciale openingsinvitatie.’

‘Maar ik moet naar mijn werk en ben al veel te laat.’

Hij geeft geen krimp.

‘Alstublieft?’

De gesoigneerde omstanders kijken me misprijzend aan.

‘Het personeel moet door die deur.’ Onverbiddelijk wijst hij me terug de regen in.

‘Shit, dat wist ik niet. Echt niet. U moet me geloven, anders stond ik hier niet. Kunt u voor deze ene keer geen...’

De beveiliger seint een collega in, die hij vervolgens met een enkel gebaar duidelijk maakt dat deze lastpost hier zo snel mogelijk vandaan moet.

‘Ik ga al, ik ga al, hoor.’ Wat een eikel! Als ik me omdraai, stuit ik op een muur van wachtende miljonairs, wannabe’s en bn’ers.

‘No money, no mercy,’ lacht iemand.

‘Nee maar, kijk, dat is Donia Fisher,’ zegt een ander.

Mijn foto stond de afgelopen jaren meer dan eens in de krant. Dat ik uitgerekend vanavond hiernaartoe ben gestuurd door het uitzendbureau, is een van de wrede spelingen van het noodlot dat mij twee jaar geleden heeft getroffen.

‘Jazeker, dat ben ik. Ik kom vanavond uw drankjes serveren, is dat niet leuk?’ Mijn aanpak werkt, ik schijn onzichtbaar te worden voor mijn omgeving.

‘Loop maar met mij mee naar binnen,’ klinkt de vertrouwde stem van dokter Zanouva plotseling naast me.

Ik draai me om en kijk in het knappe gezicht van mijn vroegere plastisch chirurg. ‘Wat fijn je te –’

‘Mag ik je voorstellen aan mijn vrouw?’

‘Natuurlijk,’ antwoord ik. Behalve de stenen aan haar vingers en rond haar hals valt er niets ‘natuurlijks’ aan mevrouw Zanouva te ontdekken. De vrouw heeft op z’n minst een facelift, een neuscorrectie, een botox- en een lippenbehandeling ondergaan. Haar borstimplantaten liggen beeldschoon geëtaleerd in een couturebedje van zachtroze taft.

‘Ik ben Donia Fisher, aangenaam.’ Ik steek mijn hand uit, maar word genegeerd. Mevrouw Zanouva heeft in de verte iemand op het oog die vele malen interessanter is dan ik.

Doktertje, zoals ik hem vroeger noemde, laat een of ander pasje zien en legt de beveiliger uit dat ik bij hem hoor. Hij steekt een verhaal af over een galajurk die binnen voor me klaar hangt en een kaartje dat hij per abuis in zijn auto heeft laten liggen. Liegen gaat hem nog steeds goed af. We mogen doorlopen.

Wanneer we via de detectiepoortjes, bevrijd uit de benauwende mensenmassa, de ruime hal binnenlopen, loopt mevrouw Zanouva met een enthousiast gilletje op een bekende af.

‘Dus je bent weer terug in Nederland?’ vraag ik, terwijl ik mijn doorweekte jas uittrek. De eerste genodigden nemen de roltrap al omhoog. Eigenlijk moet ik opschieten, anders wordt mijn bazin kwaad.

‘Ja, ik ben vorige maand teruggekomen. Met een goede vriend van me heb ik een nieuw cosmetisch centrum opgezet waarin we...’ Er volgt een korte pauze waarin hij zijn ontsteltenis over mijn verschijning vanachter zijn beslagen brillenglazen laat doorschemeren. ‘Donia, in hemelsnaam, wat is er met jou gebeurd?’ klinkt het onthutst.

‘Jij hebt zeker de afgelopen tijd de krant niet gelezen?’

‘Nee.’ Hij neemt zijn bril van zijn neus en begint de glazen droog te poetsen.

‘De officier van justitie heeft korte metten met me gemaakt, er is op al mijn bezittingen beslag gelegd. De bankrekeningen, de auto, de inboedel, en laat ik vooral het huis niet vergeten te noemen. De bank heeft vorige maand geëxecuteerd omdat ik de hypotheek niet meer kon betalen, en toen stond ik op straat.’

Stilte. De bril gaat weer op de neus.‘Wat vreselijk,’ klinkt het uiteindelijk welgemeend.

Ik ontvang van hem meer medeleven dan van de meeste andere mensen, en dat is gezien onze laatste, onplezierige ontmoeting, waarbij ik een pistool op hem gericht hield, op z’n minst verrassend.

‘En wat nu?’

Ik maak een gebaar van ‘tada, hier ben ik’, alsof ik zojuist van een grote showtrap ben afgedaald. Daarna trek ik het synthetische gele bloesje onder mijn marineblauwe jasje recht, waarbij ik vooral trots probeer te blijven kijken. ‘Ik werk tegenwoordig als hostess.’ Als ik zie dat hij nog steeds geen flauw benul lijkt te hebben wat ik hier vanavond kom doen, voeg ik eraan toe: ‘Ik zal vanavond drankjes en hapjes serveren.’

Dokter Zanouva kijkt geschokt. ‘Hoe moet het nu verder met je?’

‘Ja, doktertje, als ik dat toch eens wist.’ Hierna weet ik niet wat ik nog tegen hem zou kunnen zeggen. Hij was lid van het drugsnetwerk waar mijn man voor werkte, maar kennelijk hebben ze hem wél met rust gelaten. Het is oneerlijk verdeeld op de wereld. ‘Enfin, ik moet maar eens aan het werk. Dank je wel voor eh...’ Ik knik in de richting van de ingang.

‘Vanzelfsprekend, graag gedaan,’ antwoordt hij beleefd.

Als ik wegloop, voel ik hoe hij me nastaart.

==

‘Dit is je allerlaatste waarschuwing!’ De schelle stem van Mirjam Bouwma laat er geen twijfel over bestaan: als ik het nog eenmaal verkloot, ben ik mijn baantje kwijt. ‘Het enige dat je hoeft te doen is er goed verzorgd uitzien, op tijd verschijnen en beleefd zijn tegen de klanten terwijl je ze een drankje serveert. Je bent te laat en ziet er niet uit. Ga je onmiddellijk opknappen en daarna direct aan het werk.’

Behalve een blauwe maandag in een kledingzaak heb ik nog nooit gewerkt. Ik ben het niet gewend dat er zo tegen me wordt gesproken en verdwijn verontwaardigd met mijn handtas in de richting van de toiletten. Onder de meedogenloze tl-verlichting van het congrescentrum, te midden van de geparfumeerde poederdozen, neem ik de schade op. ‘Donia, wat zie je er weer geweldig uit,’ spreek ik mijn teleurstellende spiegelbeeld bemoedigend toe. Hierna ga ik aan de slag, te beginnen met het verwijderen van de uitgelopen mascara onder mijn ogen en het aanbrengen van lippenstift. Daarna borstel ik mijn eens zo blonde, maar inmiddels met grijs doorweven haren naar achteren. Ik plaats er een zwart fluwelen haarband in.

‘Zet ’m op!’ spreek ik mezelf nogmaals hardop toe. Pas als ik de ruimte verlaat, valt me op dat ik ook nu weer alle aandacht op me heb weten te vestigen. In het middelpunt van de belangstelling staan is kennelijk een tweede natuur van me geworden.

Op de terugweg naar mijn stand passeer ik het nieuwste model Bentley, verbaas ik me dat het ondanks de kredietcrisis al aardig druk begint te worden bij een bekende beleggingsbank, en werp ik een blik op een stel kleurrijke foto’s van een luxe safari die de stand van een reisbureau opsieren. Een goed gevulde bankrekening, een fijne auto en een luxevakantie. ‘Das war einmal,’ verzucht ik.

Het publiek wordt opgeroepen om de officiële opening van de beurs bij te wonen. Dat schept wat ruimte, waarin ik de glazen van middelmatige champagne voorzie. Mijn hemel, wat heb ik een trek in een glas champagne en een sigaret. Ik realiseer me dat dat er vanavond voor mij niet inzit, en ga aan de slag met de interessant uitziende hapjes. Als ik denk dat er niet op me wordt gelet, prop ik snel twee sushi’s naar binnen.

Helaas ontgaat Mirjam Bouwma helemaal niets: ‘Eten doe je maar in je eigen tijd.’

‘Ze waren stuk,’ lieg ik. Meteen heb ik al spijt. Bijdehand zijn dien ik voortaan ook tot mijn eigen tijd te beperken, lees ik af aan haar gezicht.

In onze stand wordt het allernieuwste model televisie verkocht, het scherm is nog geen drie millimeter dik. Het bezoek komt in hordes tegelijk op deze revolutionaire uitvinding af. De eerste deal wordt binnen een kwartier gesloten. Een jongen van bijna achttien krijgt er een van zijn ouders voor zijn ophanden zijnde verjaardag. Hij wil ook de bijbehorende dvd-speler als cadeau. Zonder gêne luister ik mee met het gesprek.

‘Ah, toe nou, mama.’ De jongen werpt haar een smekende blik toe.

‘Maar lieverd, je hebt er toch al een?’ Ze gaat overstag, ik hoor het aan haar intonatie.

‘Maar ik had ook al een tv,’ antwoordt de puisterige, in smoking gehulde slimmerik. ‘En dit is dezelfde uitvoering, dat sluit beter op elkaar aan. Ik wil er een open haardje op zetten.’

‘Dat is zo passé...’ Zijn moeder is kennelijk op de hoogte van de do’s en don’ts die in de betere interieurbladen worden besproken.

Onze verkoper grijpt gladjes in. ‘Mevrouw, ik hoop niet dat u het erg vindt dat ik me ermee bemoei, maar de trend van de openhaard-dvd is hotter dan ooit. Dat kan ik u persoonlijk garanderen. Wel is er sprake van een groot verschil in kwaliteit, en deze is op zijn beurt natuurlijk geheel afhankelijk van de kwaliteit van de apparatuur die wordt –’

‘Ach, meneer de verkoper, iedereen heeft tegenwoordig zo’n nepvuurtje aanstaan!’ De moeder geniet van alle aandacht. ‘Zelfs onze interieurverzorgster heeft er een. Nee, het kan echt niet meer, hoor.’ Demonstratief schudt ze haar hoofd, haar diamanten oorbellen – ze zijn echt – schudden mee.

‘Maar neemt u mij niet kwalijk, mevrouw,’ gaat de verkoper charmant en onverstoorbaar verder. ‘Er is natuurlijk wel degelijk sprake van verschil in kwaliteit.’

Mirjam zorgt ervoor dat iedereen die ook maar een voet op de paar vierkante meter van onze stand zet, van champagne wordt voorzien. Mijn dienblad is leeg, zo gebaart ze geïrriteerd mijn kant op. Ik besluit snel de lege glazen op te gaan halen.

Vorige week aarzelde ik zelf nog over de aanschaf van nieuwe apparatuur toen ik een aanbieding voor een dvd-speler in het foldertje van de Aldi las. Ik besloot ervan af te zien. Ik kon de bijna dertig euro weliswaar nog net missen, maar het was maar de vraag of hij zou kunnen worden aangesloten op mijn bakbeest van een televisie, een afdankertje van Laura.

Laura, ons vroegere buurmeisje. Ze is niet alleen een goede vriendin van mijn dochter, maar ook van mij gebleken. Zonder haar was ik er in de periode na de moord op Gidon en de ontvoering van Julia onderdoor gegaan. Ook toen ik in de gevangenis zat, kon ik altijd op haar rekenen. Zij woont nog steeds in India, we mailen regelmatig, toch mis ik haar enorm. Toen ik stante pede mijn huis moest verlaten, had ze voor mij de oplossing: haar onderhuurders waren zojuist vertrokken. Dat ik direct op de etage terecht kon, was pure mazzel. Mede gezien het feit dat ze voorlopig geen huur van me verlangt, iets wat gezien mijn flinke donaties aan haar scholenproject in India in het verleden wellicht niet onterecht is.

De Fokke Simonszstraat bevalt me goed. Niet vanwege zijn staat van onderhoud, maar wel vanwege zijn handige locatie. Ik woon om de hoek bij Julia. Wanneer ik maar wil, kan ik haar en Maxime te voet gaan opzoeken. Welke oma wil dat nu niet? Ik ben dankbaar voor deze woning die me in de eerste plaats meer figuurlijk dan letterlijk de ruimte biedt. Ruimte waarin ik een nieuw leven met een eigen inkomen kan gaan opbouwen.

‘Je bent ontslagen.’

Zei iemand iets tegen mij? Ik realiseer me dat ik al een tijdje naar het plasma haardvuurscherm staar, waarbij ik wegdroomde. Op mijn dienblad staan welgeteld twee lege glazen.

‘Ont-sla-gen.’ Mirjam Bouwma heeft genoeg met me te stellen gehad. Tijdens een uitvoerig sollicitatiegesprek – het eerste en nu waarschijnlijk laatste waar het uitzendbureau me heen stuurde – vertelde ik haar hoe ik vroeger thuis altijd de catering van feesten en partijen voor mijn rekening nam. Ze zag in mij haar ideale kracht. De realiteit bleek anders.

Plotseling barst ik in lachen uit. ‘Je hebt gelijk, dit is toch niets voor mij. Sorry.’ Ik wil me omdraaien en weglopen als ze me vastpakt bij mijn arm.

‘Het spijt mij ook,’ haar stem klinkt minder scherp dan ervoor.

Ik buig naar haar toe, maar net op het moment dat ik haar een kus wil geven om te bedanken voor de kans die ze me heeft geboden, laat ik het dienblad kapseizen. De glazen vallen op de grond.

‘Het is al goed.’ Ze moet zowaar glimlachen. ‘Vooruit, en nu wegwezen.’ Ze zit al op haar hurken en begint onder de kritische blik van de omstanders de stukken glas bijeen te rapen. Terwijl ik wegloop, hoor ik hoe zij zich uitvoerig verontschuldigt. Werken is afzien, of je nu eigen baas bent of niet. Ik vrees dat ik het niet in me heb om ooit mijn eigen brood te verdienen.

==

Nog geen uur nadat ik erom smeekte om binnengelaten te worden, verlaat ik het overvolle congrescentrum weer. De rij wachtenden voor de deur is onverminderd lang. De wolkenlucht lijkt vooralsnog leeg geregend.

Een passerende auto rijdt door een plas, schept een golf regenwater over me heen en vult de schitterende pumps die ik aan heb tot aan mijn enkels. Het was ook superstom om deze schoenen aan te trekken. Ik was beter afgeweest met een paar regenlaarzen.

‘Kut, kut, kut! Mijn leven is helemaal kut.’ Wanhopig tracht ik het naderend gevoel van algehele misère op afstand te houden. Maar hoe harder ik vloek, des te depressiever ik word.

In mijn klamme jas neem ik plaats bij de tramhalte, voor Station rai. Terwijl ik wacht, bestudeer ik de plattegrond van Amsterdam met daarop alle bus-, tram- en metrolijnen. Het openbaar vervoer brengt me vrijwel tot aan mijn voordeur, ik had mezelf de afgelopen maanden een heleboel geld kunnen besparen.

==

Gehuld in een warm joggingpak met extra dikke sokken eronder zit ik op de bank in mijn woonkamer. Met een sigaret en een glas chardonnay – Aldi verkoopt uitstekende wijnen voor weinig – zit ik er klaar voor. Als de mist die in dikke wolken over elke dag heen hangt, is opgetrokken en het manuscript van mijn bestaan weer pijnlijk zichtbaar is geworden, is het tijd voor mijn tranendal. Ik jank met lange uithalen en schenk mezelf tussentijds regelmatig bij. Het is pure noodzaak dat ik door mijn herinneringen blader, het haalt de druk van de ketel. Een druk die ik voor de moord op Gidon nooit heb gekend. Tegenwoordig tors ik dit benauwende gevoel elke dag met me mee. De gebeurtenissen nog een keer afdraaien schenkt verlichting.

Vanaf de dag dat Gidon werd geliquideerd, is mijn leven nooit meer hetzelfde geworden. De maanden na de moord bleken Daniel en Zoë, onze beste vrienden, volslagen onbetrouwbaar. Toen mijn dochter werd ontvoerd en ik in een poging om haar te redden in onderhandeling trad met de criminele compagnons van mijn overleden echtgenoot, maakte een verschrikkelijk auto-ongeluk bijna een einde aan mijn leven.

Mijn onterechte opsluiting markeert definitief de teloorgang van mijn vorige bestaan. Toen werd ik onder valse bewijslast gearresteerd en opgesloten in een Indiase gevangenis, waar ik nu nog zou zitten als Steve me er niet uit had geholpen. Als medewerker van het Korps Landelijke Politiediensten, het klpd, had hij de Nederlandse gedetineerden in die regio onder zijn hoede. De herinnering aan mijn stoere redder in nood vrolijkt me altijd weer een beetje op. Uiteindelijk heeft hij de deal voor me geregeld: mijn vrijheid in ruil voor het helpen oprollen van het drugsnetwerk waarvoor Gidon werkzaam was. Mijn bevrijding bezorgt me nog steeds een sensationeel gevoel.

Maar één man werd in die bewuste nacht waarin ik met zendertjes in mijn jas een gesprek voerde, niet gearresteerd. Geschrokken steek ik een volgende sigaret op. De Kraanvogel, het kopstuk van het drugskartel, is ervandoor gegaan. Het is onduidelijk waar hij naartoe is gevlucht. Wanneer komt de Kraanvogel mij opzoeken? Deze onzekerheid knaagt elke dag aan me. Alles ziet er normaal uit, maar in feite leef ik op een mijnenveld. Alleen ik weet dat er elk moment een bom tot ontploffing kan worden gebracht.

Julia en ik praten nauwelijks over het verleden. Zij heeft een belangrijke keuze moeten maken, tussen haar verloofde en haar moeder, en koos uiteindelijk voor mij. Niet lang daarna werd de vader van haar kind doodgeschoten en werden ook haar bankrekeningen bevroren. Veel zin had dat overigens niet, er stond nauwelijks geld op. Zo moeder, zo dochter. We leefden allebei jarenlang alleen voor onze mannen en kregen daar uiteindelijk een gepeperde rekening voor gepresenteerd. Mijn dochter is nu met een schone lei begonnen, en dat valt niet mee als jonge alleenstaande moeder met een drugsverleden. Gelukkig lijkt ze meer op haar vader dan op mij, en is ze de afgelopen jaren buitengewoon goed in staat gebleken om haar eigen kostje te verdienen. Ik heb haar niet verteld dat de Kraanvogel nog steeds op vrije voeten is, ik ben allang opgelucht dat ze op het rechte pad is en het zo goed lijkt te maken. Vroeger, voordat alle ellende mijn leven in een ravage veranderde, waren we niet zo close. Tegenwoordig mis ik haar zodra ik niet bij haar in de buurt ben, ook al zien we elkaar nu vaker dan voorheen.

Misschien mis ik het wel gewoon om iemand om me heen te hebben?

In de cel was ik nooit alleen. Mijn celgenoot Nicole werd een goede vriendin van me. Maar dat niet alleen, ze werd zelfs tijdelijk mijn stiefdochter. Toen ik terugkeerde naar Nederland, had ik haar vader aan mijn zijde: Thomas, mijn grote knuffelbeer. Het is jammer dat onze relatie stuk is gelopen. Ik snap nog steeds niet wat er precies is gebeurd. Waarschijnlijk waren we gewoon te verschillend, zoals Julia altijd al heeft beweerd. Ik heb nauwelijks de tijd gehad om bij onze relatiebreuk stil te staan. Alles werd indertijd overschaduwd door het verlies van mijn vermogen.

Het hek is van de dam. ‘Ik heb niets meer. Helemaal niets! Ik ben helemaal alleen!’ Ik geef mijn stortvloed aan tranen de vrije loop en brul het uit.

‘Ach, stel je toch niet zo aan,’ roep ik mezelf na een poosje weer tot de orde. Ik ontkurk een tweede fles. Alcohol, mijn trouwe vriend. Vloeibaar en dierbaar, de trieste trooster. Desalniettemin de enige die me uiteindelijk begrijpt en opvrolijkt. Waar zouden we zijn zonder de wijn?

Voor dit moment ben ik kennelijk leeg gejankt, ik voel me opgelucht. Ik sta op en declameer, alsof ik omringd ben door een gezelschap van aandachtige toehoorders: ‘Lieve Donia, je had niets, toen was je rijk en nu heb je weer niets. Geld maakt wel gelukkig. Ooit zal je weer rijk zijn, daar drinken we op.’ Ik hef mijn glas en roep luidkeels: ‘Gezondheid!’

Met mijn glas in de hand loop ik naar de muziekinstallatie. Bij gebrek aan cd’s zet ik de radio aan. ‘The best of the eighties’, schalt door de boxen. Ik begin te dansen en zal daar pas mee ophouden als de onderburen er genoeg van hebben. Het signaal dat ik moet gaan slapen wordt tegenwoordig niet meer afgegeven door de man met de hamer in de vorm van een slaaptablet. Nee, mijn bedsignaal wordt sinds enkele maanden verzorgd door m’n onderbuur, die met een bezem tegen het plafond bonkt als-ie er genoeg van heeft. Dat signaal komt vandaag al na een nummertje of drie, het is waarschijnlijk al laat. Zoals altijd reageer ik braaf bij het eerste gebonk. Ik zet de muziek uit en sleep mezelf het laddertje op naar mijn vochtige slaapkamer, onder het schuine dak, waar ik mijn bed in rol en vrijwel direct in een diepe, droomloze slaap beland.

==

Zodra het licht is, word ik wakker, ik ben gisteravond vergeten om het rolgordijn naar beneden te doen. Het is nog veel te vroeg, er staat vandaag niets in mijn agenda. Het grote voordeel van deze slaapkamer is dat de stad in vol tempo aan zijn dag kan beginnen zonder dat je er iets van merkt. Ik rek me uit en kijk opzij naar het gigantisch grote nadeel van mijn nieuwe onderkomen: de douche. Aan deze constructie is geen loodgieter of timmerman te pas gekomen. Van onder mijn warme dekbed verzin ik een indeling voor de dag die zich leeg voor me uitstrekt. Mijn plannen zijn snel gesmeed, de mens is een gewoontedier.

==

Oud-Zuid, het chicste deel van Amsterdam, vrolijkt me nog altijd op. De P.C. Hooftstraat in het bijzonder, zeker nu Julia hier tegenwoordig woont en werkt. Maxime heeft vandaag een crèchedag. Hopelijk heeft Julia het niet al te druk, zodat ik haar even kan vertellen dat ik ben ontslagen. Dat is niet iets waar ik me op verheug.

Terwijl ik de drukke Stadhouderskade achter het Rijksmuseum oversteek, gaat mijn mobiel over. Er verschijnt een onbekend nummer op de display.

‘Met Donia Fisher.’ Mijn achternaam houd ik aan ondanks het feit dat hij tot in lengte van dagen gekoppeld zal blijven aan ‘fout’ geld. Mijn echtgenoot Gidon en ons leven samen hebben me gevormd tot wie ik nu ben. Zonder die naam ben ik helemaal niemand meer.

‘Steve.’

‘Steve, wat toevallig! Ik dacht gisteren nog aan je. Waar zit je? Alles goed?’

‘Kunnen we misschien iets afspreken?’

‘Tuurlijk, wat leuk.’

‘Graag op korte termijn.’ Typisch Steve, direct to the point.

‘Da’s goed. Zeg jij het maar, ik heb momenteel niet zoveel omhanden.’ Om niet te zeggen niets omhanden, maar dat klinkt meteen zo wanhopig.

‘Vanmiddag, lunch? Schikt dat?’

‘Prima, maar alleen als jij betaalt!’

Er klinkt gegrinnik aan de andere kant van de lijn.‘Zeg niet dat ik je niet gewaarschuwd heb.’

‘Je hebt me niet verteld dat het zo erg zou zijn,’ mok ik. Dat mijn vrijheid me geld zou kosten, is iets waar ik van tevoren van op de hoogte was. Maar ik had er geen rekening mee gehouden dat ze me werkelijk alles zouden afpakken.

‘Waar zullen we afspreken?’

‘Bij mij om de hoek?’ Macht der gewoonte.

‘Je bent inmiddels toch verhuisd?’

‘Ja, dat klopt. Maar weet je, het is eigenlijk wel waar wat ik je zeg. Want in feite sta ik nu echt om de hoek bij de P.C.’

Duidelijk een te warrig antwoord voor iemand als Steve. Het blijft even stil voordat hij vraagt: ‘Dus wat spreken we af?’

We spreken af elkaar om twaalf uur te ontmoeten in Brasserie Maxie’s. Daar serveren ze uitgebreide warme lunches, dan hoef ik straks geen boodschappen meer te doen.

Nadat we hebben opgehangen, krijg ik last van een vreselijk voorgevoel: Steve heeft informatie dat de Kraanvogel naar me op zoek is. Ik ga niet meer langs Julia, zij ziet het altijd direct aan mijn gezicht als er iets aan de hand is. In een poging mijn kalmte te bewaren dool ik de daaropvolgende twee uur doelloos rond. Tot tweemaal toe verliest de waterige zon het gevecht van de dreigende lucht en schuil ik tegen de regen bij de gratis koffieautomaat in de Albert Heijn op het Museumplein, te midden van de andere zwervers.

Als ik tien minuten te vroeg het restaurant binnenkom, is Steve er nog niet. Ik bestel alvast een glas wijn tegen de stress.

Met zijn uitstraling vult Steve de ruimte zodra hij binnenkomt. Hij is groot, gespierd en kaal, maar dat is niet eens de daadwerkelijke reden waarom hij zo opvalt. Steve hoeft zich tegenover niemand te bewijzen en al helemaal niet tegenover zichzelf. In een paar passen is hij bij mijn tafeltje. Kalm trekt hij zijn jas uit en gaat daarna tegenover me zitten.

‘Hai, Donia, hoe gaat het met je?’

Ik buig voorover en fluister: ‘Is hij terug?’

‘Sorry, misschien had ik het er even bij moeten zeggen, dit gaat over heel iets anders.’

Ik begin hysterisch te lachen. Het voelt alsof de koning mij zojuist gratie heeft verleend.

Steve kijkt me onbewogen aan.

‘Sorry hoor, maar ik moet even bijkomen.’ Ik veeg de tranen van mijn wangen en haal diep adem.

‘Je bent erg geschrokken,’ constateert hij.

‘Alles gaat altijd weer anders dan verwacht.’

‘Je zou toch denken dat je daar inmiddels wel aan gewend bent.’

‘Dat zou je denken, ja.’ Ik neem me voor om me in het vervolg pas druk te maken om dingen als het echt nodig is.

De ober verschijnt aan tafel. Nadat we hebben besteld, stel ik de vraag die op mijn lippen brandt: ‘Waarom wilde je dan afspreken?’

‘Dat vertel ik je later. Eerst wil ik weten hoe het met je gaat.’

Ik probeer zijn vraag met een glimlach te ontwijken, maar bezwijk uiteindelijk onder zijn afwachtende houding. ‘Er zijn veel mensen die me dat vragen, Steve. Maar geloof me, niemand wil het antwoord echt weten.’

‘Ik moet het weten.’ Hij kijkt me indringend aan.

Er wordt brood met olijfolie en zeezout op tafel gezet. Terwijl ik een broodje voor mezelf bereid, denk ik na over het verschil tussen moeten en willen.

‘Je bent stil voor jouw doen.’

‘Ik zal eerlijk tegen je zijn, nu je het kennelijk – waarvoor dan ook – moet weten. Het gaat niet zo heel erg goed met me. Ik ben ontslagen.’ Als ik een twinkeling in zijn ogen zie verschijnen, voeg ik er direct aan toe: ‘En daar is niets grappigs aan!’

Terwijl de drankjes op tafel worden gezet, weid ik uitvoerig uit over gisteravond. Hiermee maak ik Steve onbedaarlijk aan het lachen, iets waar ik hem hiervoor zelden op heb kunnen betrappen.

‘Ik ben blij dat tenminste iemand het leuk vindt. Het valt heus niet mee hoor, om boven je veertigste zonder werkervaring de arbeidsmarkt te verkennen. Toen ik eindelijk thuis kwam op drijfnatte schoenen, in mijn doorweekte jas, heb ik eerst een flink potje zitten janken.’

‘Natuurlijk is dit een rotperiode. Maar al met al vind ik dat je goed met je tegenslagen omgaat, Donia.’

‘Dank je wel, Steve, dat is fijn om te horen.’ Ik probeer niet al te sarcastisch te klinken, hij bedoelt het goed. ‘Vertel me nu dan maar hoe het met jou gaat.’

‘Uitstekend.’

‘Ik haat het als mensen dat zeggen.’ Alweer signaleer ik een lach in zijn ogen.

Waarom heeft hij met mij afgesproken?

‘Voor mij is er de afgelopen tijd ook het een en ander veranderd. Ik heb het klpd verlaten en ben het bedrijfsleven in gegaan.’

‘Zo, dat is niet niks. Ik dacht dat je zoveel van je werk hield?’

‘Dat deed ik ook, maar voor mij is dit een stap voorwaarts. Niet alleen voor mijn carrière, maar ook voor mijn gezin. Nu ik niet meer in het buitenland gestationeerd ben, kan ik mijn kinderen zien opgroeien. Op zaterdag langs de lijn staan, enzovoort.’

‘En wat ben je nu gaan doen?’

‘Ik werk voor dba Verzekeringen.’

Als ik het me goed herinner is dat een grote verzekeringsmaatschappij. ‘Dat is toch niets voor jou?’

Dan verschijnt de ober weer en moet ons gesprek even plaatsmaken voor het eten dat op tafel wordt gezet. Ik heb biefstuk met patat besteld, Steve krijgt een smakelijk uitziende maaltijdsalade voorgeschoteld.

‘Wat heeft een avonturier als jij bij een verzekeringsmaatschappij te zoeken?’ vraag ik terwijl ik een bloedheet patatje in mijn mond stop.

‘Ik stel voor dat ik je daar straks alles over vertel. Laten we nu eerst genieten van onze maaltijd.’

‘Vooruit dan maar. Eet smakelijk.’

We eten in een comfortabel stilzwijgen. Van buitenaf zien we eruit als een stelletje dat besloten heeft om samen een hapje te gaan eten.

Steve heeft zijn bord eerder leeg dan ik en schuift het opzij. ‘Ik zal je vertellen waarom ik met je heb afgesproken.’

Met volle mond knik ik ter aansporing.

‘Ik ben aangetrokken om leiding te geven aan de afdeling fraude. Niet veel mensen realiseren zich dit, maar een verzekeraar schakelt bij elke claim boven de vijfhonderd euro een expert in. Deze experts, veelal voormalige politieagenten, zijn in de meeste gevallen in dienst van de maatschappij zelf. Ook kan ervoor worden gekozen om een onafhankelijk expertisebureau in te schakelen. Dat krijgt dan de opdracht en de gegevens van ons – de verzekeraar – in zijn geheel aangeleverd. Al met al kosten die experts ons handenvol geld.’

Ik ben ondertussen ook uitgegeten en smacht nu naar een sigaret. ‘Verzekeringen, daar komen toch stapels papierwerk bij kijken?’

‘Voor dat papierwerk heb ik iemand in dienst, het is inderdaad geen favoriete bezigheid van me. En verder kan ik mijn tijd beter benutten. Recente officiële cijfers laten zien dat er in Nederland jaarlijks voor negenhonderd miljoen euro wordt gefraudeerd, maar naar schatting ligt het werkelijke bedrag vele malen hoger.’

‘Da’s veel geld.’ Ik ben weer helemaal bij de les.

‘Een aantal jaren geleden hebben de grote verzekeraars de handen ineengeslagen om door middel van het uitwisselen van informatie beroepsoplichters te onderscheppen. Door middel van deze uitwisseling werden bepaalde patronen ontdekt. Tegenwoordig gaat het als volgt: als je wegkomt met fraude bij de een, dan word je gepakt als je hetzelfde trucje nog een keer bij een andere verzekeraar probeert. Zo is de oplichter de pas afgesneden en loopt hij vanzelf tegen de lamp.’

‘Klinkt goed.’

‘Aan de ene kant wel, aan de andere kant niet. Het resultaat is dat we momenteel steeds vaker te maken krijgen met nieuwe, steeds ingenieuzere oplichterspraktijken. Aan ons de taak deze te ontmaskeren.’

De ober komt onze borden afruimen. Ik vraag me nogmaals af waarom hij met me heeft afgesproken. Ik heb werkelijk geen idee, behalve dat het hoogstwaarschijnlijk iets met zijn nieuwe baan te maken heeft.

‘Ga je bij een fraudeonderzoek net zo te werk als je bij de politie deed?’ vraag ik nadat we koffie hebben besteld.

‘Hoe hoger het bedrag, des te groter het onderzoek. Enerzijds hebben we een veel groter budget tot onze beschikking. Aan de andere kant is er voor ons geen opsporingsbevoegdheid bij wet geregeld. Oftewel, bij ons komt het neer op het ouderwetse creatieve speurwerk.’

‘Hercule Poirot?’

‘Eh, zoiets ja. Aangezien fraudeurs steeds inventiever worden, redden we het niet meer als we volharden in ons oude patroon, waarin het merendeel van de zaken vanachter een bureau wordt afgehandeld.’

‘Dat klinkt allemaal heel interessant. Maar wat heb ik hiermee te maken?’ Ik begin wel nattigheid te voelen, maar ik kan me nauwelijks voorstellen dat ik het bij het juiste eind heb.

‘Aangezien ik de taken verdeel en het bedrag aan uit te keren claims komend jaar fors omlaag moet worden gebracht, geef ik er de voorkeur aan om zo veel mogelijk onze eigen mensen in te schakelen. Jij Donia, hebt bewezen over een flinke dosis mensenkennis te beschikken. En – ook niet onbelangrijk – je zit boordevol lef.’

‘Ho!’ onderbreek ik hem. ‘Ik ben nog nooit zo bang geweest als vorig jaar.’

‘Weet je, ik heb nog vaak teruggedacht aan die avond dat ik meeluisterde met het gesprek dat je voerde aan boord van die boot in IJmuiden. Kennelijk heb jij er geen flauw benul van hoe je ons toen hebt verrast. Zoals je bijvoorbeeld Daniel van alles de schuld gaf, zodat de aandacht van jezelf werd afgeleid. Dat vond ik werkelijk niet te geloven, dat moet je maar durven. Had je dat van tevoren zo gepland?’

De herinnering aan die nacht roept meteen stress bij me op. Ik laat wat adem tussen mijn lippen door ontsnappen. ‘Eerlijk gezegd deed ik gewoon maar wat.’

‘Maar je liet je geen moment van je stuk brengen. Daar is lef voor nodig, Donia. En laat lef nou precies datgene zijn wat een expert nodig heeft.’

‘Ho! Begrijp ik je goed? Wil jij dat ik voor jullie op pad ga om fraudeurs op te sporen?’ Werken voor een verzekeringsmaatschappij lijkt me – hoe hard ik ook om een baantje verlegen zit – niets voor mij.

‘Laat ik je eerst iets anders vertellen. Fraudeurs zijn in de meeste gevallen heel gewone mensen, met hun eigen slimmigheden. Je moet je in ze kunnen verplaatsen, wil je ze te pakken krijgen. Je redt het niet door iemand van de verzekering langs te sturen met een aktetas en een vragenlijst. Daarom werken we met tipgeld, waar zowel leden van de politie als het criminele circuit op afkomen. Lukt het iemand om fraude op te sporen, dan bedraagt het tipgeld standaard tien procent van de claim.’ Hij last een pauze in om zijn informatie bij me te laten bezinken.

‘Dus jij wil dat ik voor jou kom werken?’ herhaal ik voor de duidelijkheid.

‘Ja.’ Kennelijk had hij iets meer enthousiasme van me verwacht.

‘En je hebt al een zaak voor me op het oog.’

Steve knikt.

‘Nou, vertel. Om hoeveel geld gaat het in die zaak?’

‘Het is een grote zaak, het betreft een schadeclaim van drie miljoen euro.’

‘Drie ton!’ De tafel naast ons kijkt op. ‘Wil je me vertellen dat ik drie ton kan verdienen?’ vervolg ik een stuk zachter van toon.

Steve kijkt tevreden. ‘Je bent nog sneller dan ik me herinner. Let wel: ik kan vooraf niet garanderen dat er inderdaad sprake is van verzekeringsfraude.’

Het was ook te mooi om waar te zijn. ‘Geen fraude betekent geen geld?’

‘Inderdaad.’

‘Maar je hebt wel het vermoeden dat er iets niet in de haak is. Anders zouden we hier vandaag niet hebben afgesproken.’

‘Inderdaad.’

‘Waarom ik?’

‘Luister...’

Nu ik weet dat er zoveel geld te verdienen valt, ben ik een en al oor.

‘Op het eerste gezicht gaat het om een eenvoudige zaak, maar ik heb het gevoel dat er meer aan de hand is, dat er iets niet klopt. Jij hebt bewezen dat je talent hebt voor het ontdekken van bedrog. Je hebt een unieke benadering; een beetje vrouwelijk en impulsief misschien, maar desalniettemin...’

Ik vraag me af of ik zojuist beledigd werd en onderbreek hem. ‘Een beetje vrouwelijk?’

‘Wat ik bedoel te zeggen is dat jij niet zozeer rationeel, als wel intuïtief te werk gaat. Hierdoor ben jij verrassender voor de fraudeur dan bijvoorbeeld een doorsnee agent. Het is onmogelijk om vooraf rekening met jou te houden. Een oplichter kan nooit op jouw werkwijze voorbereid zijn, want dat ben je zelf niet eens! En verder denk ik dat jij over het vermogen beschikt om als het ware te ruiken of er meer aan de hand is dan op het eerste gezicht het geval lijkt te zijn.’

‘Een soort intuïtieve speurhond dus.’

‘Zoiets ja, bij fraudezaken moet je het spoor van het geld volgen en daarom kan een onderzoek door jou wel eens een heel ander licht op de zaak werpen. Kortom: ik wil graag dat je voor mij komt werken. Wat mij betreft ga je morgen al aan de slag.’

Ik heb een kleur gekregen van alle complimentjes. ‘Je hebt me wel nieuwsgierig gemaakt. Waar gaat het hier om?’

‘Het gaat om een mislukte oogst bij een zaadbedrijf dat Dekker & Zonen heet. Het is de eerste keer dat ze een oogstverzekering hebben afgesloten en meteen ging het mis. Natuurlijk gaat er bij ons dan direct een alarmbelletje rinkelen. Maar het onderzoek dat is gedaan door een onafhankelijk expertisebureau bevat geen enkele aanwijzing voor fraude. De claim lijkt legitiem te zijn.’

‘Alles lijkt dus klip en klaar, maar...’

‘Maar ik heb graag dat je er toch nog eens even voor me induikt. Nogmaals, mijn gevoel zegt dat er iets niet klopt, maar tot dusver hebben we daar geen enkel bewijs voor.’

‘Misschien wil ik dat wel voor je doen.’ Ik spreek mijn woorden zo kalm mogelijk uit.

‘Misschien?’ vraagt Steve verrast.

Ik bijt op mijn onderlip terwijl ik mijn trots opzijschuif. ‘Het probleem is dat ik niet kan wachten op die eventuele tien procent die er al dan niet mee te verdienen valt. Ik heb een vast salaris nodig. Ik moet ook eten en drinken.’ Over een auto van de zaak durf ik nog niet te beginnen. ‘Ik sta inmiddels rood op al mijn rekeningen, ik kan geen euro meer uit de muur trekken.’

Zijn armen liggen voor hem uitgestrekt op de tafel, zijn handen opengevouwen. ‘Dan neem ik je in dienst.’

‘Maar dan loop ik voor een hongerloontje al dat tipgeld mis! Dat zou niet eerlijk zijn.’

Hij vouwt zijn handen dicht. ‘Luister, zakenvrouwtje, daar komen we wel uit.’

Hier spreekt een man die de baas is over het geld. Ik neem de tijd, leun achterover en spreid mijn handen voor me uit op tafel. ‘Ik moet er nog eens goed over nadenken.’

‘Want?!’ Tot mijn genoegen lijkt Steve van zijn stuk gebracht.

‘Gewoon.’ Ik tracht er zo neutraal mogelijk bij te kijken.

‘Goed. Wanneer kun je ’t mij dan laten weten?’

‘Morgen.’ En nu maar hopen dat hij ondertussen niet met het hele zaakje naar een ander gaat.

==

Even later lig ik op mijn rug op een afslanktafel, mijn voeten zijn vastgegespt in een soort beugels, dezelfde als bij de gynaecoloog. Alleen mag je hier je broek aanhouden en bewegen deze stijgbeugels in het rond. Terwijl mijn bovenbenen rondjes draaien met als doel mijn dijen af te laten slanken, breng ik Julia op de hoogte van mijn plannen om voor Steve te gaan werken.

Als ik haar vertel dat ik de baan nog niet officieel heb geaccepteerd gilt ze: ‘Dat heb je niet gezegd!’

‘Dat heb ik wel gezegd. Je weet toch wat ik je heb geleerd: je moet mannen altijd op je laten wachten.’

‘Nou mam, als je te lang wacht, dan neem ik die baan wel.’

‘Steve wil mij hebben,’ glunder ik. ‘Ik ben namelijk –’

De telefoon gaat. Julia loopt naar de desk en steekt haar hand op ten teken dat ik even moet wachten met mijn verhaal. Ze neemt op met: ‘Quick & Slim, goedemiddag, met Julia. Wat kan ik voor u doen?’ Julia had slechts drie maanden nodig om zich op te werken tot filiaalmanager van het afslankinstituut dat haar in dienst heeft genomen.Terwijl zij een afspraak in de agenda noteert, ga ik in gedachten nog eens door alle nieuwe informatie heen. Gisteren dacht ik nog voorlopig als hostess aan het werk te zijn, vanmorgen wist ik zeker dat de Kraanvogel terug was om mij te grazen te nemen en nu is alles weer anders. Dat gebeurt me steeds. Zodra ik maar denk zekerheid te hebben over iets – wat dan ook –, loopt het anders. Maar van welke kant ik het ook bekijk, deze verandering lijkt louter positief. Deze baan is een lot uit de loterij.

‘Waarom jij?’ Julia staat weer naast me en maakt ondertussen mijn voeten los, mijn tijd in de stijgbeugels zit erop. Volgens de brochure zijn mijn bovenbenen nu flink getraind, zonder een centje pijn. Dat laatste klopt in elk geval.

‘Ik heb lef, mensenkennis, en nog iets.’

Julia rolt met haar ogen. ‘Yeh right. Hij vindt je gewoon een lekker ding.’

‘Nee, dat was het niet.’ Ondertussen ga ik op een volgende bank liggen, deze zal mijn billen schudden zodat ze strakker worden. ‘Oh ja, vrouwelijke intuïtie. Steve denkt dat ik als geen ander in staat ben om knopen te ontwarren, en dat terwijl ik juist het idee heb dat ik in mijn hele leven nog niet zo in de knoop heb gezeten als nu. Dat is toch ook gek?’

‘Dat is normaal,’ reageert mijn dochter serieus. ‘Ik bedoel, ik geef mijn klanten aan de lopende band advies over hun leven, terwijl ik er zelf toch behoorlijk een potje van heb gemaakt. Maar volgens mij weet ik juist daarom vaak precies wat ik tegen ze moet zeggen.’

Er komen twee nieuwe klanten binnen. Julia, gekleed in smetteloos wit, geeft ze een rondleiding door het instituut. Met haar slanke postuur en loshangende blonde haren ziet ze eruit als een wandelende reclamezuil. De dames daarentegen genieten duidelijk te veel van het zogenaamde ‘goede leven’. Ik luister hoe Julia ze een slanke taille belooft, jaloers staren ze naar die van haar. Om dat visioen te benaderen dienen ze driemaal per week te komen ‘trainen’ – over leugens en bedrog gesproken –, gevolgd door een algenpakking. Die heb ik ook een keer gehad, dat was eens maar nooit weer: de stank was werkelijk ondraaglijk.

Julia weet de dames te overtuigen. Ze vertrekken even later, 345 euro lichter, met een berg goede voornemens en een tienrittenkaart op zak.

‘Heb je er weer twee geronseld?’ We liggen tegelijkertijd in een deuk. Gezien mijn opperbeste humeur niet verwonderlijk, maar voor haar een stuk uitzonderlijker. Haar Indiase verleden, waarin ze drugskoeriers ronselde voor de familie van haar inmiddels overleden verloofde, laat ze steeds verder achter zich. Godzijdank heeft ze geen strafblad aan de hele affaire overgehouden. Ook haar drugsgebruik lijkt definitief tot het verleden te behoren. Ze is hiervoor in therapie bij de Jellinek, waar ze leert om haar trek naar drugs in toom te houden. Vooralsnog houdt ze dat goed vol. Ik weet dat het ook slechter had kunnen aflopen. Als ik haar zo zie, ben ik nogmaals blij met mijn beslissing om haar niet van de voortvluchtige Kraanvogel op de hoogte te brengen.

==

Op deze druilerige januaridag heb ik de parkeerplaats van de McDonald’s in Enkhuizen voor mij alleen, ik heb zojuist een menu afgehaald bij de drive through. De ruiten van de Golf zijn beslagen. Dankbaar maak ik vandaag gebruik van het tweedehands voertuig dat Julia kocht van de opbrengst van haar sierraden.

Er dendert een trein vlak langs de speelplaats aan de achterzijde van de hamburgerketen, waar kinderen bij mooi weer van de glijbaan gaan. Op de zitting van de passagiersstoel naast me ligt een map met het blauw-gele logo van dba Verzekeringen. Voorop staat met zwarte stift in blokletters dekker & zonen geschreven. Binnenin zit een aantal kopietjes. Steve vond het niet nodig dat ik het hele dossier toegezonden zou krijgen. Het theoretisch geneuzel van het expertisebureau zou me alleen maar afleiden. De rechtsbijstandsverzekering van de familie Dekker heeft de zaak inmiddels onder haar hoede genomen, de communicatie verloopt alleen nog via advocaten.

Ik ben op weg naar Sanne Dekker, de weduwe van Mark Dekker, een van de twee zoons die Dekker & Zonen hebben voortgezet na het overlijden van hun ouders. Mark heeft onlangs zelfmoord gepleegd. Zijn dood viel zo’n beetje samen met het mislukken van de oogst, begin oktober. De kans dat deze twee rampen iets met elkaar te maken hebben, is groot. Ik ben van plan om hierover met Sanne het gesprek aan te gaan. Maar dan moet ik wel eerst bij haar binnen zien te komen en dat kan nog knap lastig worden, want ik heb geen afspraak met haar gemaakt. Steve raadde me dat af, het zou haar bedenktijd geven en daarmee mijn kansen op een goed gesprek verkleinen. En dus heb ik op zijn voorstel op een smoes geoefend, die me over de drempel moet helpen. Als ik eenmaal binnen ben, zal de rest vanzelf gaan. Althans, dat hoop ik maar.

Ik verfrommel het papiertje van mijn Big Mac en veeg mijn handen af aan het servetje. Hierna prop ik alles in een zak, behalve mijn aardbeienmilkshake, die nog halfvol is. Ik klem de beker tussen mijn benen en open de map met informatie om alles nog een laatste keer door te nemen.

Behalve informatie over Mark wil ik vandaag ook meer te weten komen over zijn broer Joost. Hij is mede-eigenaar van het bedrijf, en dus in feite medeverzekeringnemer. Toch heeft tot nog toe alleen Sanne zich ingespannen om het geldbedrag uitgekeerd te krijgen. Joost heeft niet eenmaal gereageerd op de diverse brieven die dba hem toegezonden heeft. Op zich hoeft daar niets vreemd aan te zijn, misschien heeft Joost meer verstand van zaad en behartigt zijn schoonzus de zakelijke kant binnen het bedrijf. Toch wil ik graag weten hoe dat precies zit.

In elk geval weet Sanne prima waar ze mee bezig is, bedenk ik, terwijl ik de met fluorescerende stift gemarkeerde gedeeltes van haar brieven doorlees.

==

‘Via mijn verzekeringstussenpersoon, de heer J.W. Maat te Enkhuizen, heb ik vernomen dat het expertiserapport heeft aangegeven dat de door ons afgesloten oogstverzekering de specifiek door ons geleden schade behoort te dekken.

Ik verzoek U niet langer met uitkeren te wachten. Dekker & Zonen verkeert gezien de geleden schade op de rand van faillissement.’

==

‘Aangezien het schade-expertrapport uitkering indiceert, staat mij niet anders te doen dan de zaak uit handen te geven aan mijn advocaat indien dba niet binnen 7 werkdagen het verschuldigde bedrag van 3 miljoen euro uitkeert.’

==

Sanne heeft haast met de afhandeling van de claim. Dat gegeven biedt mij volgens Steve de beste kans om bij Dekker & Zonen binnen te komen. Naar alle waarschijnlijkheid heeft ze de helft van het bedrijf van haar man geërfd, evenals het recht op de helft van de uitkering van de verzekering. Als ze in haar gelijk staat, zou het onredelijk zijn om haar onnodig lang op haar geld te laten wachten: daarover zijn Steve en ik het met elkaar eens.

Ik leg de map opzij en drink het restje milkshake op. Dan stap ik uit en gooi mijn rommel in een van de prullenbakken. Als ik hierna een sigaret wil aansteken, blijkt dat ik geen aansteker bij me heb. Aangezien die in de auto ook stuk is, stop ik de sigaret weer terug in het pakje. Ik werp een laatste blik op de kaart en rij weg.

==

Zodra ik de provinciale weg heb verlaten, is het alsof ik ergens in het buitenland zit. Toch ben ik nog geen uur rijden van Amsterdam verwijderd. Zover het oog reikt zie ik omwoelde zwarte aarde met een grauwe lucht die er dreigend bovenhangt. Een enkele moderne landbouwschuur met bijbehorende nieuwbouwwoning en betonnen oprit doorbreekt het desolate landschap.

Het terrein van Dekker & Zonen ligt aan een lange, slingerende weg en bestaat uit een villa uit de jaren dertig en twee grote loodsen. Daarachter staan kassen waarin, in tegenstelling tot de andere bedrijven waar ik langsreed, geen lichten branden. Het erf is omringd door een metershoog ijzeren hekwerk.

Ik parkeer de auto voor de toegangspoort. Twee honden rennen me blaffend tegemoet. Ik wacht met uitstappen totdat ik zeker weet dat ze niet van het terrein af kunnen.

Nadat ik heb aangebeld, hoor ik een vrouwenstem door de intercom. Ik kan haar niet goed verstaan, de honden blaffen erdoorheen. Ik schreeuw terug dat ik haar niet kan horen. Als er vervolgens niets gebeurt, bel ik een tweede keer aan.

Na een poosje gaat de zijdeur van het woonhuis open. Een vrouw met een flinke bos roodbruine krullen loopt me met krachtige tred tegemoet. Haar huid is gebronsd, van dichtbij constateer ik dat dit te maken heeft met intensief zonnebankgebruik. ‘Belle, houd daar mee op!’ Het dier met de vacht van een wolf en het formaat van een kalf galoppeert kwispelend naar zijn baasje. ‘Boris, kom hier.’ Zijn maatje, een bruine labrador met lichtgrijze snoet, rent hem achterna.

‘Ja?’ Ze haalt de dieren aan en kijkt vragend mijn kant op.

Ik haal diep adem. ‘Goedemiddag, mijn naam is Donia Fisher. Ik ben hier namens uw verzekeringsmaatschappij. Het gaat om de oogstverzekering.’

Niet het gewenste antwoord, ze kijkt me argwanend aan. ‘Ik heb de zaak uit handen gegeven.’

‘Dat weet ik, en daar heeft u groot gelijk in als u het mij vraagt. Verzekeraars willen namelijk liever niet uitkeren, dat weten we allemaal. Maar voordat het nu –’

Belle slaat opnieuw alarm, dat komt me niet slecht uit. Ik heb mijn verhaal weliswaar met Steve voorbereid, maar om mijn toneelstukje hier ‘live’ op te voeren, dat valt me nog vies tegen.

‘En uw naam was ook alweer?’

‘Donia Fisher.’ Ik ben vandaag casual gekleed en trek de capuchon van mijn sweater bij wijze van sjaal omhoog. Mijn jas heb ik opzettelijk in de auto achtergelaten, in de hoop dat ik dan uit medelijden misschien eerder word binnengelaten. ‘En u bent Sanne Dekker?’

‘Ja, dat ben ik. Wat wilt u precies?’

Naar binnen, uit de kou. ‘Gewoon even praten, meer niet. Als advocaten zich in een zaak vastbijten, dan kan het weleens veel langer gaan duren dan we allemaal wenselijk vinden. Dus voordat de hele wereld zich er nu mee gaat bemoeien, zou ik graag even willen kijken of iedereen de feiten goed op een rijtje heeft. Ik hoop dat u mij kunt zien als een soort mediator, ook al werk ik voor de tegenpartij. Ik begrijp dat dit weinig vertrouwen wekt, maar ik kan u verzekeren dat we op deze manier in veel gevallen een eindeloos lang traject met een ellenlange briefwisseling weten te voorkomen.’

Belle begint weer te blaffen, zo te zien heb ik Sanne aan het twijfelen gebracht. Ook zij heeft geen jas aan, de snijdende wind dwingt haar om snel een besluit te nemen. Ze opent met een code de doorgang in het hekwerk. ‘Kom verder.’

Dankbaar betreed ik het erf. Ik word direct van alle kanten besnuffeld. ‘Wat is dit voor een hond?’ vraag ik wijzend naar het reusachtige dier.

‘Een mastiff. Bent u bang voor honden?’

Ik schud stellig van nee.

Terwijl we naar de zijdeur toe lopen, houden Belle en ik elkaar met wederzijdse, gezonde argwaan in de smiezen. We betreden het huis via de bijkeuken, waar de honden op een kleed gaan liggen. Daarna nemen we de deur die naar de open keuken met naastgelegen zitkamer voert. Het eerste dat me opvalt, is het weidse uitzicht op de omringende weilanden. Dezelfde grauwe tinten als waar ik zojuist doorheen reed, leveren, afgezet tegen de zachtgele wanden en het knalrode leren bankstel, een onverwacht mooi plaatje op. Bijna een schilderij. De inrichting is modern maar niet opdringerig, een antraciet stenen vloer siert de begane grond. Het huis is plezierig warm, de open haard in het zitgedeelte is aan en er branden kaarsjes op de schouw.

‘Wat heeft u het hier schitterend voor elkaar. Ik weet dat het slijmerig klinkt, maar ik meen het.’ Als je haar woonomgeving met de mijne vergelijkt dan woon ik in de sloppen van Amsterdam en zij in een luxe paleis omringd door landerijen. Ooit complimenteerde men mij met ons huis, of beter gezegd ons paleis aan het Vondelpark. Tijden veranderen.

‘Dank u wel.’ Haar argwaan is nog niet verdwenen, maar Sanne schijnt het compliment te waarderen.

Ze gaat een kopje koffie voor ons zetten. Terwijl ik me opwarm bij het haardvuur, bestudeer ik het rijtje ingelijste foto’s dat op de schouw staat. Een trouwfoto die aan de mode te zien ergens in de jaren tachtig is gemaakt, vakantiefoto’s van een gelukkig stel in de sneeuw en op het strand, foto’s van Belle toen ze nog een puppy was. Op een andere foto staan twee opgroeiende jongens aan weerszijden van een ouder iemand, waarschijnlijk hun vader. Ze zijn aan boord van een schip en lachen naar de camera. De een is weliswaar een stuk forser gebouwd dan de ander, maar dat het broers zijn, staat buiten kijf met hun sproeterige neuzen, lichte ogen en kop met stugge blonde haren die alle kanten op springen. Ik pak de zwart-witfoto die achteraan staat: er staat een ouder echtpaar op. Ze staan voor ditzelfde huis met naastgelegen loodsen, alleen zijn er nog geen hekken en ook ontbreken de kassen op de achtergrond. Het stel kijkt nors in de lens van de fotograaf.

Sanne is naast me komen staan. Ik zou niet weten wat ik moet zeggen en zwijg derhalve.

‘Er is veel veranderd in de afgelopen vier jaar,’ begint ze te vertellen. ‘Toen overleed mijn schoonmoeder, Trijntje, ze was al jaren ziek. Ger, haar man, overleed een paar maanden later aan een hartstilstand. Ze waren 37 jaar getrouwd, hij kon niet verder leven zonder haar.’ Ze pakt de ingelijste foto van me over en zet hem terug. ‘Ga zitten.’

We zitten naast elkaar tegenover de open haard. Ik leeg een cupje room in mijn koffie, doe er een suikerklontje in en begin te roeren, in afwachting van de eerste vraag die bij me bovendrijft.

Sanne is me voor. ‘Wat wil je weten?’

Het feit dat ze me tutoyeert, beschouw ik als een goed teken. ‘Eigenlijk zo’n beetje alles. Ik zeg je eerlijk dat ik nauwelijks iets van de hele zaak af weet, dat doen wij expres zo. Op die manier sta ik open voor alle feiten. Ik ben geïnteresseerd in jouw kant van het verhaal.’ En in die drie ton, maar die twee aspecten van de zaak lijken op dit moment met elkaar in tegenspraak. Misschien ben ik toch niet zo geschikt voor deze baan als Steve denkt.

‘Goed, laat ik dan maar bij het begin beginnen. Drie jaar geleden woonden Mark en ik nog in Amsterdam. We kenden elkaar van vroeger, we komen allebei uit deze omgeving, maar gingen nooit echt met elkaar om. Hij was een stuk ouder dan ik, ik zat met zijn jongere broer Joost op de middelbare school. In de weekends gingen we samen met een groepje op en neer naar Hoorn om te stappen.’

‘Ik ben langs Hoorn gereden, dat is hier best ver vandaan.’

‘Twintig kilometer.’ Ze neemt even de tijd voor een slok koffie. ‘Maar goed, bij onze diploma-uitreiking was Mark er ook. Vreemd genoeg had ik hem in de jaren ervoor nauwelijks gesproken, maar die dag stapte hij op me af om me te feliciteren. Toen viel me eigenlijk pas op dat Joost zo’n knappe broer had. En Mark vond mij ook leuk, dat was wel duidelijk. Hij vertelde dat hij in het laatste jaar van zijn opleiding zat, hij studeerde voor belastingadviseur en woonde in Amsterdam. Omdat ik ook in Amsterdam wilde gaan wonen, vroeg ik hem of hij misschien nog een kamer voor me wist. Hij gaf me zijn telefoonnummer...’

Sanne is echt bij het begin begonnen. We zijn nu zo’n twintig jaar verwijderd van de kwestie waarvoor ik hierheen ben gekomen. Zodra ze een pauze laat vallen, spring ik erin, ik laat mijn stem respectvol een octaaf zakken. ‘Ik heb begrepen dat je man zelfmoord heeft gepleegd?’

De stilte die valt, is lang en pijnlijk. Was ik misschien te bot? Ik kijk haar zo begripvol mogelijk aan en probeer de draad van het gesprek weer op te pakken: ‘Wat gebeurde er nog meer vier jaar geleden? Je schoonouders overleden en jullie zijn hiernaartoe verhuisd.’

Ze staart naar het levende grauwe schilderij voor ons, waarop het is gaan regenen. ‘Dat hadden we nooit moeten doen.’ Haar stem klinkt anders.

‘Waarom niet?’

‘Omdat...’ Met twee handen tegelijk duwt ze haar krullen in model. ‘Omdat ik zeker weet dat als we niet waren verhuisd, Mark nu nog in leven zou zijn.’

‘Wil je me vertellen wat er is gebeurd?’ Ik praat rustig en met zachte stem. Het is een moeilijke kwestie om aan te kaarten.

‘Hij is ’s ochtends heel vroeg uit bed gestapt, heeft zelfs nog ontbeten en koffie gedronken, en is daarna op het spoor gaan liggen.’ Ze zegt het met een bijna mechanisch stemgeluid.

‘Was je man al langer depressief?’

Ze haalt haar schouders op. ‘Achteraf had ik het misschien wel moeten zien aankomen. Met de langdurige verbouwing hierbinnen – ik weigerde het huis in de oude staat te betrekken – en al die ruzies met Joost konden de spanningen hier op het erf hoog oplopen. Ik had Mark nog zo gewaarschuwd. De samenwerking met zijn broer was gedoemd te mislukken. Joost en hij konden elkaar niet uitstaan.’ Het verleden is makkelijker om over te praten dan het heden, dat begrijp ik. Toch stuur ik het gesprek terug naar de reden waarvoor ik hier zit. ‘En toen mislukte de oogst.’

‘Ja, Mark had er nog wel zulke hoge verwachtingen van. Het gewas is door Joost veredeld, hij is er jarenlang mee bezig geweest. Mark zag er wel brood in. Maar aangezien we net al die dure kassen hadden neergezet en we ons hiervoor tot aan onze nek in de schulden hadden gestoken, mocht er niets misgaan. En ja, toen bleek de hele oogst te zijn mislukt: een ramp!’

Hardwerkende mensen die hun hele hebben en houwen in een paar kasplantjes stoppen en daarna onderuit gaan. En ik dacht dat mijn leven oneerlijk was verlopen.

‘Het bedrijf verkeerde in acute geldnood. Joost en Mark waren het helemaal nergens meer over eens. Mark betrok het allemaal op zichzelf en toen...’

...pleegde hij zelfmoord, maak ik haar zin in gedachten af. Ik besluit over te stappen naar een luchtiger onderwerp. ‘Kan je me iets meer vertellen over hoe het bedrijf in elkaar zit?’

‘Joost heeft de Universiteit van Wageningen gedaan. Hij is direct na zijn afstuderen bij zijn vader begonnen, maar van de zakelijke kant van het bedrijf heeft hij geen kaas gegeten. Dat was meer Mark zijn ding. Vandaar dat hij er later bij is gekomen.’

‘Waar is Joost nu eigenlijk?’

Ze kijkt me aan met een blik die ik niet kan lezen, en zegt dan simpelweg: ‘Ervandoor.’

‘Weet je ook waarheen?’

‘Nee.’

In de bijkeuken slaan de honden aan.

‘Weet je misschien wanneer hij terugkomt?’

‘Dat weet je bij hem nooit. Mark en hij hadden ruzie, toen is hij vertrokken. Twee dagen later was Mark dood. Ik heb hem niet kunnen bereiken.’

Ik ben verbijsterd. ‘Dus Joost weet misschien niet eens dat zijn broer is overleden?’

‘Nee.’ Sanne staat op en loopt naar de keuken. Ze spreekt de honden die nog steeds in de bijkeuken tekeergaan, vermanend toe.

Vooralsnog kan ik ook dit onderwerp beter laten rusten. Maar ik moet meer informatie hebben over het reilen en zeilen van het bedrijf in de maanden voordat de oogst mislukte en ik schat in dat Sanne me daarmee niet verder kan helpen. Ik zal toch echt Joost moeten spreken.

Ik sta op en loop haar achterna, de keuken in. Ze staat met haar mobiel in de hand en verstuurt net een sms-bericht. Sanne zet het toestel uit en stopt het weg in een keukenla.

‘Zou ik even mogen rondkijken in het bedrijf?’

‘Waarom?’ De ogen van Sanne vernauwen zich tot spleetjes.

‘Omdat ik moet gaan bepalen hoe het nu verder moet met dat expertiserapport.’ Geen idee in hoeverre dit waar is, maar het klinkt in elk geval gewichtig, en verder ben ik gewoon nieuwsgierig. ‘Jullie verzekeraar houdt het op een vorm van pure pech, maar zoals je weet houdt onze verzekeringsmaatschappij nog steeds rekening met de mogelijkheid van eventuele opzet. En aangezien ik degene ben die moet beslissen of er nu een jarenlang getouwtrek van advocaten –’

‘Een andere keer. Ik moet nu ergens heen.’

‘Prima, een ander keertje dan.’

De sfeer tussen ons is compleet omgeslagen.

‘Sanne.’

‘Ja, Donia?’

‘Ik ben niet de vijand.’

Sanne denkt daar duidelijk anders over, en misschien heeft ze wel gelijk. Ik heb tenslotte goede redenen om Dekker & Zonen van fraude te beschuldigen, zo’n driehonderdduizend om precies te zijn.

‘Als je me de volgende keer gewoon even van tevoren opbelt, dan zal ik je rondleiden.’ Ze klinkt al iets milder.

‘Dat zal ik doen.’ Er zit nu niet meer in, het is tijd om op te stappen.

Sanne loopt met me mee tot aan het hek, waar we afscheid van elkaar nemen.

‘Dank je wel voor je gastvrijheid en je openhartigheid. Ik maak graag gebruik van je aanbod om nog een keer bij je langs te komen.’

‘Tot ziens,’ klinkt het kortaf.

Het terrein achter haar ligt er met zijn donkere kassen dreigend bij. Waarom mocht ik niet meteen even een kijkje nemen in het bedrijf? Daarmee had ze mij elke reden om nog eens bij haar langs te komen kunnen ontnemen. Ik denk hier verder over na, terwijl ik de provinciale weg oprijd, hij is nagenoeg leeg. Als je zoals Sanne en Mark jarenlang in de Randstad hebt gewoond, dan is een verhuizing naar dit deel van het land op z’n zachtst gezegd een enorme overgang. Misschien scheelt het als je hier bent opgegroeid, maar ik zou hier niet dood gevonden willen worden.

Terwijl ik de bewoonde wereld nader, evalueer ik mijn allereerste missie en kom tot de conclusie dat deze succesvol is verlopen. Ik kwam zonder enig probleem binnen en kreeg antwoord op het merendeel van mijn vragen. Zou ik inderdaad over een bijzonder talent voor dit werk beschikken?

==

Als ik aankom in Hoorn, moet ik voor een gesloten spoorboom wachten. Ik benut mijn tijd door met behulp van het stratenboek de snelste route naar het adres van Joost op te zoeken.

Bij het snerpende geluid van de trein die afremt voor het nabijgelegen station, schrik ik op. Het verhaal dat Sanne me zojuist vertelde, dringt plotseling in zijn volle hevigheid tot me door.

Hoe machteloos moet je je voelen, voordat je besluit er een einde aan te maken? Ik heb zware tijden meegemaakt, toch is de gedachte aan zelfmoord nooit bij me opgekomen. Mark moet ernstig depressief zijn geweest, jammer dat ik er niet over heb doorgevraagd. Ik zal er bij een volgend bezoek aan Sanne, verder op ingaan.

De buurt die ik even later binnenrijd, ligt vlak aan de spoorlijn en bestaat uit een aantal slecht onderhouden flats van zo’n zes etages hoog. De muren zijn vol gekladderd met graffiti.

Waarom woont Joost hier? Als Mark en Sanne zich zo’n paleisje konden permitteren, dan zou je denken dat de mede-eigenaar van het bedrijf op z’n minst een mooie koopflat in een goede buurt zou bezitten.

Ik parkeer mijn oude Golf met een zekere opluchting, een dure auto zou ik hier niet graag onbeheerd achterlaten. Een groepje jongeren schoolt samen rond een bankje. Hun pitbull is niet aangelijnd en komt nieuwsgierig op me af zodra ik uitstap. Ik heb mijn portie hond er voor vandaag wel weer opzitten en roep het stel toe op hun dier te passen, terwijl er flink in mijn kruis wordt gesnoven. Er volgt een luid gejoel. Gelukkig sjokt ‘Fifi’ – vast niet zijn echte naam – braaf bij me vandaan, nadat hij heeft geroken wat er te ruiken viel.

De benedenvoordeur staat open, ik ga naar binnen. In het trappenhuis, waar voor elke deur wel een doos oude kranten, kinderwagen, volle vuilniszak of leeg bierkrat staat, vind ik het goede huisnummer op de derde etage. Binnen klinkt luide muziek; hardrock of deathmetal, of hoe ze dat ook noemen tegenwoordig, een fikse bak pokkenherrie in elk geval.

De voordeur staat op een kier, er is geen bel. Ik klop eenmaal aan en roep: ‘Hallo, is daar iemand?’ Niemand reageert. Ik stap naar binnen. In de donkere gang hangt een muffe stank van volle kattenbak, oude rook, verschaald bier en gekookte kool. Nogmaals roep ik: ‘Hallo, is daar iemand?’ Ik loop door naar wat vermoedelijk de zitkamerdeur is. Ik klop eenmaal en duw daarna de klink naar beneden. Twee meisjes – ik schat ze niet ouder dan achttien – zitten in een oude blauwe zithoek aan het bier.

‘Goedemiddag, mijn naam is Donia Fisher. Ik ben op zoek naar Joost Dekker.’

Ze kijken geschrokken op. Een van hen staat op om de muziek zachter te zetten.

Nu ik me verstaanbaar kan maken, besluit ik me opnieuw voor te stellen. ‘Ik ben Donia en ik ben op zoek naar Joost.’ Ik word aangestaard en twijfel even of ik wel goed zit. ‘Joost Dekker. Dit is toch zijn huis?’

‘Bent u van de woningbouw?’ vraagt het meisje dat nog steeds bij de stereo staat.

‘Nee, ik ben een goede vriendin van Joost. Ik probeer hem al een tijdje te pakken te krijgen.’

‘O, is dat alles.’ Het volume wordt weer opgeschroefd, er wordt me spontaan een biertje aangeboden. Ik pak het aan en ga bij ze zitten. Vanaf deze plek heb ik, tussen de tegenovergelegen flatgebouwen door, een schitterend uitzicht op het Markermeer. Er wordt geen woord gesproken. Het meisje dat relaxed op de bank schuin tegenover me onderuit hangt, pakt de shag van tafel. Ik vraag haar of ze ook een sjekkie voor mij wil draaien; geconcentreerd gaat ze aan het werk. Terwijl ik een slok neem uit het flesje, ik kreeg er geen glas bij aangeboden, bestudeer ik haar. Ze draagt een piercing door haar neus en heeft een tribal tattoo op haar bovenarm die onder haar t-shirt vandaan komt. Haar gezicht is nauwelijks zichtbaar doordat haar paarsrood geverfde haar met een veel te lange pony tot ver over haar ogen hangt. Het kapsel doet me enigszins denken aan de drummer van de Muppetshow. Om haar goed gevulde kont hangt een wijd vallende jeans en rond haar middel hangen allerlei hondenkettingen. Ik bedank haar als ze mij het dikke sjekkie overhandigt. En zo zit ik even later – naar mijn gevoel helemaal op hun niveau – te ‘chillen’.

Haar vriendin zit naast me. Ze delen dezelfde – mij volstrekt onbekende – stijl qua kleding en make-up, alleen kan zij het gezien haar spichtige bouw stukken beter hebben.

‘Waar ken jij Joost van?’ schreeuwt ze plotseling in mijn oor.

‘Van vroeger,’ antwoord ik. Het klinkt onschuldig genoeg. ‘Ik zat bij hem in de klas. Ik plan een klassenreünie.’ Dat zeg ik omdat dit typisch iets is wat oudere jongeren met te veel tijd omhanden doen. Ze lijken mijn smoesje te slikken. ‘En jullie?’

‘Ik woon hier,’ zegt het meisje tegenover me.

Haar vriendin gebaart iets.

‘En zij meestal ook.’

Dan blijft het, op de harde muziek na, stil. Ik drink rustig een paar slokken uit mijn flesje en kijk om me heen. In de hoek staat een bureau met torenhoge stapels papier, erbovenop ligt een dikke rode kater te slapen. Het computerscherm is nog net zichtbaar, maar het toetsenbord is aan het zicht onttrokken. De muur erachter hangt vol met uitgeprinte artikelen en gekleurde pamfletten. In de rest van de kamer hangen posters van langharige bands, die allemaal iets met schedels lijken te hebben. Aan een wand in de keuken zie ik een paar ingelijste foto’s met daarop een zeiljacht, scheef hangend in de wind of aangemeerd in de haven.

‘Weten jullie waar Joost is?’ probeer ik.

Ze halen allebei hun schouders op.

Ik moet hier stevig op inhakken, anders sta ik straks zonder een spoor van informatie weer op straat. ‘Is hij op vakantie?’

Zo te zien hebben ze geen idee.

‘Ik moet hem spreken. Bijna iedereen komt, het gaat echt te gek worden.’

Ze kijken me vragend aan.

‘Op de reünie,’ verduidelijk ik. ‘De laatste keer dat ik Joost sprak, zei hij dat hij nog een oude klassenfoto had liggen. Die wil ik op de uitnodiging zetten, dat lijkt me zo...’ Gaaf lijkt me uit de tijd en voor vet voel ik me te oud, en dus ga ik voor: ‘...te gek’.

De Muppet naast me kijkt me lodderig aan. ‘Joost woont aan boord van zijn schip. Hij komt hier alleen af en toe voor zijn post.’

Dat verklaart een heleboel. Ik waag een gokje: ‘Joost de Zeiler, zo werd hij op school altijd al genoemd.’

Een schot in de roos. ‘Goeie naam.’ De meiden zijn het roerend met elkaar eens. ‘Wanneer is hij uitgevaren?’

Ze kijken elkaar aan alsof ze hopen dat ze spontaan een antwoord bij de ander zien opdoemen. Dan schenken ze me gelijktijdig een lege blik terug, een antwoord blijven ze me schuldig. Dit zijn niet de slimste tantes die ik ooit heb ontmoet.

‘Maar ik moet die foto hebben,’ probeer ik. ‘Iedereen is zo veranderd! En de reünie is al volgende maand.’

Ze zijn tot op het beledigende af niet geïnteresseerd in mijn verhaal; een uitgelezen kans om actie te ondernemen. ‘Is het oké als ik even kijk of ik hem ergens zie liggen?’ vraag ik terwijl ik opsta en naar het bureau toe loop.

Van onder een van de kapsels hoor ik iets mompelen dat op ‘oké’ lijkt. Inmiddels probeer ik de rode kater die boven op de papierchaos is neergestreken, wakker te schudden.

‘Dat is Vommit, geef ’m maar een douw, hoor,’ schreeuwt het meisje dat naast me zat.

‘Vommit?’ Het Engelse woord voor kots is nou niet bepaald een liefkozende naam voor een huisdier. Voorzichtig maak ik hem wakker.

‘Ja, dat beest had geen zeebenen, vandaar dat hij bij ons mocht komen wonen. Of beter gezegd, wij hier.’

Vommit rekt zich langdurig uit. Daarna springt hij op de grond, waarbij hij een spoor van haren achterlaat. Snel begin ik door de rekeningen te bladeren: elektriciteit, televisie enzovoorts. Ik spot een paar enveloppen van de verzekeringsmaatschappij, de inhoud ervan laat zich raden: graag een gesprek, meld je alsjeblieft, enzovoorts. Verder liggen er twee krantjes van Greenpeace en een dikke envelop van een of andere milieuorganisatie. Er ligt niets van mijn gading tussen.

Op de achterwand hangt een pamflet met een klein plantje erop afgebeeld. Eronder staat in koeienletters: genetische manipulatie? nee!

Een alternatief typetje, die Joost.

Net als ik me afvraag of ik hier nog iets te zoeken heb, valt mijn oog op een paar uitgeprinte vellen die in de printer liggen. Ik draai me om, de meiden smoezen met elkaar. Als ik zeker weet dat er totaal niet op me wordt gelet, haal ik de papieren eruit en laat ik ze in de buidel van mijn sweater verdwijnen.

‘Er lag niets tussen,’ meld ik zo luchtig mogelijk terwijl ik weer op mijn plek ga zitten. Ik wil niet direct wegstormen, dat zou verdacht lijken.

‘Wat praat jij raar!’ ‘Ja, jij praat raar,’ klinkt het zo’n beetje tegelijkertijd. Ze hebben het ondertussen kennelijk over mij gehad.

‘Wat bedoelen jullie precies met “raar”?’ Terwijl ik de vraag stel hoor ik zelf het antwoord. Mijn ‘r’ is een ‘hur’, de zogenaamde Amsterdam-Zuid-‘hur’.

‘Kom jij misschien uit Engeland of zo?’ lacht de spichtige Muppet me uit. Ze spreekt zangerig, langere woorden worden ingeslikt, maar haar ij en s klinken hard. Hoorn is jaren geleden, net als het dichter bij de hoofdstad gelegen Purmerend, overspoeld door Amsterdammers die de stad niet meer konden betalen of om een andere reden wilden ontvluchten. Deze meiden spreken een mengelmoes van plat Amsterdams en West-Fries dialect.

‘Nee, ik kom uit Amst-hur-dam-Zuid en daar praten we nogal bekakt.’ Iedereen die graag meetelt in de wereld van roem en faam vecht daar in een straal van nog geen paar vierkante kilometer om een eigen plekje. En als je er dan eenmaal mag wonen, krijg je er automatisch een hete aardappel in je keel bij cadeau, als je ’m niet al zou hebben.

‘Maar jij was toch een goede vriendin van Joost, je zat toch bij hem in de klas?’ zeurt ze door.

Goeie vraag. Ik probeer dromerig te kijken en zeg: ‘Dat is alweer heel lang geleden.’

Ze knikken allebei instemmend.

Het is de hoogste tijd om op te stappen. Ik trek mijn kaartje tevoorschijn en geef het aan het meisje dat naast me zit. ‘Hier, ik laat mijn telefoonnummer voor Joost achter.’ Donia Fisher, freelance journalist, staat erop. Ik heb ze gisteren laten maken met de achterliggende gedachte dat mensen altijd op zoek zijn naar een soort houvast in de vorm van een hokje waarin ze je kunnen plaatsen.

‘Heeft-ie je nummer dan niet?’ mompelt ze verbaasd.

Als goede vriendin van Joost, zoals ik mezelf introduceerde, sloeg dit laatste gebaar natuurlijk helemaal nergens op. Ik negeer haar vraag en sta snel op. ‘Dank jullie wel voor alles.’

‘Ghuraag gedaan, muhvuhrouw,’ en ‘jij ook buhdankt,’ giechelen ze door elkaar heen.

‘You’re welcome,’ antwoord ik zo bekakt mogelijk.

Ik laat ze proestend achter.

Het is dat ze zo ongelofelijk dom waren, anders was ik na de eerste paar minuten al door de mand gevallen. Ik neem me voor om voortaan mijn mond pas te openen als ik van tevoren heb bedacht wat eruit gaat komen.

==

De bordjes die me in de richting van de haven van Hoorn wijzen, leiden me langs het klotsende Markermeer. De ligging van deze voormalige handelshaven die in de Gouden Eeuw roem verwierf als voc-bolwerk, biedt een uniek uitzicht over het water. Ik parkeer de auto langs een dijkje en begeef me verder te voet richting de oude haven. Is de januariwind hier kouder dan in Amsterdam of ben ik een beetje moe van mijn eerste werkdag? Ik trek mijn jas dichter om me heen en voel hoe ik begin te grijnzen; het voelt uitstekend iets omhanden te hebben.

Ditmaal neem ik de tijd om mijn volgende missie in gedachten goed voor te bereiden: ik schrijf een artikel voor de watersporttoerist die de Hoornse haven wil aandoen. Althans, dat wordt mijn dekmantel.

Na een paar honderd meter kom ik op een hoek langs een ouderwets bruin café. de volendammer lees ik op het uithangbord. Voor de deur staat een bord met de tekst: warme appeltaart met slagroom. Op een tafeltje achter het raam ligt dik donkerrood tapijt. De verlichting staat laag, in de hoek staan twee gokkasten verleidelijk met hun lampjes te knipogen. Het is drie uur ’s middags, er is geen hond op straat, maar hierbinnen oogt het gezellig druk.

Elke vorm van conversatie valt stil wanneer ik het lokaal betreed. ‘Ons kent ons’ en ik hoor niet bij ‘ons’: dat ziet iedereen, via de ogen in zijn rug of door zich nadrukkelijk naar me toe te draaien en me van top tot teen te bestuderen. Na een paar seconden, alsof er een geheim teken voor is gegeven, gaan de gasten – een stuk of tien in totaal – weer verder met het gesprek dat ze aan het voeren waren. Ik neem plaats bij het raam met uitzicht op een oude toren aan de overkant van de weg.

‘Wat kan ik voor u doen?’ vraagt de serveerster die naast me is komen staan met felle stem. Ze is al behoorlijk op leeftijd, draagt haar blonde haar in een hoge knoet en is zich vanmorgen flink te buiten gegaan aan blauwe oogschaduw.

‘Graag alvast een cappuccino. En mag ik de kaart even zien?’

‘We hebben alleen gewone koffie.’

‘Dat is ook goed,’ baal ik.

‘En daar is de kaart,’ ze wijst op een gelig plastic menu dat in een roestig metalen klemmetje voor me op het hoogpolige tafelkleed staat.

‘Prima.’ Ze blijft wachten totdat ik een keuze heb kunnen maken uit diverse broodjes: kaas, ham, warm vlees en bal. Ook hebben ze tosti’s; kaas, kaas-tomaat, ham-kaas en hawaï. Ik bestel verse warme appeltaart met slagroom, waarna ik enkele minuten later een door de magnetron opgewarmd baksel geserveerd krijg.

Zodra ik de laatste hap achter mijn kiezen heb, staat de vrouw van de bediening alweer naast me. Waar de kwaliteit wellicht te wensen overliet, is de service top. In Amsterdam moet je gemiddeld een kwartier zwaaien voordat je de aandacht hebt getrokken.

‘U bent niet van hier, is het wel?’ vraagt ze luid, de conversatie van de rest van de gasten verstomt onmiddellijk.

‘Ik ben journalist,’ hoor ik met gemak mijn mond uit rollen. Ik was vroeger iemand die nooit loog, tegenwoordig schijn ik niet anders meer te doen. En het gekke is: ik geniet ervan.

‘O ja? Waarvoor?’ Inmiddels zijn alle ogen op mij gericht.

‘Freelance: ik schrijf voor verschillende bladen. Momenteel werk ik aan een stuk over de havens in Noord-Holland.’

‘Nou, dan zit je in elk geval goed hier,’ zegt een man die aan de bar zit. Ook al hoort deze opmerking in mijn ogen niet thuis in de categorie grap, toch heeft hij de meeste aanwezigen ermee aan het lachen gekregen.

‘En ik dacht, waar anders te beginnen dan in Hoorn?’

Instemmend geknik en gemor.

‘Is dat nu...’ Ik wijs op de toren tegenover me.

‘Ja natuurlijk is dat de Hoofdtoren. En daarnaast zie je het beeld van de scheepsjongens van Bontekoe. Maar dat kent iedereen nu wel, met die film en zo. Ze willen er allemaal mee op de foto in de zomer, de toeristen bedoel ik.’

‘Ik wil graag een stuk schrijven over de Hoornse haven zoals niet iedereen die kent.’ Dat klonk behoorlijk intelligent en tegelijkertijd toch vaag genoeg.

‘Wat bedoelt u?’ De serveerster trekt haar wenkbrauwen hoog op waarbij haar blauwe oogschaduw nog duidelijker zichtbaar wordt.

‘Uhm, ik wil me concentreren op de watersportliefhebber. Hoe kom je in Hoorn met je boot op de mooiste plekjes te liggen? En waar moet je daarna naartoe voor de gezelligste borrel, enzovoorts.’

Mijn kletsverhaal heeft effect. Onuitgenodigd schuiven er twee mannen bij me aan. Ze hebben doorleefde koppen met een rode kleur, alsof ze hun tijd op zee doorbrengen, of in de kroeg. Waarschijnlijk beide. Ze geven me geen hand, maar wel hun namen; Piet en Klaas. Nu woon ik – anders dan de meisjes zojuist vermoedden – al mijn hele leven in Nederland, toch weet ik zeker dat ik nooit eerder met zowel een Piet als een Klaas aan tafel heb gezeten. Een half uur met de auto van Amsterdam en je belandt daadwerkelijk in een heel andere wereld. Ik stel me op mijn beurt aan hen voor.

‘Donia?’ Piet kijkt me raar aan. ‘Wat is dat nu weer voor ’n naam?’

‘Mijn naam is van Friese oorsprong.’

‘Deze streek heet dan wel West-Friesland, maar we hebben niets op met die Friezen,’ aldus de norse reactie van Piet.

‘Wat weet je zoal over Hoorn?’ wil Klaas weten.

‘Ik heb me nog niet echt in de materie verdiept,’ antwoord ik bedachtzaam. ‘Ik dacht, laat ik eerst ’ns even gewoon rondkijken, inspiratie opdoen. Maar vertel: als je hier een ligplaats zoekt voor een boot, mag je die dan zelf uitkiezen?’

Vanaf de bar roept iemand: ‘Nou, dan ken je beter eerst effe de havenmeester om een plekkie vragen.’ Er wordt hard om de grappenmaker gelachen, al snap ik weer niet precies wat er zo grappig was.

‘En eh... die havenmeester, houdt hij precies bij wie hier ligt met zijn boot?’

‘Waarom wil jij dat allemaal weten?’ Klaas houdt zijn blauwgrijze ogen strak op me gericht. Als ik wegkijk, glijdt mijn blik over zijn bovenarmen, die zijn bijna vierkant en knellen in de mouwtjes van zijn t-shirt.

Piet komt zijn vriend te hulp: ‘Ja, waarom?’ Hij leunt naar me toe over het tafelkleed.

Help! Wat heb ik verkeerd gezegd? Ik voel hoe mijn wangen rood kleuren, terwijl ik in uitvoerige bewoordingen beken dat ik de ballen verstand heb van watersport en alles wat daarbij komt kijken. Ik voeg eraan toe dat het me juist daarom zo’n leuk idee leek om erover te gaan schrijven.

‘Waarom Hoorn?’ wil Klaas weten.

En dan neem ik een gok die ik achteraf gezien beter niet had kunnen nemen. ‘Ik ben ooit op reis ene Joost Dekker tegengekomen.’ De gezichten van de mannen betrekken. ‘Hij komt hier uit de buurt, misschien kennen jullie hem wel.’ Mijn laatste restje geloofwaardigheid verdwijnt als badwater door het afvoerputje. ‘Goed, het leek me gewoon een leuk idee, dus toen dacht ik...’ Ik maak mijn zin niet af.

Klaas en Piet zijn tegelijkertijd opgestaan. Zonder verder gedag te zeggen keren ze terug naar hun plek aan de bar. De zaak valt doodstil. Hierna komt de serveerster me ongevraagd de rekening brengen. Iets in mij vertikt het om me zomaar bij de gang van zaken neer te leggen, toch leg ik het geld neer op het schoteltje. Ik zou het anders ook niet weten. Wat een stelletje eikels!

‘Nou goed,’ ik schraap mijn keel terwijl ik mijn jas aantrek. ‘Dank u voor de koffie en de taart. Alleen de gezelligheid liet een tikkeltje te wensen over, en dat zal ik niet vergeten in mijn artikel over de Hoornse haven te vermelden. Daar kunt u van op aan. Goedendag.’

Met een theatrale klap trek ik de deur achter me dicht. En hiermee heb ik gehoor gegeven aan mijn hardnekkige behoefte om altijd het laatste woord te hebben. Althans, zo noemt mijn ex Thomas dit verschijnsel.

Ik vraag me af of ik terug zal gaan naar de auto, maar besluit dat ik – nu ik hier toch ben – eerst wil weten of de boot van Joost op dit moment niet toevallig hier in de haven ligt. Maar hoe pak ik dat aan? Ik zal die havenmeester eens met een bezoekje vereren.

Terwijl ik de straat oversteek, voel ik hoe de bezoekers van De Volendammer me nastaren. Quasi nonchalant neem ik de Hoofdtoren van onderaf in me op. Ik baal dat ik geen cameraatje mee heb genomen, een beetje journalist of detective moet toch foto’s maken. Aan de andere kant heb ik zojuist zo’n slechte performance weggegeven, dat het nu toch niets meer uitmaakt.

Ik sta stil bij het beeld van de drie scheepsjongens van Bontekoe. Eentje staat op de muur langs het water, de tweede hangt op de muur en de laatste zit erbovenop. Ik kijk langs ze heen over de lange houten steiger die zich uitstrekt richting het open water.

Nog steeds draai ik me niet om, de bezoekers van het café mogen niet weten dat ze me niet onberoerd hebben gelaten. Ik werp een blik in de rondte, er is hier verder niemand aan wie ik de weg kan vragen. Gelukkig hangt er volop toeristische bewegwijzering. Het donkergroene, met goud omlijste pijltje stuurt me richting sluis voor het kantoor van de havenmeester. Zie je wel, ik heb die lui uit De Volendammer helemaal nergens voor nodig.

Het onbemande houten huisje draagt het opschrift havenmeester en is gelegen achter een eveneens verlaten visstalletje. Achter het raam hangt een vergeeld vel papier met daarop een marifoon- en een mobiel nummer.

Ik pak mijn mobiel en bel. Er wordt direct opgenomen.

‘Ja?’

‘Goedendag, u spreekt met Donia Fisher. Ik zou u graag een paar vragen willen stellen. Ik sta hier bij uw kantoor, maar er is niemand aanwezig.’

‘Kom d’r an.’

Er is al opgehangen.

Ik bestudeer de geopende sluizen van bovenaf. Het water slaat tegen de zijkanten en spettert tot bijna op de kade. Aan de overkant van de haven ligt een park. Links van me bevindt zich de haven. De zware boten schommelen op en neer, de drijvers knarsen onder het geweld van het gewicht dat hen keer op keer tracht fijn te persen tegen de kadewand. Aan deze kade vind je de grote huizen die – net als aan de grachten van Amsterdam – van de rijke handelaren zijn geweest. De schitterend gerestaureerde gevels leveren een fantastisch plaatje op. Deze plek ademt zijn voc-verleden uit elke porie.

Wie weet moet ik, als het met deze baan niets wordt, echt een carrière als journalist overwegen. Dat lijkt me niet eens zo’n slecht idee. Maar voorlopig is dat niet aan de orde en heb ik een niet al te hoog, maar desalniettemin vast maandsalaris met bovendien kans op een schitterende bonus. Het enige wat ik moet doen is research: overal een beetje rondsnuffelen en thuis, onder het genot van een glas wijn, de boel overdenken. Eigenlijk heb ik de ideale baan!

Ik hoor iets en draai me om. Klaas staat vlak achter me, hij draagt een dikke blauwe wollen jas en bijbehorende pet en zegt helemaal niks. Het duurt even voordat ik mijn stem heb hervonden.

‘Ach, jij,’ zeg ik uiteindelijk, ‘jij bent dus de havenmeester. Dat had je me ook weleens kunnen zeggen. Ik zou graag willen weten...’ Mijn stem slaat over. Ik schraap mijn keel en haal diep adem, ik besluit voor de gedeeltelijke waarheid te gaan. ‘Ik werk voor de verzekeraar van Dekker & Zonen. Het bedrijf verkeert op de rand van faillissement vanwege een mislukte oogst. Er ligt een schadeclaim van drie miljoen op ons bureau. Die kunnen we niet uitkeren zolang we Joost niet hebben gesproken. Aan mij de taak hem op te sporen.’

Nog steeds zonder een woord te zeggen opent hij de deur van het huisje. Als ik achter hem aan wil lopen, gebaart hij me dat ik buiten moet wachten. Wat een lastpak, die Klaas. Door het raam zie ik hoe hij de computer opstart, hij pakt er een dik logboek bij waar hij doorheen begint te bladeren. Na een paar minuten sluit hij de boel weer af.

‘Dekkers boot is de eerste week van oktober uitgevaren,’ zegt hij terwijl hij de deur alweer op slot draait.

Dit strookt met het verhaal dat Sanne me vertelde. ‘En waarheen is hij vertrokken? Kunt u dat ook zien?’

Geen antwoord.

‘Kent u Joost misschien persoonlijk?’

Nog steeds geen antwoord.

‘Ik wil alleen maar weten of u hem recentelijk nog heeft gesproken. Luister, ik ben hier niet de vijand, ik wil –’ Maar met deze zin kom ik vandaag geen tweede keer weg.

Hij kijkt me zo indringend aan dat ik het gevoel heb dat hij tot achter in mijn ziel kan kijken. ‘Vertrouw nooit iemand die dat zegt.’ En met deze woorden draait hij zich resoluut om en loopt hij terug naar De Volendammer.

Met mijn hoofd naar de toren, het water en zo’n beetje alles behalve de kroeg gericht, keer ik even later – als ik zeker weet dat Klaas verdwenen is – terug naar mijn auto.

Pas als ik een half uur later de ring van Amsterdam op rijd, voel ik me weer op bekend terrein en kom ik langzaam tot rust.

==

Na mijn terugkeer uit de gevangenis woonde Thomas tijdelijk bij me in, maar inmiddels is onze relatie voorbij en is hij teruggegaan naar zijn eigen woning in Beverwijk, die hij samen met zijn volwassen dochter deelt. We zijn – zoals dat zo mooi heet – als goede vrienden uit elkaar gegaan. Zodra ik me thuis op de bank heb geïnstalleerd, met een glas wijn in mijn hand en mijn voeten onder een dekentje, bel ik hem op.

‘Hai meissie, hoe gaat het met je?’

Meteen krijg ik het warm vanbinnen. Ik begin te vertellen over mijn nieuwe baan en de avonturen die ik vandaag heb beleefd.

Hij laat me eerst rustig uitpraten, dan vaart hij tegen me uit: ‘Ben jij helemaal gek geworden?’

‘Hoe bedoel je?’ vraag ik geschrokken.

‘Jij bent geen undercoveragent zoals Steve. Vind je niet dat je genoeg hebt meegemaakt, Donia Fisher?’

Als iemand je volledige naam uitspreekt, dan is dat meestal geen goed teken. Ik besluit dat ik geen zin heb in zijn commentaar op de wijze waarop ik mijn leven weer op de rit tracht te krijgen. Ik wilde alleen mijn verhaal aan hem kwijt en dat heb ik gedaan. ‘Misschien heb je wel gelijk, ik zal er eens rustig over nadenken. Vertel, hoe gaat het bij jullie?’

‘Daar trap ik dus niet in. Ik vind het erg onverstandig dat je in je eentje in die kroeg bent gaan rondvragen. Wie weet wat er had kunnen gebeuren.’

‘Jeetje, Thomas, doe toch eens normaal. Het was drie uur ’smiddags!’ Ik vertel hem maar niet dat de haven er volkomen verlaten bij lag. In het vervolg zal ik hem buiten mijn avonturen houden. ‘Maar goed, ander onderwerp graag. Hoe gaat het met Nicole?’

‘Goed. Ze zou eens wat moeten gaan doen, werk zoeken bijvoorbeeld.’

‘Gun haar nog wat tijd, ze heeft het zwaar gehad.’

‘Wat een onzin. Van werken is nog nooit iemand slechter geworden.’

Aha, nu heb ik je! ‘En ik dus ook niet.’

‘Nee, maar wat jij doet, dat noem ik geen baan. Een baan heb je om te eten, te drinken, een dak boven je hoofd... Jij speelt mevrouw de detective, zodat de grote jongens nog meer geld kunnen verdienen. En dat je jezelf hiermee in gevaar brengt, dat interesseert je niet eens. Jij hebt ook helemaal –’

‘Alsof wat jij doet niet gevaarlijk is,’ onderbreek ik hem. Thomas werkt in de metaalindustrie. ‘Vuurzeeën, hete kolen, weet ik veel wat. Jij omringt je dag en nacht met risico’s.’

‘Het verschil is dat ik weet waar het gevaar vandaan kan komen, jij niet. Je doet hetzelfde wat je je hele leven al hebt gedaan. Het lijkt wel alsof je niets hebt geleerd. Je loopt nog steeds, zonder er verder ook maar een seconde over na te denken, de geur van geld achterna.’

Ik schenk mezelf maar weer vol. Er is inderdaad geen moment van twijfel bij me geweest of ik wel of niet voor Steve zou moeten gaan werken. Zodra hij het bedrag waar het in deze zaak om draait had genoemd, was mijn beslissing genomen.

‘Zie je dan niet wat voor een ellende je dat heeft gebracht?’ doet hij er nog een schepje bovenop.

‘Nou Thomas, zo kan-ie wel weer. Kunnen we het alsjeblieft over iets anders hebben?’

‘Ik moet je ophangen, ik moet zo naar mijn werk.’

‘Nachtdienst?’

‘De hele week.’

Ik wil nog niet ophangen, ik wil niet alleen zijn. ‘Is Nicole thuis?’

‘Ja, ze zit op haar kamer.’

‘Mag ik haar dan nog even spreken?’

‘Nicole!’ hoor ik hem roepen. ‘Ze komt eraan, hoor. Nou, nog een fijne avond dan maar. ’

‘Dank je wel, lieverd,’ macht der gewoonte. ‘En werk ze. Doe voorzichtig.’

‘Kijk jij nou maar zelf uit je doppen. Nicole! Ik geloof niet dat ze me gehoord heeft, momentje. Ik loop naar haar toe.’

Terwijl ik gestommel aan de andere kant van de lijn hoor, rommel ik wat in mijn handtas. Ik ben op zoek naar mijn pakje sigaretten, maar haal als eerste mijn mobiele telefoon tevoorschijn. Deze geeft aan dat ik een bericht heb ontvangen.

‘Hé, Donia.’

‘Hai, Nicole. Luister, ik heb een te gekke baan!’ Hopelijk loopt zij wel warm loopt voor mijn stoere verhalen.

‘Vertel me alles.’

‘Voor een verzekeraar, ik mag fraude helpen opsporen.’ Ondertussen open ik een zojuist ontvangen sms en lees het bericht: bemoei je met je eigen zaken, of anders...

‘Tsjasses. Je zei net nog dat je nieuwe werk te gek was! Maar ja, jij bent nu eenmaal niet goed snik, dat wist ik allang.’

Ik verander vlug van onderwerp. ‘Vertel me nu eerst maar eens even hoe het met jou gaat.’

‘Beetje balen! Ik ben naar het arbeidsbureau geweest...’

Terwijl ze haar relaas doet, bel ik met mijn mobiel naar de afzender van het bericht en luister met mijn vrije oor naar de mededeling dat dit nummer geen mogelijkheid tot het inspreken van een boodschap heeft. Ik zet mijn toestel uit.

‘Kloteweer... heb griep gehad...’

Terwijl Nicole verder ratelt, ben ik nog steeds met mijn gedachten bij het dreigement. Het bericht moet haast wel afkomstig zijn van Klaas, dat kan niet anders. Maar hoe komt hij aan mijn nummer? Ik heb vast een van mijn kaartjes in De Volendammer verloren, gelukkig staat er geen adres op.

‘Donia? Donia?!’

‘Sorry, ik was even afgeleid.’

‘Wat is er dan?’

Ik besluit haar alsnog alles over mijn dag te vertellen, maar niet voordat ik haar laat beloven om niets aan Thomas te vertellen.

‘Nou, jij liever dan ik.’ Aldus haar enige reactie.

‘Maar ik heb geld nodig!’

‘Er zijn zoveel banen te vinden.’

‘Voor jou misschien, maar niet voor een semibejaarde zoals ik! Waarom heb jij trouwens nog niets gevonden? Thomas vertelde me dat je geen moer uitvoert, sinds je vrij bent.’

‘Argh, gaan we zo beginnen?’

‘Ja, we gaan zo beginnen.’

‘Alleen omdat ik niet leuk genoeg heb gereageerd op jouw avonturen.’

Ze heeft gelijk. ‘Sorry.’ Mijn fles is bijna leeg, ik schenk het bodempje uit.

‘Solly?’

‘Ik zei helemaal geen solly.’

‘Maar je zit wel aan de wijn. Heb ik gelijk of niet?’

‘Jij en je vader, jullie zijn toch zo’n lastig stel. Waarom kunnen jullie niet gewoon blij voor me zijn?’

‘Ik ben blij voor je, echt waar. En die bonus klinkt vet cool. Maar je jaagt wel een heleboel mensen tegen je in het harnas. En niet de eerste de beste. Jij hebt te maken met criminelen, zeker als het om zulke bedragen gaat.’

‘Wat bedoel je?’

‘Je snapt prima wat ik bedoel. Je gaat op zoek naar leugenaars en bedriegers met als doel ze te ontmaskeren, dat is heel iets anders dan bijvoorbeeld een baantje in een bloemenstal.’

‘Misschien voel ik me wel beter thuis tussen de boeven dan tussen de tulpen.’

We beginnen tegelijkertijd te lachen.

‘O, ik mis jullie zo, Nicole.’

‘Ik jou ook, en ik voel me zo lamlendig. Al mijn vriendinnen van vroeger wonen samen, hebben een drukke baan en werpen baby’s alsof het allemaal maar niets is. Niemand heeft ooit meer tijd om iets af te spreken! Ik vraag me af wat ik hier nog doe, weer thuis bij paps in mijn oude kamertje. Ik heb geen flauw benul wat ik wil gaan doen. Ik mag van papa iets gaan studeren, maar wat dan? Ik weet het echt niet, en dus wordt het werken. Maar met mijn cv neemt toch niemand me aan. Ik ben veroordeeld voor drugssmokkel, dus waar hebben we het over? Misschien moet ik maar gaan solliciteren bij de Aldi, achter de kassa.’

‘Dat is trouwens een heel goede winkel, hoor. Er zit er hier een om de hoek, ze verkopen er prima wijn.’ Ik sta op en pak een tweede fles.

‘Leuk voor je. Maar wil jij er werken?’

‘Nee. Als ik jou was zou ik kiezen voor een opleiding.’

Nicole is een paar jaar ouder dan Julia, maar ze is uit ander hout gesneden. Mijn dochter bezit duidelijk de genen van haar vader, ze is altijd al ondernemend geweest. Ze is gek op geld, en absoluut niet te beroerd om er hard voor te werken. Nicole is meer een denkertje.

‘Maar wat voor studie moet ik dan kiezen?’

‘Pfieuw, weet ik veel. Daar moet je zelf achter zien te komen. Heb je al informatie ingewonnen, brochures aangevraagd en zo?’

‘Nee.’

‘Ga dat dan eerst maar eens doen.’

‘Vooruit. Misschien heb je wel gelijk.’

Fijn, misschien heb ik nu weer wat punten bij Thomas gescoord. We kwekken verder over van alles en nog wat tot er niets meer te zeggen valt. Tegen de tijd dat we ophangen, blijkt ook de tweede fles leeg te zijn. Ik zuip toch wel erg veel de laatste tijd, denk ik beneveld. Vanavond wordt er niet meer gedanst, ik ga gelijk naar bed.

==

Julia belt me ’s morgens al om acht uur wakker, ik heb barstende koppijn. Maxime kan vandaag niet naar de crèche, ze heeft vannacht gespuugd. Ik kleed me aan en spoed me erheen. Toen ik Julia kreeg was ik jong, achteraf gezien misschien wel te jong. Haar opvoeding besteedde ik uit aan nanny’s. Nu ik wat ouder ben, heb ik meer rust om aandacht te geven aan de dingen die belangrijk zijn in het leven. Dat ik het zo leuk zou vinden om oma te zijn, had ik van tevoren nooit kunnen bedenken.

Als ik even later bij Julia binnenkom, heeft ze haar jas al aan. Ze merkt op dat ik er vanmorgen niet zo florissant uitzie en vliegt vervolgens de deur uit om de zaak te openen. Maxime wordt wakker van de voordeur die dichtslaat. Ik ga meteen naar haar toe.

‘Goeiemorgen, lieve schat van me, was jij zo ziek vannacht?’ Met een gelukzalig gevoel til ik haar uit haar bedje. ‘Zal ik jou eens lekker in badje doen?’

Ze brabbelt vrolijk terug, ze lijkt zich vanmorgen een stuk beter te voelen. Nadat Maxime in bad is geweest, smeer ik haar in met de zalf uit de tube die op de plank boven de commode ligt. Maxime heeft last van chronisch eczeem, de ene keer is het ernstiger dan de andere, vandaag heeft ze een slechte dag. Hierna trek ik haar warme kleertjes aan en neem ik haar mee naar de tafel waar ik haar in de kinderstoel zet. ‘Zal ik ontbijt voor ons maken?’ Ze reageert enthousiast, ik geef haar iets om mee te spelen en ga koffie zetten.

Vanuit Julia’s krappe keukentje heb ik zicht op de P.C. Hooftstraat onder me. Mijn dochter bewoont een etage boven een luxe lingeriezaak, waar ik nog geen stringetje kan betalen. Ze kon deze driekameretage via via voor een prikkie huren, negenhonderd euro per maand is in Oud-Zuid absoluut niet duur. De woning is slecht onderhouden en lijkt in niets op de schitterend verbouwde zaak die eronder ligt, laat staan op de paleizen die ze hiervoor gewend was. Toch snap ik heel goed dat Julia zich juist hier heeft gevestigd. Ondanks het feit dat ik sinds mijn verblijf in India anders tegen materiële zaken ben gaan aankijken, blijft dit mijn favoriete buurt van Amsterdam. Dat heeft alles te maken met de internationale allure en de mooi uitgedoste mensen die je hier aantreft.

Nadat we hebben ontbeten, zet ik Maxime in de box, ze begint meteen te spelen. Waar ze vannacht ook last van had, het is helemaal over. Dat heeft ze wel vaker, zo’n ééndagsgriepje. Aangezien ik voorlopig toch nergens heen ga, installeer ik mezelf achter de computer. Ik ga internet op en open mijn hotmailaccount. Mijn contract is binnen, ik print het uit en lees het door. Alles lijkt er goed in te staan. De uitvoerige uitsluitingclausule waarbij alle aansprakelijkheid indien mij tijdens een onderzoek iets mocht overkomen voor mezelf is en niet voor de verzekeringsmaatschappij, doet me even stilstaan bij de opmerking die Thomas gisteren maakte. Ach, dat gezeur! Dat hij nou kan leven van een hongerloontje, zo zit ik gewoon niet in elkaar. Ik onderteken het contract en ga op zoek naar een envelop en postzegels in het kastje onder Julia’s bureau.

Laat ik me nu maar op mijn nieuwe werk concentreren. Ik moet erachter zien te komen wat er mis is gegaan met die oogst, en aangezien mijn groene verleden beperkt is tot het geven van opdracht tot aanleg en onderhoud van een tuin, wordt het inwinnen van informatie mijn eerste stap. Ik googel op ‘zaad’, en kom op allerlei obscure sites terecht. Ik specificeer en beland bij een artikel over de Nederlandse zaadhandel:

==

Het oudste geschreven bewijs van de handel in zaden stamt uit 1378. Daarin is sprake van de aankoop van uien-, peterselie-, sla- en spinaziezaad door de bisschop van Utrecht. Daarna is pas weer sprake van zaadhandel in 1442, in West-Friesland. Hier zal later het centrum van de zaadproductie gevestigd worden.

De eerste bekende, grootschalige commerciële zaadproductie dateert uit de zeventiende eeuw, waarna deze explosief uitgroeit en wereldfaam verkrijgt. Dankzij de toegenomen koopkracht van de gewone burgerij en de groeiende vraag naar groentegewassen maakt de handel in zaad in de negentiende eeuw een ongekende stijging door.

Na de Tweede Wereldoorlog zijn de meeste bedrijven uitgegroeid tot zaadveredelingsbedrijven, waarbij de voortdurende verbetering van rassen met bijzondere eigenschappen een centrale plaats inneemt.

==

Het gepruttel van mijn kleindochter die haar stembanden oefent, doet me opkijken. Ik geniet van het geluid, ze oefent de a-klank. Zodra ze doorheeft dat ze mijn aandacht te pakken heeft, is het gedaan met de rust. Ik beslis dat ik heus niet per se alles van de geschiedenis van tuinbouwzaad af hoef te weten, en sluit de computer af. Ik til haar op en knuffel haar totdat ze het uitkirt van de pret. Hierna geef ik Maxime een drinkbeker gevuld met limonade en een Liga, waarmee ze vakkundig de hele boel ondersmeert. Ze is helemaal niet meer ziek, als ze vandaag rustig aan doet, kan ze morgen gewoon weer naar de crèche. Ik bedenk dat we zo maar wat boodschappen moeten gaan halen.

Als ik even later achter de kinderwagen loop, word ik opgeschrikt door een scootertje dat vlak langs ons heen scheurt. Het is een lichtblauwe Vespa; een klassieker. Voorheen kende ik ze alleen van het straatbeeld in Zuid-Europese landen, maar tegenwoordig zie je die dingen steeds vaker in Amsterdam. Onze hoofdstad kan zich steeds meer meten met steden als Rome, Florence en Barcelona.

In de Albert Heijn is het een drukte vanjewelste. Tegen de tijd dat ik het gebouw opgelucht en met volle boodschappentassen verlaat, staat me buiten een onaangename verrassing te wachten. Het regent en het ziet er niet naar uit dat de donkere wolken spoedig zullen overdrijven. Ik besluit tempo te maken.

Als het halverwege de Van Baerlestraat steeds harder begint te plenzen, kies ik er alsnog voor om tijdelijk te schuilen. Mijn oog valt op een van de vele winkels die aan de overkant langs de route liggen. Het is een uitzendbureau, met achter de winkelruit een bordje ‘personeel gevraagd’. Misschien valt deze hoosbui niet toevallig net nu op mijn hoofd. Ik steek over en ga naar binnen.

‘Kan ik u helpen?’ Een blozend meisje met halflang donkerblond haar dat meedogenloos elke kant behalve de juiste opkrult, kijkt me vanachter haar hippe paarse brilmontuur vragend aan.

‘Ja, graag. Heeft u ook vacatures in de zaadhandel?’

De intercedente kijkt me aan alsof ze het in Keulen hoort donderen.

‘Kijk, het zit namelijk zo, ik ben opgegroeid in West-Friesland,’ licht ik toe. ‘Mijn ouders hadden daar een zaadbedrijf.’

Ze kijkt opgelucht, nu ze weet wat ik bedoel. ‘Wij zijn een uitzendbureau dat voornamelijk is gespecialiseerd in horeca-, schoonmaak-, administratief en technisch personeel. Het klinkt alsof u met uw vraag beter terecht kunt bij een bureau dat gespecialiseerd is in de bemiddeling van agrarisch personeel, maar die zult u niet vinden in deze regio.’

‘Aha, ik zou dus beter ergens in de kop van Noord-Holland bij een uitzendbureau kunnen informeren?’ Logisch, dat had ik zelf ook wel kunnen verzinnen.

‘Ja, dat wil ik u adviseren. Dat ligt het meest voor de hand. Maar als u een momentje heeft, misschien kan mijn collega u verder helpen, zij komt uit die streek, ziet u.’ Ze loopt naar achteren.

Maxime ligt te slapen, ik haal het regenkapje van de kinderwagen. Hierna neem ik een kijkje bij de vacatures die op een prikbord hangen. De maandsalarissen die erbij vermeld staan, zouden me nog geen week per maand in mijn levensonderhoud kunnen voorzien.

Als de intercedente terugkomt, overhandigt ze mij een roze papiertje met daarop een naam en telefoonnummer. ‘Alstublieft. Deze vrouw heeft een agrarisch uitzendbureau in de buurt van Hoorn. Zij kan u waarschijnlijk wel verder helpen.’

Ik bedank haar voor haar hulp en manoeuvreer de kinderwagen weer naar buiten. Het is inmiddels nagenoeg droog. Met een tevreden gevoel keer ik huiswaarts. Ik ben een moderne, geëmancipeerde, werkende oma die in staat is om werk en privé moeiteloos met elkaar te combineren.

==

Aangezien Julia de auto zelf nodig heeft en ik slechts een kwartiertje met de tram vanaf het Centraal Station woon, reis ik vanmorgen per trein naar Hoorn. Hier heb ik een afspraak met Hennie, de eigenaresse van het agrarisch uitzendbureau. We ontmoeten elkaar op haar voorstel vlak bij het station, in de Bagel & Beans, onder het genot van een heerlijke cappuccino.

Hennie is een zeer vrouwelijke dertiger met lang blond haar. Ze draagt een jurkje met diep decolleté, een brede ceintuur om de taille benadrukt haar weelderige vormen. Welke man zou er niet voor haar willen werken?

Voor me op tafel liggen een nieuw aangeschafte blocnote en mijn visitekaartje. Ik schrijf zogenaamd voor een nieuw tijdschrift dat ik Terug naar de natuur heb genoemd. Het is een beetje een suffe naam, maar ik wist zo snel niets beters te verzinnen. Ik leg haar uit waar het over gaat. ‘Het blad zal eenmaal per kwartaal verschijnen en de nadruk zal komen te liggen op de groeiende belangstelling van de mens voor de natuur. Banen die te maken hebben met de agrarische sector, spreken nu eenmaal tot de verbeelding. Denk maar aan het onverwachte succes van “Boer zoekt vrouw”. Maar ook de zaadhandel wil ik graag belichten, want daar weten we met z’n allen in feite veel te weinig van af.’

‘Absoluut, er is veel te weinig bekend over de land- en tuinbouwsector. De media besteden volop aandacht aan de cao-onderhandelingen voor ambtenaren, tegenvallende leerprestaties op zwarte scholen, buitenlandse politieke kwesties en milieudilemma’s. Maar over de mensen die ons daadwerkelijk van ons dagelijks brood, groente, fruit en melk moeten voorzien, horen en lezen we nauwelijks iets. Mensen weten nauwelijks meer iets van de producten die ze uiteindelijk als dagelijks voedsel op hun bord krijgen, of van de manier waarop die worden geproduceerd. Men is er compleet van vervreemd.’

‘Hennie, je hebt helemaal gelijk. We hebben het tegenwoordig steeds drukker met z’n allen. Kinderen spelen viool, zitten op taekwondo en klassiek ballet. Hun ouders hebben allebei een baan, een au pair of kinderdagverblijf zorgt voor de opvoeding en natuurlijk gaan we het liefst een paar keer per jaar op vakantie naar het buitenland.’ Ik beschrijf mezelf in mijn vorige leven. ‘En zolang er voedsel te koop is in de supermarkten, en dat is er volop, zal het ons een zorg zijn waar het precies vandaan komt.’

‘Maar dat is toch waanzin?!’

‘Ik moet je eerlijk bekennen dat ik er zelf ook vrij weinig vanaf weet.’ Ik kan mezelf nu ook weer niet helemaal verloochenen. ‘Hoe gaat het eigenlijk met de sector, nu we het er toch zo over hebben?’

‘We hebben te maken met een krappe arbeidsmarkt, met name in de zaadbranche heerst een gigantisch tekort aan kundig personeel. Voor mij een leuke uitdaging natuurlijk. Iedereen is heel alert of er geen kapers op de kust zijn, want als je bijvoorbeeld een goede schoner of sorteerder hebt, wil je hem vanzelf niet kwijt!’

Ik doe alsof ik druk aan het schrijven ben.

‘Laat ik een voorbeeld geven: als ik de opdracht krijg om een geschikte veredelaar te vinden, ga ik allereerst het internet op. Soms hebben mensen zichzelf al aangeboden op Monsterboard. Meestal is dit niet het geval en moet ik actief op zoek gaan. Dan komt het aan op connecties. Nu heb ik hier in Hoorn op school gezeten en heeft men mij door de jaren heen wel leren kennen waar het gaat om het vinden van vakbekwaam personeel. Maar dan valt het nog niet mee, want...’

Hennie zit nog steeds op haar praatstoel. Waarom heb ik ooit gedacht dat dit gesprek me helderheid zou kunnen verschaffen in mijn zaak? Ik ben naarstig op zoek naar een manier om het gesprek de juiste kant op te sturen, als ze me onverwachts blozend aankijkt en vraagt: ‘Begrijp je wel?’

Ik knik, hoewel ik werkelijk geen benul heb waar ze het over heeft, en ik neem me voor om vanaf nu goed op te letten.

Hennie ratelt tot mijn opluchting vrolijk verder. ‘Weet je wel dat de jaaromzet in de zaadteelt in Nederland geschat wordt op negenhonderd miljoen euro per jaar, waarvan zo’n tachtig procent uit export? Wij leveren bloemenzaad aan China, Rusland en de Verenigde Staten, maar ook aan grote delen van Europa. Eigenlijk komt ons Nederlandse zaad zo’n beetje overal op de wereld terecht. Kijk, dat bedoel ik dus met de desinteresse van de media. Dat lees je nergens terug!’

‘Tulpen en kaas... ja. Maar Nederland Zaadland?’

‘Realiseer je je dat vier van de tien grootste zaadbedrijven ter wereld in Nederland gevestigd zijn? Vorig jaar is een van die bedrijven opgekocht, voor een half miljard euro!’

Nu ben ik oprecht verbijsterd. ‘Een half miljard?!’

‘Ja, dat bedoel ik dus. Daarom zeg ik altijd: zaad is onderbelicht! Neem bijvoorbeeld een tomatenzaadje: dat kan, afhankelijk van het soort, vijftien cent per stuk opleveren.’

‘Toe maar.’ Ik kijk alsof ik onder de indruk ben en blader wat door mijn aantekeningen, ze zijn nauwelijks leesbaar en slaan helemaal nergens op. Het is de hoogste tijd om dit gesprek mijn kant op te sturen. ‘Je zei eerder dat er een bedrijf was overgenomen?’

Ze knikt.

‘Dat was vast een grote onderneming als het om zo’n groot bedrag gaat. Maar je hebt natuurlijk ook een heleboel kleinere zaadbedrijven.’

Nogal wiedes, zie ik haar denken.

‘De concurrentie lijkt me moordend als je te maken hebt met zulke grote bedragen.’ Ik las een kleine pauze in. ‘Gaan er eigenlijk veel kleine bedrijven op de fles?’

‘O ja, laatst nog. Dekker & Zonen, gevestigd in Enkhuizen, sinds 1890 of zoiets, gerenommeerd in de wijde omgeving. Triest verhaal. De eigenaar heeft zichzelf van kant gemaakt.’

‘Maar voor jou een geluk bij een ongeluk. Ik neem althans aan dat hun werknemers daarna bij jou aanklopten voor een nieuwe baan.’

‘Absoluut,’ straalt ze.

‘Ik zou graag met wat mensen uit het vak willen spreken. Liefst die hebben gewerkt bij een oud en klein bedrijf, zoals Dekker-en-nog-wat.’

‘Je bedoelt Dekker & Zonen. Weet je, je moet er rekening mee houden dat je te maken hebt met West-Friezen. Dat zijn geen gemakkelijke praters, als je gewoon doet dan doe je al gek genoeg. Niet iedereen zit erop te wachten om in een of ander magazine te komen. Maar misschien weet ik wel de juiste persoon voor je. Hij heet Bram en hij werkte bij Dekker als zaadschoner.’

‘Ik weet eerlijk gezegd niet wat zo iemand precies doet,’ beken ik.

‘Ik bel hem wel eventjes op, dan kan hij je dat mooi zelf uitleggen, als hij tenminste zin heeft om mee te werken.’ Ze voegt de daad bij het woord en haalt haar mobiel tevoorschijn. ‘Hij is net met pensioen en weet werkelijk alles wat er valt te weten over zijn vak. Jammer dat hij ermee is opgehouden. Voor een enkele specifieke klus mag ik zo nu en dan nog wel zijn hulp inroepen, heeft-ie gezegd. Bram! Hallo, met Hennie spreek je...’ Ze gebaart me ondertussen dat ze hem aan de andere kant van de lijn heeft. Alsof ik dat nog niet doorhad!

Na afloop van het gesprek krijg ik zijn telefoonnummer. Hierna nemen Hennie en ik afscheid van elkaar, ze moet snel naar een volgende afspraak en dat komt me niet slecht uit. Voordat ze vertrekt, moet ik haar beloven dat ik haar het resultaat van onze ontmoeting zal toezenden en dat beloof ik.

==

Op de weg terug naar het station verkeer ik in dubio. Pak ik de eerstvolgende trein terug naar Amsterdam of zal ik nog even in Hoorn blijven rondhangen? Ik ben er nu tenslotte toch.

Terugkeren naar de verlaten haven met zijn chagrijnige – en potentieel gevaarlijke – havenmeester lokt me niet. Dat heeft niet eens zozeer te maken met dat achterlijke sms’je dat hij me stuurde, al vraag ik me wel nog steeds af waarom hij dat heeft gedaan. Het zou me verbazen als de boot van Joost er nog ligt. De haven is niet zo heel erg groot, en dat zou iemand wel zijn opgevallen. Feit blijft dat ik zonder Joost geen goed inzicht kan krijgen in wat er mis is gegaan bij de firma Dekker. Joost was immers degene die dagelijks met het zaad en de gewassen in de weer was. Alleen hij kan me vertellen wat er precies mis is gegaan tussen hem en zijn broer. In feite is zijn verdwijning tot op heden mijn beste aanwijzing dat er met de claim meer aan de hand is dan je op het eerste gezicht zou denken, ook al schijnt hij wel vaker met de noorderzon te zijn vertrokken.

Waarom wilde Joost het bedrijf met zijn broer voortzetten als hun samenwerking al van tevoren gedoemd was te mislukken? Volgens Sanne weet Joost niet eens dat Mark dood is. Dat blijft iets onvoorstelbaars. Heeft ze er eigenlijk wel alles aan gedaan om hem te pakken te krijgen? Ze zal getracht hebben hem te bellen, misschien heeft ze hem zelfs wel gemaild. Een envelop met donkere rand heb ik in elk geval niet zien liggen tussen de post op zijn bureau. Zou Joost zelf vanaf zijn boot niet een keer hebben gemaild of gebeld? Dat zou natuurlijk wel uit zijn nota’s kunnen blijken.

En zo sla ik diep in gedachten linksaf, richting de flats langs het spoor. De kans Joost daar nu aan te treffen is nihil, toch speel ik even met deze gedachte.

==

Als ik aankom bij het flatgebouw, staat de benedendeur weer gewoon open, het trappenhuis stinkt naar rottend huisvuil. Bij het beklimmen van de treden raak ik buiten adem, mijn ongezonde levensstijl wreekt zich.

Als ik op de juiste etage aankom, bots ik bijna tegen Klaas op. Shit, wat doet hij hier?! Hij heeft een kartonnen verhuisdoos in zijn armen die hij een tiental centimeters boven de grond loslaat. Er volgt glasgerinkel. De deur naar de zitkamer gaat open, maar nog voordat ik kan zien wie er om de hoek komt kijken, schreeuwt hij over zijn schouder: ‘Onmiddellijk terug jullie!’ Ik hoor het gegiechel van de Muppets op de achtergrond.

‘Wat is hier aan de hand?’ Ik probeer te verhullen dat ik ben geschrokken, maar hoor aan mijn stem dat ik daar niet in ben geslaagd.

‘Jij bent hier niet welkom.’ Hij stapt op me af.

Het nauwe trappenhuis biedt nauwelijks genoeg ruimte voor ons allebei. In een reactie grijp ik de trapleuning achter me vast, met een blik over mijn schouder zie ik dat een eventuele val drie etages onder me op de stenen vloer zou eindigen. Gaat hij me over de balustrade kieperen?

‘Zou je heel alsjeblieft een klein stukje opzij willen gaan?’ vraag ik voorzichtig.

Hij verzet geen stap. ‘Ik moet eerst ’ns met je praten.’ Zijn adem ruikt ondanks het vroege tijdstip, het is nog geen twaalf uur, naar bier.

Ik kalmeer mezelf met de gedachte dat hij zich wel drie keer zal bedenken voordat hij zoiets stoms zal doen. Het is klaarlichte dag en er zijn getuigen in de buurt.

‘Ze zeggen dat jij die drugsdealer bent die in Thailand heeft vastgezeten.’ Wie heeft me de vorige keer herkend? Het doet er niet toe. Het spreekwoord van die klok en de klepel is elke keer van toepassing als het gaat om het beeld dat mensen van me hebben gekregen uit de krant.

‘Dat klopt. Trouwens, jij lijkt me ook geen lekkertje.’

Kennelijk vat hij dit op als een compliment en hij geeft me wat ruimte, ik doe een stapje naar voren.

‘Vertel, wat kom je hier doen?’ wil hij weten.

‘Dat weet je best. Ik ben op zoek naar Joost.’ Voor de zekerheid manoeuvreer ik mezelf richting de veilige achterwand van het trappenhuis.

‘Vraag het aan Sanne, de vrouw van zijn broer.’

‘Goh, die ken jij dus ook al.’

‘Luister, ik heb er allemaal niets mee te maken.’ Hij kijkt me dreigend aan.

‘Behalve dat je voor hem aan het verhuizen bent geslagen.’ Ik wijs naar de kartonnen doos die achter hem staat. ‘Heeft Joost je misschien gevraagd wat spullen voor hem op te halen?’

‘Dat is niet voor hem, maar voor die meiden. Ik help ze verhuizen.’

‘En waarom zou ik jou geloven?’

Terwijl Klaas nadenkt over zijn antwoord, schuurt Vommit langs mijn benen, de deur naar de zitkamer staat nog op een kier. Ik heb zicht op het grote bureau dat nog steeds onder een grote berg papier verstopt gaat. Het is nu of nooit. Ik zet een stap naar de voordeur, maar Klaas blokkeert de doorgang.

‘Zeker nog steeds op zoek naar die ene klassenfoto?’

‘Ga je me er nog langs laten, of hoe zit dat?’

‘Waarom zou ik?’

Wat Klaas hier vandaag ook doet, hij is er niet om mij van dienst te zijn, zoveel is me wel duidelijk. En over het sms’je durf ik al helemaal niet meer te beginnen ‘Nou, dan ga ik er maar weer eens vandoor.’

‘Lijkt me een goed plan.’

Ik probeer mezelf in te houden door niet de trap af te rennen.

==

Eenmaal veilig op straat, terwijl ik terugloop naar het station, belt Steve.

‘Hé, Donia, hoe gaat-ie?’

‘Mwah.’ De schrik over mijn ontmoeting met Klaas begint langzaam weg te ebben. ‘En met jou?’

‘Schiet je al een beetje op?’ Steve laat zich niet afleiden.

Nee, mijn intuïtieve aanpak schiet werkelijk voor geen meter op. Maar dat zeg ik natuurlijk niet. ‘Ik doe mijn best,’ antwoord ik. ‘Ik ben bij Sanne langs geweest, en ze liet me binnen. Ik mocht niet in het bedrijf rondkijken, daarvoor moet ik eerst een nieuwe afspraak met haar maken. Ook de zoektocht naar Joost heeft me nog niets opgeleverd. Eigenlijk hoop ik dat jij me daarbij kan helpen. Ik wil graag weten waar hij voor het laatst heeft gepind. En of hij de laatste tijd zijn e-mail nog heeft opgehaald, en zo ja waarvandaan. Dat zijn toch zaken die jij kan achterhalen?’

‘Dat gaat wel lukken, denk ik. Maar we kunnen de claim prima zonder Joost afhandelen.’

‘Ik snap wat je zegt, zo meteen zitten er twee achter onze vodden aan voor die uitkering. Toch zou ik hem graag willen spreken, hij is tenslotte mede-eigenaar van het bedrijf. En als we nu eens weten in welke haven hij zijn boodschappen doet...’

‘Natuurlijk, je hebt gelijk. Ik zal kijken wat mijn oud-collega’s voor je kunnen doen. Maar Donia, ik denk dat jij je wat beter moet gaan focussen. Hun advocaat heeft ons laten weten te zullen overgaan tot een eis van uitkering in kort geding als we niet snel over de brug komen.’

‘Dus als ik niet snel met iets goeds op de proppen kom waarmee we fraude kunnen bewijzen, dan gaat het over?’ Zo gemakkelijk laat ik mijn eerste project niet door mijn vingers glippen!

‘Daar komt het wel op neer, ja.’

‘Maar ik ben pas begonnen! Geef me iets meer tijd.’

‘Dat zal helaas niet gaan. Je hebt nog maar een paar dagen.’

‘Nou, dat is dan flink balen. Ik zal mijn best doen, meer kan ik niet beloven.’

Het blijft stil aan de andere kant van de lijn.

‘Nog even heel iets anders: om wat voor zaad gaat het hier eigenlijk?’

‘Dat kan ik zo voor je nakijken. Het gaat, geloof ik, om uien. Eén moment.’ Zo te horen typt hij iets in op de computer. ‘Hier heb ik het.’ Hij maakt instemmende geluidjes terwijl hij iets doorleest. ‘Drie miljoen euro, voor een stel uien!’

‘Het gaat om het zaad,’ spreek ik hem belerend toe.

‘Dat zal best, maar dan nog!’

‘Ik ben er inmiddels aan gewend. Weet jij bijvoorbeeld dat één zaadje voor een tomatenplantje tot wel vijftien cent waard kan zijn? Laat staan een hele oogst, reken maar uit.’

‘Wat ik veel interessanter vind: denk je dat je al iets op het spoor bent?’

Omdat ik niet precies weet wat ik op deze vraag zal antwoorden, probeer ik tijd te rekken. Ik kijk eens even rustig om me heen, veel is er niet te zien. De lucht is grijs, maar tussen de wolken door schijnt net dat kleine beetje waterige zon waar Nederland zo beroemd om is. ‘Het is nog erg ondoorzichtig, maar dat komt ook omdat ik niets van zaad afweet en dus eerst heel wat moet bijleren. Maar wat erachter zit?’

‘Nou?’ dringt Steve aan, terwijl ik naar de juiste woorden zoek om mijn gevoel te verwoorden.

‘Er is hier absoluut iets heel bizars aan de hand, maar ik weet nog niet wat het is.’

Steve lijkt tevreden met dit antwoord. We spreken af dat ik contact met hem zal opnemen als ik behoefte heb aan overleg en daarna verbreken we de verbinding.