Lisa Unger

Breekbaar

..

..

Oorspronkelijke titel Fragile

This translation is published by arrangement with Shaye Areheart Books,

an imprint of Harmony Books/The Crown Publishing Group, a division

of Random House, Inc., New York

© 2010 Lisa Unger

© 2010 Nederlandse vertaling Mary Bresser en Uitgeverij Maarten Muntinga, Amsterdam

Omslagontwerp Studio Jan de Boer

Foto voorzijde omslag © Caryn Drexl / Arcangel Images

Uitgave in e-rainbow oktober 2011

Alle rechten voorbehouden

ePub: ZetProducties, Haarlem

..

www.mmboeken.nl

www.rainbow.nl

www.lisaunger.com

..

isbn 978 90 5831 629 5

nur 305

..

Van Lisa Unger is eveneens in e-rainbow verschenen:

Black-out

Halve waarheden

Mooie leugens

Voor jou wil ik sterven

Vriend van de duisternis

Voor mijn ouders

Joe en Virginia Miscione.

..

Je beseft pas wat het ouderschap inhoudt

als je zelf kinderen hebt.

..

Voor mijn allerliefste vader en moeder.

Dank voor alles... van toen en nu.

Proloog

Toen Jones Cooper nog jong was, had hij niet geloofd dat je fouten kon maken. Hij had gedacht dat elke weg je wel érgens bracht en dat je vanzelf terechtkwam op de plek waar je thuishoorde. Spijt was voor kortzichtige, kleingeestige mensen. Nu geloofde hij daar niet meer in. Een dergelijke levensbeschouwing is er een van jeugdige overmoed. En zijn jeugd was hij al lang geleden kwijtgeraakt. En niet alléén zijn jeugd.

Zijn spijt hing als een molensteen om zijn nek toen hij zijn suv, een Ford Explorer, van het smalle zijweggetje af stuurde en de vierwielaandrijving inschakelde om door de modder te komen. De afgelopen week was het ongewoon wisselvallig geweest voor zo laat in het najaar: de ene dag broeierig warm, de volgende koud met plensbuien en vervolgens weer warm. Nu dreigde er onweer, alsof de hemel zelf had besloten te protesteren tegen zoveel grilligheid. Tegen de ochtend zouden zijn bandensporen vanzelf zijn uitgewist.

Wat hem had verbaasd, vooral na al die jaren, was hoe snel hij uit zichzelf was getreden. Alle gewoonten en principes die hem kenmerkten, had hij laten varen, zoals je een mantel met een enkele handbeweging op de grond laat glijden. De persoon die er nu stond was er een die hij amper herkende. Hij had zichzelf in de loop der jaren proberen wijs te maken dat hij onder de druk der omstandigheden dingen had gedaan die niet bij hem pasten. Maar diep in zijn hart wist hij beter. Hij wist hoe hij was. Hij was zwak. Hij was laag. En dat was hij altijd geweest.

Terwijl hij de auto tot stilstand bracht, schoot er een felle, witte bliksemschicht door de lucht, die het terrein kortstondig verlichtte. Hij zette de motor af, bleef nog even zitten en zuchtte diep. In zijn broekzak voelde hij zijn mobieltje trillen. Hij hoefde niet te kijken wie het was. Zijn vrouw. Na een bepaald aantal jaren samen weet je wanneer ze belt, weet je zelfs wat ze waarschijnlijk wil zeggen. Hij nam niet op, maar het deed hem beseffen dat de tijd begon te dringen. Als hij haar niet binnen een halfuur terugbelde, zou ze andere nummers gaan proberen, want gewoonlijk was hij bereikbaar. Zeker om deze tijd, vroeg in de avond, als ze haar laatste cliënt had gehad. Tenzij er iets belangrijks was, was ook hij gewoonlijk zijn dag aan het afronden.

Die gedachte, dat het nooit meer gewoon zou worden, uitte zich in een jankende kreet. Als een droge hoest krampte hij diep uit zijn binnenste op, met zo’n overweldigende heftigheid dat hij vooroverklapte. Met zijn hoofd tussen zijn armen omklemde hij het stuur. Hij kon bijna niet geloven dat het gekwelde gejammer dat de auto vulde uit hém kwam, zo dierlijk angstig klonk het. Maar hij kon het niet tegenhouden. Hij moest zich eraan overgeven. Toen was het voorbij, net zo snel als het gekomen was. Nog naschokkend droogde hij zijn ogen. Buiten kwam de regen met bakken uit de hemel. Weer een bliksemstraal; het gerommel van de donder deed de carrosserie van de auto trillen.

Hij boog zich opzij om zijn zware gele oliejas onder de passagiersstoel vandaan te halen. Hij hees zich erin en trok de capuchon strak. Toen stapte hij uit. Hij liep naar de achterkant van de auto en opende de bagageruimte. Schuilend onder de klep tuurde hij naar binnen. Het pakket leek hem onmogelijk klein. Het was moeilijk voor te stellen dat het al het duistere en lelijke in hem vertegenwoordigde, elke foute weg die hij was ingeslagen, elke lafhartige keuze die hij had gemaakt. Hij kon het niet opbrengen het vast te pakken.

De telefoon in zijn zak begon weer te trillen. Hij schrok op uit zijn overpeinzingen en reikte naar het grijze plastic in de bagageruimte. Met beide armen tilde hij de zak uit de auto. Hij leek niet langer klein en licht. Hij had het gewicht van de hele wereld. Een gevoel van afgrijzen welde in hem op, maar hij drukte het snel de kop in. Geen gejank meer, hij kon het zich niet permitteren in te storten.

Met de zak in zijn armen liep hij door de regen. Hij dook soepeltjes onder het gele politielint door en bleef staan aan de rand van een breed, gapend gat. Matty Bauer, een joch uit The Hollows, was er tijdens het spelen met vriendjes in gevallen en had zijn been gebroken. Ze waren bijna een hele dag bezig geweest hem eruit te krijgen. De wanden waren steeds verder afgekalfd, waardoor het aarde had geregend op het doodsbange kind.

Uiteindelijk hadden ze een takelwagen vlak bij de rand weten te krijgen. Jones had zich meteen als vrijwilliger gemeld. Ze hadden hem op een brancard in het gat laten zakken, zodat hij het slachtoffer kon immobiliseren en naar boven kon laten hijsen. Hij was net weer aan het werk geweest en nog herstellende van een opgelopen verwonding, maar hij had het per se willen doen.

Op de bodem van het gat zat Matty Bauer, stil, met glazige ogen, bijna in shock. Zijn been lag in een onnatuurlijke stand. Hij had Matty op de brancard getild en sussend toegesproken – nog even volhouden, knul, je bent zo boven – maar Matty had gezwegen. Hij had toegekeken hoe de brancard stukje bij beetje omhoog schokte en langzaam, als de wijzer van een klok, tegen de cirkel van wit licht boven hem ronddraaide. In dat donkere, diepe gat had hij ruim een kwartier – het had wel een uur geleken – staan wachten voor ze het tuig hadden laten zakken waarin hij omhoog kon worden getakeld. Hij had veel nagedacht daar beneden in dat gat.

Haast je vooral niet, mannen.

Sorry, sir. We werken zo snel als we kunnen.

Dat is dan godverdomme niet erg snel.

Na zijn eerste claustrofobische gevoelens was er een vreemd soort rust over hem gekomen. Er sijpelde wat licht binnen van boven en hij hoorde echo’s van stemmen heen en weer ketsen. De gedachte dat de wanden zouden kunnen instorten en dat hij dan levend begraven zou worden, deed hem weinig. Met het lafhartige leven dat hij leidde, zou een heldendood hem misschien zelfs welkom zijn geweest.

Morgenochtend in alle vroegte zou het gat volgestort worden; de bulldozer stond al klaar om de enorme berg aarde links van hem te verzetten. Bij het weggaan had hij tegen zijn assistent op het bureau gezegd dat hij ging kijken of alle voorbereidingen waren getroffen, hij zou morgenochtend namelijk regelrecht hierheen gaan om op alles toe te zien. Dat maakte zijn aanwezigheid hier legitiem.

We kunnen het niet hebben dat er nog meer kinderen in dat gat vallen. Godzijdank heeft Matty alleen maar een been gebroken.

Hij was een goede politieman. The Hollows bofte maar met hem. Dat was wat iedereen zei.

Zonder valse rituelen of holle frasen liet hij de zak uit zijn armen vallen om hem na een tel of wat met een doffe plof te horen neerkomen op de natte bodem. Toen liep hij terug naar zijn auto om de schop te pakken die hij altijd bij zich had en begon hij aarde in het gat te scheppen. Na twintig minuten van fysieke inspanning was de zak bedekt, zelfs het deel waarvan hij wist dat het niet zichtbaar was vanaf de rand. Het bleef maar regenen, steeds harder, en er flitsten felle bliksemschichten langs de hemel.

1

Als Maggie het geluid van de dichtslaande hordeur hoorde, maakte haar hart altijd een vreugdesprongetje, en daarna een diepe val naar een lege plek in haar binnenste. Dan voelde het heel even of het jongetje van vroeger weer terug was, het kind dat altijd rende, altijd vuil was van het voetballen of van het crossen op zijn fiets, dat altijd god weet wat uitspookte in de buurt. Hij zou honger of dorst hebben en rechtstreeks op de koelkast aflopen. Heb je wat te eten, mam? Hij was knuffelig, wilde haar altijd omhelzen of een kus geven, anders dan zijn vrienden die toen al de liefkozingen van hun moeder probeerden te ontlopen en een kus ondergingen alsof het een inenting was. Hij was goedlachs en deed altijd gek om haar aan het lachen te krijgen. Dat was nog niet zo lang geleden. Haar zoon heette toen nog Ricky, en niet Rick. Die kleine jongen was nu zo ver weg alsof hij in een raket naar de maan was gevlogen.

Ricky liep de keuken binnen, een kop groter dan zij, en ondanks het abnormaal warme herfstweer van top tot teen in het zwart gekleed: spijkerbroek, een zorgvuldig gescheurd en gerafeld mouwloos t-shirt, hoge Dr. Martens. Ze vond het drukkend warm, maar dat konden ook haar hormonen zijn. Ze was gewend aan het zilveren ringetje in zijn neus en begon het al bijna cool te vinden.

‘Hé, ma.’

‘Hé, jochie.’

Een voor een inspecteerde hij de keukenkastjes. Ze probeerde niet te kijken. Ze stond aan de keukenbar en bladerde in een catalogus vol met overbodige rommel. Ze keek steels zijn kant op. Gisteren was hij thuisgekomen met een tatoeage, een soort abstracte tribal afbeelding die zijn hele bovenarm omspande. Niet om aan te zien. Hij was nog niet af. De contouren stonden er, het inkleuren moest nog gebeuren. Hij moest nog een paar keer terug en hij moest het geld ervoor zelf bij elkaar sparen. Zij ging hem zeker geen geld geven om zich te laten verminken. Daar had hij ook niet om gevraagd. De huid rond de inkt zag er rauw en geïrriteerd uit en glom van de vaseline die hij er ter verzachting op had gesmeerd. Elke keer dat ze het zag voelde ze weer een steek van verdriet en moest ze denken aan hoe gaaf en volmaakt, hoe zacht en roze zijn babyhuidje was geweest. Aan hoe zijn prachtige, ongeschonden lijfje in haar armen had gelegen, aan hoe ze elk plekje had gekust, vol verwondering over zoveel schoonheid. Als kersverse moeder had ze haar ogen niet van hem kunnen afhouden. Nu richtte ze haar blik weer snel op haar catalogus, om niet te zien wat híj een verfraaiing vond van zijn mooie lichaam.

De ruzie die ze er gisteren met zijn allen over hadden gehad, was voorbij. Ze had alles gezegd wat ze had willen zeggen. Over drie weken zou hij achttien worden. Zijn lichaam was haar verantwoordelijkheid niet meer. Je hebt het recht niet om mij je wil op te leggen, had hij haar gisteren toegebeten. Ik ben geen kind meer. Hij had natuurlijk gelijk. En dat deed nog het meeste pijn.

‘Maak er niet zo’n punt van, ma,’ zei hij zonder haar aan te kijken, want hij wist precies wat ze dacht. Hij keek de post door die op het barblad lag. ‘Zoveel mensen hebben een tatoeage.’

‘Ricky,’ zei ze. Ze voelde dat haar gezicht begon te gloeien. Maar in plaats van iets te zeggen, zuchtte ze lang en diep. Het was een van die dingen, zoals er meer waren, die niet meer ongedaan konden worden gemaakt. Het was niet uit te wissen. Misschien zou ze het op den duur niet meer zien, zoals ze niet meer zag dat zijn haar steeds van kleur wisselde. Vandaag was het inktzwart. Hij liep naar haar toe en gaf haar een kus op haar hoofd.

‘En ik ben geen jochie meer, ma,’ zei hij.

‘Je blijft altijd mijn jochie, Ricky,’ zei ze. Hij probeerde weg te lopen, maar ze greep hem vast en gaf hem een kneepje in zijn hand, dat hij beantwoordde.

‘Rick,’ zei hij. Hij trok zich los en liep naar de koelkast.

‘Toch blijf je mijn Ricky,’ zei ze. Ze wist dat ze dwaas en eigenwijs was. Hij had toch het recht te zeggen hoe hij genoemd wilde worden? Ze had hem toch geleerd dat hij voor zichzelf moest opkomen, dat hij zijn eigen grenzen moest leren stellen en dat hij zelfrespect moest hebben?

‘Má.’ Eén woord. Het was een milde vermaning en een verzoek niet zo te kniezen.

Ze glimlachte en voelde wat van haar spanning wegzakken. Hoe verdrietig of boos ze ook was, met haar zoon had ze zelden ruzie. Je hoorde hen eerder in lachen uitbarsten dan met deuren smijten of met stemverheffing praten. Hun verhouding was totaal anders dan die van Ricky met zijn vader. Als haar man en zoon ruziemaakten, begreep ze waarom wereldvrede onmogelijk was, waarom mensen nooit zouden leren met elkaar op te schieten.

‘Hoe gaat het met de band?’ Van onderwerp veranderen zou hun beiden goeddoen.

‘Niet geweldig. Charlene en Slash hebben ruzie gehad en zij heeft zijn gitaar kapotgeslagen. Hij kan geen nieuwe betalen. Nou ja, we hadden toch geen optredens in de planning. Misschien houden we er een poosje mee op.’

‘Wie is Slash?’

‘Billy Lovett, je weet wel.’

‘O.’

Billy, de jongen met het goudblonde haar en de zeegroene ogen, de charmeur, de stervoetballer en ooit, lang geleden, de hartendief van de vierde klas. Hij en Ricky bereidden zich voor op het eindexamen. Je zou ze niet herkennen op de foto’s die in de vierde waren gemaakt, toen het zonlicht nog uit alle poriën van hun huid leek te stralen. Nu zagen ze eruit alsof ze overdag in hun doodskist sliepen. Dat Billy Slash genoemd wilde worden was een nieuwe ontwikkeling.

‘Wat jammer,’ zei ze. Eerlijk gezegd was hun band verschrikkelijk. De stem van Charlene was hooguit middelmatig. Ricky was in de vierde klas met drummen begonnen. Zijn techniek kon ermee door, maar hij was niet echt getalenteerd, voor zover Maggie dat kon beoordelen. Billy, oftewel Slash, speelde redelijk goed gitaar. Maar als ze bij elkaar waren, produceerden ze een rauw en verongelijkt geluid waar Maggie van ineenkromp.

‘Wauw,’ had ze gezegd toen Jones en zij hen vorig jaar hadden gehoord tijdens de Battle of the Bands. Ze waren bij de laatste drie geëindigd, maar hadden uiteindelijk verloren van een band die even onaangenaam klonk. ‘Ik ben onder de indruk.’

Rick schonk zichzelf een glas sinaasappelsap in en slaagde erin een paar druppels te knoeien op het granieten aanrecht en de net geboende hardhouten vloer. Ze pakte een lap van de vloer en veegde alles weer schoon.

Dat is het probleem, je loopt hem voortdurend achterna en ruimt al zijn troep op. Hij denkt dat hij alles kan maken. De ergste ruzies met haar man gingen over hun zoon, hun enig kind. Jones leek niet op te merken dat hun zoon, ‘de griezel’, zoals hij hem noemde, hoge cijfers haalde en bij zijn toelatingstoets voor de universiteit bijna honderd procent had gescoord. De inschrijvingsformulieren voor Georgetown en New York University hingen aan de koelkast, daar waar vroeger zijn tekeningen en rapporten hingen. En dat waren nog maar de eerste twee.

Wat zou het, hij wil niet eens naar de universiteit. Zo briljant, en wat verzint hij? Een neuspiercing!

Maar Maggie wist hoe haar zoon in elkaar stak. Hij had al die aanvragen niet zo vroeg gedaan als hij niet ergens onder dat punkkapsel en die tatoeage wist wat een goede opleiding waard was. Hij was echt niet van plan zijn hele leven bij de plaatselijke muziekwinkel te werken.

‘En gaan Charlene en jij naar het winterbal?’

Hij wierp haar met zijn al te slimme ogen een snelle blik toe. Ze waren zwart; zwarte poelen, net als de ogen van wijlen haar vader. Soms zag ze de kracht van haar vader erin, soms ook zijn wijsheid. Maar vooral de twinkeling vóór er een bijdehante opmerking kwam, of als hij zich een houding moest geven. Zoals nu.

‘Dat meen je niet,’ zei hij.

‘Ja-ha,’ zei ze. ‘Ik meen het echt. Het zou best eens leuk kunnen zijn.’

‘Eh, nee. Niet dus. Het is trouwens pas over een paar maanden.’

‘Je kunt het op je eigen manier doen, in je eigen stijl.’ Met de lap in haar hand begon ze dingen schoon te poetsen die niet schoongepoetst hoefden te worden, zoals de stalen broodtrommel en de broodrooster, en de Italiaanse aardewerken schaal die als fruitschaal dienstdeed als ze fruit in huis hadden, en op dit ogenblik hadden ze dat niet. Ze moest nodig boodschappen doen. Zou ze het nog meemaken dat Jones of Ricky uit eigen beweging het lijstje van het aanrecht zouden pakken om boodschappen te doen zonder dat ze daar drie dagen lang over moest zeuren?

Ze vroeg zich af wat ‘je eigen stijl’ voor Ricky en Charlene zou betekenen. Alle moeders die ze op school of in de winkel tegenkwam, waren zich al samen met hun zoon of dochter aan het voorbereiden op het aanstaande schoolevenement, waren al op jacht naar een smoking of jurk. Maggie kon zich verenigen met formele gothic kleding. Een eeuwigheid geleden was ze zelf ook cool geweest. Ze had in de jaren tachtig op New York University gezeten en gefeest in de Pyramid Club en cbgb in de East Village, en uitsluitend zwart gedragen. Jones had meer last van de gothic levensstijl van hun zoon dan zij. Zij lag wakker van dat gedoe met die universiteiten. En van Charlene, ze maakte zich ongerust over Charlene.

Charlene, een onzeker jong meisje dat zich verborg achter een masker van zwarte eyeliner en vamprode lippenstift. Ze had iets wijs, maar tegelijkertijd iets wanhopigs. Ze was fel en tegelijk breekbaar. Ze was het soort meisje dat oorlogen veroorzaakte, inschikkelijk en tegelijkertijd uitdagend. Ze had een web om haar zoon gesponnen zonder dat hij het in de gaten had, zonder opzet, wellicht. Het web van een spin is sterker dan een keten als je toevallig een vlieg bent.

Zijn stem had zo anders geklonken toen hij haar voor het eerst over Charlene vertelde, dat ze haar werkzaamheden had onderbroken en had geluisterd. De manier waarop hij had gekeken. Ze had geweten dat er zwaar weer op til was.

Ze verwachtte elk moment het onheilsbericht: Ma, Charlene is zwanger. We gaan trouwen. Maar ze was zo verstandig haar mond te houden en Charlene zo vaak als Jones toestond in hun huis en gezin binnen te laten. Het was geen slechte meid. Maggie zag iets van zichzelf in Charlene. Een heel klein beetje.

Ze wist nog hoe opstandig ze was geweest en hoe ze tekeer was gegaan toen haar ouders haar weg hadden willen houden van een jongen van een andere school, met wie ze steeds afsprak. Philip Leblanc. Met zijn punkhaar en zijn zwarte kleren vol verfvlekken (hij was een kunstenaar, uiteraard) was hij alles wat de jongens uit The Hollows niet waren: cool, exotisch, artistiek. Ze was verliefd op hem, zoals pubermeisjes verliefd zijn, kritiekloos in hun kalverliefde. Wat natuurlijk geen echte liefde is. Helaas besef je dat niet op je zeventiende. En het enige wat haar ouders bereikten met hun eindeloze huisarresten en tirades was dat ze haar in zijn wachtende armen dreven, wat haar alleen maar ellende had gebracht. Ze had zich maar ternauwernood van hem kunnen losmaken. Maar dat was in een vorig leven geweest. Ze dacht nog wel eens aan hem, ze vroeg zich af wat er van hem was geworden. De keren dat ze hem had gegoogeld, had ze niets gevonden. Ze besefte nu dat hij een getroebleerde jongen was geweest, die waarschijnlijk een getroebleerde man was geworden.

Toen Maggie voor de zoveelste keer haar nood over Charlene klaagde bij haar moeder, had zelfs zíj toegegeven dat ze het helemaal verkeerd hadden aangepakt. Dat had Maggie verbaasd, want haar moeder kon eigenlijk geen ongelijk bekennen. Maar mama nam tegenwoordig veel tijd om over zichzelf na te denken, als ze tenminste niet geobsedeerd was door een of ander geluid op zolder.

Gelukkig had Jones waar het Charlene betrof wel door dat hun zoon aan de rand van de afgrond stond. Een plotselinge beweging om te helpen of te sturen en hij zou kunnen springen. Dan kregen ze hem niet meer terug.

Dat kind slaapt met onze zoon, zei hij op een avond toen ze een glas wijn bij hun zwembad dronken.

Ik weet het, zei ze, terwijl ze iets bozigs of jaloers of droevigs voelde knagen. Ze had een dag tevoren nog gezien dat Charlene haar hand op Ricky’s kruis legde. Onwillekeurig had ze moeten denken aan de tijd dat ze zijn luiers verschoonde en hem in bad stopte. Ook toen had ze een steek van verdriet gevoeld. Soms leek het moederschap alleen maar uit verdriet en schuldgevoel en angst te bestaan. Elke dag neem je een beetje afscheid, van het moment dat ze je lichaam verlaten tot ze het huis uit gaan. Maar nee, dat was niet alles. Die liefde was er ook nog, die prangende, onmogelijke liefde. Het was soms zo moeilijk geweest, zo moeilijk met twee banen, dat ze besloten hadden niet nog een kind te nemen. Maar het ging te snel voorbij.

Er is iets mis met dat meisje.

Ik weet het, zei ze.

Jones wierp haar over de tafel een verbaasde blik toe. Ik dacht dat je haar wel mocht.

Ze haalde langzaam haar schouders op. Ik geef om haar omdat ik om Ricky geef. En hij houdt van haar.

Hij snoof. Wat weet hij nou van liefde?

Niet genoeg. Daarom is het zo gevaarlijk.

..

‘Ik betaal de smoking en de limousine wel,’ zei ze. Was ze aan het zeuren?

‘Kom nou, ma.’

‘Denk er maar eens over. Vraag het aan Charlene. Zelfs zo’n hippe meid als Charlene zou wel eens geheime fantasieën kunnen hebben over bals en feestjurken.’ Ze probeerde te glimlachen, maar ze kwam vast wanhopig over.

‘Oké, oké. Ik vraag het haar wel.’

Hij praatte haar naar de mond. Toch voelde ze een roes van opwinding. Ze had nooit gedacht dat ze zo’n moeder was, maar wat deed ze? Druk uitoefenen op haar kind om naar dat stomme winterbal te gaan, alleen maar voor de foto’s en om even met de andere moeders mee te kunnen praten als ze opgewonden over jurken en bloemen en limousineverhuurbedrijven tetterden. Zo gênant.

Zo achteloos als ze maar kon richtte ze haar aandacht weer op de catalogus: een alarm met sensor voor het zwembad, een aardewerken kikker met buikruimte voor sleutels, een drijvende koeltas. Ze had behoefte om iets te kopen, wat dan ook. Ze bestudeerde haar nagels. Ze moest ze nodig laten manicuren.

Ze hoorde de hordeur weer klappen. Toen ze opkeek, was haar zoon weg en was zijn plaats ingenomen door haar man, die de post stond door te kijken. Als ze eens wisten hoe ze op elkaar leken, zouden ze allebei acuut ontploffen.

‘Waar is Johnny Rotten?’ vroeg Jones droog.

‘Net was hij er nog.’ Ze sloeg de catalogus dicht en gooide hem in de afvalbak.

‘Hoorde me zeker aankomen.’ Hij maakte de envelop met de telefoonrekening open, wierp er een blik op en legde hem terug op de bar.

‘Dat kan,’ zei ze. ‘Vandaag geen ruzie, goed?’

‘Waar zouden we nog ruzie over kunnen maken, Maggie? We hebben de strijd verloren. Het enige wat we nog kunnen, is ons overgeven.’

Ze voelde haar keel samenknijpen. ‘Het is geen gevecht. Er horen geen winnaars of verliezers te zijn. Hij is onze zoon.’

‘Zeg dat maar tegen hem.’

Ze keek naar hem, maar hij staarde met een gesloten gezicht naar de rest van de post. Nog meer reclamedrukwerk. Ze wist niet meer hoe ze hem moest troosten, hoe ze hem milder kon stemmen. De jaren en zijn werk hadden hem gehard. Vroeger kon hij laaiend van woede worden. Kon hij razen en tieren. Nu trok hij zich terug in zichzelf en sloot hij iedereen buiten. Je hoefde geen psycholoog te zijn om te weten dat dat niet goed was.

Hij keek haar monsterend aan. ‘Je ziet er leuk uit. Heb je iets met je haar gedaan?’

‘Ik ben een paar dagen geleden naar de kapper geweest.’

Ze zwaaide met haar roodbruine lokken en lonkte uitdagend met haar ogen. Hij liep op haar af en sloot haar in zijn sterke armen. Ze gaf zich over, voelde zijn brede borst door zijn zachte denim hemd en keek op naar het gezicht waar ze zo van hield.

‘Ik verdrink nog steeds in je blauwe ogen, Maggie,’ zei hij met een glimlach.

De jaren, het ouderschap, geldzorgen, allerlei spanningen hadden haar niet van haar liefde voor hem beroofd, hoewel er tijden waren geweest dat ze daarvoor had gevreesd. Nog steeds vond ze het heerlijk hem te zien, te ruiken, te voelen. Maar soms had ze het gevoel dat ze niet meer echt naar elkaar keken. Net zoals hij nooit naar het gouden horloge keek dat hij had geërfd van zijn oom, of zij naar de diamanten oorbellen van haar grootmoeder, een erfstuk in een doosje. Waardevolle voorwerpen met een lange geschiedenis, die werden gekoesterd, maar zelden opgemerkt. Bij speciale gelegenheden werd ermee geparadeerd, maar meestal leidden ze hun eigen leven.

Er waren ergere dingen. Ze had huwelijken van vriendinnen zien onttakelen, schipbreuk zien lijden met een enorme hoeveelheid emotioneel wrakhout als gevolg. Tweede huwelijken idem dito. Ze vond Jones niet altijd even aardig. Soms voelde ze een grote behoefte hem op zijn gezicht te timmeren, zo hard dat haar knokkels openbarstten. Maar dat nam niet weg dat ze zielsveel van hem hield. Hij completeerde haar, hij was een deel van haarzelf. Hij was haar wederhelft, in voor- en tegenspoed.

‘Het is een prima joch,’ zei ze en ze drukte hem tegen zich aan. ‘Het komt helemaal goed met hem.’

Stilte. Hij haalde zo diep adem dat ze zijn borst voelde zwellen.

Want dat was het, toch? Niet alleen maar boosheid. Niet de behoefte om te sturen. Geen gebrek aan liefde of begrip voor hun jongen. Het was angst. De angst dat al die jaren van waken over zijn gezondheid, zijn hart, zijn geest, van grenzen stellen en op tijd naar bed sturen, van waarschuwen voor vreemdelingen en naar links en rechts kijken voor het oversteken, dat dat allemaal niet genoeg was. De angst dat hij op de drempel van de volwassenheid, door krachten waar ze geen zeggenschap over hadden, een weg zou inslaan waar ze het nakijken zouden hebben. De angst dat hij door iets slechts in verleiding zou worden gebracht en dat hij daarvoor zou kiezen. En dat ze niets anders zouden kunnen doen dan hem laten gaan. Ze geloofde dat ze hem goed hadden opgevoed. Ze hoopte het met heel haar hart. Waarom had haar man dan zo weinig vertrouwen?

‘Ik hoop het,’ zei hij gelaten, alsof het al te laat was.

Ze deed een stapje naar achteren om hem aan te kunnen kijken en bemoedigend toe te spreken, maar ze zag op de klok van de roestvrijstalen magnetron achter hem dat haar volgende sessie al over vijf minuten begon. Ze had geen tijd meer om met hem in discussie te gaan. Ze zag dat hij haar ogen naar de klok zag flitsen, waarop hij zich afwendde en de koelkastdeur opentrok, een regelrechte imitatie van Ricky.

‘Ga de wereld maar redden,’ zei hij. ‘Eén wanhopig zieltje per keer. Maar hoe zit het met haar man?’

‘Ja, hoe zit het daarmee?’ zei ze, terwijl ze nog snel een kop koffie pakte voor ze de gang in liep van waaruit ze in haar praktijk kwam. ‘Is hij een wanhopige ziel?’

Allemaal scherts, maar ondertussen? Toen ze zich omdraaide, stond hij nog steeds in de koelkast te staren. Hij zag er vreemd uit, extreem vermoeid rond de ogen.

‘Jones?’

Hij keek opzij en grijnsde. ‘Ik moet wat eten,’ zei hij met een knipoog. Was die wel echt?

‘Er is nog een restje lasagne en een verse salade, net gemaakt,’ zei ze. Ze voelde zich ineens schuldig omdat ze snel iets had gegeten terwijl ze eigenlijk wel had gedacht dat hij thuis zou komen om te lunchen. Ze drukte haar schuldgevoel snel de kop in. Ik ben zijn echtgenote, niet zijn dienstmeid. Ik ben moeder, geen serveerster. Hoe vaak had ze dat niet gezegd? Straks zou ze het nog gaan geloven ook.

‘Mag dat met mijn cholesterol?’ vroeg hij met opgetrokken wenkbrauwen.

‘Magere kaas. Volkoren pasta. Kalkoengehakt.’

‘Gatver,’ zei hij. Hij pakte het uit de koelkast. ‘Sinds wanneer zijn we zo gezond?’

‘We zijn niet gezond, Jones. We zijn oud.’

‘Mmm.’

Ze gaf hem een vluchtige kus op de wang en ging weg om haar cliënt te ontvangen.