Maria Boonzaaijer

Papa Tango

..

Terugkeer naar mijn vader

..

..

© 2009 Maria Boonzaaijer

Omslagontwerp Studio Jan de Boer

Foto voorzijde omslag Millennium/Imagestore

Uitgave in e-rainbow september 2011

Alle rechten voorbehouden

ePub: ZetProducties, Haarlem

..

www.mmboeken.nl

www.rainbow.nl

www.stemstudiomaria.nl

..

isbn 978 90 5831 596 0

nur 301

Si se calla el cantor

calla la vida

porque la vida

la vida misma es todo un canto

..

Si se calla el cantor

mueren de espanto

la esperanza

la luz y la alegría

..

Als de zanger zwijgt

dan zwijgt het leven

want het leven zelf

is één groot lied

..

Als de zanger zwijgt

sterven van ontzetting

de hoop, het licht

en de vreugde

..

– Horacio Guarany

Proloog

Moeder was in mijn leven alomtegenwoordig en onwrikbaar aanwezig. Zo zeker als ons grachtenhuis. Zij wás het grachtenhuis. Onveranderlijk. Niets werd er ooit verplaatst. Mocht niet. Anders zou de akoestiek veranderen in de hoge kamers. Alles had zijn vaste plek. Over alles heerste haar woord, haar stem, haar blik, haar wil. Ook over mij. Ik was een bijzonder meubelstuk. Een kostbaar bezit dat opgepoetst werd, hard en meedogenloos. Waarmee gepronkt kon worden.

Pas later in mijn leven heb ik mij afgevraagd waar wij de pretentie vandaan haalden om Bach recht te doen, Mozart, Rossini.

..

Moeders zijn vanzelfsprekend. Maar vaders zijn de bomen, de wind, de zee, de vogels. Ze zijn in beweging. Altijd. Ze trekken weg en komen weer terug. Soms.

Mijn vader kwam niet terug.

1

Het zou veel tijd en vooral veel geduld kosten. Dat had de kno-arts in Amsterdam mij bezworen vlak voor mijn reis naar Argentinië. Het kwam wel vaker voor, een vorm van afasie, vooral na heftige tijden.

‘Ook bij zangers?’ bracht ik er fluisterend uit.

‘Een psychiater zou zeggen dat het op een conversie lijkt.’

Het zat dus tussen de oren.

Hij zag dat ik woedend werd en hij hief zijn hand op. ‘Goed, goed, ik begeef mij niet op zijn terrein.’ Zijn stem klonk als een rollende steen over een hellend grindpad: ‘U gaat er dus een tijdje tussenuit? Heel verstandig.’

Hij had mijn moeder gekend en hij was wel eens bij een van onze concerten geweest. Ik wist dat hij een liefhebber van Verdi was.

Mijn vraag liet hij onbeantwoord. Ik was voor hem een medisch raadsel. Zangstem uitgevallen. Rochelende spreekstem. Bij de deur ried hij mij aan: ‘Liever helemaal niet praten. Dat is het beste. En fluisteren is uit den boze.’

..

Ik houd van stemmen. Ik laat me snel in verrukking brengen door een warme diepe mannenstem. Maar stemmen kunnen ook mijn lijf belagen, mij breken en slaan, mij vermoeien en me doen verstijven. Soms haat ik mensen om hun stem.

Er zijn ook stemmen waarin ik me kan nestelen. Als mijn vader zong werd het leven een schommelend wiegje hoog boven de grond. Of een holletje onder zijn jas. Zijn tenor liep zonder moeite over in mijn lijf. Mijn vader was een tanguero.

‘Je hebt een toverstem, pappie.’

‘Ik ben de tangotovenaar, meisje.’

‘Pas maar op voor tovenaars,’ zei mijn moeder.

‘Ik heb mijn stem van jou gekregen, papa.’

‘Claro que sí.’

‘Hoho. In mijn familie is ook genoeg zangtalent.’

Mijn moeder zei dat alsof ze het familiekapitaal beheerde.

..

De stem van mijn moeder was als de stoot van een trompet. Altijd op volle kracht. Ze kon uithalen als de fortissimo’s in de symfonieën van Gustav Mahler. Daarmee vulde ze ons hele grachtenhuis.

Spaanse vrouwen hebben andere kelen. Mijn moeder kwam uit een oude Madrileense familie die succesvol was geweest in de kunst- en antiekhandel en die al twee generaties afwisselend in Madrid en Amsterdam woonde. Daar had het Spaanse bloed zich gemengd met dat van Hollanders: een voortzetting van de Tachtigjarige Oorlog op relationeel vlak. De familiedrama’s in onze familie zijn niet van de lucht. Bijna al mijn tantes en nichten beschikken over stalen stembanden waarvan het resultaat je door merg en been gaat. Logisch dat daar huwelijken aan kapotgaan. Moeder brak overigens met de familietraditie. Ze koos voor de muziek en trouwde niet met een Hollandse antiekhandelaar, maar met een Argentijnse musicus die verdwaald rondliep in Amsterdam. Maar ook Spanje en Argentinië staan op gespannen voet met elkaar vanwege het verleden. Mijn ouders hielden de historische twistpunten alleen al door hun stemgeluid ijverig in stand.

Moeder doceerde piano en zang aan het conservatorium. Ooit had ze gehoopt mijn vader te bekeren tot Mozart. Ze beschouwde tango, flamenco en fado als folkloristische vuilnis. Alleen de klassieken deden ertoe. Ze bemoeide zich ook met mijn zangstudie, zelfs toen ik als vroege student op het conservatorium werd aangenomen. Ze permitteerde het zich om onverhoeds het leslokaal binnen te vallen en met metalen stemgeluid commentaar te leveren op de gehanteerde zangmethode en op mijn vorderingen. Mijn stem joeg alle kanten op als zij binnenkwam, behalve de goede. Mijn eigen zangdocent had een andere benadering. Zij leerde mij hoezeer de stem aan kwaliteit won door ontspanning in de kaken.

‘Lach als je zingt, Marisa.’

Het werkte.

Vanaf dat moment kon ik tenminste lachen.

Ik herinner mij dat mijn vader op dezelfde lijn had gezeten. ‘Speel vanuit je ziel, Vicky,’ zei hij tegen mijn zusje Victoria.

Dat werkte. Zelfs ik kon horen aan Vicky’s vibrato dat ze de viool liet lachen.

Maar dan ging moeder tegen hem tekeer: ‘Por Dios, Martín Grande! Laat dat kind eerst behoorlijk een toonladder spelen en val haar niet lastig met “je ziel”. Ze weet niet eens wat dat is!’

Moeder bedoelde het goed.

Uiterlijk lijk ik op moeder. Ik ben net zo donker, mager en klein als zij in haar jonge jaren. Mijn haar krult net zo hopeloos en ik heb haar rechte houding. Maar mijn ogen zijn groter en mijn lippen voller. En mijn stem is veel hoger dan die van haar.

Maar nu was mijn stem verdwenen.

..

Ik had sinds die ijzige januaridag dat moeder stierf geen noot meer gezongen. Meer dan drie maanden geleden.

Eerst had ik het gewoon niet op kunnen brengen. Wat viel er te zingen bij deze onnodige dood na zo’n triest, opgeklopt leven, al werd daar tijdens de begrafenis ijverig omheen gepraat.

Ik was sprakeloos op mijn moeders begrafenis. Ik voelde mij als Cordelia uit Koning Lear, een rol die ik ooit op het gymnasium speelde.

‘Ik kan mijn hart niet op mijn lippen tillen.’

Ik had dingen willen zeggen over moeder, die mooier zouden klinken dan de waarheid toeliet. Maar mijn stem was verlamd geweest, mijn stembanden hingen er doelloos en slap bij en mijn lichaam kon niet genoeg lucht bergen om ook maar enige ademsteun te geven.

Het mocht gewoon niet meer.

Kort na mijn moeders onverwachte dood kreeg ik een dubbele longontsteking. Begonnen als een verkoudheid, opgelopen tijdens haar begrafenis; geëindigd als een slag van het noodlot.

Voor een zanger is verkoudheid een ramp. Ik moest altijd een sjaal dragen van moeder. Er lagen talloze exemplaren opgestapeld in de vestibule, bedoeld om me te beschermen tegen de noordelijke, verraderlijke kou en de eeuwige tocht in het Amsterdamse grachtenhuis.

Ik werd ‘Stolalola’ genoemd door Philip, een koosnaampje dat hij gelukkig nooit gebruikte waar anderen bij waren. Maar geen stola had mij kunnen beschermen tegen longontsteking.

..

Philip was onze manager. Zijn contacten in de operawereld bezorgden mij regelmatig optredens. Mijn moeder en ik waren op zijn aanraden samen belcantoprogramma’s gaan samenstellen. Hoewel mijn moeder liever als pianosoliste naam had gemaakt, had zij zich toch laten ompraten door Philip.

‘Met zo’n stem valt goud te verdienen.’

Dus stortte ze zich als een leeuwin op mijn vorming als belcantozangeres. Op het conservatorium had ik volgens haar zeggen maar weinig geleerd. Mijn enorme stemontwikkeling erna was het werk van moeders handen. Dat zei ze mij minstens eenmaal per week. En Philip liet mij masterclasses volgen bij bekende operadiva’s. Van hen heb ik het vak geleerd. En de kick van de coloratuur.

Philip kwam zijn belofte na. Hij liet ons optreden in Spanje en Italië. Ik had niet veel in te brengen. Ik was hun goudmijn. Het deerde mij niet, zolang ik maar kon zingen. Buiten het zingen was het leven grijs en mislukte alles. Mislukten mijn relaties. Vraag me niet waarom.

Mijn liederen en aria’s werden mijn enige vrienden. Met hen bedreef ik een wonderlijke liefde. Zij gaven mij de energie om het leven aan te kunnen.

Ik kreeg goede recensies. Mijn timbre en mijn vibrato werden geprezen. Marisa Grande. La Gran Marisa. Maar mijn voordracht was onrijp, schreef een chagrijnige recensent na een recital tijdens een zomerfestival. Hoewel ik diep in mijn hart wist dat hij gelijk had, voelde ik mij behoorlijk gekwetst.

..

Het was Philip geweest die mij vol begrip had voorgesteld een sabbatical op te nemen. Hij had bijna elke dag aan mijn bed gezeten, in die koude weken in het Academisch Ziekenhuis toen ik daar lag te staren in een lege toekomst. Hij zat er met zijn afhangende schouders waardoor hij in onze gemeenschappelijke kennissenkring de bijnaam had van mandfles. Zijn roze hangwangen en zijn zilveren elegante snor trilden. Zijn blauwe ogen waar de oogleden altijd half overheen zakten stonden waterig. Het was of sinds de dood van mijn moeder die oogleden alsmaar zwaarder en dikker waren geworden, de snor met de punten zieliger naar beneden hing en die grote haardos witter was.

Hij legde zijn hand op de mijne: ‘Met je stem komt het wel in orde, kindje. Maar je bent overwerkt en je hebt erg veel meegemaakt de laatste maanden.’

Hij keek schuldbewust.

‘Ik heb jullie veel te hard laten werken.’

Hij verweet zichzelf de dood van mijn moeder. Ik wist dat. Maar ik kon dat mijzelf net zo goed verwijten. Had ik er bij moeder beter op moeten aandringen tijdig naar een arts te gaan met die buikpijn?

‘Je stem zal weer stralen.’

Ik had mijn hoofd omgedraaid om niet in die ogen te hoeven kijken. Ik wist dat hij loog. Ik had niets gezegd. Ik mocht niet praten. Absolute rust voor mijn stem. Drie maanden lang, minstens. God! Hoe viel daarmee te leven?

Het waren geen knobbeltjes op mijn stembanden. Het was op een of andere manier een totale blokkade. De god van de muze had mij het zwijgen opgelegd. En ik durfde ook gewoon niet meer. Als ik sprak, hoorde ik mijn stem als die van een ander, van een volslagen vreemdeling. En die haatte ik.

Het is voorbij, dwong ik mezelf te denken, het is allemaal voorbij, meid.

Mozarts ‘Voi, che sapete’, twinkelend als champagne. Voorbij. Händels ‘Rejoice’ met die hemelse rijkdom aan snelle dansende melodielijnen. Klaterend water. Puur geluk. Voorbij. Weg engelenstem.

Een gevallen engel. Dat is er van je overgebleven.

Zie het onder ogen.

Breek met de muziek. Voorgoed.

‘Ik zeg al die recitals af voor het komende halfjaar. Je moet er een paar maanden uit.’

Ja, ik moest eruit. Maar waarheen?

..

Ik was begonnen over Argentinië te dromen toen ik na mijn longontsteking terugkwam in het grachtenhuis. Het huis was stil en leeg, muziekloos. Ik verwachtte voortdurend de stem van mijn moeder te horen, ergens achter in een van de kamers, in de lange gang, of boven vanuit de badkamer.

Het was alsof mijn dode vader op de afwezigheid van mijn moeder inspeelde. Na jaren verscheen hij opeens weer ’s nachts in mijn leven in een verontrustende droom. Niet één keer, maar drie nachten achtereen. En iedere keer zong hij een lied dat mij deed huilen. Vroeger huilde ik altijd als papa zong en op zijn bandoneon speelde. Hij lachte mij er nooit om uit. Maar toen hij moeder en mij verliet, heb ik niet gehuild.

‘Je ziet die ploert nooit meer terug,’ had moeder gesnauwd tegen mijn rug, die dag dat ik hem in de taxi zag stappen met Vicky in zijn kielzog. Ze hadden niet omgekeken, niet gezwaaid. Ze reden gewoon uit mijn leven weg.

..

‘Want niet meer

Is ze onze dochter; nimmer zien wij weer

Haar aanschijn: – ga uw noodlot tegemoet,

Maar zonder onze zegen, liefde of groet.’

..

Twintig jaar geleden. Twintig jaar geleden reden ze gewoon weg uit mijn leven.

..

Ik voelde wat ik moest doen en belde Philip.

Hij kwam onmiddellijk.

‘Ik ga naar Argentinië,’ fluisterde ik vanachter mijn sjaal.

Ik zag zijn ogen wijd opengaan. Zijn wangen trilden.

Ik nam hem mee naar de serre. Het was begin april. In de tuin stond de Japanse kers in bloei. De serredeuren stonden een eindje open, zo zacht was het al. Een zanglijster in de berkenboom jubelde in de vroege avond. Verder was het stil. Hier drong het stadslawaai niet door.

Philip liet zijn zware lijf in de leunstoel zakken.

‘Daar zou je moeder het niet mee eens zijn geweest.’

‘Juist daarom,’ zei ik hees.

‘Ik had Italië voor je in gedachten,’ zei hij, zonder op mijn woorden in te gaan. ‘Ik ken een arts in Florence. Een heel goede... ’ hij aarzelde even. Ik durfde erom te wedden dat hij ‘psychiater’ wilde zeggen.

‘... een heel goede kno-arts. Je kunt zo naar hem toe. Een kwestie van een telefoontje. En zijn vriend is logopedist. Een goed stel.’

‘Nee.’

Nooit meer, Philip.

‘Toe kindje, je wilt toch ook weer beter worden!’

‘Argentinië,’ herhaalde ik.

Philip bleef mij met verbazing aankijken.

‘Argentinië,’ zei hij alsof hij het woord in zijn mond proefde als wijn van een inferieur kaliber. ‘Argentinië!’ Hij spuugde het onmiddellijk uit. Hij rees op uit zijn fauteuil en begon door de serre te lopen.

‘Heb je de kranten gelezen? Er is daar op het ogenblik een nieuwe crisis aan de gang. De ergste sinds tijden. Er zijn rellen geweest waarbij doden vielen. Waarom moet je zo nodig daarheen?’

Hij schudde zijn hoofd en hij probeerde zijn afhangende schouders op te trekken, maar dat lukte hem niet. Al vijfenzestig jaar hingen die schouders in een moedeloze lijn omlaag. Een bourgognefles, geen bordeauxfles. Ik keek altijd naar die schouders, kon het niet laten. Hij zag dat ik keek en daarom misschien begon hij zomaar weer te praten, op toegeeflijke toon: ‘Argentinië is ín. Onze prins is getrouwd met een Argentijnse. De tango is opeens populair door een paar koninklijke tranen. Maar grote hemel, Marisa, ik dacht dat jij boven al die trends stond. Ik weet dat je romantisch bent, maar je gaat me toch niet vertellen dat je daarom... ’

‘Lieve help, Philip, ik ben half Argentijns!’

Philip zuchtte.

‘Doe het niet, kindje, doe het niet!’

Hij stond bij de vleugel; zijn linkerhand trommelde op de zwarte, glanzende kast. Zo had hij vaak staan luisteren, als moeder en ik repeteerden; kritisch en geconcentreerd.

Ik weerstond zijn blik.

Zijn wangen die me altijd aan bakstenen deden denken, werden nu echt rood en zijn zware stem blafte: ‘Je gaat toch niet die zúster van je opzoeken!’

Hij erkende dus dat ik een zuster had. Ver weg weliswaar, en genegeerd als het werelddeel waarin zij woonde, maar het was mijn zuster. De enige die naast mij overgebleven was van ons gezin. En ik had niet eens haar adres.

Philip liep naar de serredeuren en deed ze met een klap dicht om de plotseling opkomende kilte buiten te sluiten.

‘Je vader moest zo nodig terugkeren toen zijn land kapotging door een burgeroorlog. Samen met die zus van jou,’ brieste hij en hij ging voor me staan alsof hij het me aanrekende: ‘Volkomen onverantwoord!’

Ik was ook opgestaan. Philip had iets gezegd waardoor plotseling mijn droom zich weer aan mij opdrong.

Terugkeren... ‘Volver’...

Een tango van Gardel. De lievelingstango van mijn vader.

Ik had het lied jaren uit mijn herinnering gebannen, maar in de droom was het binnengebroken en had het zich in mijn brein genesteld. Een tango met een hartverscheurende melodie, vooral als papa het zong. Maar de tekst had zich verscholen en hoezeer ik ook mijn best deed, ik kon hem niet oproepen. Toch voelde ik dat in die woorden een boodschap lag. Een boodschap van mijn verguisde vader. Een boodschap die mij onbegrijpelijk onrustig maakte. Ik moest naar Argentinië.

Philip sprak tegen mij. Ik hoorde zijn woorden in een onheilspellend crescendo maar miste de betekenis ervan. Ik zag zijn bezorgdheid voor mij, zijn verdriet om het verlies van mijn moeder, de trouw in zijn ogen. Arme Philip. Hij had altijd precies geweten samen met moeder wat goed voor mij was en alles voor mij beslist.

Hij kwam naar mij toe en sloeg zijn armen om mij heen. Ik schrok ervan hoe heftig hij mij tegen zich aan drukte. Ik voelde mij deinen tegen dat Pavarottibuikje. Ik meende zelfs zijn erectie te voelen.

‘Ga niet,’ zei hij schor. ‘In godsnaam, ga niet.’

Philip wist niet waar mijn zuster woonde. Moeder had nooit met hem over haar tweede dochter gepraat, zei hij. Zijn leugen was zo doorzichtig als glas. Oké, Philip, ik zoek het zelf wel uit.

Dagenlang doorzocht ik het bureau, de kasten en de toilettafel van mijn moeder. Niets te vinden. Vicky bestond niet. Ik had geen zus.

..

‘Zie je wel,’ zei Philip.

‘Toch ga ik naar Zuid-Amerika.’

‘Maar je bent gehandicapt. Je mág zelfs niet praten. Hoe wil je... ’

Ik haalde mijn schouders op.

‘Laat me dan met je meegaan.’

Dat nooit.

‘Ik zou contacten voor je kunnen leggen met de opera in Buenos Aires.’

Er kwam een bitter lachje uit mijn keel als het kreunen van een zieke hond. ‘Ze zien me aankomen. La Gran Marisa.’

‘Liefje... ’ Hij trok me naar zich toe. ‘Ik ga met je mee. Misschien heb ik ergens toch een telefoonnummer.’

Zijn hand schoof naar mijn borsten. Ik was verlamd van verbijstering.

..

‘Waarom wil je komen?’

Vicky’s stem had hoog en stroef geklonken door de telefoon.

Ik was niet van plan haar de werkelijke reden te vertellen.

‘Om uit te rusten.’

Het was lang stil gebleven na die woorden.

‘Victoria, mama is overleden.’

De absurditeit van die vier woorden tegen een vervreemd zusje verhevigde het zwijgen. Ik dacht dat ze opgehangen had. Toen zei ze: ‘Zo, ze is dus dood.’

Beschaamd fluisterde ik: ‘Drie maanden geleden.’

‘O. Was ze ziek?’

Ik knikte en voelde mijn keel steeds meer dichttrekken.

‘Ik kom naar Argentinië.’

‘Waarom? Toch niet om papa? Die is al twee jaar dood.’

Ik slikte het verwijt.

‘Nee. Nee. Alleen maar rust.’

Ik hoorde haar ademen.

‘Vicky, ik... ik moet eruit. Mijn stem is ziek.’

‘Juist. Wanneer zou je willen komen?’

‘Volgende week woensdag?’

‘Is de nood zo hoog? Na twintig jaar?’

Ik durfde geen ‘ja’ te zeggen. Opnieuw bleef het een tijdje stil.

‘Oké. Ik kan je in Buenos Aires ontmoeten. Wedden dat ik je zo herken, Marisa?’

Ik stond op dat moment met de hoorn tegen mijn oor gedrukt oog in oog met de enige foto die ik nog van mijn zuster had. Moeder had indertijd alle foto’s van Vicky weggedaan. Gewoon verscheurd. Maar deze foto had ik ooit uit een album gepikt en verborgen gehouden. Deze foto van Vicky als tienjarig vroegrijp meisje met lang blond haar en grote brutale ogen. Ze hield haar viool in de handen geklemd. Ik stond naast haar, als magere elfjarige ongelukkige prepuber met vlechten. Toen moeder overleden was, had ik die foto na veel aarzelingen tevoorschijn gehaald en op het dressoir gezet.

‘Ik heb allang geen vlechten meer,’ zei ik. Mijn stem was ondertussen overgegaan in een gebroken mannenstem die tot mijn afgrijzen als echo terugkaatste in het internationale gesprek.

‘No importa, we vinden elkaar wel,’ zei Vicky en ze hing op.

..

Tot mijn opluchting kon Philip zich niet vrijmaken om mij te chaperonneren, zoals hij zei. Met tegenzin boekte hij een open ticket voor me. Ongevraagd bracht hij een stapel cd’s voor me mee met verschillende interpretaties van liederen van Schumann, inclusief de partituren.

‘Je neemt toch wel je discman mee?’

Ik werd misselijk toen ik er alleen al naar keek, maar zei niets. Ik liet de muziek achter in het grachtenhuis, onder mijn bed.

..

Op Schiphol zei hij tegen mij: ‘Je vader is dood, kindje. Al twee jaar. Je vindt hem daar heus niet terug.’

Expres had ik gestaard naar zijn afhangende schouders. Maar hij had mijn kin opgetild zodat ik wel in die oude blauwe ogen moest kijken.

‘Je bent jezelf niet. Dit is helemaal niets voor jou,’ bromde hij met die rochel in zijn keel waardoor ik steeds moest denken: hóést alsjeblieft, Philip!

‘Ik neem het je maar niet kwalijk. Maar in godsnaam, verwacht er niet te veel van. Het zou je weleens kunnen opbreken. En maak me geen verwijten als je over een week met hangende pootjes terugkomt. Arme Stolalola. Je weet toch wie je vader was.’

..

De bagageband braakte langzaam de koffers uit. Al na een paar minuten ontdekte ik mijn rode reiskoffertje.

Voor mij lag de aankomsthal van het Argentijnse vliegveld met het lokkende zonlicht. De eerste reizigers begaven zich daar al heen met hun vergaarde koffers om er door familie, vrienden of collega’s begroet te worden.

Op dat moment trok mijn maag zich samen. De bordjes baños lokten mij meer. Ze beloofden uitstel van de ontmoeting.

In de lege toiletruimte rook het scherp naar schoonmaakmiddelen. Ik draaide de kraan open om het koude water te voelen stromen. En te proeven. Het smaakte naar chloor.

Ik maakte mijn tas open en haalde er een schoon shirtje uit. Ik wilde fris zijn als ik Victoria onder ogen kwam. Fris dit land betreden.

Dit verboden land.

Maar papa heeft mij geroepen, dacht ik. En ik moet gehoorzamen. God weet waarom. Van zijn leven hier weet ik niets. En van zijn dood al helemaal niets.

Ik plensde koud water in mijn gezicht en bekeek mijzelf in de spiegel, zag de wallen onder mijn ogen. Ik depte met een tissue de druppels water weg en pakte een potje dagcrème. Ik streek mijn lokken van mijn voorhoofd weg.

..

‘Volver...

con la frente marchita... ’

..

Een brokstuk tekst schoot los uit het graniet van mijn geheugen: terugkeren met een verwelkt, verdord voorhoofd, waar de desillusie op te lezen staat.

Ik stond onbeweeglijk en zag de zin uit het lied open en bloot. Ik wachtte, maar het lied liet zich niet verder lokken. Ik voelde een vreemde opgewondenheid. In Buenos Aires moest ik bij een muziekwinkel zoeken naar die tangotekst.

Met trillende handen bracht ik wat rouge aan op mijn wangen.

Vicky is de sleutel naar papa, maar zij moet denken dat ik voor rust en stilte kom, dacht ik. Op doktersadvies. Op bevel van mijn manager. Ver van alles vandaan. Geen recitals. Geen bekenden. En in godsnaam geen muziek. Breek met de muziek. Voorgoed.

Waar die stem vandaan kwam wist ik niet.

..

Ik sloot resoluut mijn tassen, greep het bagagekarretje en verliet de baños.

Er was geen weg terug.

De glazen aankomsthal was overvol met goed geklede mensen. Het koor van Argentijnse stemmen vulde de ruimte als minimal music. Een kreet, een lach, een naam steeg telkens ritmisch op en vormde een dynamisch accent in die vriendelijke polyfonie.

Lijven deinden tegen elkaar in uitbundige omhelzingen en regen zich aaneen tot families.

Argentinië, had Philip gezegd, een land in crisis.

Net als ik, dacht ik.

..

De mensenmenigte loste zich langzaam op. Het geroezemoes stierf weg. Er stonden mannen naar mij te kijken.

‘Taxi, señora?’

Ik schudde mijn hoofd en liep door de grote zonnige hal. Een nieuwe stroom reizigers bewoog zich in mijn richting.

Vicky had mij laten weten dat zij mij zou ophalen. Maar misschien had ze vertraging gehad onderweg.

Ik werd ongerust. Ik had veel te lang in dat toilet staan treuzelen.

Op dat moment zag ik plotseling midden in de hal een lange blonde vrouw. Slank, eenvoudig gekleed in spijkerbroek en witte blouse, een jaar of dertig. Een open gezicht zonder enige make-up en grote blauwe ogen. Ze zag er zo on-Argentijns uit dat ze meteen opviel.

Ik hield mijn adem in. De vrouw stond naar mij te kijken.

Papa was lang. Lang, slank en blond. Hij was altijd trots geweest op de vermenging van Deens en Argentijns bloed in zijn aderen. Zijn lichte ogen en haar contrasteerden met zijn donkere huid. Dat had hem tot een opvallende man gemaakt. Vicky leek als tienjarig meisje al sprekend op hem.

We keken elkaar een hele tijd aan, zonder dat een van ons beiden iets deed.

Twintig zusterloze jaren. Hoe kon ik die zomaar overbruggen?

..

Toen deed de blonde vrouw een paar stappen naar voren. Ze zei met een vioolstem: ‘Somos hermanas.’

We zijn zusters.

Ze was langer dan ik. Mijn kleine zusje. Ik moest naar haar opkijken. Die ogen, dacht ik. Die zijn hetzelfde gebleven. Nog altijd die strijdlust.

Ik stak aarzelend mijn hand uit. Maar Vicky sloeg haar armen om mij heen.

‘Welkom in Argentinië.’