ángela becerra

Waar het de tijd aan ontbreekt

Vertaald door Jacqueline Visscher

..

..

Oorspronkelijke titel: Lo que le falta al tiempo

Oorspronkelijke uitgever: Editorial Planeta, s.a., Barcelona

Published by arrangement with UnderCover Literary Agents

© 2006 Ángela Becerra

© 2008 Nederlandse vertaling Jacqueline Visscher en Uitgeverij Sirene, Amsterdam

Omslagontwerp: Studio Jan de Boer

Foto voorzijde omslag: Allan Jenkins / Trevillion Images

Uitgave in e-rainbow september 2011

Alle rechten voorbehouden

ePub: Z-Producties, Haarlem

..

www.mmboeken.nl

www.rainbow.nl

..

Van Ángela Becerra is eveneens verschenen:

..

De voorlaatste droom

Zij, die alles had

..

isbn 978 90 5831 625 7

nur 302

Voor Ángela en María

mijn dochters... mijn vleugels

En als je lang in een afgrond kijkt, kijkt de afgrond ook bij jou naar binnen.

friedrich nietzsche

1

Ze dacht dat de dood obsceen was, tot ze de kast opendeed. Vijftien jaar lang was ze in de verleiding geweest haar aan te raken, maar haar moeder had haar vermaand dat je doden niet aanraakt.

De dag was aangebroken. Haar moeder was er niet meer om het haar te beletten en ze voelde zich eenzamer dan ooit. Zou ze zo koud zijn als ze zich voorstelde? Of zou de gewaarwording van leven die dat tienerlichaam uitstraalde, teruggetrokken in een slapende tijd, haar meer schenken dan een onteerde, verstilde aanwezigheid?

Ze trok aan de hendel en de grote kist van geslepen glas doemde op uit de duisternis. Voorzichtig veegde ze de dikke laag stof weg tot ze daarbinnen de gesloten oogleden zag verschijnen, die ze toen ze klein was zo vaak met haar vingertjes had willen openen. Waarom was ze nooit wakker geworden terwijl ze haar toch zo vaak had geroepen?

Een lichtstraal van boven viel vol op La Sainte, schetste als een penseel de licht- en schaduweffecten op haar blozende, serene gelaat, verstoord door de sporen die de stenen hadden achtergelaten. Ja, ondanks de opzettelijk aangebrachte verwondingen en de honderden jaren doorgebracht tussen die vier glazen panelen bleef het dode meisje beeldschoon: een schone slaapster.

Nu ze haar weer zag, voelde ze dat dat lichaam haar met warmte vervulde. Zijn doden beter gezelschap dan levenden?

Waar werd het hart van dat kleine tienermeisje gevangengehouden? Een witte, vleugellamme duif. Zou het nog onbeweeglijk kloppen in haar verwachtingsloze dromen?

..

De sluiting drupte roest en haar handen, klam van voorgevoelens, aarzelden. Ze tilde het deksel op en net toen ze het gezicht van La Sainte wilde strelen werd haar aandacht getrokken door een oude penning die op de levenloze borst rustte. Was het een familiewapen? Hij zag eruit als een vreemd symbool, een soort munt die enkele Latijnse letters als een hiëroglief verstrengelde tot een gesloten cirkel, heel mooi en intrigerend. Ze haalde hem voorzichtig weg, probeerde de gerafelde kleding van de dode niet te beroeren, bang haar te wekken uit haar eeuwige lethargie. Vervolgens keek ze instinctief om zich heen of iemand haar zou berispen. Niemand; alleen de gele ogen van haar kat sloegen haar afwezig gade. Een onbeduidende diefstal, een cadeautje voor haar hals. Daarna had ze niet meer de moed de dode aan te raken, uit angst haar vermoedens bevestigd te zien. En als ze nu eens even koud was als haar vader en moeder? En als ze nu eens onder haar handen verpulverde, zoals de vleugels van een vlinder? Ze zou blijven denken dat ze warm was; zo warm en hartelijk als een zus.

Ze kon niet nog een geliefde verliezen. Nee, nu niet.

Ze duwde tegen de kist en het mechanisme liet dat angstvallig bewaarde geheim weer in de duisternis verdwijnen.

Ze ging naar buiten met het gevoel beschermd te zijn; de penning die ze nu verborgen tussen haar borsten droeg, was van La Sainte geweest; het was of ze bij haar was en bij elke stap die ze deed tegen haar zei: ‘Ik ben hier, naast je hart’.

Ze stak de rue Saint-Jacques over en nam haar gebruikelijke weg terwijl ze haar blik over de geklauwde waterspuwers van de Saint-Séverin-kerk liet gaan; draken, adelaars en leeuwen leken haar als roofvogels vanuit de hoogte te belagen. Maar nu was ze niet langer bang voor ze. Nadat ze de sarcofaag had geopend en oog in oog had gestaan met de dode kon nog maar weinig haar angst aanjagen.

De drukte op de terrasjes omhulde haar met vrolijkheid. Haar buurt had een jonge ziel en die junidag zou ze haar drieëntwintigste verjaardag vieren, zichzelf trakteren op iets waar ze al heel lang naar verlangde: lessen van de grote kunstschilder en maestro Cádiz.

..

Zijn schilderijen waren een koele, provocerende schreeuw en tegelijk intimiderend. Hij leek er behagen in te scheppen de psyche van de toeschouwer overhoop te halen tot hij diens diepst verborgen verlangens naar boven had gehaald, waarbij een hypnotiserende werking van zijn schilderijen uitging waarvan je je onmogelijk kon losmaken.

Ze volgde zijn schildercarrière al jaren. Ze kende alles van hem, zijn unieke penseelstreken, zijn persoonlijke kleurstelling, zijn magistrale schildertechniek, en ze bewonderde hem met de aanbidding van een beginnelinge, al was ze niet van plan hem dat te laten merken.

Ze hadden telefonisch met elkaar gesproken, en alles was haar een beetje te gemakkelijk voorgekomen. Zou hij haar voor de gek houden?

Op weg naar het atelier van die titan van de schilderkunst besloot ze zich onmisbaar te maken; een voorbeeldige leerlinge te zijn die kon bijdragen aan iets waar het op de doeken van de schilder aan haperde: de voeten. Die vormloze vlekken haalden het niet bij de rest van zijn werk en al waren ze uiteindelijk een van zijn kenmerken geworden, haar kon hij niet bedriegen: ze was schilderes en ze was ervan overtuigd dat hij het gewoon niet beter kon.

..

Toen ze haar weg door het binnenste van Parijs had afgelegd, verliet ze de metro bij de Boulevard Montparnasse en zwierf langs de tafeltjes en winkels. Ze had nog een halfuur en was niet van plan een seconde te vroeg of te laat te komen. Ze liep en liep tot ze bij de straat was aanbeland die op de kaart stond.

Voor huisnummer 2 van de passage de Dantzig bleef ze staan. Wat ze zag kon gewoon niet echt zijn. Het was een eiland waar de natuur haar verlatenheid leek uit te kermen. Tientallen verminkte hoofden zwierven over de grond tussen wilde kamperfoelie zonder meester en lichamen zonder eigenaar. Een bruinige kat lag op een eenzame tafel te slapen terwijl de vogels volop hun gang gingen in dat in de tijd verloren paradijs. Ze wist dat Cádiz’ atelier midden in de wijk lag, ze had zich het groots voorgesteld, maar wat ze nooit had vermoed was dat het La Ruche was, het paviljoen van Brits-Indië dat Eiffel voor de Wereldtentoonstelling van 1900 had ontworpen. Het leek op instorten te staan. Bij de ingang droegen de door de jaren vermoeide kariatiden stoïcijns het gewicht van de gevel. Ze belde aan. Een donkere stem, als van een schorre cello, noemde haar naam en nodigde haar uit binnen te komen. Hoe wist hij dat zij het was? Zou hij haar observeren?

Ineens werden haar handen glibberig van spanning. Ze bekeek zichzelf in de ruit en wat ze zag beviel haar.

De geur van terpentijn, verf en oplosmiddelen verwelkomde haar. De ruimte ademde een vreselijke wanorde uit, verstikte haar. Honderden verfpotten verspreid over de vloer, te midden van uitgespreide kranten, foto’s, hopen zand, zakken cement, lijm, meetlinten, spatels en gemorste verf dreigden haar op te slokken. Er was geen centimeter vrij. Een vloed van acryl, olieverf en lijmresten had een soort maanlandschap gevormd met kraters en steile hellingen, bijna ontoegankelijk. Hoe kon iemand in zo’n bende werken? Het zag ernaar uit dat daar in geen jaren was schoongemaakt. Niettemin was dat ronde paviljoen een waar architectonisch kunstwerk. Even zag ze hen daar, Chagall, Kandinsky, Soutine, Modigliani, Giacometti, Calder, Picasso, al haar idolen verenigd in die unieke ruimte, maar haar gedachten werden verstoord door de naderende voetstappen van de schilder.

..

Ze zag hem gekleed in een overall aankomen en alles aan hem scheen haar een levend schilderij. Van de kronkelende rook die opsteeg van zijn sigaret tot de bruinige verfvegen op zijn kleding, alles droeg het stempel van zijn artisticiteit. Voor haar bleef hij staan, hij keek haar met een strakke blik aan en na een lange stilte, waarmee het hem lukte haar te intimideren, begon hij te spreken.

‘Mazarine, wat kom je hier doen?’

‘Leren.’

‘Leren...’ herhaalde Cádiz terwijl hij gretig aan de sigaret trok die aan zijn lippen bungelde. ‘Wat naïef ben je. Weet je dan niet dat je zelf je beste leermeester bent?’

‘Een schilder heeft ook het recht meer te willen weten. Wat is daar verkeerd aan? Ik probeer alleen maar een goede kunstenares te zijn.’

‘Wat je niet hebt kan ik je ook niet geven. En jij, heb jij iets te geven?’

‘Ik weet het niet... test me maar.’

‘Je moet het weten. Vertel eens... Heb je iets vanbinnen?’

Mazarine wist niet welk binnenste hij bedoelde. De ogen van de schilder gleden onbarmhartig over haar heen, rukten haar de kleding van het lijf. Ze antwoordde hem uitdagend. ‘Natuurlijk. We hebben allemaal iets in ons.’

‘Goed, haal het dan tevoorschijn. Laat het anderen zien. Kleed je uit voor de ogen van de wereld, zonder belachelijke schaamte. Onthoud, Mazarine: jouw werk is je ware spiegel. Hij is het die meedogenloos over je spreekt.’

Het meisje dacht even na. Zijn ondervraging bracht haar van haar stuk. Wie dacht hij wel dat hij was? God? Ze kreeg geen tijd iets te zeggen. Hij begon alweer tegen haar te praten.

‘Om te beginnen... het bevalt me niets dat je met schoenen aan mijn atelier binnenkomt. Trek ze uit... dan voel je het materiaal.’

Mazarine deed haar sandalen uit, ontblootte haar sierlijke voeten. Het was waar. Onder haar huid was de vloer een enorm, opgedroogd schilderij, dat haar bovendien pijn deed. Een steek in een van haar tenen bracht haar terug tot de werkelijkheid. Ze zou wel leren in die ruimte te lopen zonder zich te bezeren.

Terwijl Cádiz in de chaos van rondslingerend materiaal iets zocht om het meisje te geven, wachtte een naakte vrouw gezeten op een rond podium op aanwijzingen van de schilder.

‘Hier...’ Cádiz gaf haar een smerig paneel. ‘Ik wil dat je rechtstreeks op dit hout schildert.’

‘Wat moet ik schilderen?’

‘Dat ga ik je niet vertellen. Ik zal je nooit zeggen wat je moet uitdrukken. Dat moet helemaal uit jezelf komen.’

Mazarine fixeerde zich op de voeten van het model en besloot haar hele lichaam in een enkele streek te vangen en zich op de voeten te concentreren.

Ze zou hem laten zien dat ze wel degelijk iets te geven had, iets waaraan het hem ontbrak.

Ze begon vaardig te schetsen en Cádiz kon zijn ogen niet van haar blote voeten afhouden; een piepklein druppeltje bloed op een ervan benadrukte hun witheid. Ze waren perfect, prachtig vormgegeven, en ze grensden aan het hemelse. Hij had nog nooit zulke ranke voeten gezien. Het waren net twee gestileerde vleugels. Plotseling kwam iets wat al tijden verstomd was in zijn binnenste tot leven. Zouden de voeten van zijn nieuwe leerlinge dat onverwachte ontwaken hebben veroorzaakt?