Lisa Unger

Voor jou wil ik sterven

..

..

Oorspronkelijke titel Die for You

This translation is published by arrangement with Shaye Areheart Books, an

imprint of Crown Publishers, a division of Random House, Inc., New York

© 2009 Lisa Unger

© 2009 Nederlandse vertaling Uitgeverij Sirene bv, Amsterdam

Vertaald door Mary Bresser

Omslagontwerp Studio Jan de Boer

Foto voorzijde omslag Federico Erra

Uitgave in e-rainbow oktober 2011

Alle rechten voorbehouden

ePub: ZetProducties, Haarlem

..

www.mmboeken.nl

www.rainbow.nl

www.lisaunger.com

..

isbn 978 90 5831 632 5

nur 305

..

Van Lisa Unger is eveneens in e-rainbow verschenen:

Black-out

Breekbaar

Mooie leugens

Halve waarheden

Vriend van de duisternis

Voor Elaine Markson…

Een onvermoeibare steun en toeverlaat, onbevreesde heldin

en bijzondere vriendin.

Proloog

De dieprode daken van Praag worden langzaam bedekt door neerdwarrelende sneeuw. De hemel boven me is kil en loodgrijs; de grauwe stenen onder me zijn al bijna verdwenen onder een laagje wit. Er hangt een koude stilte op het plein. De winkels zijn gesloten en de terrasstoelen staan ondersteboven op de tafels van de cafés. In de verte hoor ik kerkklokken luiden. Een felle windvlaag fluit langs mijn oren, krijgt vat op rondzwervend papier dat langs me heen danst. Het zou een mooie ochtend geweest zijn, als ik niet zo’n pijn had gehad, als ik het niet zo koud had gehad.

De zij waarop ik lig, is stijf en gevoelloos. Met veel moeite en onder protest van mijn pijnlijke spieren ga ik zitten. Ik gebruik de leuning van een bank om me overeind te trekken. Terwijl de gure wind door mijn kleren blaast, vraag ik me af hoe lang ik op die ijskoude straatstenen heb gelegen, midden op dat plein. Hoe ben ik hier terechtgekomen? Ik weet nog dat ik iets vroeg aan een meisje met een getatoeëerd gezicht. De blik in haar ogen staat me nog helder voor de geest: heel jong, beschadigd, bang.

Ik vroeg: ‘Kde?’ Waar? Ze schrok ervan. Ik herinner me dat haar ogen heen en weer schoten, dat ze zich geen raad had geweten met mijn vraag. ‘Prosím,’ zei ik. Alsjeblieft. ‘Kde je Kristof Ragan?’ Waar is Kristof Ragan?

Ik kan me haar antwoord vaag herinneren, maar ik kan er niet bij, het ligt te diep in mijn pijnlijke hoofd begraven. Lopen, zegt een stemmetje binnen in me. Zoek hulp. Ik heb het gevoel dat er gevaar dreigt, alleen weet ik niet wat voor gevaar.

Toch blijf ik staan, met mijn hele gewicht steun ik op de bank. De wereld om me heen helt over en dat beangstigt me, want de stenen zullen hard zijn als ik weer val. Ik draag een spijkerbroek. Mijn leren jasje hangt open, de kant van mijn beha is zichtbaar door een winkelhaak in mijn trui. De huid van mijn borst is schraal en rood van de kou. Mijn rechterbroekspijp is gescheurd en ik zie dat ik gewond ben; mijn hele scheenbeen zit onder het bloed. Ik durf bijna niet op dat been te gaan staan. Mijn voeten zijn zo koud dat ze volslagen gevoelloos zijn.

Het plein is leeg. Het is heel vroeg in de morgen, het licht is een grijzige waas. Een reusachtige kerstboom met blauwe gloeilampjes torent boven alles uit. Verspreid over het plein staan groepjes kleinere bomen, eveneens opgetuigd met fonkelende en glinsterende lichtjes. Het plein is omgeven door houten kraampjes voor de kerstmarkt, de elegante zwarte straatlantaarns zijn omwikkeld met lichtsnoeren, de ramen en deuren zijn getooid met kransen. De fontein, in winterslaap, wordt langzaam door de sneeuw gevuld. Het Oude Stadsplein is een sprookje. Het moet eerste kerstdag zijn. Op andere dagen zouden er al toeristen rondslenteren, zouden de Pragenaren op weg naar hun werk zijn, zouden de vrijgezellen huiswaarts strompelen na een hele nacht feesten. Ooit vond ik het hier prachtig en had ik het gevoel welkom te zijn, maar vandaag niet. Vandaag voel ik me zo alleen als op de dag na het laatste oordeel. Alles is aan me voorbijgegaan, ze hebben me achtergelaten.

Langzaam begeef ik me in de richting van de weg, steun zoekend bij de muren van gebouwen en bij bankjes, behoedzaam, om niet te struikelen. Hoge torenspitsen reiken naar de hemel, weeklagende heiligen blikken op me neer. Ik zie mezelf weerspiegeld in een etalage. Mijn haar is één warboel, maar zelfs in mijn huidige toestand ben ik ijdel genoeg om mijn vingers erdoorheen te halen in een poging het enigszins glad te strijken. Mijn mascara is uitgelopen. Ik lik aan een vinger en probeer het weg te poetsen. Mijn jasje is bij de schouder opengescheurd. Op mijn kaak zit een blauwe plek. Ik ben boos op de vrouw die ik zie. Ze is alleen maar met zichzelf bezig, sneu in haar eigen overmoed. Ik walg van mezelf en bries van woede; het ademwolkje lost snel op in het niets.

Ik loop door, want mijn spiegelbeeld staat me tegen. Ik zie een groenwitte politieauto op me afkomen. Hij is klein en compact, en lijkt meer op een lippenstifthouder dan een auto. Ik verlang naar het blauw en wit van een Chevy Caprice met gillende sirene en twee stoere New Yorkse agenten. Maar hier moet ik het mee doen. Ik probeer mijn pas te versnellen en ik steek een hand op.

‘Hallo!’ roep ik. ‘Kunt u me helpen?’

Aan de bestuurderskant van de auto stapt een vrouwelijke agent uit. Ze komt naar me toe. Als ze dichtbij is, zie ik een onvriendelijke grijns op haar gezicht. Ze is te klein voor het volumineuze uniform dat ze draagt. Haar haren zijn onflatteus knalrood geverfd, maar haar huid is roomblank en haar ogen zijn onwerkelijk blauw.

‘Spreekt u Engels?’ vraag ik als we elkaar dicht genoeg zijn genaderd.

‘Een beetje,’ zegt ze met een zwaar accent. Ze kijkt me met toegeknepen ogen aan. De neerdwarrelende sneeuw raakt verstrikt in haar haren. Een aangeschoten Amerikaanse die de weg kwijt is, staat op haar gezicht te lezen. De zoveelste. Ze ziet er niet uit.

‘Ik heb hulp nodig,’ zeg ik en ik steek als antwoord op haar afkeurende houding mijn kin fier naar voren. ‘Ik moet naar de Amerikaanse ambassade.’

Ze bekijkt me wat nauwkeuriger en haar gezichtsuitdrukking, eerst een mengeling van minachting en vermaak, gaat over in onverhulde argwaan. ‘Hoe heet u?’ vraagt ze.

Ik merk dat ze haar hand langzaam en onopvallend naar haar pistool laat gaan, een akelig uitziend zwart geval dat veel te groot lijkt voor haar kleine, witte hand. Ik aarzel; om een of andere reden spijt het me dat ik haar heb aangehouden. Ik wil niet zeggen hoe ik heet. Ik wil me omdraaien en weghollen.

‘Paspoort, graag,’ zegt ze, strenger nu.

Ik bespeur een zweempje angst in haar blauwe ogen, en ook wat opwinding. Ik voel mezelf achteruitdeinsen.

Dat bevalt haar niet en ze doet een stap naar voren. ‘Blijf staan,’ zegt ze op scherpe toon. Ze recht haar schouders om zichzelf groter te doen lijken. Ik gehoorzaam. Er valt een gespannen stilte en ik vraag me af wat ik nu moet doen.

‘Wat is uw naam?’

Ik draai me om en ren weg, of liever, ik struikel weg. Mijn lichaam werkt tegen, het wil niet mee. Ze blaft me in het Tsjechisch toe en zonder te verstaan wat ze zegt, besef ik dat ik zwaar in de moeilijkheden zit. Dan heeft ze me vast en lig ik weer op de grond. De kleine vrouw is verbazingwekkend sterk. Ze ramt haar knie in mijn rug, waardoor mijn longen dichtklappen. Met haar gewicht boven op me vecht ik om lucht te krijgen. Ik hoor mezelf wanhopig reutelen in een poging adem te halen. Ze roept iets in haar mobilofoon. Als ze bezig is mijn handen op mijn rug te trekken, voel ik haar ineens schokken en lijkt haar gewicht van me af te glijden. Ik hoor haar pistool op de keien kletteren. Ik kruip weg en draai me om. Ze ligt op de grond, op haar zij. Met haar ongelofelijk blauwe ogen, wijd open van angst en pijn, kijkt ze me aan. Ik schuif naar haar toe, maar dan opent ze haar mond en kleurt een golf bloed de sneeuw rood. Aan de onderkant van haar buik ontwaar ik een donkere plek, die zich langzaam uitbreidt. Ze probeert de bloedstroom met haar hand te stelpen, maar het bloed sijpelt tussen haar vingers door.

Dan kijk ik op en zie ik hem. Een zwarte zuil tegen het wit dat hem omringt. Hij heeft zijn pistool laten zakken en staat bewegingloos en zwijgend in de wind die zijn haren verwaait. Zonder mijn blik ook maar een seconde van hem af te wenden krabbel ik overeind en schuifel ik achteruit.

‘Wat bezielt je?’ vraag ik hem.

Hij komt dichterbij, het gedempte geluid van zijn voetstappen ketst af tegen de gebouwen om ons heen.

‘Wat mankeert jou?’ gil ik. Maar hij toont geen emotie, zijn gezicht is uitdrukkingsloos, alsof ik nooit iets voor hem heb betekend. En misschien is dat ook zo. Terwijl ik me omdraai, zie ik dat hij zijn pistool heft. Voor hij het vuur opent, ren ik voor mijn leven.

1

De laatste keer dat ik mijn echtgenoot heb gezien, zat er een piepklein kloddertje frambozenjam in zijn sikje. We hadden net samen cappuccino gedronken, zelf gemaakt met het belachelijk dure apparaat dat ik drie weken eerder in een opwelling had aangeschaft. Daarbij hadden we de croissants opgegeten die hij tijdens zijn vijf kilometer hardlopen had gekocht. De ironie van dat laatste was hem totaal ontgaan. Zijn magere, gespierde lijf was een machine en werd nooit zwaarder, tenzij hij dat wilde. Nee, dan dat van mij. Ik hoef maar een bakker te ruiken of mijn heupen dijen al uit.

Ze waren nog warm, die croissants. Ik probeerde de verleiding te weerstaan, maar hij sneed ze al open, besmeerde ze dik met boter en jam en liet er eentje, zoet, zacht en vettig, op het witte bord liggen. Ik streed mijn innerlijke strijd, die ik verloor toen ik mijn hand uitstak. Het croissantje was volmaakt: knapperig, zilt en zoet. Het smolt op de tong. En toen was het verdwenen.

‘Je hebt geen erg goede invloed op me,’ zei ik terwijl ik de boter van mijn vingers likte. ‘Het kost me meer dan een uur op de elliptical crosstrainer om het er weer af te krijgen. En jij weet net zo goed als ik dat ik dat nooit red.’

Hij keek me met zijn blauwe ogen aan, een en al verontschuldiging.

‘Ik weet het,’ zei hij. ‘Het spijt me.’ Daarna die glimlach. O, die glimlach. Die vereiste een glimlach terug, hoe boos en hoe gefrustreerd ik ook was, hoe erg ik er de buik ook vol van had. ‘Maar het was toch wel heel lekker, hè? Je zult er de hele dag aan terugdenken.’ Had hij het over de croissant of over onze matineuze vrijpartij?

‘Ja,’ zei ik, terwijl hij me kuste en zijn sterke arm om mijn lendenen legde en me tegen zich aan trok, eerder als een uitnodiging dan als een afscheid, wat het eigenlijk was. ‘Dat zal ik zeker doen.’

Op dat moment zag ik het kloddertje jam. Ik gebaarde dat hij zijn mond moest afvegen. Hij was gekleed voor een belangrijke vergadering. ‘Doorslaggevend’ was het woord dat hij had gebruikt toen hij me erover vertelde. Hij keek naar zijn spiegelbeeld in het glazen deurtje van de magnetron en veegde de jam weg.

‘Bedankt,’ zei hij op weg naar de deur. Hij pakte zijn leren laptoptas en hing hem over zijn schouder. Hij zag er zwaar uit. Ik was bang dat zijn pas gekochte pak zou kreuken, een duur, strak gesneden, zwart wollen kos-tuum, maar ik zei niets. Te bemoederend.

‘Bedankt waarvoor?’ vroeg ik. Ik was al vergeten dat hij zonder mijn opmerkzaamheid met etensresten op zijn gezicht bij een belangrijke vergadering zou zijn verschenen.

‘Na zo’n mooi begin kan mijn dag niet meer stuk.’ Hij was een opportunistische charmeur. Ik kende hem niet anders.

Ik lachte, sloeg mijn armen om zijn hals en kuste hem opnieuw. Hij wist precies wat hij moest zeggen, hij wist precies hoe hij me een goed gevoel kon geven. Ik zou inderdaad de hele dag denken aan onze vrijpartij, aan die croissant, zijn glimlach, die ene zin.

‘Neem ze te grazen,’ zei ik terwijl ik met hem meeliep naar de deur van ons appartement. Hij liep naar de lift aan het einde van de korte gang, drukte op de knop en wachtte. Vanwege die gang waren we meteen verkocht geweest, nog voor we het appartement hadden bezichtigd. Dik rood tapijt, lambrisering en een drie meter hoog plafond: de elegante stijl van het vooroorlogse New York. De liftdeuren gleden open. Het kan op dat ogenblik geweest zijn, vlak voor hij de lift instapte, dat ik zijn gezicht even zag betrekken. Of misschien heb ik me het later wel verbeeld, om betekenis aan dat moment te geven. Maar die vlaag van droefheid, angst, of wat het ook was dat ik meende te zien, was zo snel verdwenen dat ik het niet bewust registreerde.

‘Reken daar maar op,’ zei hij met zijn gebruikelijke onderkoelde zelfvertrouwen. Maar ik hoorde het zweempje accent uit zijn geboorteland, dat alleen bovenkwam als hij gespannen of dronken was. Ik maakte me geen zorgen. Ik twijfelde nóóit aan hem. Wat hij die dag ook voor elkaar moest boksen – hij had iets gemompeld over investeerders –, ik twijfelde er absoluut niet aan dat het hem zou lukken. Dat was Marcus ten voeten uit: hij kreeg wat hij wilde. Met een zwaai en nog een ondeugende blik over zijn schouder stapte hij de lift in. De deuren sloten zich, en toen was hij verdwenen.

‘Ik hou van je, Izzy!’ dacht ik hem nog in een dolle bui te horen roepen, terwijl de lift de schacht indook en hem en zijn stem met zich meevoerde.

Ik glimlachte. Na vijf jaar huwelijk, een miskraam, minstens vijf knallende ruzies die tot in de kleine uurtjes duurden, geile seks, saaie seks, goede tijden, slechte tijden, alle kleine afknappers en teleurstellingen (en de niet zo kleine), die onvermijdelijk zijn in een relatie die niet meteen stukloopt en opbrandt, na een paar zwarte periodes dat ik dacht dat we het niet zouden redden, dat ik beter af zou zijn zonder hem, en na alle ademloze momenten waarin ik zeker wist dat ik zonder hem niet eens zou overleven – na dat alles had hij dat niet hoeven zeggen, maar ik was blij dat hij het nog steeds deed.

Ik sloot de deur en begon aan mijn dag. Binnen vijf minuten hing ik aan de telefoon met Jack Mannes, mijn oude, trouwe vriend en mijn agent.

‘Nog iets gehoord over die cheque?’ De eeuwige vraag van de schrijver.

‘Ik ga erachteraan.’ Het eeuwige antwoord van de agent. ‘Hoe gaat het met het manuscript?’

‘Het… gaat.’

Binnen twintig minuten stond ik buiten om te gaan joggen, met de smaak van Marcs boter-en-frambozenjamkus nog op mijn lippen.

..

Toen hij de straat op stapte, kreeg hij de volle laag van een bitterkoude wind. Had hij maar een jas aangetrokken. Even dacht hij erover terug te gaan, maar daar was het te laat voor. Dus knoopte hij zijn colbertje dicht, hees de riem van zijn laptoptas over zijn hoofd en stak zijn handen diep in zijn zakken. In een stevig tempo liep hij over West Eighty-sixth Street, de kant van Broadway op. Bij de hoek aangekomen snelde hij de geelbetegelde trap af naar het station van de ondergrondse, blij even uit de kou te zijn, ook al was de urinestank die ochtend bijzonder penetrant. Hij haalde zijn kaart door de sleuf en liep door het tourniquet om op de volgende trein naar het centrum te wachten.

Het was na negenen, dus op het perron was het minder druk dan een uur geleden. Een jonge zakenman blikte ongedurig van zijn horloge naar de treintunnel, waarbij hij zich steeds over de perronrand boog. Ondanks zijn peperdure zwarte wollen jas en chique schoenen had hij iets gekwelds en slonzigs. Marcus Raine voelde een onverklaarbare minachting voor de man, omdat hij zo duidelijk te laat was en daar nog duidelijker gestrest door was.

Met zijn handen nog steeds diep in de zakken leunde Marcus tegen de muur en wachtte. Wachten was het eeuwige lot van de New Yorker. Wachten op treinen, op bussen en taxi’s, in een abnormaal lange rij voor een kop koffie, in het gedrang voor een bioscoop of een bijzondere tentoonstelling. New Yorkers stonden bekend als onbeschoft en ongeduldig. Maar ze hadden wel geleerd netjes in de rij te staan; berustend als verdoemden, mopperend misschien, maar toch netjes in de rij.

Hij woonde al vanaf zijn achttiende in deze stad, maar hij beschouwde zichzelf niet als New Yorker. Hij zag zichzelf meer als een bezoeker aan een dierentuin, een bezoeker die de kooien van de dieren in mocht. Zo had hij zich eigenlijk altijd gevoeld, als kind al, in zijn vaderland. Een observeerder op afstand. Hij had aanvaard dat hij zo was, zonder zelfbeklag of zonder dat hij zich er ook maar een greintje ongelukkig bij voelde. Isabel had dat begrepen, want als schrijver verkeerde ze in dezelfde positie. Je kunt alleen maar observeren als je je op afstand houdt.

Onder meer door deze zin had ze zijn aandacht getrokken. Hij had een van haar romans gelezen; ongewoon diepgravend en meeslepend, vond hij. Haar foto op de omslag had hem geïntrigeerd en hij had haar op het internet opgezocht en dingen over haar gelezen die hem interesseerden: ze kwam uit gegoede kringen, maar had als schrijver van acht bestsellers op eigen kracht succes verworven; ze had veel gereisd en opmerkelijk inzichtelijke stukken geschreven over de plaatsen die ze had bezocht. ‘Praag is een stad van geheimen,’ had ze geschreven. ‘Sprookjesachtige straten gaan over in donkere stegen, achter een zware poort van eik en ijzer gaat een binnenplaats schuil, barokke gevels verbergen duistere geschiedenissen. Het gezicht van deze stad heeft fijne trekken en is o zo liefelijk, maar haar ogen zijn koud. Ze heeft een gekunstelde glimlach, maar lacht nooit. Deze stad weet, maar zegt niets.’ Het was waar, maar het was een waarheid voorbehouden aan de bewoners. Dat deze Amerikaanse schrijfster een glimp van de echte stad had opgevangen, had hem ontroerd.

De waterval van inktzwarte krullen, de donkere ogen als git in het sneeuwwitte landschap van haar huid, haar ranke hals, de vogelvlugge elegantie van haar handen hadden hem ertoe gebracht haar op te zoeken bij een van haar signeersessies. Hij wist meteen dat zij ‘de ware’ was, zoals de Amerikanen dat zeiden, alsof hun hele leven alleen maar bestond uit een zoektocht naar die ene om zich compleet te voelen. Voor hem had dat woord een andere betekenis gehad, aanvankelijk.

Het leek zo lang geleden, het moment dat hij haar voor het eerst had gezien, dat hij die begeerte had gevoeld. Vaak had hij gewenst terug te kunnen naar die avond van hun eerste ontmoeting, hun tijd samen over te kunnen doen. Hij had zoveel dingen verkeerd gedaan, dingen die ze wist en dingen die ze niet wist en die ze ook nooit te weten zou komen. Haar blik had in hun begintijd iets gehad wat een lege plek in hem had opgevuld. Zo keek ze niet meer naar hem, zelfs al wist ze lang niet alles van hem. Haar blik leek langs hem heen te glijden. Zelfs als ze hem in de ogen keek, zag ze volgens hem iemand die er niet was. En misschien kwam dat wel door hem.

Hij hoorde het gerommel van de naderende trein en duwde zich van de muur. Net op het moment dat hij naar de rand van het perron wilde lopen, voelde hij een hand op zijn arm, die hem stevig en hard vastgreep. Marcus draaide instinctief zijn arm weg en bracht zijn vuist in een snelle beweging omhoog, terwijl hij een stap achteruit deed.

‘Rustig aan, Marcus,’ zei de andere man met een lach die diep uit zijn keel kwam. ‘Relax.’ Hij hief zijn vlezige handen omhoog. ‘Waarom zo gespannen?’

‘Ivan,’ zei Marcus koeltjes, hoewel in zijn hart een op adrenaline lopende drilboor leek te zitten. Het was een onwerkelijk moment, de verwezenlijking van een duistere fantasie. Ivan was een geest; hij was zo diep in Marcus’ herinnering begraven dat het leek alsof er een uit de dood verrezen lijk voor hem stond. Ivan, ooit een lange, pezige jongeman, manisch en vreemd, was behoorlijk wat zwaarder geworden. Niet dikker, maar gespierder. Hij zag eruit als een bulldozer, gedrongen en sterk, klaar om beton en de aarde zelf te verbrijzelen.

‘Wat?’ Weer die diepe lach, maar nu minder geamuseerd. ‘Geen “Hoe gaat het?” Geen “Goed je weer te zien”?’

Marcus bestudeerde Ivans gezicht. Zijn brede glimlach onder jukbeenderen als overhangende kliffen, zijn glinsterende donkere ogen; in één klap konden ze verstarren tot een masker. Ondanks zijn joviale gedrag had Ivan iets leegs, iets verontrustends. Het was zo vreemd hem in deze context, in dit leven, te zien, dat Marcus bijna het gevoel had dat hij droomde, dat hij nog naast Isabel in bed lag. Dat hij zo wakker zou worden, net als uit de andere nachtmerries die hem kwelden.

Marcus zei nog steeds niets. De trein was aangekomen en weer vertrokken, zodat ze nog maar met zijn tweeën op het perron waren. De vrouw achter het kaartjesloket zat in een pocket te lezen. Marcus hoorde het geraas van de treinen onder hem, hoorde de drukte en het getoeter op de straat boven hem. Te veel tijd verstreek. In de stilte zag Marcus Ivans trekken verkillen en verharden.

Toen lachte Marcus, zo luid dat het schalde in het betonnen gewelf en de kaartjesverkoopster kort opkeek van haar boek.

‘Ivan!’ zei Marcus. Hij dwong zichzelf te glimlachen. ‘Waarom zo gespannen?’

Ivan hinnikte wat en gaf Marcus een stomp op zijn arm. Marcus trok Ivan enthousiast tegen zich aan en ze sloegen elkaar stevig op de rug.

‘Heb je even tijd voor me?’ vroeg Ivan. Hij legde een arm om Marcus’ schouders en voerde hem mee naar de uitgang. Ivans enorme arm voelde aan als het dode gewicht van een bonk rundvlees.

Marcus deed alsof hij het dreigement achter de vraag niet hoorde.

‘Natuurlijk, Ivan,’ zei Marcus. ‘Natuurlijk heb ik tijd voor je.’

Marcus hoorde zijn stem haperen, wat hij met een kuchje probeerde te verbergen. Als Ivan het gemerkt had, liet hij er niets van blijken. Een akelig voorgevoel trok een diepe voor van zijn keel tot in zijn buik. Terwijl ze de trap op liepen, bleef Ivan zijn schouders omklemmen. Hij kletste wat, vertelde een mop over een hoer en een priester, maar Marcus luisterde niet. Hij dacht aan Isabel. Hij dacht eraan hoe ze er vanmorgen had uitgezien, slaperig nog, lief in haar pyjama, haar haren een wolk van ongetemde krullen, geurend naar kamperfoelie en seks, en smakend naar boter en jam.

Buiten gekomen moest Ivan uitbundig lachen om zijn eigen mop en Marcus merkte dat hij meelachte, hoewel de clou hem volledig was ontgaan. Ivan kende heel veel moppen, de een nog inhoudslozer dan de ander. Hij had Engels geleerd door moppenboeken te lezen en naar stand-upcomedians te kijken, met als uitgangspunt dat je een taal niet echt kon leren als je de humor ervan niet begreep, als je niet wist wat de moedertaalsprekers grappig vonden. Marcus betwijfelde of dat waar was. Maar ruzie maken met Ivan was niet goed voor je gezondheid. Het kleinste voorval kon een stop bij de grote man doen doorslaan. Hij kon het ene moment lachen, en het volgende moment kon hij je in elkaar beuken met die hammen van handen. Dat was van kinds af aan al zo geweest.

Ivan liep op een nieuwe Lincoln af, die foutief geparkeerd stond op Eighty-sixth. Hij ontsloot hem met de afstandsbediening en opende vervolgens het voorportier aan de passagierskant. Het was een dure auto, een die buiten zijn bereik zou moeten liggen gezien zijn levensomstandigheden van de laatste paar jaren. Marcus wist wat dit betekende: dat hij het leven weer had opgepakt dat hem eerder in moeilijkheden had gebracht.

Marcus zag de hoofdingang van het gebouw waarin hij woonde, het glanzende glas en geboende hout, de halve cirkel van de oprit. De luifel was versierd met een guirlande van dennentakken, wat hem eraan deed denken dat het bijna Kerstmis was.

Hij zag een jonge moeder – een van de bewoners; heette ze niet Janie? – met haar twee kinderen naar buiten komen. Ineens moest hij denken aan het kind dat Isabel had gewild. Hij had nooit kinderen gewild. Hij was kwaad geworden toen Isabel zwanger bleek en zelfs opgelucht geweest toen ze een miskraam kreeg. Op een of andere manier voelde Marcus een steek van spijt toen hij de vrouw met haar kleine meisjes zag. Hij draaide zijn gezicht weg, zodat ze hem niet zouden zien vanaf de overkant van de straat.

‘Het gaat je goed,’ zei Ivan, die net als Marcus zijn blik gevestigd hield op de ingang van het gebouw. In het heldere ochtendlicht zag Marcus de donkere wallen onder Ivans ogen en een venijnig rood litteken aan de zijkant van zijn gezicht, dat hij zich niet van vroeger kon herinneren. Ivan zag er sjofel en smerig uit, zijn nagels waren tot op het leven afgebeten. Hij zag eruit als iemand die het geld niet had of er niet de moeite voor nam om voor zichzelf te zorgen, als iemand die te lang had vastgezeten. Ivan had nog steeds een glimlach op zijn gezicht, maar alle warmte was eruit verdwenen. Zijn glimlach was ijskoud.

‘En jij? Gaat het met jou ook goed?’ vroeg Marcus. Hij voelde zich gespannen.

Ivan haalde traag zijn schouders op en maakte een gebaar met zijn handpalmen. ‘Niet zó goed.’

Marcus zweeg even. ‘Wat wil je, Ivan?’

‘Je had niet gedacht dat je me ooit nog zou terugzien.’

‘Het is lang geleden.’

‘Ja, Marcus,’ zei hij. Hij sprak de naam nadrukkelijk sarcastisch uit. ‘Dat is het.’

Marcus voelde zich gedwongen naar de auto te lopen, er zat niets anders op. Toen hij het portier vastpakte, zag hij zijn vrouw naar buiten komen. Ze had haar haren naar achteren getrokken, de wirwar van krullen enigszins ingetoomd met een elastiekje, en ze droeg joggingkleren, een oud, vaal sweatshirt en afgetrapte sportschoenen.

Hij moest aan hun gezamenlijk ontbijt denken, aan hoe ze zich zorgen had gemaakt om al die calorieën. Hij dook de auto in en zag dat ze even bleef staan en om zich heen keek. Haar gezicht stond strak, zoals altijd als ze zichzelf dwong iets te doen waar ze geen zin in had. Zelfs van een afstand kon hij het zien. Toen draaide ze zich met een bruuske beweging om en rende weg. Alles in hem wilde haar achterna rennen, maar het was te laat. Ivan kroop achter het stuur. De auto veerde door onder zijn gewicht en vulde zich met een lucht van sigaretten en zweet.

‘Maak je geen zorgen,’ zei Ivan met zijn diepe keellach. ‘Ik wil alleen maar praten. Een nieuwe deal sluiten.’

‘Zie ik eruit alsof ik me zorgen maak, Ivan?’ zei Marcus met een koele glimlach.

Ivan antwoordde niet.

Toen ze zich in het verkeer voegden, kwam er een citaat uit De Profeet in Marcus op: ‘Vandaag trek ik mijn kleren niet uit, maar stroop ik mijn huid eigenhandig af.’ Marcus voelde dat het leven dat hij had geleid weggleed, vervaagde. Met elk huizenblok dat ze voorbijreden, liet hij een flintertje van zichzelf achter. Hij voelde hoe de band die hem met Isabel verbond strak ging staan en vervolgens knapte. Het veroorzaakte een scherpe en intens fysieke pijn in zijn borst. Maar hij putte troost uit een vreemde gedachte: de man om wie ze zou treuren en die ze vervolgens zou haten, de man die ze niet zou kunnen vergeven, had feitelijk nooit bestaan.