Registreer dit e-book!

Van Duuren Media biedt haar lezers een unieke service. Op de website www.vanduurenmedia.nl kun je dit e-book kosteloos registreren. Als klant van Van Duuren Media ontvang je regelmatig een nieuwsbrief, hoor je als eerste over speciale aanbiedingen en aanvullende downloads en krijg je gratis toegang tot de streaming versie van dit e-book op Yindo - handig als je je e-reader een keer vergeten hebt op te laden!

Registratiecode van deze titel: NDS-7346-3

Registreer je vandaag nog en sluit je aan bij de snel groeiende lezerscommunity van Van Duuren Media.

Om te registreren:

Ga naar www.vanduurenmedia.nl

Klik op Registreer!

Volg ons op de sociale media

Van Duuren Media biedt haar lezers aanvullende service en fora via verschillende socialemediakanalen. Je vindt ons op Twitter, Facebook en LinkedIn:

twitter-fp[1] | Op Twitter: volg ons via @VanDuurenMedia
facebook-fp[1] | Op Facebook: www.facebook.com/vanduurenmedia
linkedin-fp[1] | Op LinkedIn: www.linkedin.com/company/van-duuren-media

Ontdek de serie Ontdek snel

Ontdek snel: beknopte e-books die je snel op de hoogte brengen

De Ontdek snel-titels lichten de lezer snel in over uiteenlopende interessante onderwerpen in: 30, 60 en 90 minuten. De toegankelijke e-books geschreven door experts zijn ideaal voor digitaal snel (her)lezen: door een strakke opbouw, korte zinnen en alinea’s, een to-the-point-schrijfstijl en veel duidelijk kopjes. Lees jezelf grondig in over belangrijke onderwerpen voor maar: €4,99, €5,99 en €6,99.

De e-books kunnen gelezen worden op e-readers, tablets, smartphones en computers.

Ontdek snel:

Kruidje roer mij in 90 minuten

Leuke en leerzame apps voor kinderen in 90 minuten

Tips voor Mac OS X Mountain Lion in 90 minuten

Premiere PRO CS6/CC in 90 minuten

Premiere PRO CS6 in 60 minuten

Gezondheidsapps in 90 minuten

De Surface-tablet in 60 minuten

Windows 8 in 90 minuten

LinkedIn, zet het in! in 60 minuten

Netwerken met rendement in 60 minuten

Start je webwinkel in 30 minuten

Solliciteren voor starters in 90 minuten

Reisfotografie in 90 minuten

Macrofotografie in 90 minuten

Eten uit de natuur in 60 minuten

Bespaartips in 60 minuten

Het nieuwe koningshuis in 60 minuten

Haaruitval bij mannen in 30 minuten

Haarproblemen voor vrouwen in 30 minuten

Voorwoord

Pas een jaar of acht geleden deed het mindmappen zijn intrede in mijn leven. Voor die tijd wist ik niet van het bestaan. Destijds was ik werkzaam in het onderwijs en via een onderwijsvernieuwing kwam mindmappen op mijn pad.

En vanaf het eerste moment was het een soort van ‘liefde op het eerste gezicht’. Ik herkende direct de karakteristiek van het mindmappen in mezelf: de radiale manier van het benaderen van informatie, de behoefte om altijd op zoek te gaan in een hogere hiërarchische laag boven de materie (veelal om informatie te kunnen doorgronden), maar vooral ook – en juist het meest! – het visuele aspect van mindmappen. De visuele weergave van informatie was een waar feest der herkenning. Dat ook op die manier informatie weergegeven kon worden… Ik was oprecht verbaasd. En vooral ook heel blij!

Sindsdien is het mindmappen niet meer uit mijn dagelijks leven weg te denken. Binnen mijn werkzaamheden, maar ook privé hanteer ik deze methode om mijn gedachten, ideeën en studiestof te verwerken. En niet zonder resultaat. Ik heb gemerkt dat ik door te mindmappen beter denk. Dat klinkt misschien raar, maar mindmappen is niet voor niets een ‘thinking tool’ waardoor denkprocessen echt verbeterd worden.

Graag wil ik, onder andere door middel van dit e-book, anderen kennis laten maken met deze techniek. Hen inspireren en laten zien en ervaren wat voor een krachtig instrument mindmappen is. En last but certainly not least: mindmappen is fun!

Ed van Uden

www.edvanuden.nl

Inleiding

Het was Tony Buzan die in zijn studententijd in de jaren ’70 op zoek ging naar informatie over de wijze waarop men het beste kan studeren. In de bibliotheek was er niet meer te vinden dan medische literatuur over het brein. Dat bracht Buzan ertoe om zelf iets te ontwikkelen wat zijn studeren zou bevorderen, zijn denkstrategieën zou verbeteren. Ziehier het ontstaan van mindmappen.

Toch was Buzan niet de eerste die door middel van mindmappen zijn gedachten weergaf. Grote denkers gingen hem voor: Da Vinci, Picasso, Mozart, Darwin, Walt Disney... Grote namen die op een andere manier dan de traditionele hun gedachten toevertrouwden aan het papier. Zij kozen een radiale benadering van informatie in plaats van een lineaire. Mindmappers van het eerste uur.

En hoe is dat nu? Nu wordt er over de hele wereld gemindmapt. Op het internet zijn mindmapprogrammaatjes te over. De mindmap-apps zijn ruim voorhanden. Mindmappen is groeiende. Vanwaar toch die behoefte?

Waarschijnlijk heeft het te maken met de overkill aan informatie die men vandaag de dag op zich afgevuurd krijgt. Er is behoefte om die stortvloed te ‘handelen’. Er is behoefte aan structurering, aan overzicht. Men hoopt die te vinden door te mindmappen.

Daarnaast ervaart men langzaam maar zeker dat informatie die visueel is weergegeven, behapbaar is, beter beklijft en ook nog eens aantrekkelijk is. We zien een ware opkomst van infographics. Visuele social media zoals Instagram en Pinterest zijn popuair. YouTube wordt inmiddels gezien als volwaardige zoekmachine. De ‘how-to’ video’s zijn populair. Visualisatie is waar het om draait. Het is snel, begrijpelijk, aantrekkelijk. Wie leest er nog een complete handleiding?

Het patroon van onze netwerkwerkmaatschappij is herkenbaar in dat van het mindmappen. Wellicht dat het de tijdgeest is die het mindmappen een boost geeft, omdat we nu door de social networks inzien hoe belangrijk verbindingen zijn en dat in feite alles met elkaar verbonden is.

Onze tijd vraagt van ons ook een meer creatieve houding. Er is meer behoefte aan en waardering voor het unieke, we koesteren niet langer het gemiddelde. Wellicht zoeken we of herkennen we in mindmappen de invulling om op een creatieve wijze om te gaan met informatie en ideeën.

Hoe dan ook, mindmappen is populair. Toch bevindt zich veel kaf onder het koren. Veel zogenaamde mindmaps zijn niet meer dan gevisualiseerde aantekeningen en hebben niets met mindmappen te maken. Vandaar ook dat in dit boek de regels van het mindmappen een belangrijke plaats innemen. Om er optimaal profijt van te hebben moet een gereedschap of instrument gebruikt worden zoals het bedoeld is. Dat geldt ook voor het mindmappen.

De bedoeling van dit boek is om – naast inspireren en enthousiasmeren – een bijdrage te leveren aan mindmappen-zoals-het-hoort. Zodat nieuwe mindmappers op de juiste manier aan de slag kunnen met deze techniek. Zodat ook zij weer volwaardig het mindmappen kunnen doorgeven.

Heel veel leesplezier!

1. Mindmappen en het brein

Mindmappen heeft alles te maken met ons brein in relatie tot onze manier van denken. Het zit in feite al in de naam opgesloten: mind betekent brein. De manier waarop de hersenen bij het denkproces functioneren, is duidelijk herkenbaar in de techniek van het mindmappen. Het tastbare resultaat, de mindmap, is te vergelijken met een weergave van informatie zoals ook ons brein die in kaart (map!) zou brengen. Enige uitleg over de werking en eigenschappen van de hersenen is daarom van belang om de techniek van het mindmappen goed te begrijpen.

In dit hoofdstuk ontdek je:

Wat mindmappen is.

Enkele eigenschappen van het brein.

Welke relatie mindmappen met de hersenen heeft.

Wat is een mindmap?

Een mindmap is gereedschap voor het denken. Een mindmap is een gestructureerde, visuele weergave van informatie. Deze informatie is weergegeven rondom een centraal geplaatst onderwerp. In een mindmap worden sleutelwoorden en afbeeldingen gecombineerd en spelen takstructuur, vorm en kleurgebruik een grote rol. Dankzij deze weergave vormt alle informatie één geheel. Door dit alles neemt de werking van beide hersenhelften sterk toe. De weergave van een mindmap is gebaseerd op de werking van ons associatief denkvermogen.

Een hele mond vol, die ik nader zal toelichten.

Structuur

Het is goed om direct al een veelgehoord misverstand uit de wereld te helpen. Vaak wordt mindmappen gezien als een creatief proces waarbij allerlei associaties die betrekking hebben op een bepaald onderwerp lukraak worden genoteerd. Als een soort van brainstorm. Of worden woorden die met elkaar te maken hebben gegroepeerd. Ook een veelgehoorde uitspraak: ‘Een mindmap is een woordspin.’

Dit is echt een misvatting. Een goede mindmap raakt het ultieme ordenen van informatie. Logische structuur is de essentie van het geheel. Een ogenschijnlijk kleurrijk plaatje is geenszins een onschuldige brij van kreten, pijlen en afbeeldingen, maar is een krachtig gestructureerd geheel van alle relevante informatie.

Radiale weergave

Een mindmap valt al direct op door zijn afwijkende benadering van informatie. In het dagelijks leven word je voornamelijk overladen met informatie die lineair is weergegeven. Je leest teksten, tabellen, diagrammen, roosters van links naar rechts, van boven naar beneden. Bij de mindmap gaat het lezen niet van links naar rechts, maar vanuit het centrum. Van daaruit ontspruit en vertakt zich als het ware de informatie, waarbij een basale ordening leidend en logisch is. De informatie hoeft niet altijd volgens een bepaalde volgorde te gaan. Een mindmap kan in feite bekeken worden zoals je ook naar bijvoorbeeld een schilderij kijkt. (Wie bekijkt er een schilderij van links naar rechts, van boven naar beneden...?)

Visueel

Door zijn vormgeving is een mindmap al een plaatje op zich. De informatie wordt anders gelezen dan bij een lap tekst. De informatie wordt ‘gelezen’ uit kernwoorden en afbeeldingen. Het kleurgebruik van de takken versterkt het visuele effect en dus ook het effect van het opnemen van de informatie.

Associaties

Een mindmap bestaat uit een structuur van takken. Deze takken zijn ontstaan uit associaties, die vervolgens op een geordende manier gegroepeerd zijn.

Een kijkje in het brein

In de hersenen bevinden zich netwerken van opgeslagen informatie. Deze netwerken zijn geordend en samenhangend. Het creëren van deze netwerken is nauw verwant met het associatief denkvermogen van het brein. Dat associatief denkvermogen is krachtig en ‘overkomt ons als het ware als vanzelf’. (Denk bijvoorbeeld maar aan ‘de zee’ en er komen onmiddellijk verschillende associaties naar boven). De hersenen werken niet alleen associatief, maar ook sterk verbeeldend. De visuele kracht is groot. (Denk maar weer aan de associaties van zojuist; er verschijnen ook direct beelden bij. Je ziet de dingen als het ware voor je.)

Hier is de sterke gelijkenis met het mindmappen zichtbaar. In een mindmap worden ook verbanden gelegd en is informatie vanuit associaties geordend. En in een mindmap wordt ook het visuele aspect krachtig ingezet. Visualiseren en associëren vormen de pijlers die een cruciale rol spelen in de hersenen en bij het mindmappen.

Hersenhelften

Het brein bestaat uit twee helften – de linker- en de rechterhersenhelft – die niet identiek zijn. Elke helft heeft zijn eigen gebieden die in actie kunnen komen bij denkprocessen. Wel moeten we hier direct stellen dat beide hersenhelften vrijwel altijd samenwerken. De scheiding links-rechts moet dus niet te strikt opgevat worden.

Linkerhersenhelft

De linkerhemisfeer of -hersenhelft zou je kunnen definiëren als het domein van de logica of kennis. Deze is sterk in:

tekens

woorden

getallen

tabellen, diagrammen, roosters

volgorde

lineaire benadering

details

Rechterhersenhelft

De rechterhemisfeer of -hersenhelft zou je kunnen definiëren als het domein van het inzicht. Het wordt ook wel het ‘creatieve brein’ genoemd. Het is sterk in:

beeld

kleur

esthetiek

ritmiek

context

emotie

ruimte

fantasie

dagdromen

De rechterhersenhelft wordt ook vaak geassocieerd met gevoel. Dat is niet geheel correct. Het gevoelsgebied in de hersenen bevindt zich in het limbische systeem van het brein. Wel is het zo dat de rechterhersenhelft meer verbindingen met het limbische systeem heeft dan de linkerhersenhelft.

Analyse en synthese

Het verschil tussen de linker- en rechterhemisfeer komt ook tot uiting als het gaat om analyse en synthese. De linkerhersenhelft benadert informatie in losse delen. De rechterhersenhelft heeft oog voor het geheel, de samenhang. Anders gezegd: links is sterk in tekst, rechts in context. Of uitgedrukt in een metafoor: links benadert de instrumenten uit een groot orkest los van elkaar. Rechts is meer een dirigent en benadert de instrumenten als geheel.

Tempo

Een ander groot verschil tussen de beide hersenhelften is het tempo. Links werkt snel, efficiënt en effectief. Rechts neemt meer tijd om informatie te verwerken. Daar zit dan ook de link met het inzichtelijke, het oog voor het geheel – de verbanden. En niet voor niets plaatsen we ‘dagdromen’ onder de rechterhersenhelft.

In hoofdstuk 3, waarin de fasen van het mindmappen worden beschreven, is er ook alle ruimte en aandacht voor het ‘trage’ tempo, oftewel slowthinking.

Bestaande stramienen

Als je op een ‘linksbreinige’ manier met informatie omgaat, zal er altijd sprake zijn van een geijkte, eenduidige en daardoor vaak voorspelbare werking. Dit komt doordat deze benadering je brein niet triggert tot meer opbrengsten van je gedachten. Je zit als het ware gevangen. Met name het analytische aspect maakt dat zaken opgesomd worden en achter of onder elkaar geplaatst worden. De linksbreinige benadering nodigt niet uit tot andere gedachten en brengt je vaak weer terug in bestaande stramienen. De fantasie of creativiteit is ver te zoeken.

Slapende reus

In de jonge kinderjaren is er ruime aandacht voor kleur, beeld, vorm, expressie, creativiteit, fantasie en emotie. Je bent nog niet ‘talig’; het lezen en schijven moet nog aangeleerd worden. Hierdoor is er nog ruim voldoende speelgelegenheid voor de rechterhersenhelft. Maar bij de intrede van taal-, lees-, schrijf- en rekenonderwijs wordt de kracht en inzet van de rechterhersenhelft sterk teruggedrongen. Vanaf dat moment leunt de mens steeds meer op zijn linksbreinige kwaliteiten. De manier waarop de samenleving je van informatie voorziet, draagt daaraan bij. En niet te vergeten het tempo waarin je dient te handelen: efficiënt en effectief. Je verleert als het ware dat de kwaliteiten van de rechterhersenhelft inzetbaar zijn voor het overbrengen van informatie. Dagdromen wordt als niet-productief gewaardeerd. Je verwaarloost je rechterhersenhelft en om deze reden spreken we ook wel van een slapende reus. Door te mindmappen spreek je deze rechtsbreinige kenmerken weer aan en daarmee vergroot je het vermogen van je brein.

Mindmappen en ‘both brainers’

De term ‘both brainers’ wordt wel gehanteerd als mensen hun beide hersenhelften, het totale brein, inzetten bij de weergave van hun gedachten. Ook mindmappen voorziet hierin. De werking van beide hersenhelften neemt sterk toe als je mindmapt: je gebruikt taal, tekens, beelden, kleur en structuur, en besteedt aandacht aan de schoonheid ervan, het esthetische aspect. De informatie wordt ook zo efficiënt en effectief mogelijk weergegeven. En bovenal: je benadert de informatie als geheel, met de altijd aanwezige onderlinge verbanden.

De belangrijkste ontdekkingen uit dit hoofdstuk:

Mindmappen is een gereedschap voor het denken.

Het brein heeft twee hersenhelften die in verband staan met specifieke eigenschappen die een rol spelen bij de informatieverwerking.

De eigenschappen van mindmappen komen sterk overeen met die van de hersenen. De mogelijkheden van het totale brein worden aangesproken en benut.

De auteur

Ed van Uden is gecertificeerd mindmaptrainer, maar omschrijft zichzelf het liefst als mindmap-inspirator. Het uitdragen van de kracht van mindmappen is zijn doel, en zijn motto onderstreept dat ook: verrijk jezelf met mindmapping. Ed mindmapt volgens de leer van Tony Buzan en draagt dit ook uit. Het op een juiste manier mindmappen genereert pas de effectiviteit van mindmappen, zo is zijn visie.

Sinds maart 2011 heeft Ed zijn eigen bedrijf, genaamd Ed van Uden Mindmapping. De activiteiten die hieruit voortvloeien, zijn mindmaptrainingen aan diverse doelgroepen: zzp’ers, mensen uit het bedrijfsleven, de dienstensector en onderwijsgerelateerde instellingen. Behalve trainingen geeft Ed ook presentaties, lezingen en hoorcolleges. Hij coacht met behulp van mindmapping en schrijft uiteraard. Leer mindmappen… voor kids is van zijn hand; van Prezi… voor kids is hij één van de twee auteurs. Dit is zijn eerste e-book.

Ed is ervan overtuigd dat mindmapping een van de vaardigheden is die essentieel zijn voor de 21e eeuw; een tijd waar het binnen een netwerksamenleving aankomt op kennisconstructie, innovatie, conceptdenken en breinvriendelijk leren.

Alle hierboven beschreven activiteiten en visies zijn in feite terug te brengen tot datgene waar het de auteur om gaat: het uitdragen van mindmapping in ieders werk/leven, een missie die met volle overgave en overtuiging haar weg zoekt... en vindt.

Colofon

ISBN: 978-90-5940-679-7
Trefw.: Mindmappen, geheugentraining
Omslagontwerp: Artifex Graphics, Roosendaal
Vormgeving en opmaak: Van Duuren Media B.V., Culemborg

Ontdek snel: beknopte e-books die je snel op de hoogte brengen 

Gebruiksvoorwaarden en verspreiding

Dit e-book valt onder het reguliere auteursrecht (zie hierna). Maar de koper wordt bij dezen uitdrukkelijk het recht verleend om dit e-book op meerdere apparaten te lezen en te delen met vrienden en familie.

Heeft een ander dit e-book met jou gedeeld en vond je het nuttig? Bestel dan het e-book via deze link: http://www.vanduurenmedia.nl/EAN/9789059406797

Copyright

© Copyright 2013 Van Duuren Media B.V. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enige andere manier, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever.

Voorzover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16B Auteurswet 1912 j° het Besluit van 20 juni 1974, St.b. 351, zoals gewijzigd bij Besluit van 23 augustus 1985, St.b. 471 en artikel 17 Auteurswet 1912, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan de Stichting Reprorecht. Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatie- of andere werken (artikel 16 Auteurswet 1912), in welke vorm dan ook, dient men zich tot de uitgever te wenden.

Ondanks alle aan de samenstelling van dit boek bestede zorg kan noch de redactie, noch de auteur, noch de uitgever aansprakelijkheid aanvaarden voor schade die het gevolg is van enige fout in deze uitgave.

Over dit e-book

Mindmappen staat volop in de belangstelling. In onze maatschappij die overheerst wordt door een overdaad aan informatie is er behoefte om informatie te organiseren en structureren. Mindmappen helpt hierbij. Mindmaps visualiseren en structureren informatie op een manier die aansluit bij de werking van je brein.

Ontdek snel: Mindmappen legt stap voor stap de techniek uit van Mindmappen, volgens de leer van Tony Buzan. Mindmaps worden op diverse manieren gebruikt zoals informeren, studeren, inventariseren, plannen, voorbereiden en presenteren. Leer hoe je door te mindmappen snel meer overzicht en structuur krijgt en jouw denkproces verbetert. Optimaal profijt van het mindmappen krijg je alleen als je het op de juiste manier doet. Vandaar dat de regels in dit e-book een belangrijke plaats innemen. Ontdek wat voor een krachtig instrument mindmappen is.

Gecertificeerd mindmaptrainer Ed van Uden houdt zich volop bezig met mindmappen: hij schrijft hier boeken over en geeft trainingen, lezingen en cursussen vanuit zijn bedrijf Ed van Uden Mindmapping.