ben van balen

Irritaal

..

Goeiemoggel, toppiejoppie & andere irritante taal

..

..

© 2009 Ben van Balen en Uitgeverij Maarten Muntinga bv, Amsterdam

Omslagontwerp: Studio Ron van Roon

Uitgave in e-rainbow september 2011

Alle rechten voorbehouden

ePub: Z-Producties, Haarlem

..

www.mmboeken.nl

www.rainbow.nl

www.irritaal.nl

..

isbn 978 90 5831 597 7

nur 620

Voorwoord

Anderhalf jaar geleden startte ik een weblog waarin ik wekelijks schrijf over mijn taalergernissen: www.irritaal.nl. Destijds had ik er geen idee van over hoeveel irritaties ik zou kunnen schrijven. Het bleken er meer dan ik had verwacht. Sinds ik met mijn weblog ben begonnen, ben ik meer op taalgebruik gaan letten. Het is me duidelijk geworden hoe wijdverbreid taalbederf is en hoe onachtzaam veel mensen met taal omgaan. Dat sterkt mij om irritant taalgebruik aan de kaak te blijven stellen, maar wel met de nodige ironie. Ik wil mezelf niet té serieus nemen.

Aanvankelijk was ik bang over te komen als een zeikerd of door alle irritaties te verzuren. Ik vind dat ik nog niet verzuurd ben, maar er zijn wel mensen die me een zeikerd vinden, of vinden dat ik me druk maak om niets. Daar heb ik geen probleem mee, want ieder ervaart taal op zijn eigen subjectieve manier en ieder mag daar zijn mening over geven. Dat is goed te merken aan het grote aantal uiteenlopende reacties dat ik op mijn weblog heb gekregen.

De irritaal in dit boek is een weerspiegeling van de stukjes op mijn weblog, aangevuld met een selectie van de leukste reacties die bezoekers hebben gegeven. Dankzij deze reacties is dit boek een levendig, humoristisch en gevarieerd werk geworden over ergernissen aan het hedendaagse taalgebruik. Daarom wil ik iedereen die toestemming heeft gegeven om zijn of haar reacties in dit boek over te nemen van harte bedanken.

Ik waardeer alle irritaal van 1 tot 10 op de irrischaal. Mijn persoonlijke irrischaal welteverstaan. Achterin is een overzicht opgenomen van deze irrischaal. Welke score krijgen de woorden en uitspraken in dit boek op jouw irrischaal?

..

Ben van Balen

Irritaal

Om direct het gras voor de voeten van de taalpuristen weg te maaien: de eerste kandidaat voor nominatie voor irritant taalgebruik is het woord irritaal zelf.

Het voor de hand liggende argument is natuurlijk dat irritaal geen bestaand woord is maar een populaire samenvoeging van irritant en taal. Populair? Misschien. Creatief vind ik het wel, om mezelf maar eens op de borst te kloppen. Maar of het irritant is, ik denk van niet. Ik denk dat het creatief is omdat je het woord niet vaak hoort (of wellicht nog nooit hebt gehoord) en dat het direct duidelijk wordt wat ermee wordt bedoeld.

We horen natuurlijk vaker al of niet populaire samenvoegingen, zoals weblog (web en log), demonstructie (demonstratie en instructie), concullega (concurrent en collega), podcast (iPod en broadcast) en pin-omaat (pin en automaat). Omdat irritaal ook een samenvoeging is kun je in dat opzicht stellen dat het weinig creatief en misschien zelfs populair taalgebruik is.

Wat maakt een bestaand of niet bestaand woord dan creatief in plaats van irritant, of andersom? Daar ben ik nog niet helemaal uit. Daarom wil ik in dit boek op zoek gaan naar de vage grenzen tussen populair, creatief en irritant taalgebruik. En misschien kom ik op mijn pad nog andere nuttige categorieën tegen.