Judith & Sabine van Vugt

colombiaans carnaval

==

© 2011 Judith & Sabine van Vugt

Omslagontwerp Studio Ron van Roon

Foto auteurs © Bart Broeze Photography

Uitgave in MM Boeken april 2011

Landkaart, typografie en zetwerk ZetProducties

Druk Bercker, Kevelaer

Alle rechten voorbehouden

www.mmboeken.nl

www.colombiaanscarnaval.nl

www.facebook.com/colombiaans.carnaval

http://twitter.com/ColomCa

1 - Welkom in de jungle

==

Het is twaalf uur en ik heb geen idee hoe lang het nog reizen is naar El Amargal. Bootsman Jaron loopt een tienda binnen, overlegt en verdwijnt het dorp in. Er zit niets anders op dan te wachten tot hij terugkomt. Er loopt een vrouw naar me toe met een plastic stoel, ze gebaart me te gaan zitten. Ik plof neer. ‘Tinto?’ vraagt ze terwijl ze naar de thermoskan in haar hand knikt. Koffie, daar ben ik aan toe. Even later komt ze vriendelijk lachend terug met een bord gefrituurd deeg, druipend van het vet. Het kind dat mijn backpack droeg staat naast me te dralen zonder me aan te kijken. Ik stop hem een muntje in de hand. Binnen de kortste keren is hij terug met een blikje Coca Cola. Als dat ultieme symbool van Amerikaans kapitalisme hier als grootste lekkernij geldt, zal Nuquí geen links farc-bolwerk zijn. Alsof dat het joch iets kan schelen. Hij biedt me een slok aan. Ik voel aan het lauwe blikje en besluit me bij de al net zo mierzoete koffie te houden. Terwijl ik het lauwe kapitalisme overpeins, gaat het steeds harder regenen. De regen is ook lauw.

Ik schuif onder een afdakje en sla het speciaal voor deze zoektocht aangeschafte rode notitieboekje open. De regen drupt uit mijn haar op de eerste bladzijde en laat van de aantekeningen die ik bij Daphne thuis heb gemaakt alleen een uitgelopen vage vlek over. Snel steek ik het boekje weg en pak mijn mobiel. Nul streepjes. Medellín was de laatste plek waar ik nog bereik had. Het voelt bevrijdend. Ik bekijk mijn eerder ontvangen sms’jes. Welkom in Colombia, van maar liefst vier providers. Wat een warm onthaal. Maar vanaf nu ben ik onbereikbaar. Voor iedereen. De jungle zal me vast niet zo hartelijk verwelkomen.

==

Hey sexy, al onderweg? Van de ene jungle naar de andere... Hoop dat je vindt wat je zoekt. x A

==

Een berichtje van Alex, ontvangen op de dag dat ik aankwam in Bogotá. Mijn zogenaamde vriend, die niet eens de moeite had genomen te onthouden wanneer ik precies zou vertrekken. Ik knijp in mijn telefoon en hoop vurig dat hij zich op dit moment ernstig zorgen om me maakt. Ik scroll verder en slik als Daphnes naam op het schermpje verschijnt. Er zijn nu drie weken verstreken sinds ons laatste contact.

==

Paddenstoelen overal! M’n backpack ruikt naar champignonsoep, m’n horloge schimmelt van binnenuit en de sluiter van m’n camera is verkleefd L Genoeg jungle voor de rest van m’n leven! Op naar een warme douche en een copieuze maaltijd. Ik stuur je morgen weer een bericht! x

==

Zoals altijd was ik dolblij iets van haar te horen. En zoals altijd liet ik in mijn antwoord niets merken van mijn bezorgdheid:

==

Hahaha ik wist dat je niet gemaakt was voor de jungle! Wij zijn stadsmeisjes ;-)

==

Bogotá is fantastisch! Ik moet wel even acclimatiseren omdat het zo hoog ligt. Van een sigaretje ben ik een uur high J Ik zit nu met Morgan op een terras aan de koffie. Het is hier tamelijk frisjes, dus zijn we uit winkelen geweest. Ik draag een nieuwe broek uit een hippe winkel J Lang leve de beschaving!

==

Ben jaloers! Veel plezier verder! Wat is het plan?

==

kreis mrgn vrdr met m. veel liefs!!!

==

Leuk! M=Morgan? Waar gaan jullie heen?

==

Hey, heb je geen bereik daaro? Laat t ff horen als je weer in de bewoonde wereld zit. xL

==

Hallo? Ik hoor maar nix L Heb je soms een leuke latino ontmoet? Sms ff terug!

==

Haar laatste sms lijkt in grote haast te zijn geschreven. Daphne stuurt altijd van die idiote volzinnen van drie berichten lang. Waarom ineens zo kortaf? Ik zie haar nog staan op Schiphol. Haren gemillimeterd omdat ze ergens had gelezen dat enge jungle-insecten graag eieren leggen in lang haar. Grote, wakkere ogen. Op een of andere manier leek ze anders, alsof de reis haar al had veranderd voor ze er echt aan was begonnen. Toen ze na de douane uit zicht was verdwenen zonder ook maar één keer om te kijken, stond ik nog lang in het niets te staren, een brok in mijn keel. Eerder reisden we altijd samen, deze keer wilde ze per se alleen. Alsof ze iets te bewijzen had. Misschien was ze gewoon helemaal klaar met Nederland. Ze klaagde al maanden dat die monotone, altijd maar door denderende trein van werken, eten, sociale verplichtingen, slapen en weer werken haar tegelijkertijd te veel en te weinig werd. Dat ze wilde dat iedereen haar simpelweg met rust liet. Tja, dan lijkt vier weken ecovolunteeren in de jungle aan de andere kant van de wereld natuurlijk fantastisch. Met een zucht merk ik dat ik haar echt gemist heb de laatste weken.

==

Het halve dorp is ondertussen zogenaamd toevallig langsgelopen en de hangjongeren beloeren me van een afstandje. Het is al na enen. Komt die Jaron nog terug? Een tinto later komt er een jongetje aangehuppeld over het modderige pad. ‘Come, lady, come.’ Ik reken af en loop achter hem aan langs de armoedige behuizingen. Vreemd genoeg zijn ze bijna allemaal voorzien van een schotel. Zo blijven de mensen op deze afgelegen plek toch op de hoogte van wat zich afspeelt in de wereld. Of kunnen ze tenminste de befaamde Colombiaanse telenovelas kijken. De dreumes stopt, draalt en krijgt zijn muntje. Jaron woont in een stenen huis. Voor zijn deur staat een auto. De bootsman, of zijn vrouw, moet wel erg gesteld zijn op status, er zijn namelijk nauwelijks wegen in Chocó en er gaat geen weg naar Nuquí. Hij moet die auto per boot hebben geïmporteerd om zijn dorpsgenoten de ogen uit te steken. ‘Linda-muy-linda,’ bast Jaron, ‘kom je mee naar mijn lancha?’ We lopen naar de rivier. Een knechtje is al bezig pakketten vast te snoeren. De laag water onder in de kano belooft weinig goeds.

==

Colombiaanse bootsmannen vinden dat je prima in een wrakke notendop de open oceaan op kunt. Het is zaak niet op de ‘toeristenplek’ voor in de kano te gaan zitten. Daar word je namelijk errug nat. Helemaal droog blijf je sowieso niet, dus houd een ziplock voor je camera bij de hand, tenzij je zo’n snob bent dat je voor je vorige duikvakantie al een tot op twintig meter waterdichte camerahuls had aangeschaft. Trouwens, je hebt geen bergschoenen aan, toch? Blijf je lang in de jungle, bespaar je dan het sjouwen en de schimmel en laat ze direct achter.

==

Het duurt een eeuw voor de andere passagiers er allemaal zijn. Een stevige negerin in een puilende gele legging schuift haar kinderen voor zich uit de boot in en jaagt mij met een verachtelijk gebaar naar het voorste bankje. Achter me helpen drie meisjes met een indiaans uiterlijk hun grootmoeder aan boord en kruipen naast haar onder een oranje plastic zeil. Zwijgend kijken ze toe hoe Jaron een jongen met warrige, donkere krullen beveelt de zakken en dozen vol etenswaar die ze bij zich droegen in de boot te laden. Als de jongen klaar is, gaat hij naast Jaron in de boot staan. Blijkbaar zijn we gereed voor vertrek. Dan komt er een jonge rastafari aangerend, die zich op het laatste lege plekje voorin naast mij wurmt. ‘Linda-muy-linda,’ knipoogt de bootsman naar hem. ‘Paulo,’ stelt de jongen zich voor.

Jaron zwengelt de motor aan en vijf minuten later draaien we kuchend en sputterend de open zee op. Zilte spray spuit in mijn ogen. De kano ketst met harde klappen op de golven. Mijn ruggenwervels doen een stoelendans. Na een kwartier ben ik zo murw gestuiterd dat ik me de stevige omhelzing van Paulo laat welgevallen. Met prikoogjes tuur ik naar de wal. De Pacific gaat abrupt over in een muur van groen. Ondoordringbaar. Woest mooi. Onaangetast. Een andere wereld. De vrouw achterin roept iets en Jaron stuurt zijn boot een kreek in. Er staan een paar huisjes, er liggen wat bootjes en een roedel kinderen en honden wacht de kano op. Misschien zijn er meer mensen in de jungle dan je op het eerste gezicht zou denken. De vrouw in de legging bindt haar sandaaltjes om de nek terwijl het halve dorp haar tegemoet rent, het water in. Met een grote zwaai tilt ze haar kroost uit de kano. Een van de mannen uit het dorpje heeft haar bagage al losgemaakt en waadt met een aantal zakken en een doos eieren terug naar de kant. De vrouw betaalt Jaron en schrijdt dan statig naar het droge. Ze werpt een laatste blik achterom en kijkt me strak aan. Haar gezicht verduistert. Ze bekruisigt zich. Wat heb ik haar misdaan? Ik heb blond haar en blauwe ogen en ben ook nog eens dun, gok ik... You know where you are/ You’re in the jungle baby/ You’re gonna die... Ik had nooit Daphnes favorieten op mijn mp3-speler moeten zetten. Hier ben ik veel te jong voor!

==

Een halfuur later stuurt Jaron de kano de volgende baai in. Tegen een achtergrond van dicht gebladerte ontwaar ik drie prachtige houten paalwoningen. Twee jongens met glanzend lang zwart haar en een rij kettingen over hun borst vormen het ontvangstcomité. Honden stormen woest blaffend de branding in. De drie meisjes brengen eerst hun pakketten aan land, terwijl de oude vrouw geduldig wacht tot ze terugkomen om haar naar de kant te helpen. Ook Paulo stapt uit de boot en loopt de meisjes met de rest van hun bagage achterna. Moet ik ook helpen? De vrouw legt haar hand op mijn arm. Het gebaar heeft iets dwingends. Ze kijkt me aan met haar ene heldere oog en mompelt iets. Spuugbelletjes verschijnen in haar mondhoek. De honden blaffen in de verte, de branding ruist en de motor sputtert. Ze herhaalt haar woorden, luider. Ik versta haar niet. Dertig jaar na het verschijnen van The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy is de Babel Fish nog steeds niet te koop. Die vertaalvis zou nu goed van pas komen. Paulo en de meisjes lopen terug het water in. De vrouw pakt iets uit haar buidel en vouwt mijn hand eromheen. Het is een houten kikkertje. Zei ze nou fortuna? Dan draait ze zich van me af, alsof er niets is gebeurd en klimt, ondersteund door de meisjes, moeizaam de boot uit. Ze kijken niet meer om. Niet veel later, bij een wat groter dorp, balanceert ook de jongen met de krullen huiswaarts onder een stapel dozen en grote zakken. Flarden tropische muziek drijven ons tegemoet. ‘Arusí.’ Paulo kijkt verlangend naar het strandje, maar blijft zitten. Hoewel de kano op ons en Jaron na nu helemaal leeg is, heeft hij zich weer op het plekje naast mij gewurmd. Hij kijkt me onderzoekend aan. ‘Ga je naar El Amargal?’ Blij verrast knik ik. Hij spreekt Engels! ‘Ik heb me ingeschreven als vrijwilliger voor een ecoproject.’ Snel graaf ik het notitieboekje met mijn aantekeningen over Daphnes geplande reis uit mijn tas. ‘Estación Biológica El Amargal’, lees ik voor, hopend dat ik het goed uitspreek. ‘Mijn huis,’ grijnst Paulo. Even denk ik dat hij een grapje maakt, maar dan legt hij uit dat zijn vriendin het ecovolunteerproject leidt.

We kijken allebei op als plotseling het gesputter van de motor wegvalt. Jaron heeft de motor uitgezet en we drijven richting een desolaat strookje zand. De zon brandt en ik voel mijn huid trekken. ‘El Amargal.’ De vinger van Jaron volgend zie ik een eenzame hut prijken boven op een heuvel. Direct achter het hutje staat een ondoordringbare muur van groen. Erg uitnodigend ziet het er niet uit, vind ik. Paulo springt overboord en waadt naar de kant. Ik mag de overtocht betalen, ook voor hem aan het bedrag te zien. Jaron geeft me mijn wisselgeld en kijkt me dan zijn boot uit. Van hem hoef ik verder geen hulp te verwachten, zie ik aan zijn blik. De boot kiept bijna om als ik er met backpack en al uit stap. Jaron schudt zijn hoofd en peddelt geluidloos weg. Een halve minuut later is hij diep genoeg en hoor ik de motor aanslaan. Ik sta met mijn backpack in mijn armen in het water en voel me totaal verloren. Jaron verdwijnt uit het zicht. Als ik hem nu roep, kan ik misschien nog mee terug. Maar dan zie ik Daphnes gezicht voor me en ik verman me. Wat ging er door haar heen toen zij hier aankwam? Is ze door dezelfde bootsman gebracht? Dat moet haast wel. Het lijkt er in ieder geval niet op dat er meer boten deze kant op gaan. Ik klamp me vast aan het idee dat ik daar, in die eenzame hut, een teken van Daphne zal vinden. Dat moet gewoon.

Vanaf het strandje rijst de jungle hoog tegen de heuvel op. Ik hoor gegil. Paulo staat bij een platte rots waar twee meiden geschrokken een doek om zich heen slaan. Als ik door de branding waad, komen ze me tegemoet. Eentje rent het water in. Lang, pezig, bruin springerig krullend haar. ‘Pilar,’ stelt ze zich voor, terwijl ze me omarmt. ‘En dat is Deisy, ze is een beetje bang om nat te worden.’ Deisy staat inderdaad wat stijfjes bij de vloedlijn, de doek inmiddels elegant omgeknoopt, haren naar achter met één pluk zorgvuldig langs haar gezicht. Gracieus gaat ze ons voor. Pilar neemt mijn backpack en klautert tegen de helling op. De steile trap naar de hut is vermolmd en heel glibberig. In de hangmat op de veranda schommelt Paulo al tevreden heen en weer. ‘Estación Biológica El Amargal’, staat inderdaad op een verweerd bord bij de hut.

==

‘Welkom in mijn casa,’ een wat oudere vrouw in een kleurige hippiebroek komt de keuken uit lopen, ‘ik ben Louisa. Je hebt mijn vriend al ontmoet, zie ik.’ Dan wendt ze zich in rap Spaans tot Paulo, die zuchtend de hangmat uit sloft richting de keuken en terugkomt met een aantal mokken. Ik sta bedremmeld naast mijn tas, te zenuwachtig om me te bewegen. Naast me hoor ik Deisy en Pilar tegen elkaar giechelen. Het gaat vast over mij. Ik zie er natuurlijk niet uit in die doorweekte kleding. Dan pakt Louisa mijn hand en gebaart ze naar de tafel voor de hut. De anderen komen bij ons zitten. Even later heeft ze de mokken gevuld met tinto, waar iedereen behalve ik meteen veel suiker en poedermelk doorheen roert. ‘Heb je een goede reis gehad?’ vraagt ze met een geruststellende glimlach. Ik knik dankbaar. ‘En gaat alles goed met David en Ana? Ze hebben me helemaal niet laten weten dat er een ecovolunteer zou komen.’ Dat David en Ana ook hoogst verbaasd waren toen ik twee dagen geleden onaangekondigd voor hun deur verscheen, vertel ik maar niet. ‘Het gaat muy bien met hen. We zijn uit eten geweest,’ zeg ik in plaats daarvan. Omdat ze niet voorbereid waren op mijn bezoek, was er geen eten in huis en namen ze me mee naar een Colombiaans folklore-restaurant bij hen in de straat. ‘Typisch Bogotaans,’ had Ana trots gezegd, terwijl ik als voorafje een soep van vijf soorten aardappelen naar binnen lepelde. Wat een flauwe hap was dat. Het soepje zou er goed in zijn gegaan bij onze oma van de boerderie, die altijd ’s ochtends de aardappelen, groente en het vlees op de stoof zette om het bij de lunch in doodgekookte vorm tot zich te nemen. ‘Als hoofdgerecht nam ik een kipgerecht zonder kip. Soy vegetariana.’ Deisy staart me ongelovig aan: ‘Ik zou liever doodgaan dan nooit meer vlees te eten.’ Ik negeer het commentaar en babbel gespeeld enthousiast verder over het bandje dat vallenato-muziek speelde. In werkelijkheid vond ik het vreselijk, dat sentimentele ik zing over mijn corazón/ en begeleid mijzelf op de accordeón... Ik neem een slok koffie en sla een bruggetje naar het doel van mijn bezoek. ‘David heeft me al het een en ander verteld over jullie onderzoeksstation. Jullie zijn toch bezig met het bestuderen van giftige kikkers? En de buitenlandse ecovolunteers helpen jullie daarbij?’ Pilar knikt. ‘Klopt. Deisy is derdejaars biologie en ik vierdejaars aan de Universidad de Los Andes in Bogotá. Dit is mijn afstudeeronderzoek. We zijn hier nu al een paar weken bezig om mijn hypotheses in de praktijk te testen.’ ‘Ik dacht dat David zei dat jullie met z’n drieën waren?’ Deisy trekt een zuur mondje: ‘Wáren, inderdaad. Ik, Pilar en een jaargenoot van mij, Morgan. Zij is zomaar vertrokken met Daphne, een ecovolunteer. En het onderzoek is nog helemaal niet afgerond!’ Ik knik en probeer mijn opwinding te verbergen. Dat moet die Morgan zijn uit het sms’je dat Daphne van het terras stuurde! Ik zit op het goede spoor. De vermoeidheid van de reis voel ik niet meer. Misschien was ik zelf ook toe aan een onderbreking van de Hollandse werksleur en is dit precies wat ik nodig heb. Uitdaging en avontuur. En wie weet straks een vakantie samen met Daphne, als ik haar heb gevonden. Maar dan moet ik eerst uitvinden waarom zij en Morgan het onderzoek in de steek hebben gelaten en samen vertrokken zijn. En uitvissen waar ze heen zijn gegaan.

==

Dat Daphne precies vier weken naar de jungle zou gaan, wist ik. Al jaren lach ik die grote zus van me uit om haar altijd té gedegen reisvoorbereiding. Zelfs op een dagje Efteling gaat er een print van de treintijden en route mee. Maar nu komt het goed uit dat ze zo georganiseerd is. Toen ik twee weken niets had gehoord en ook geen van haar vrienden een levensteken bleek te hebben ontvangen, ging ik bij haar thuis op onderzoek uit. Inbreken in Daphnes computer was makkelijk. Ze woont alleen, dus geen reden om een wachtwoord in te stellen. In het Outlookmapje ‘op reis’ vond ik alle correspondentie met de ecovolunteerorganisatie over het project in de Colombiaanse jungle waar ze vier weken zou gaan helpen. Inclusief het adres van een gastgezin van de organisatie in Bogotá, David en Ana. Alle vrijwilligers worden bij aankomst in de hoofdstad opgevangen door iemand van de organisatie, bij wie ze een paar dagen kunnen logeren. Om bij te komen van de vlucht en te wennen aan de ijle lucht van het hooggelegen Bogotá. David en Ana waren met Daphne naar het park geweest, vertelden ze me. De ecovolunteers worden ook voorbereid op het leven in de jungle en krijgen contant geld en uitrusting mee voor de beheerders van het onderzoeksstation in El Amargal. In de jungle is natuurlijk geen pinautomaat. En door het vochtige klimaat van Chocó gaat de apparatuur steeds stuk, verzuchtte David terwijl hij truien en wandelschoenen uit mijn backpack haalde en er zware apparaten in propte. Op mijn protest zei hij: ‘Je mag maar tien kilo bagage per persoon meenemen, want het vliegtuig is heel klein. Aan die spullen heb je daar toch niets en deze instrumenten zijn heel belangrijk voor ons onderzoek.’

Maar dat was niet het enige wat ik op haar computer vond. Mijn oog viel al snel op een mapje met de titel ‘Tanja Nijmeijer’. Ik herkende de naam direct, dat is die Nederlandse vrouw wier dagboek in een farc-kamp is gevonden! Van wie zelfs Che Guevara-achtige T-shirts zijn gedrukt. Ik vond nieuwsberichten over haar en achtergrondverhalen over de politieke situatie in Colombia, wederom keurig gesorteerd, zoals ik dat van mijn zus gewend ben. Hoe geordender haar bureaublad, hoe chaotischer haar leven.

In een van de artikelen las ik dat Tanja na een stage van een jaar in de Colombiaanse stad Pereira een rondreis met een vredeskaravaan had gemaakt, in een poging internationale aandacht te krijgen voor de positie van de arme boerenbevolking. En die aandacht kreeg ze, maar pas jaren later, nadat ze zich onder de schuilnaam Eileen had aangesloten bij de linkse guerrillabeweging farc. In augustus 2007 werden bij een inval van het Colombiaanse leger in een farc-kamp haar dagboeken gevonden. Hierin uitte ze felle kritiek op de leiding van de beweging. De kranten stonden er vol van en op het nieuws werd gezegd dat de Nederlandse Tanja haar leven niet langer zeker was. Hoewel ik Dapnhe hier eigenlijk nooit over heb gehoord, intrigeerde Tanja’s verhaal haar blijkbaar genoeg om het web af te struinen op zoek naar meer informatie. Naast de krantenberichten bewaarde Daphne ook fragmenten uit de gevonden dagboeken. Ik heb ze opgeschreven in mijn notitieboekje en lees ze terug:

==

Heb ik het juiste gedaan? Zou ik gelukkig zijn als ik in Nederland was gebleven? Wat zou ik dan doen? Les geven, vertalen, werken op de universiteit, of bij een bedrijf? Verloofd, getrouwd, met kinderen? Maar toch, de farc is mijn leven, mijn familie. Ondanks alles ben ik gelukkig als ik iets heb om voor te vechten.

==

Ik ben moe, moe van de farc, van de mensen en van het gemeenschappelijke leven. Moe dat ik nooit iets alleen voor mezelf heb. Dat zou het waard zijn als ik zou weten waar ik voor strijd. Maar de waarheid is dat ik daar niet meer in geloof. Wat voor een organisatie is dit, waar sommigen geld, sigaretten en snoep hebben terwijl anderen moeten bedelen? Een organisatie waar een meisje met grote borsten en een mooi gezichtje een hele eenheid kan destabiliseren?

==

Het is duidelijk dat Tanja teleurgesteld was in haar eenheid, maar nog steeds vierkant achter haar keuze stond. ‘Ondanks alles ben ik gelukkig als ik iets heb om voor te vechten,’ mompel ik voor me uit. Hoe het nu met Tanja is, blijft onduidelijk. Ze is niet geëxecuteerd, zeggen deserteurs en de Colombiaanse inlichtingendienst. Ze zou wel zijn ontwapend en zware lichamelijke arbeid moeten verrichten. Volgens andere bronnen zou Tanja geïnfiltreerd zijn in een Colombiaanse universiteit, om daar de idealen van de farc onder de studenten te verspreiden.

Wie weet hebben Daphne en Tanja elkaar hier in Colombia ergens ontmoet, mijmer ik. Ze zouden immers zo vriendinnen kunnen zijn. Allebei vrouw, Nederlands, socialistisch ingesteld, rond de dertig... Tanja was zelfs net als Daphne lid van een kraakbeweging. In een van de artikelen beschreef een ex-farc-lid Tanja als iemand die erg op zichzelf was en zich vaak afzonderde. Hij noemde haar serieus, gemotiveerd en een tikje ongeduldig. Voor grappenmakers had ze geen tijd. Precies Daphne. Gefocust. Als ze zich eenmaal iets in haar hoofd heeft gehaald, brengt niemand haar daar meer vanaf.

Ter voorbereiding van haar reis had Daphne ook een boek gelezen: The Fruit Palace. Het verhaal dendert door alle uithoeken van Colombia en ze had er veel nuttigs uit opgestoken over het land, vertelde ze toen ik haar wegbracht. Bij haar thuis vond ik het boek. Ze had er een paar dingen in aangestreept, die ik voor de zekerheid heb overgeschreven. Op haar bureau lag ook de Lonely Planet. Ik ben niet zo’n lezer, daarom heb ik de roman laten liggen en de reisgids meegenomen.

==

The Fruit Palace van Charles Nicholl is minstens net zo handig als reisgids voor Colombia als de Lonely Planet en véél leuker om te lezen.

==

‘Wil je een glaasje ranja?’ Pilar houdt een kan limonade omhoog. Ze schudt een kluitje mieren van de kan en laat hem bijna vallen. Op mijn verbaasde blik: ‘Ze steken!’ Gulzig drink ik. Dan vraag ik haar hoe het in dit gebied eigenlijk zit met de farc. Ze haalt haar schouders op en kijkt weg. ‘Je hoort weleens wat, maar eigenlijk merken wij er weinig van,’ zegt ze. ‘Het is beter om je er niet mee te bemoeien.’ Ik knik. Misschien moet ik er later, terug in de grote stad, op een van de universiteiten eens naar informeren.

‘Hoe gaat het met jullie onderzoek?’ wend ik me tot Deisy, die zich bij ons heeft gevoegd. ‘Het is Pilars onderzoek, Morgan en ik helpen haar. We onderzoeken op welke manier de Oophaga histrionica door de jungle navigeert.’ ‘Opawática?’ ‘De Colombiaanse gifkikker. Rana venenosa in de volksmond. Ze scheiden via de huid een gif af. We denken dat ze dat aanmaken door het eten van een bepaald soort giftige mieren die hier leven. In gevangenschap, waar ze andere dingen eten, is hun gif namelijk veel minder krachtig. Maar hier in het wild is het oppakken van bepaalde kikkers een flirt met de dood.’ Ik slik zenuwachtig. Het zal toch niet zo zijn dat Daphne iets ergs is overkomen in de jungle? Daphne dood aan kikkergif? Dat daarom niemand haar meer heeft gezien? En ik nooit meer wat heb gehoord? Dan herinner ik me dat de laatste sms’jes zijn verstuurd nadat ze was vertrokken uit de jungle. Het laatste sms’je was raar kort voor Daphne, maar in het Nederlands, dus de kans is klein dat het door iemand anders is verstuurd. Niet zulke dingen denken, dat brengt ongeluk, verman ik me. Ik pak het houten kikkertje in mijn broekzak beet en luister verder naar Deisy. ‘We zijn hier omdat we zo veel mogelijk willen leren over de leefgewoontes van de kikkers. In Zuid-Amerika heerst namelijk een schimmel die de kikkers met uitsterven bedreigt. In dit gebied zijn de kikkers onaangetast en we hopen ze in de toekomst vanuit hier opnieuw te kunnen uitzetten in andere gebieden. Om daarin succesvol te kunnen zijn, moeten we zo veel mogelijk weten over hun gedrag.’ Dat klinkt logisch.

Maar als het onderzoek nog in volle gang is, is het toch vreemd dat Morgan tegelijk met Daphne is vertrokken, zonder de zaken eerst af te ronden. ‘Ze zei dat haar vader ziek was,’ zegt Pilar. Haar stem verraadt dat ze niet helemaal overtuigd is van Morgans verhaal. Ik neem me voor later door te vragen naar die ziekte. Hoe was Morgan erachter gekomen dat haar vader ziek was? Gehoord van de postpapegaai? Er is hier geen internet en de telefoonmasten schieten ook niet bepaald als paddenstoelen uit de grond. Waarschijnlijk is die metafoor hier bedacht, valt me in terwijl ik naar een paar witbeschimmelde schoenen op de veranda kijk. Ondertussen vertelt Deisy verder. ‘We zijn hier nu drie maanden om een hypothese te testen. We denken dat de kikkers geluiden gebruiken om de weg te kunnen vinden. Met speakers bootsen we nu kikkergekwaak na. De kikker denkt dat het zijn buurman is, die zo kwaakt. Elke ochtend gaan we erop uit om de kikkers in ons onderzoeksgebied te vangen en een eind verderop los te laten. ’s Middags kijken we dan of ze dankzij het nepgekwaak op hun gehoor de weg terug hebben kunnen vinden. Wil je anders een keer mee?’

Dat wil ik zeker, Daphne en Morgan hebben elkaar immers hier in de jungle ontmoet. Als ze samen verder zijn gereisd, kan het best iets met dat kikkeronderzoek te maken hebben gehad. Dat van die zieke vader is volgens mij echt een smoesje. Misschien heeft Morgan iets ontdekt, iets baanbrekends over die met uitsterven bedreigde kikkertjes, waarvan ze niet wil dat Pilar het weet? Concurrentie in de academische wereld kan moordend zijn. Veel hangt af van onderzoeksresultaten. Een belangwekkende ontdekking is de sleutel tot een glanzende carrière in het buitenland. Ik kan me voorstellen dat Morgan niet het nakijken wilde hebben.

Inmiddels hebben we best trek gekregen en we besluiten een kijkje in de keuken te nemen. Maar voor we gaan eten, krijg ik een korte tour op de bovenverdieping. De beschimmelde schoenen op de veranda waren niets in vergelijking met de aangroei op de backpack van Deisy, die aan een balk is opgeknoopt. ‘Ik had de tas onder m’n bed gestald en na een week was hij helemaal overwoekerd,’ verklaart Deisy spijtig. Echt droog zal hij hier sowieso niet meer worden. De lucht is zo vochtig dat je bijna met je tong de druppels uit de lucht kunt likken. ‘Het gaat regenen,’ kondigt Deisy aan na een blik op de Pacific. ‘Zie je die grijze streep daar boven de horizon?’ ‘Nergens ter wereld regent het meer dan in Chocó,’ vult Pilar aan, ‘hier in El Amargal valt acht meter neerslag per jaar.’ Ik slik. Zelfs in Nederland valt er niet eens één meter per jaar!

==

Naast de tas hangt ook de was lusteloos vocht op te nemen. Er zijn twee minislaapkamertjes. Ik leg mijn backpack op het bovenste stapelbed in het lege kamertje en kijk verbaasd naar de massa plastic tasjes in de andere kamer. Pilar pakt een paar ziplocks en een rol ducttape en we gaan weer naar beneden. Ruisend kondigt een tropische stortbui zich aan. Beneden is Louisa begonnen met het klaarmaken van het avondeten, terwijl Paulo zijn berimbau uit elkaar haalt om het kokoshouten klankkastje te vernissen. Iedereen is plotseling zo oorverdovend stil dat ik bijna ga hopen dat hij het brakke instrument gaat bespelen. Pilar wordt volledig in beslag genomen door het afplakken van minuscule gaatjes in de ziplocks

==

Wat je niet in plastic verpakt houdt in de jungle, gaat eraan. Sneller dan je denkt! Het kleinste gaatje in je ziplock is voldoende voor de kolonisatie van de inhoud door oerwoudschimmels.

==

met haar camera, mobiel en schriften. Ik loop het keukentje in. ‘Wat maak je?’ Geen bergen eetbare wortels en paddenstoelen uit het woud... Geen overdadige schalen exotisch fruit... Wel rimpelige aardappelen en verschrompelde bieten. Dat ik hier in de Colombiaanse jungle mijn minst favoriete oerhollandse knol moet treffen. De biet ziet er ook uit alsof hij lang op reis is geweest, misschien is het een Hollandse! Dat gaat geen feestmaal worden. Het blijkt dat Louisa voor mij rijst met aardappel heeft bedacht, plus een schepje bruine bonen, over van gisteren. De rest eet een vis die Paulo heeft gevangen. Om het afwascorvee te ontlopen, schil ik uiterst traag een aardappel. Vanachter de aardappel loer ik de keuken rond. ‘Er is niet veel in huis,’ merk ik terloops op tegen Paulo, die de keuken binnenkomt. Hij grijnst breed en knipoogt. ‘Ik ga morgen boodschappen doen, ga je mee?’ De boodschappen zijn me op dit moment even iets belangrijker dan die kikkers, dus ik zeg zonder aarzelen ja.

==

Terwijl we aan tafel zitten, valt de duisternis in. Louisa legt uit dat het onderzoeksstation een paar zonnepanelen heeft. Maar ze zijn al oud, en het was vandaag niet zo zonnig. Op een goede dag blijft het peertje twee uur aan, maar soms pietert het licht al na tien minuten uit. Zoals vandaag... Deisy en Pilar halen geroutineerd voorhoofdslampen

uit hun broekzak. Deisy leent me de hare zodat ik in de slaap-

==

Tenzij je een accommodatie met eigen noodaggregaat hebt geboekt, ga nooit de jungle in zonder voorhoofdslamp. Onontbeerlijk om in het donker naar de wc te gaan, te koken en niet per ongeluk op een schorpioen te stappen of op een vogelspin te gaan zitten.

==

kamer mijn eigen lamp kan opzoeken. Na een paar gruwelmomenten besluit ik zo min mogelijk om me heen te kijken. Ik houd mijn hoofd naar beneden zodat ik kan zien waar ik loop, en opzij als ik mijn hand ergens moet neerzetten. Verder wil ik het Echt Niet Weten! Als ik de keuken in gluur, zie ik dat de vuile borden slordig op de aangekoekte pannen zijn gekwakt. Mañana mañana, zal het idee zijn. Per ongeluk kijk ik opzij naar de plank met potten en pannen en sta oog in oog met ’s werelds grootste kakkerlak. Op mijn gekrijs komt Pilar aangelopen, die verrukt uitroept hoe prachtig het dier is. Er zit trouwens ook een vette pad op het randje van de vergiet, zie ik nu. Alle beweging in mijn ooghoeken negerend loop ik snel terug naar de eettafel. Paulo heeft ergens een radio vandaan gehaald en kijkt me vragend aan. ‘Of je misschien batterijen hebt,’ fluistert Pilar. Strak naar mijn voeten starend klauter ik weer de trap op naar de slaapkamer. Ik ban het idee van vuistdikke insecten die zich vanaf het plafond op me laten vallen naar een uithoek van mijn geest. Louisa draait aan de knop van de radio. ‘Inglés,’ lacht ze naar me. Paranoïde complottheorieën en fanatieke religieuze toespraken reiken tot diep in de Colombiaanse jungle. Waarschijnlijk lui die in Texas zitten te schuimbekken voor een zendertje. Paulo en Louisa denken dat het leuk voor mij is om Engels te horen, maar ik schud het hoofd, ‘gringos locos’. Op een andere golflengte vallen we in een Spaanstalige toespraak. Paulo knikt instemmend. ‘La Derecha, ze komt naar Buenaventura binnenkort,’ wijst hij naar de radio. ‘Nooit eerder heeft een van die politici zich bekommerd om de mensen hier in Chocó. Maar zij gaat daar verandering in brengen.’ Louisa klakt met haar tong en schudt het hoofd. ‘Dat je daarin trapt...’ Ik kijk vragend naar Pilar, maar die schudt haar hoofd en legt een vinger op de lippen. Gevoelig puntje blijkbaar. Het zal wel. Ik draai snel verder aan de knop van de radio tot ik muziek hoor, het voor lief nemend dat ook deze zanger last van zijn corazón heeft.

==

Nu het eten op is en alle klusjes van vandaag zijn geklaard, gaat iedereen naar bed. Ik blijf voor de hut zitten en denk terug aan Daphnes e-mails. Na twee berichten werd het stil. En dat terwijl schrijven haar in het bloed zit. Om haar eerste mail over de jungle heb ik hard gelachen, die ging voornamelijk over monsterlijke steekmieren, natte voeten en de kunst van het ontlopen van huishoudelijke klusjes. Dat verhaal was voor het hele thuisfront. Daarna kwam er een raar drugsverhaal dat ze alleen naar mij had gestuurd. Ik heb het uitgeprint en in mijn rode notitieboekje gestoken.

==

Hoi zus,

Ik heb een geweldig avontuur beleefd in de jungle. Op een middag hebben we met een groepje zelf coke gemaakt van cocabladeren! Ik had geen idee dat er zulke smerige chemicaliën aan het productieproces te pas kwamen, ik heb mijn ogen uitgekeken. En ik mocht de blaadjes fijnhakken met een enorme machete. Ik had natuurlijk nog nooit cocaïne gebruikt, en dacht terwijl ik zat te kijken naar al die rotzooi die erbij ging dat ik dat ook echt niet ging doen. Maar uiteindelijk was ik toch benieuwd. Coke in Colombia is net zoiets als verse melk bij de boer, puurder krijg je het nergens. Tot grote verontwaardiging van de groep verspilde ik de eerste lijn door per ongeluk door mijn neus uit te ademen toen ik erboven hing :-D

==

Toen iedereen het marching powder tot zich had genomen, kochten we de rest van ons product en daarmee moesten we urenlang door de pikdonkere jungle teruglopen naar El Amargal. Ik zag echt niets en vond het al doodeng, verschijnen er ineens allemaal soldaten om ons heen. Met uniformen en van die enorme geweren. Geen idee van welke kant ze waren, van de regering, de farc of de paramilitairen. Niet dat dat veel uitmaakt als je midden in de nacht door een gewapende bende in ’s werelds meest afgelegen jungle wordt betrapt op narcotráfico. Enfin, voel ik opeens dat ik die zak met coke in m’n handen gedrukt krijg van de jongen die ermee liep. Zoooo kneep ik hem even zwaar! Ik stopte het spul snel in mijn tasje. De gids zei iets tegen de soldaten, ik weet niet wat, en toen lieten ze ons doorlopen terwijl ze op hun geweren stonden te leunen en ons zwijgend aankeken. M’n hart klopte al niet langzaam door die cocaïne, maar toen dacht ik echt dat ik ter plekke zou bezwijken aan een hartaanval.

==

Verder ben ik erg voorzichtig hoor J Vertel papa en mama maar dat het landschap hier erg mooi is ;-)

==

Besos, Daphne

==

Daphne gebruikt nooit drugs. Hoe kwam ze erbij om zelf coke te maken? Zou ze met de verkeerde mensen in aanraking zijn gekomen? Dat zij en die Morgan betrokken zijn geraakt bij drugssmokkel? Het schijnt dat cocaïnekartels het liefst vrouwen hebben voor de smokkel. Een mooie en vindingrijke vrouw weet altijd door de douane te komen. Maar Daphne was altijd zo voorzichtig. En principieel ook. Drugs Zijn Slecht. Van dat idee was ze blijkbaar snel genezen. Maar na een tijdje in deze beklemmende, allesverterende jungle is iedereen toe aan iets geestverruimends, kan ik me zo voorstellen. Ik neem me voor morgen ook meteen een fles van iets sterks te kopen.

==

Het is pas acht uur, maar wegens gebrek aan inspiratie en elektriciteit volg ik de rest maar naar boven. Ik beschijn mijn bed, trek een puntje van de klamboe onder het matras vandaan, kruip er snel onder en steek de klamboe terug. Het bed voelt klam aan. Ik denk ook niet dat ze deze lakens ooit wassen. Vloekend kruip ik uit de veilige klamboetent en vis mijn eigen lakenzak op uit mijn backpack. Ik neem me voor de komende dagen zo veel mogelijk over dat kikkeronderzoek te leren en de biologes uit te horen over dat zelf coke maken. Een donderbui plenst neer op het dak. Palmbladeren werken toch niet zo goed als dakpannen, constateer ik terwijl ik wat naar links opschuif om niet nat te worden. Het licht van mijn voorhoofdslampje wordt zwakker en zwakker en dooft dan helemaal. Mijn hart bonst in het donker. Ik snap dat de hut aan alle kanten open is, anders zou er binnen de kortste keren alleen een hele grote paddenstoel in het huis leven. Maar iedereen kan hier zomaar binnenlopen. Er ís niet eens een voordeur om op slot te doen. Ik voel me allesbehalve op mijn gemak. Ik weet eigenlijk ook helemaal niet hoe ik hier weg kan komen, realiseer ik me ineens. Komt die kano regelmatig langs? Straks moet ik wachten tot Pilar en Deisy worden opgehaald! Wanneer is dat?

==

Ik word wakker van het gebabbel van Pilar en Louisa. Halfzes, arrgh. Vandaag ga ik de jungle in, dus kan ik mijn nieuwe laarzen inwijden. Zorgvuldig schuif ik de uiteinden van de

==

Hoge rubberen laarzen zijn het enige schoeisel voor in de jungle. Croclaarsjes ogen leuk en lopen Heel Lekker. Maarre, ze zijn wel precies zo laag dat de modder erin gutst als je door de jungle struint. Plus, als je als citadiña het serpent toch al niet had zien liggen, het je alsnog vuig in de kuit kan bijten, precies boven je kekke laarsje. Geheid sterf je, want Flying Doctors is Australisch, stupid!

==

klamboe terug onder het matras, voordat er iets in mijn bed kruipt. Louisa staat iets te bakken. ‘Arepas,’ lacht ze terwijl Deisy en Pilar achter haar rug met hun ogen rollen. Ze maakt huevos revueltos met tomaat en ui voor op de pannenkoekjes van maismeel. Ik breek mijn tong over het huevos revueltos, maar neem wraak voor de logopedische uitdaging door hen te dwingen ‘roerei’ uit te spreken. Terwijl Louisa Paulo het boodschappenlijstje dicteert, ‘rijst, melkpoeder, uien, aardappels, zeep,’ maak ik er ook een in mijn hoofd. Fruit! Koffie. En drank. Rum! Zouden ze nootjes hebben? De boodschappen worden gehaald in Arusí, dat dorp verderop waar ik met de kano langs ben gekomen. ‘Het is tweeënhalf uur lopen,’ waarschuwt Deisy me. Alleen het lopen heen en terug kost al vijf uur. Paulo drentelt ongedurig heen en weer terwijl ik mijn haren opsteek. Wat zal ik meenemen? ‘Ga nooit van huis zonder geld en je telefoon’, hoor ik mijn vaders stem in mijn hoofd. Opstandig bedenk ik dat ik hier niet eens bereik heb, maar dan moet ik toegeven dat ik het toch een prettig idee vind om alle telefoonnummers bij me te hebben. En zo kan ik ook af en toe Daphnes sms’jes nalezen. En die van Alex. Nee, niet die van Alex, dat verdient hij niet. Ik stop ook mijn oplader, een flesje water en mijn rode notitieboekje in mijn kleinere rugtas. Op het laatste moment gris ik ook de Lonely Planet mee. Achterin staan wat handige Spaanse woorden en zinnen. Je weet nooit wanneer dat van pas komt. Dan ben ik er klaar voor en klauter achter hem aan de heuvel achter de hut op.

Een minuut later zijn we opgeslokt door de schemerige jungle. Achter me zie ik de hut al niet meer. Van de Pacific is ook niets meer te zien of zelfs maar te horen. Paulo loopt stevig door. Hij beweegt zich voort met een lichtvoetige huppel terwijl ik moeizaam achter hem aan glibber. Het pad is alleen langs de randen begaanbaar. Het midden is veranderd in een dikke, diepe blubberpoel. Hoeveel mensen gebruiken dit pad eigenlijk? Ik glijd op mijn kont. De modder doorweekt mijn broek. Paulo houdt in en schaterlacht: ‘Haha, je bent net dat andere Nederlandse meisje Daphne, we noemden haar onze citadiña. Heuvelaf lag ze meer dan dat ze liep. Toen ik met haar boodschappen ging doen heb ik maar een wandelstok gesneden.’ Hij klopt op zijn machete. ‘Jammer dat ze zo plotseling is vertrokken.’ Dan kijkt hij me nadenkend aan. Ik wend mijn ogen af, straks heeft hij door dat we familie zijn. Al is Daphnes haar bruin en nu superkort en het mijne lang en blond, onze ogen zijn hetzelfde. Hollanders reageren vaak ongelovig als we zeggen dat we zussen zijn. Maar op vakantie in zuidelijker oorden, waar de mannen galanter en opmerkzamer zijn, zien ze het altijd meteen. Omdat ik niet weet wat er met Daphne is gebeurd, heb ik besloten dat het beter is dat niemand weet dat we elkaar kennen, laat staan dat we zussen zijn. Ik wil niet dat iemand om die reden iets voor me verzwijgt. Om hem af te leiden wijs ik daarom op een vertakking in het pad. ‘Woont daar iemand? Kom je hier wel eens mensen tegen?’ ‘Er wonen een paar indígenos in de buurt, de mannen jagen hier. Soms kom je de vrouwen tegen, in klederdracht en naakt vanboven.’ Bij die laatste woorden gaan zijn ogen glimmen. Ik negeer zijn uitnodigende blik. Fitte torso en al, ik val niet op deze man. Paulo vraagt of ik een novio heb. Ik ken het woord niet. ‘Ik weet het niet hoor, met die relatie met Louisa,’ vervolgt hij. Ah, nu vat ik de hint. ‘Ja, ik heb een vriend in Holland.’ ‘O, in Holland. Dat is ver weg. Waarom is hij niet mee?’ ‘Trabaja,’ antwoord ik. ‘Wil je een Colombiaanse vriend?’ ‘Ik heb al een vriend,’ herhaal ik en ik vraag hoe lang hij en Louisa al samenwonen. Dat weet hij niet zo precies. We glibberen verder, omhoog en dan heuvelaf zo de rivier in. We waden door een stuk of wat stroompjes, ik raak de tel kwijt want ondertussen ben ik ook best moe. ‘Zijn we er al bijna?’

De bladeren vegen langs mijn armen en gezicht. Een paar keer blijf ik haken, het voelt alsof ik vastgegrepen wordt. Vanuit het donkere gebladerte hoor ik allerlei geluiden, maar hoe ik ook tuur, zien doe ik niets. Ook niet als ik achterom het pad afkijk. Toch heb ik het gevoel dat we in de gaten worden gehouden. Misschien die jagers over wie Paulo het had. Er zwiept een tak in mijn gezicht en weer zit ik op mijn kont in de modder. Verbeeld ik het me of hoor ik hoongelach uit het struikgewas? Het is alsof het hele ecosysteem samenspant om mij het leven zo zuur mogelijk te maken. Dan staat Paulo boven me, zijn linkervoet naast mijn rechterheup en zijn rechtervoet tegen mijn linkerzij. Plotseling voel ik me gevangen. Hij steekt zijn hand uit en trekt me overeind. Houdt mijn hand net iets te lang vast. Kijkt me net iets te lang en doordringend aan. Ik voel hoe al mijn spieren zich spannen, als een kat in het nauw, klaar om weg te springen. Als ik mijn hand terugtrek, kijkt hij gespeeld verdrietig. ‘Geen bedankje voor Paulo?’ Met getuite lippen buigt hij zich naar me toe. Ik doe zo snel een stap naar achteren dat ik bijna opnieuw in de modder eindig. Paulo rolt met zijn ogen, draait zich om en loopt met grote, boze passen verder. ‘Hollandse rotwijven.’ Ik kijk naar zijn gespierde rug. Er gaat een alertheid van uit. Alsof hij ogen in zijn achterhoofd heeft. Ik vraag me af wat zijn geschiedenis is. Wat doet hij hier in de afgelegen jungle in een eenzame hut? Ik denk aan zijn ogen. Altijd die seksbeluste twinkeling. Maar daarachter iets duisterders, misschien zelfs iets slechts. Zou er iets gebeurd zijn tussen Daphne en hem? Zij is immers ook met hem op boodschappenexpeditie geweest. Vijf uur lopen. Niemand in de buurt. Plotseling zie ik voor me hoe Paulo Daphne grijpt en het schemerige groen in duwt. Met gebalde vuisten blijf ik staan. Paulo is ondertussen al bijna uit zicht verdwenen. Naast me hoor ik geritsel in de bladeren. Ergens breekt een tak. Ik heb het gevoel dat ik bekeken word, dat er ieder moment iets – of iemand – in mijn nek kan springen. Alleen teruggaan is geen optie. Op een drafje ga ik Paulo achterna.

Na nog een uur stilzwijgend glibberen, komen we aan in Arusí en laat Paulo me met een chagrijnig ‘Ik moet werken’ achter bij zijn zus Elvira, zo te zien een gezelliger type dan haar broer. Ongemakkelijk kijk ik om me heen naar de stroomdraden die ooit door een idealist zijn opgehangen, maar ondertussen nutteloos naar beneden bengelen. ‘Het dorp heeft tussen zes en acht ’s avonds stroom van een gemeenschappelijke generator’, legt Elvira uit, mijn blik volgend. Er is maar één huis met een eigen generator, en dus altijd stroom. Ofwel dag en nacht de beschikking over koud bier! ‘Mucha plata,’ knikt ze. ‘Die man heeft een grote vissersboot. En een heel grote vrouw,’ schatert ze er achteraan. Waar zouden de anderen van leven? Elvira heeft een winkel. Mijn oog valt op de planken en planken met kleine flessen Ron de Caldas de Viejo, eenderde-liter. Sigaretten zijn per stuk te koop. Servetten, batterijen, zeep, koffie, eieren, tomatenketchup. Heel veel snoepjes en zakjes chips. Vers fruit of groente zie ik niet. Ik vraag aan Elvira of ze de biologes ook kent. ‘Alleen van gezicht,’ zegt ze zuur. Blijkbaar doen ze hun boodschappen bij een van de andere winkeltjes. ‘Heb je honger?’ Nu ze het zegt, ik lust wel wat na die voettocht. ‘Soy vegetariana,’ knik ik. ‘O, laatst had ik een meisje uit El Amargal te eten, ook een vegetariër. Una Holandesa.’ Ik ben opeens heel dicht bij Daphne, een rare gewaarwording. Ze is hier geweest! Daphne heeft hier gegeten! Aan de tafel in deze winkel! ‘Was ze alleen? Hoe vaak is ze geweest? Wanneer precies heb je haar voor het laatst gezien? Wat zei ze? Heeft ze iets gekocht?’ Elvira lijkt te schrikken van mijn plotselinge vragenvuur. ‘Batterijen, flessen rum, koffie.’ Ik koop exact hetzelfde om me dicht bij mijn zus te voelen. Elvira maakt rijst en gebakken banaan voor me, met een schaaltje linzen. Ik verlang hevig naar pizza en vraag me af of het nut heeft om langer in de jungle te blijven. Kan ik niet beter vanuit dit dorp terug naar de bewoonde wereld proberen te komen? Met die rijke visser met zijn grote boot is vast iets te regelen. Maar er is hier iets gebeurd, waardoor Daphne en Morgan overhaast zijn vertrokken. Pilar en Deisy zijn de enigen die me meer kunnen vertellen over Morgan. Waarom wil mijn zus met haar door Colombia reizen en niet met mij? denk ik jaloers. Misschien wordt ze gedwongen. Ik besluit morgen met de biologes op pad te gaan en hen eens flink uit te horen. Ik ben hier nog niet klaar – helaas!

==

Paulo is ondertussen terug en staat te springen om een cerveza frigo, een ‘koelkastbiertje’. Gisteren leek het me een leuk idee, maar na onze tocht heb ik helemaal geen zin om meer tijd dan nodig met hem door te brengen. Ik mompel iets over boodschappen en laat hem achter bij de winkel van de rijke visser en zijn gigantische vrouw. Het valt me op dat iedereen met een mobieltje loopt. Is er hier bereik? Ik haal de mijne uit mijn ziplock. Nul streepjes, zoals overal in deze zompige jungle. Die lokale telefoons zitten blijkbaar op een andere frequentie. Schijtvervelend, want nu weet ik niet of Daphne heeft gesms’t. Zou Alex zich zorgen maken als hij niets van me hoort? Stiekem hoop ik natuurlijk van wel. Ik stel me voor dat hij me achterna reist. Dan roep ik mezelf tot de orde. Wat moest ik ook alweer hebben? Limoenen! roepen de flessen rum en de puisten op mijn voorhoofd. Repelente! roepen de stilstaande modderpoelen. Het hele dorp struin ik af naar Black Flag, het muggengif met de briljante merknaam, die Daphne had

==

Laat de Deet maar thuis. Tropische muggen lachen erom. Wil je enige kans maken ongeschonden uit de jungle te komen, koop dan het lokale spuitgif. Of word vrienden met de persoon die de mosquitos het lekkerst vinden, iedere groep heeft er een, en blijf daarbij in de buurt.

==

onderstreept in The Fruit Palace. Maar het schijnt sinds de jaren tachtig niet meer te worden verkocht. En hoewel sommige winkels, en winkeliers, de indruk wekken in de jaren tachtig te zijn blijven hangen, moet ik het toch doen met een ander merk. Met mijn aankopen keer ik terug naar de plek waar we het mangrovebos uit zijn gekomen. Er wacht een jongen met een bootje op ons. Hè? ‘Het is nu vloed,’ verklaart Paulo. ‘We kunnen een stukje met de lancha, dan hoeven we niet de hele terugweg te lopen.’ Ineens besef ik hoe dicht we bij de zee zijn. Zo tussen het gebladerte vergeet je dat bijna. Zelfs het geruststellende, kabbelende geluid van de zee wordt afgeschermd door de verstikkende groene deken. Behalve het gezoem van de insecten hoor ik niets. Ik knik naar Paulo. Die lancha, daar ben ik helemaal voor, mijn benen zijn dat geglibber door de jungle niet gewend. En hoe minder tijd ik alleen met Paulo hoef door te brengen hoe beter, ik vertrouw hem voor geen cent na vanochtend. Ik laat me in het bootje zakken. De jongen duwt ons voort door vanaf de voorplecht met een stok op de bodem af te zetten. Zo vanaf het water is de jungle een stuk beter te pruimen. Veel te snel naar mijn zin moeten we eruit. Het nadeel van vloed is dat de andere stroompjes die we onderweg waren tegengekomen nu ook tot kinhoogte zijn gezwollen. En tot overmaat van ramp moet ik van Paulo opeens palmbladeren gaan verzamelen. ‘Porqué?’ grom ik, want de rum in mijn rugtas is inmiddels behoorlijk gaan doorwegen. ‘Voor het dak.’ Dat is dan wel weer nuttig.

==

Behoorlijk moe en onder de krioelende beestjes die van de bladeren op mij zijn geland, plof ik neer op de veranda. Eenmaal onder de douche slaat mijn hart drie keer over van de kou, maar daarna is het water erg lekker. Ik pak de handdoek en word venijnig in mijn voet gestoken. De pijn schiet omhoog naar mijn heup. Paniekerig kijk ik rond. Stond ik op een schorpioen? Of een vogelspin? Vloekend hink ik in mijn slipje en trek een shirt over mijn hoofd. Dan strompel ik het badhok uit: ‘Louisa Louisa! Ik heb op een schorpioen getrapt. M’n been staat in brand, ik kan er niet meer op staan.’ Paulo komt ook aangerend en tilt mijn voet op. Hij schudt zijn hoofd, geen schorpioen. ‘Hormiga. Kijk maar.’ Onder mijn hiel kleeft een minuscule geplette mier. Van verbazing houd ik op met jammeren. Paulo verdwijnt in de achtertuin en komt terug met een bosje bladeren dat hij fijnwrijft en met heet water aanlengt tot een papje. Hij smeert het goedje op de getroffen plek en doet er een verband omheen. ‘M’n oma heeft me veel geleerd over planten van het woud,’ vertelt Paulo. ‘Dit is goed tegen de pijn.’

==

Hij heeft gelijk. Na een kwartiertje klopt het alleen nog dof. Ondertussen is het schemermuggentijd dus ik schiet een broek en een bloes met lange mouwen aan. Vol overgave hul ik me in een wolk van de nieuw aangeschafte repelente. Die rotmieren in de douche krullen er ook lekker van op. Mijn vegetarische hart klopt nu eenmaal niet voor insecten, iets waar Daphne me thuis regelmatig bestraffend over toesprak. Van de junglebroek heb ik de ergste modder afgespoeld, maar er slaat een rottige kikkerlucht vanaf. Ik hang hem boven bij de andere was. Droog gaat ie niet meer worden, het is al bijna donker.

Opeens staat er een indiaan op de veranda. Van het ene op het andere moment gematerialiseerd uit het dichte gebladerte. Een groot mes hangt langs zijn broek en hij heeft een zak bij zich. Terwijl ik bijkom van de schrik om de plotselinge verschijning, legt Deisy uit dat hij vlees komt verkopen. Ik begrijp niet om welke diersoort het gaat, misschien een woudwezen dat in het Engels en Nederlands geen naam heeft. De man legt de zak op tafel en ik wend me af. Gadverdamme, komen er van heinde en ver mensen met idealen om vrijwillig in de natuur te werken, stropen die lui van hier het woud leeg. Louisa wrijft zich in haar handen en prijst de koopwaar. Als ik omkijk zie ik dat iedereen naar mij kijkt. Hé, de portemonnee moet zeker worden getrokken. Louisa en Paulo zijn straatarm en de biologes zijn blijkbaar tegen het eind van hun tijd in de jungle ook blut. Als ik de trap op loop komt Pilar, die zin heeft in een stukje vlees, me achterna. Het is niet duur, de indígenos kunnen zo in hun levensonderhoud voorzien en er komt vanavond een goed maal op tafel. Ik voel me echt slap na een maand arepas, piept ze. Tja, in vergelijking met deze Colombianen bulk ik van het geld. Ik weet dat ik er geen vrienden mee ga maken, maar de stroper krijgt van mij geen cent.

Boven is geen licht en al snel kom ik toch weer naar beneden. De jager is intussen afgedropen. Om het goed te maken offer ik een van de vanmiddag aangeschafte flessen rum op. ‘Het toetje,’ roep ik. Paulo heeft een conservenblik opengesneden en timmert het vast op een rechthoekig houten raam. Daarmee loopt hij naar me toe. Of ik er gaatjes in wil slaan met de hamer en een spijker. Hij pakt uit de keuken het vorige exemplaar, dat is uitgescheurd en maakt schuivende bewegingen erboven. Oh, het moet een nieuwe rasp worden. Dit is de eerste keer dat ik waardering voel voor onze Blokker. Als je hier een rasp wilt of een bezem of een opbergmand, moet je er zelf een maken. Verder dan sponsjes gaat het huishoudelijk assortiment in Arusí niet. Ik begrijp steeds beter waarom Daphne in haar mail zo tekeerging over al die huishoudelijke klusjes. Paulo begint buiten met zijn machete een kokosnoot te bewerken. Of ik op wil schieten met die rasp, dan kunnen we straks kokosrijst eten. ‘Heel lekker met een stuk vlees erbij,’ mokt Pilar. Paulo heeft een rij voorgedaan, de gaatjes dicht opeen, kaarsrecht onder elkaar. Na twee nette rijen doet mijn arm al pijn en heb ik er behoorlijk genoeg van. Die gaatjes kunnen toch ook best iets verder uit elkaar... Nee, vindt Paulo en onvermurwbaar geeft hij me het onding terug. Zo moet het, wijst hij op de eerste drie keurige rijen. Nu ik hen het vlees door de neus heb geboord, kan ik op weinig medeleven rekenen. Zuur zuchtend hamer ik verder. En au hijodeputa natuurlijk op mijn vinger!

==

Na het obligate rico-delicioso-muy-rico breng ik het gesprek terug op het onderzoeksstation. Waarom is het hier gebouwd? Wat voor onderzoek wordt er verder gedaan? Wat doen de ecovolunteers hier precies? Komen er vaak vrijwilligers? Louisa komt oorspronkelijk uit Medellín en is hier twintig jaar geleden komen wonen om duurzame projecten op te zetten met en voor de lokale bevolking. Wat een idealisme. De meeste projecten blijken toch niet zo duurzaam. Ze duren althans niet lang, door wat op mij overkomt als de luiheid en botte onwil van de lokale bevolking hier. Vooral die mannen! Vanmiddag in Arusí heb ik hen zelf zien liggen met hun doorgesnoven koppen en bloeddoorlopen ogen, zuipend vanaf tien uur ’s ochtends. Louisa ziet dat anders. Ze blijft proberen de duurzame productie op te zetten. Met hart en ziel zet ze zich in voor een beter leven voor de mensen hier, met respect voor het woud. Na al die jaren is het vocht in haar botten gedrongen en heeft ze constant pijn in haar gewrichten. Kracht zetten met haar handen gaat al niet meer. Over niet al te lange tijd zal ze moeten terugkeren naar Medellín. Hierbij kijkt ze treurig. De eenzaamheid en eenvoud van hier zijn haar manier van leven geworden. Mijn manier van leven zal het nimmer worden. Met heimwee naar mijn afwasmachine sta ik even later onder het koude water de vaat in te zepen en af te krabben.

De ecovolunteers die op dit project inschrijven zijn behoorlijke hippies, krijg ik de indruk. Louisa vertelt over een Duits meisje dat negen jaar bij ‘die lieve mensen in Arusí’ is blijven wonen en een Belg die hier malaria opliep en bijna een oor kwijtraakte omdat hij voor zijn nieuwe vrienden in het dorp een kip had laten slachten, maar die vervolgens niet kon betalen. Autarkisch is het allemaal wel, de nimmer haperende aanvoer van Coca-Cola daargelaten. ‘De gasten repareren het dak, maken een tafel, schuren de trap, doen de afwas...’ somt Paulo op. Hij knipoogt als hij mijn ongelovige gezicht ziet. ‘Dol op werken zijn sommigen,’ grijnst hij. Dat is andere koek dan de ecovolunteerwebsite belooft. Ik herinner me het verhaal ongeveer. Dingen als het beklimmen van bomen met speciaal klimmateriaal om botanische monsters te nemen, het observeren van diersoorten die op de bloemen en het fruit van de bomen afkomen, het verzamelen van planten en paddenstoelen voor botanisch onderzoek en het opnemen van de zang van vogels. Verder zouden de vrijwilligers helpen bij de aanleg van een wandelpad door de jungle, het toegankelijk maken van plekken in het bos door het aanleggen van smalle bruggetjes en de bouw van infrastructuur, het huis en het laboratorium. Maar in de praktijk gaat er voornamelijk veel energie naar het overeind en schoon houden van het huis en het repareren van gereedschap. Daphne zal er flink van hebben gebaald. Waarschijnlijk is dat ook de reden dat ze direct heeft aangepapt met Morgan. Pilar en Deisy lijken me echt een twee-eenheid en daardoor weinig toegankelijk, waarschijnlijk was Morgan de makkelijkste ingang tot het kikkeronderzoek. Alles beter dan hier de afwas doen natuurlijk.