Bronvermelding

De Bijbelteksten in dit boek zijn overgenomen uit de Nieuwe Bijbelvertaling, editie 2021 (NBV21), tenzij anders is aangegeven.

Actuele informatie over christenvervolging in diverse landen komt van de onderzoeksafdeling van Open Doors die jaarlijks de Ranglijst Christenvervolging opstelt. De landeninformatie bij de Oost-Europese landen (de stand van zaken vandaag de dag) is ontleend aan het International Religious Freedom Report van het Amerikaanse Ministerie van Buitenlandse Zaken. Ook heeft Barth Companjen me er geweldig bij geholpen. Hij is voormalig directeur Research Oost-Europa bij Open Doors en oud-directeur van iTeams NL.

Tijdens een reis in Rusland zongen we lied 167 uit de Opwekkingsbundel en in Mexico zongen we lied 249 uit dezelfde bundel. In Iran zongen we lied 444 uit het Liedboek voor de Kerken.

In hoofdstuk 2 is een foto van een artikel uit het Nederlands Dagblad opgenomen. Alle overige foto’s zijn eigendom van Open Doors of komen uit mijn privécollectie.

Een aantal namen in het boek zijn om persoonlijke redenen gefingeerd.

Avondmaal met ontbijtboek

Copyright © 2022 Uitgeverij Gideon & Open Doors

Auteur: Klaas Muurling

Redactie: Willeke Herwig, Christien Bos & Inge van Kooten

Omslagontwerp en typografie: Jonathan Reining | Jore ontwerp

Verzorging e-book: Coco Bookmedia

Jaar van uitgave: oktober 2022

Uitgave: Uitgeverij Gideon, Hoornaar, Nederland

ISBN e-book: 978-90-5999-893-3

NUR: 707

www.gideonboeken.nl
www.opendoors.nl

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een databank, of doorgegeven in welke vorm of op welke wijze dan ook, behalve voor korte citaten in recensies of artikelen, zonder de voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

No portion of this book may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means, except for brief quotations in critical reviews or articles, without the prior written permission of the publisher.

INHOUD

Voorwoord - Maarten Dees

Dankwoord - Klaas Muurling

Aanbevelingen

1 Roemenië

Slapen op een Bijbelbed

2 Oostblok

Bijbels uit Nederland

3 Sovjet-Unie

Gearresteerd aan de Russische grens

4 Cuba

Tweeduizend mensen in de achtertuin

5 Mexico

Avondmaal met ontbijtkoek

6 Zuidoost-Azië

De gevangenis is mijn Bijbelschool

7 Midden-Oosten

Door de Bijbel voel ik me sterk als een leeuw

8 Azië

Binnenkort spreken we Hindi in de hemel

9 Afrika

De kracht van God is hier

Eindnoten

VOORWOORD

Wist Klaas Muurling 45 jaar geleden dat hij ooit een boek zou schrijven over zijn reisavonturen? Ik denk dat hij dit niet kon vermoeden toen hij bij Open Doors kwam werken, en dat het ook nooit zijn ambitie is geweest. Maar wat zijn we dankbaar dat hij zijn ervaringen heeft vastgelegd in dit schitterende boek!

Ik zat bij het lezen van het manuscript op het puntje van m’n stoel. Klaas reisde naar Roemenië onder het stalinistische regime van Nicolae Ceauşescu en naar Albanië toen de atheistische dictator Enver Hoxha daar nog aan de macht was. En dan die beklemmende ervaring aan de Russische grens: arrestatie, meerdere verhoren door de KGB en uiteindelijk de inbeslagname van de auto en caravan met kostbare inhoud. Zelfs in een Mexicaanse gevangenis zocht Klaas zijn vervolgde broers en zussen op. Verder ontmoette hij legendarische Chinese voorgangers als Samuel Lam en Zhang Rongliang, die beiden vele jaren gevangen zaten om hun geloof. En ook in Afrika en het Midden-Oosten beleefde Klaas van alles…

Dit boek is een schat. Een aaneenrijging van wonderlijke getuigenissen van Gods kinderen, van volharding in geloof en van blijdschap tijdens verdrukking. Klaas heeft het allemaal mogen zien en meemaken. Dat is uniek. En dat is honderd procent Open Doors: gewoon gaan en er zijn. Anne van der Bijl zei vaak: ‘Je moet niet te diep nadenken over roeping – iedereen die Christus aanneemt als Heer en Heiland is geroepen. Je hoeft alleen maar te gaan waar Hij je heen leidt.’ Dat is makkelijk, iedereen kan het. En je hoeft helemaal niets te zeggen of te doen. Door er te zijn en te luisteren ben je tot zegen voor je vervolgde broers en zussen. Zo was en is Klaas een zegen voor velen.

Dit inspirerende boek moedigt je aan om je over te geven aan Jezus Christus. Hij gaf Zijn leven voor ons en is onderweg met Zijn heilsplan. Ten diepste gaat dit boek over Zijn avontuur, waarvoor Hij ons wil inschakelen. Ons allemaal; heel gewone mensen zoals Klaas: gehoorzaam, trouw en toegewijd.

En nu? Jij hebt dit boek in handen. Lees het. Verslind het. En bid dan: ‘Heer, leid ook mij op Uw weg. Ik wil gaan waar U me ook maar wilt brengen.’ Wat een avontuur!

Maarten Dees

Directeur Open Doors Nederland

DANKWOORD

Wat fijn dat je mijn boek in handen hebt. Ik hoop dat je door het lezen van deze reisverhalen net zo verwonderd raakt over het verhaal van de vervolgde kerk als ik keer op keer was. Vervolgde christenen hebben ons zoveel rijkdom van geloof te bieden.

Ik wil mijn vrouw Anneke bedanken. Op mijn achttiende verjaardag kreeg ik van haar een kaart met voorop een Bijbeltekst. Achterop stond een felicitatie, maar ook een gebed; dat ik in het nieuwe levensjaar de Here Jezus zou leren kennen. Dat gebed werd de volgende dag al verhoord toen ik in een evangelisatiedienst te kennen gaf dat ik Jezus wilde volgen.

Anneke zei een paar jaar geleden: ‘Waarom schrijf je geen boek?’ Ze moedigde me aan om al mijn reiservaringen met Open Doors op te schrijven. Sommige reizen maakten we samen, naar Hongarije, Roemenië, Rusland, China, Mexico en Bhutan. Met behulp van al mijn reisverslagen ging ik enthousiast aan de slag. Dankzij de medewerking van Open Doors en de prettige samenwerking met Uitgeverij Gideon heb je nu het eindresultaat in handen.

Ook wil ik de vervolgde christenen die ik ontmoette, bedanken voor hun gastvrijheid, hun moed en doorzettingsvermogen én hun getuigenis. Door vervolging heen, getuigden ze – soms ook met humor – van hun geloof. Dat heeft grote indruk op mij gemaakt.

Natuurlijk wil ik ook de Here God bedanken, want Hij was er altijd bij en Zijn trouw is groot! Dat merkte ik bij elke spannende grensovergang, maar ook toen Anneke en ik werden gearresteerd aan de Russische grens. God opende deuren om Bijbels en bemoediging te brengen, maar Hij opende ook mijn hart voor gelovigen van allerlei denominaties.

Ik ben dankbaar dat ik al 45 jaar mag werken bij Open Doors. Het heeft me veel gebracht en mijn geloof verdiept, en meer zicht gegeven op Gods werk op deze aarde.

Veel leesplezier,

Klaas Muurling

Ik vertaal voor pastor Andrew White uit Bagdad op de Open Doors-dag. Uit angst voor aanslagen was zijn kerk in Irak ommuurd, droeg hij elke dag een kogelvrijvest en werden gemeenteleden met een gepantserde bus naar de kerk gebracht.

AANBEVELINGEN

Wat heb ik genoten van dit boek! Ik heb het in één keer uitgelezen. Niet omdat Klaas en ik al meer dan 40 jaar voor Open Doors werken en reizen, maar vanwege de getuigenissen van hen die vervolgd worden omdat ze trouw willen blijven aan Jezus Christus, en daarom bemoediging en versterking nodig hebben. Wat een voorrecht dat Klaas hen persoonlijk kon bezoeken en wat mooi dat hij zo goed weet te beschrijven wat de Here heeft gedaan in al die landen, met al die mensen, door al die jaren heen. God was en is altijd trouw tijdens zulke reizen en trouw aan onze vervolgde broers en zussen. Wat geweldig dat we samen met hen één lichaam mogen vormen.

Ik bid dat jij als lezer net zo gezegend mag worden als ik door het lezen van dit boek. God is getrouw, Zijn plannen falen niet.

Peter K., Open Doors

_______________

Het is bemoedigend om te lezen dat iemand zijn hele leven trouw blijft aan de roeping die hij op jonge leeftijd van God heeft gekregen. Klaas’ roeping is: zich inzetten voor hen die lijden omdat zij gehoorzaam willen blijven aan Christus. Gehoorzaamheid aan die roeping maakte dat Klaas vaak van huis weg was en soms in ongemakkelijke en uitdagende situaties terechtkwam. Gehoorzaamheid, zonder dat Jezus eraan toevoegde: ‘maar alleen als de omstandigheden goed zijn.’ Klaas is gegaan, ondanks de gevaren. Hij is naast vervolgde christenen gaan staan, heeft voor en met hen gebeden, en naar hun verhalen geluisterd. Reizen, ontmoetingen en ervaringen waarover je in dit boek kunt lezen. Ik hoop dat het jou als lezer zal inspireren, zoals het mij geïnspireerd heeft, en dat het je zal uitdagen, zoals het mij heeft uitgedaagd.

Als je dit boek leest, wordt één boodschap duidelijk: God is trouw aan Zijn wereldwijde lichaam, dwars door het lijden heen.

Dr. Evert J. Schut, voormalig velddirecteur Open Doors
International

GOEDE TIJDING UIT VERRE LANDEN IS KOEL WATER VOOR EEN DORSTIGE ZIEL.

SPREUKEN 25:25 (NBG51)

ROEMENIË IN DE JAREN 80

Roemenië is het land in Oost-Europa waar Open Doors (dat toen nog Kruistochten heette) eind vorige eeuw de meeste Bijbels afleverde. Daarom is er bij de ingang van het Open Doors Bezoekerscentrum in Ermelo een Roemeense Bijbel zichtbaar ingemetseld. De vele Bijbelleveringen hadden alles te maken met de enorme groei van het aantal christenen, in zowel evangelische groepen als ook in de Roemeens-Orthodoxe Kerk. Binnen die kerk was er een vernieuwingsbeweging ontstaan onder de naam ‘Het leger des Heren’. Traian Dorz gaf een tijd lang leiding aan die beweging en zat vanwege zijn activiteiten ruim zeventien jaar gevangen. Josif Ton, voorganger van de baptistenkerk in Oradea, kwam in de jaren zeventig op voor de rechten van de kerken in Roemenië. Dat leverde hem arrestatie na arrestatie, verhoor na verhoor en probleem na probleem op. Open Doors bracht hem toen in de publiciteit. Ton: ‘Ik kreeg kracht tijdens de verhoren omdat christenen voor me baden en me kaarten stuurden waarop stond “we kennen jouw situatie en we bidden voor je”. Dat was de grootst denkbare bemoediging voor mij.’

Het regime van Nicolae Ceauşescu onderdrukte de Roemeense bevolking en met name de christenen kregen het zwaar. Veiligheidsdienst ‘Securitate’ was zeer actief. Vanwege armoede en economische onzekerheid kozen veel Roemenen voor een goedbetaalde functie binnen de Securitate. Zo kwam het voor dat binnen één gezin of familie meerdere spionnen actief waren. Een speciale afdeling hield zich bezig met het afluisteren van telefoongesprekken. Ook werden in veel gebouwen microfoons geplaatst, bijvoorbeeld in schilderijen.

De kerken groeiden als kool en voor de nieuwe gelovigen waren Bijbels nodig. Deze konden niet legaal worden ingevoerd of in Roemenië worden gedrukt, want de overheid gaf daar geen toestemming voor.

1

SLAPEN OP EEN BIJBELBED

ROEMENIË

ROEMENIË 1978
Vacature

In het voorjaar van 1978 weet ik nog niet dat ik in de winter van datzelfde jaar Bijbels ga afleveren in Roemenië. Anneke en ik hebben net ons eerste kind gekregen. We wonen in de Friese plaats Workum, in een appartement boven een werkplaats waar vis wordt verwerkt en gerookt. Regelmatig staat onze woning blauw van de rook van de gerookte paling.

Anneke en ik bidden op een dag tot God en vragen Hem of we nog op de goede weg zijn. ‘Wilt U ons hier tot zegen gebruiken, of elders, of in het zendingswerk?’ Heel verrassend komt niet lang daarna via drie verschillende mensen een vacature bij Open Doors onder onze aandacht. De functie van assistent-boekhouder spreekt me meteen aan. Niet alleen omdat ik bezig ben met het behalen van een boekhouddiploma, maar ook omdat het gaat om het werk van Anne van der Bijl en het bemoedigen van de vervolgde kerk.

Het sollicitatiegesprek verloopt voorspoedig en de dag erna krijg ik een telefoontje met de vraag of ik in Ermelo wil komen werken én wonen, want dat hoort bij de functie. We trekken als gezin tijdelijk in een stacaravan die wordt gebruikt om koeriers te huisvesten in de nacht voor hun reis naar Oost-Europa.

Op 1 augustus 1978 begin ik aan mijn nieuwe uitdaging. Ik tref in het kantoor ongeveer tien collega’s aan. De ene helft is druk met het brengen van Bijbels naar landen achter het IJzeren Gordijn en de andere helft brengt dit belangrijke werk onder de aandacht van christenen in Nederland en Vlaanderen.

Drieduizend Bijbels

In mijn derde dienstmaand meldt onze directeur Henk dat een koerier ziek is geworden en vraagt me of ik het zie zitten om een reis te maken. Na overleg met Anneke zeg ik ‘ja’. Samen met collega Piet reis ik in november 1978 naar Roemenië. We rijden met de auto naar dit Oost-Europese land, waar de kerk zwaar wordt vervolgd. Christenen belanden in de gevangenis om hun geloof, kerkdiensten worden bezocht door de geheime dienst en predikanten moeten oppassen dat ze niets verkondigen dat tegen de staat ingaat. Ook is het in Roemenië illegaal om christelijke lectuur te drukken of in te voeren. Doordat de kerk groeit tegen de verdrukking in, is het Bijbeltekort steeds groter geworden. De hulp van Open Doors en andere organisaties is hard nodig.

Piet en ik krijgen de opdracht om in Roemenië samen te werken met onze collega Cor die drieduizend Bijbels in zijn vrachtwagen heeft verstopt en de grens over heeft gesmokkeld. De Bijbels kunnen niet met een vrachtwagen bij lokale christenen worden afgeleverd. Daarom moeten wij eerst contact leggen met de christenen die op Bijbels zitten te wachten en met hen een plaats afspreken waar ze de lectuur komen ophalen, vervolgens nemen wij de kostbare lading Bijbels van vrachtwagenchauffeur Cor over.

Cor heeft de vrachtwagen in een bos op een zandpad geparkeerd. Snel openen we de geheime bergplaats en halen de zware in plastic verpakte Bijbelpakketten tevoorschijn. We leggen ze achter de struiken in het bos. Zo snel mogelijk vertrekt Cor weer met zijn grote vrachtwagen en wij blijven achter bij de Bijbels. Gelukkig komen er geen mensen langs, want het zou lastig zijn om uit te leggen wat we daar precies doen.

Na een uur wachten komen onze contactpersonen in auto’s aan op de afgesproken plek. Binnen een paar minuten zijn de Bijbels overgedragen en verdwijnen de christenen in de richting van de stad Sighişoara. Onze missie is voltooid en de voldoening is groot. Piet en ik bidden voor de ontvangers, want voor hen breekt een spannende tijd aan. Zij gaan de Bijbels verspreiden in de regio. Gaat het hen lukken om dat ongemerkt doen? Of houdt de Securitate hen al in de gaten?

Ook denken we aan de duizenden christenen die dolblij zullen zijn met een eigen Bijbel. Wat zullen ze de Here God dankbaar zijn dat hun gebed is verhoord.

Boer met bijl

Op de terugreis gaat er iets mis. Vlak voor de Hongaarse grens besluiten we nog iets te eten en te drinken. We hebben een gasbrandertje bij ons en in de kofferbak staan dozen met voedsel in blik. Na een heerlijke lunch willen we vertrekken. Ik ga er vanuit dat Piet de autosleutel heeft en hij denkt op zijn beurt dat ik de sleutel heb. Tot onze schrik concluderen we dat de sleutel in de afgesloten kofferbak van onze Opel Rekord moet liggen. We hebben maar één sleutel bij ons. Gelukkig krijgen we hulp van een boer die met een bijl de kofferbak openbuigt. De autosleutel ligt bovenop een doos, zo voor het grijpen.

De reis duurt ietsje langer dan een week, maar is voor mij een onvergetelijke ervaring. De Roemeense kerk kan dankzij de Bijbels verder groeien door het lezen van Gods Woord. En na een week overnachten op een autostoel slapen wij weer in ons eigen bed.

Broeder Dick

De Nederlander Dick Langeveld functioneert als tussenpersoon tussen Open Doors en de contactpersonen in Roemenië en andere Oost-Europese landen. ‘Broeder Dick’ reist onder het mom van biologisch onderzoek herhaaldelijk naar die regio.¹ Hij raakt hierdoor goed bevriend met lokale christenen die namens de kerken Bijbels in ontvangst durven te nemen en te verspreiden. Dit kan hen een gevangenisstraf opleveren.

Vooral ’s nachts zoekt broeder Dick christenen thuis op, om ze te bemoedigen, maar ook om hun wensen te noteren: grote aantallen Bijbels, Bijbelstudiematerialen en zangboeken. Telkens als Dick in Nederland verslag uitbrengt, gebruiken collega’s die informatie om koeriersreizen in te plannen. Vervolgens wordt een passende smokkelmethode gekozen en krijgen koeriers de opdracht om alle routes, adressen en hoeveelheden Bijbels per contactpersoon uit het hoofd te leren. Bij aankomst op zo’n adres hoeven koeriers enkel het wachtwoord ‘De groeten van broeder Dick’ te noemen en ze worden met een glimlach verwelkomd. Het vertrouwen van de lokale christenen is groot, want broeder Dick is één van hen geworden. Niet alleen de Bijbels zijn een bemoediging voor vervolgde christenen, ook de wetenschap dat andere gelovigen aan hen denken, voor hen bidden en hun leven voor hen in de waagschaal willen stellen.

Roemenië 1981
Klappertanden van angst

In 1981 reis ik opnieuw naar Roemenië, deze keer samen met mijn vrouw Anneke. Onze kinderen van 3 en 1 jaar oud blijven achter bij een oppas en wij gaan helpen met het verspreiden van Bijbels. Anneke en ik rijden door Duitsland, Oostenrijk en Hongarije en bereiken uiteindelijk Roemenië. We slapen in het lege busje en Anneke maakt op een gasstelletje ons eten klaar. In Roemenië ontmoeten we Cor die met zijn vrachtwagen opnieuw drieduizend Bijbels het land heeft binnengesmokkeld. Een gevaarlijke onderneming die hem keer op keer angstige momenten bezorgt. Hij vertelde me eens dat hij regelmatig klappertandend van angst voor een grensovergang staat. En toch gaat hij keer op keer op pad. Cor vertrouwt erop dat God zal voorzien, zodat wij de vervolgde kerk kunnen bemoedigen!

Op een geheime plek laden we de Bijbels uit de vrachtwagen over in ons busje. De stapel wordt hoger en hoger. We stouwen de bus helemaal vol en uiteindelijk blijft er tussen de Bijbels en het dak slechts een halve meter ruimte over. Het overpakken is goed gegaan, maar we staan na afloop bol van de adrenaline. Het gevaar gepakt te worden is reëel.

Boomstammen

Met de zwaar beladen bus gaan we op weg naar Marghita in het noordwesten van het land. Voor de ramen van de bus zitten gordijntjes zodat niemand kan zien wat erin ligt. De route naar ons afleveradres loopt door de bergen en er is voldoende tijd om de Bijbels nog diezelfde dag daarheen te brengen.

We rijden bergopwaarts en in de schemering zien we de koplampen van een vrachtauto, maar ze lijken boven elkaar te branden. Dichterbij gekomen zien we dat de vrachtauto is gekanteld en op het linkerdeel van de weg ligt. De chauffeur en de bijrijder staan er versuft, maar zo te zien ongedeerd, naast. Al gauw blijkt dat het onmogelijk is om door te rijden en de gekantelde vrachtauto te passeren. De vrachtauto vervoerde boomstammen en een deel ervan is op onze weghelft terechtgekomen. Omrijden gaat minstens een dag oponthoud geven, dus wij moeten erlangs. Het lukt om wat stammen weg te sleuren van onze weghelft, maar een aantal zit beklemd onder de vrachtauto. Gelukkig zijn dat dunnere exemplaren en krijgen we het voor elkaar om met de zwaar beladen bus over het hout heen te rijden. Doorrijden is noodzaak, want het is al laat en we kunnen daar niet overnachten.

Politieagent

Als we uiteindelijk door Marghita rijden, buigt de weg scherp af naar rechts. Tot onze schrik staat er na de bocht ineens een politieagent midden op de weg. Met opgeheven hand gebaart hij dat we moeten stoppen. Ik stop en draai mijn raampje open. Paşaport! brult de agent. Anneke en ik halen onze paspoorten tevoorschijn en laten ze zien. Mijn hart bonkt in mijn keel, want de agent staat op minder dan een meter afstand van drieduizend Bijbels. Als hij met zijn hand het gordijntje achter mijn stoel opzij schuift, dan ziet het er niet best voor ons uit.

Gelukkig mogen we doorrijden. We besluiten dat het niet verstandig is om de christenen op dit late tijdstip nog te bezoeken, helemaal nu de politie ons heeft gezien, en rijden verder de stad door. Maar aan de rand van Marghita stuiten we opnieuw op een blokkade. Er loopt een grote kudde schapen op de weg die onze kant opkomt. We willen absoluut geen aandacht trekken zo laat op de avond, maar de schapen blaten luidkeels dat wij aan de kant moeten gaan. Buiten de stad vinden we een geschikte plek om onze bus te parkeren. Er zit niks anders op dan maar bovenop de lading Bijbels te gaan slapen. Het vergt nogal een klimpartij om ons ‘bed’ te bereiken. Eenmaal liggend in de slaapzak kaatst onze adem van het dak van het busje terug in ons gezicht.

In elke Bijbel van onze kostbare lading staat minstens driehonderd keer dat we niet bang hoeven te zijn. Dat, keer drieduizend exemplaren, vormt een krachtige boodschap. Toch slapen we amper die nacht.

De volgende dag lukt het om de Bijbels ’s avonds af te leveren bij een aantal dolblije Roemeense christenen. Het hoost vanaf het moment dat we naar het afleveradres rijden tot aan het uitladen van de Bijbels. We zien dat als een knipoog van God, die er zo voor zorgt dat niemand naar buiten gaat of ons volgt.

ROEMENIË 1984
Schotse reisgenoot

Duncan werkt als monteur voor Open Doors. Het is zijn taak om alle voertuigen te onderhouden en ze zo te verbouwen dat ze gebruikt kunnen worden voor het smokkelen van Bijbels. Ergens in zo’n auto, camper of caravan wordt door hem en andere monteurs een geheim systeem aangebracht waar lectuur in kan worden verstopt. In het ene systeem passen 250 Bijbels of boeken en in een ander systeem soms duizend of meer.

Ik heb veel respect voor Duncan. Hij logeerde een paar maanden bij ons toen hij net in Nederland was. Zijn Schotse Engels, gecombineerd met zijn grote Bijbelkennis en krachtige manier van spreken, maken hem tot een kleurrijke persoonlijkheid. In 1981 had hij meegewerkt aan Project Parel. Met een schip werden één miljoen Bijbels naar China gesmokkeld.² Het was een enorme operatie waarvoor onder meer een zeewaardige sleepboot werd aangekocht. Duncans verhalen over die geheime opdracht maken grote indruk op me.

In 1984 rijd ik met Duncan als reisgenoot door de bergen in Roemenië. Voor ons ligt een prachtig landschap, en recht achter onze stoelen een stapel plastic. Of eigenlijk… Bijbels verpakt in plastic. Elk Bijbelpakket lijkt op een kubus van 40 bij 40 centimeter. De stapel pakketten vult ons busje en is ruim anderhalve meter hoog. De lading was per vrachtwagen het land binnengekomen en nu is het onze opdracht om deze Bijbels in het geheim af te leveren bij de christenen. Ook deze Bijbels moeten naar Marghita. Het is bijzonder voor mij om de christenen daar opnieuw te mogen ontmoeten. Blijkbaar hebben ze de vorige lading al verspreid en is de ‘honger’ van de gelovigen bepaald niet gestild. Of er zijn nóg meer Roemenen tot geloof gekomen in de Here Jezus.

Het getuigenis van vervolgde christenen heeft een geweldige uitwerking in het land. Deze mensen laten zich niet afschrikken door arrestatie en gevangenschap, maar hebben er alles voor over om het evangelie te verkondigen. Zulke predikers maken diepe indruk.

Modder

Overdag spreken we met onze contactpersonen af dat we ’s avonds terugkomen om de lectuur in het donker af te leveren. Om het wachten wat te veraangenamen, zoeken Duncan en ik naar een rustige plek waar we wat kunnen drinken, maar op het Roemeense platteland is nergens een parkeerplaats te vinden. Uiteindelijk zien we ergens een ‘eenzame’ boom in een weiland en besluiten daaronder een kop thee te drinken.

In Roemenië was het regelmatig oppassen geblazen op de slechte wegen. Vaak waren we ook ’s nachts onderweg en moesten we extra uitkijken voor paardenkarren zonder verlichting.

We verlaten de weg, rijden het weiland in en bereiken de boom. Maar vlak bij onze rustplek zakt ons zwaarbeladen voertuig tot z’n assen in de modder. Door de duizenden boeken is de bus zo zwaar geworden dat hij wegzakt in de vochtige grond. Daar gaat ons rustmoment.

Ik ga op zoek naar steentjes die ik voor de banden kan leggen en we verscheuren dozen in de hoop dat het karton de banden wat grip geeft. We willen wel om hulp vragen, maar doen dat bewust niet om onze lading niet in gevaar te brengen. Stel je voor dat de politie langkomt om hulp te bieden! Dan vragen ze ons natuurlijk om eerst het busje leeg te halen, wat een logische vraag zou zijn. Nee, hulp vragen kan simpelweg niet. Maar gelukkig krijgen we het voor elkaar. Na een uur ploeteren bereiken we, zij het onder de modder, het veilige asfalt van de doorgaande weg. We zijn enorm opgelucht en dankbaar voor de goede afloop.

Die avond is het de beurt aan de christenen om dankbaar te zijn. Ze stapelen de Bijbels midden in een kamer op. Daarna maken ze een kring eromheen en hand in hand danken ze God voor Zijn kostbare Woord. Duncan en ik danken mee. Het is geweldig om dit te mogen zien en meemaken. De reis heeft ons flink wat geploeter gekost, maar het eindresultaat maakt alles goed.

ROEMENIË 1985
Bus met boorgaten

In 1985 reis ik opnieuw met Duncan naar Roemenië. Bij de Roemeense grens moeten we lang wachten, net als honderden andere mensen. Er hangt een grimmige sfeer rond de grenspost. Grensbewakers snauwen vooral Roemenen af. Diverse voertuigen worden leeggehaald, doorzocht en bij een aantal auto’s halen grensbewakers zelfs de bekleding van de portieren los.

Dan is het onze beurt. We hebben niks te verbergen, want de Bijbels worden per vrachtwagen het land binnengesmokkeld, maar toch is het spannend. Een grensbeambte loopt op ons af en gebaart dat we uit het busje moeten komen. Hij stelt ons tal van vragen en vraagt zelfs specifiek of we religieuze lectuur en Bijbels bij ons hebben. We kunnen vrijuit antwoorden dat dat niet het geval is. Blijkbaar gelooft hij ons niet, want hij roept er een collega bij die een boormachine meebrengt. Zonder ons om toestemming te vragen boort deze man meerdere gaten in de wand van onze gehuurde bus… Hoe zou het zijn afgelopen als we wel lectuur bij ons hadden gehad?

We moeten onze paspoorten inleveren, zodat ze in het grenskantoortje gestempeld kunnen worden. Een andere grensbewaker brengt onze paspoorten terug, maar kennelijk vindt hij de afstand naar ons groot genoeg en gooit de paspoorten in onze richting. De wind komt eronder en ze belanden op het dak van het kantoortje. Zijn collega’s moeten hierom lachen. Nadat een grensbewaker onze paspoorten van het dak heeft gevist, krijgen we al snel het teken dat we mogen doorrijden.

Angst

Als we onze collega Cor met de vrachtwagen ontmoeten, vertelt hij dat ook hij spannende momenten aan de grens heeft doorgemaakt, en hij had uiteraard wél wat te verbergen. Gelukkig kon ook hij uiteindelijk ongehinderd de grens passeren. In Roemenië laden we op een afgesproken plek drieduizend Bijbels over in ons huurbusje.

Duncan en ik hebben een tweevoudige opdracht. Een deel van de lectuur moet naar het oosten van Roemenië, naar een adres in West-Moldavië. En ergens in het midden van het land wordt deel twee van de lading verwacht. Na vele kilometers rijden, komen we aan op onze eerste bestemming: een stil en donker dorp.

Iedereen slaapt en het valt niet mee om onze contactpersonen, een ouder echtpaar en hun twee volwassen zoons, wakker te krijgen. Bij binnenkomst in de woning zien we dat ze zo klein behuisd zijn dat ze met z’n vieren in één kamer slapen. Zodra ik over de Bijbels begin te vertellen, is de angst van hun gezichten af te lezen. Ooit hebben ze inderdaad om Bijbels gevraagd, maar de geheime dienst houdt hen momenteel in de gaten en daardoor zijn ze erg bang. Ze durven ze niet aan te nemen en te verspreiden. Er zit niets anders op dan de Bijbels weer mee te nemen. Ook dit is de realiteit van de vervolgde kerk: naast zegeningen en succesverhalen, is er ook het aspect van de angst en de dagelijkse onderdrukking.

Voor vertrek schotelen ze Duncan en mij nog wel een maaltijd voor. Hoe krijgen ze dat midden in de nacht toch voor elkaar? Raadselachtig.

Hond

Met een bezwaard gemoed vervolgen we onze reis. Na een dag reizen arriveren we in het dorp van de tweede contactpersoon. We parkeren de bus buiten het dorp en wandelen in het donker naar het adres. Om zo min mogelijk op te vallen, hebben we donkere kleding aangetrokken. Rond half elf ’s avonds komen we bij het huis van onze contactpersoon aan. Zoals bij zo veel huizen in Oost-Europa staat er een schutting rondom de woning en de poort zit op slot. Als ik over de omheining kijk, slaat de hond ineens aan. Zijn geblaf dreigt het hele dorp wakker te maken. Gelukkig komt de heer des huizes snel naar buiten. Is het de persoon die we willen ontmoeten? Zal hij ook zo angstig reageren? En zo ja, wat moeten we dan met de Bijbels doen?

De man ziet ons en komt dichterbij. Voorzichtig opent hij de poort. Er bestaat maar één soort mensen dat normaliter zo laat bij hem aanklopt en dat zijn de Bijbelkoeriers van Open Doors. Hij kijkt ons strak aan en vraagt hoopvol: Biblii Olandeze? Aan de grens hebben ze dat ook gevraagd, alleen vraagt deze christen het met een heel andere intentie. Als hij hoort hoeveel Bijbels we bij ons hebben, klinkt het enthousiast in het donker: Slavă Domnului! Prijs God!

De volgende dag keren we terug naar het huis om de Bijbels af te leveren. De echtgenote van de man helpt mee met uitladen en loopt te zwoegen met de pakketten waarin Gods Woord is verpakt. Al hijgend en puffend klinkt het meerdere keren: Slavă Isus, slavă Domnului! Glorie aan Jezus, prijs God!

Zodra de lading veilig het huis binnengebracht is, danken we God samen op onze knieën voor Zijn genade en bescherming. De blijdschap van het echtpaar is duidelijk te horen en te zien – dat zal ik niet gauw vergeten. Ik vind het een groot voorrecht dat ik zulke christenen mag ontmoeten. Wat nemen ze een risico’s door actief mee te werken aan de Bijbelverspreiding. En wat hebben ze een liefde voor God en Zijn Woord.

Een kerk in Rotterdam hoorde over christengevangenen die Bijbelteksten noteren op elk stukje papier of karton dat ze kunnen vinden. Rotterdamse christenen probeerden zich in te leven in deze situatie en schreven de hele Bijbel over op allerlei soorten papier. Anne van der Bijl en ik bewonderen hun werk.

ROEMENIË 1988
Niet zo maar bezoek

Op een regenachtige donderdagavond in 1988 arriveren collega Cees en ik in een Roemeens stadje. We parkeren onze bus boordevol lectuur in een donkere zijstraat en wandelen naar het contactadres. Bij het noemen van het bekende wachtwoord – de groeten van broeder Dick – zwaait de deur wijd open en worden we hartelijk begroet door contactpersoon Csonta. Zijn vrouw en hij hebben net hun drie zoons en drie dochters naar bed gebracht. Eén van zijn zoons had om gebed gevraagd en Csonta was hierdoor geraakt. De jongen had last van wonden op zijn onderarm en rug en vroeg zijn vader ervoor te bidden. Als Csonta hierover vertelt, merken we dat hij ook een beetje trots is dat zijn zoon om gebed vroeg. Cees en ik luisteren geïnteresseerd, omdat we uit ervaring weten hoe kostbaar het is om samen met je eigen kind te bidden tot de hemelse Vader.

Csonta vertelt in rap Engels dat hij nog maar een paar jaar bij de Bijbelverspreiding betrokken is. Natuurlijk komen wij niet alleen voor de gezelligheid op bezoek, want onze auto moet leeg. Csonta belt naar een andere christen, Viktor, en vraagt of hij wil komen helpen, maar klaarblijkelijk staat Viktor ergens met autopech. Csonta moet er eerst even heen om hem te helpen. Zodra hij is vertrokken, lezen Cees en ik in een Engelse Bijbel die in de kast staat. Het is tijdens koeriersreizen niet toegestaan om een eigen Bijbel mee te nemen, dus voor ons is dit een buitenkansje om even geestelijk bij te tanken. Allebei verlangden we ernaar om weer in de Bijbel te kunnen lezen. Het is duidelijk dat Csonta wil groeien in geloof, want in de boekenkast staan allerlei christelijke studieboeken. Csonta’s echtgenote, Maria, verschijnt met schalen vol brood, paprika, tomaat, kaas, worst en jam. Ook krijgen we een bord met spiegeleieren en koppen dampend hete thee. Maria spreekt geen woord Engels, maar haar ogen vertellen dat ze blij is met onze aanwezigheid.

We horen een auto stoppen en al snel komen Csonta en een oudere man binnen. Viktor speekt heel goed Engels, maar hij is sprakeloos als hij hoort hoeveel Bijbels en Bijbelstudiemateriaal we bij ons hebben. Niet lang overigens, want al snel dankt hij God hardop. Viktors verbazing klinkt duidelijk door in zijn woorden. De mannen begrijpen niet hoe wij zoveel Bijbels over de grens hebben gekregen. Over de methode met de vrachtwagen mogen we hen helaas niets vertellen.

Opwekking in de kerk

Viktor legt uit dat ze de Bijbels en Bijbelstudiematerialen heel goed kunnen gebruiken, want in hun kerk is een opwekking gaande. Jaarlijks houden ze vijf doopdiensten met gemiddeld tachtig (!) dopelingen per dienst. Door vriendschapsevangelisatie nemen de christenen gasten mee naar de kerk en de kerkdiensten hebben daarom vaak het karakter van evangelisatiediensten. Er zijn tien voorgangers in de kerk, voor zo’n zevenduizend gelovigen.

Bekeerlingen krijgen vrijwel meteen problemen met familie en collega’s. Vooral het solliciteren naar een baan is niet eenvoudig voor een christen. Voorafgaand aan de procedure worden twee vragen gesteld. Ten eerste: ‘Drink je?’ En ten tweede: ‘Ben je christen?’ Als je op een van deze vragen bevestigend antwoordt, is de baan voor een ander. Desondanks blijven de mensen naar de kerk toestromen. Viktor is ontwerper en zijn baas is erg blij met het werk dat hij levert, daarom maakt hij geen probleem van Viktors geloof.

Viktor zit op zijn praatstoel en vertelt verder over de bouw van een nieuw kerkgebouw. Maar hij wordt pas echt enthousiast als hij begint te vertellen over de invloed van de lectuur op de gelovigen. Het ontbreekt de meeste voorgangers aan tijd om nieuwe christenen te onderwijzen en te trainen. Ze werken daarom volgens het principe van 2 Timoteüs 2 vers 2: ‘Wat je in aanwezigheid van velen van mij hebt gehoord, geef dat door aan betrouwbare mensen die geschikt zijn om anderen te onderwijzen.’ Ze trainen dus leiders binnen de kerk, die op hun beurt weer anderen trainen. Ons materiaal helpt daar enorm bij, en Viktor kan bijna niet wachten om het uit te laden. Ik stel voor om te bidden en alles in de handen van de Heer te leggen. En ik wil graag een tekst met hen delen, uit respect voor hun toewijding aan en wandel met God. Ik lees Hebreeën 6 vers 10 aan ze voor: ‘Want God is rechtvaardig: Hij vergeet niet wat u hebt gedaan, hoeveel liefde u aan Zijn naam hebt betoond door sinds jaar en dag steun te verlenen aan de heiligen.’ Daarna bidden we met zijn vieren.

Zenuwen en blijdschap

Eenmaal op weg door de donkere stad beginnen onze zenuwen weer op te spelen. Na een lange speurtocht bereiken we eindelijk het adres waar het materiaal moet worden afgeleverd. De garagedeur gaat open, we parkeren onze bus erin en halen vervolgens de lectuur tevoorschijn. Niet lang daarna ligt de hele woonkamer vol met Bijbelstudiemateriaal en Bijbels. De christenen staan bijna te dansen van vreugde. Ze wijzen elkaar op de boeken: ‘Kijk, dat boek zit erbij, en die ook, en die, en kijk, die ook!’ Vol vreugde en ontroering danken we de Heer voor dit materiaal, dat moedige christenen zal helpen groeien in geloof.

Gezangboeken

Na de bijzondere ontmoeting met Csonta en Viktor vervolgen Cees en ik onze reis naar het volgende adres, want we hebben ook nog een partij liedboeken in onze bus liggen. Wanneer we het adres vinden, blijkt dat onze contactpersoon niet thuis is. We staan zelfs tot twee keer toe voor een dichte deur. Daarom besluiten we om naar het zogenaamde ‘reserveadres’ te gaan. Gelukkig hebben we ook dat in Nederland goed uit ons hoofd geleerd.

Ongemakkelijk

Bij het reserveadres worden we meteen binnengelaten. Rusu, onze contactpersoon, is nog bij andere gasten, maar zij n zoon laat ons binnen. Hij loodst ons naar een achterkamertje waar we even bij kunnen komen van de flinke wandeling. Algauw komt Rusu’s vrouw Ella binnen. Ze verwelkomt ons hartelij k en we vertellen haar waarom we langskomen. De lading die we bij hen willen achterlaten, bevat uiterst sensitief materiaal: Hongaarse christelij ke boeken. In het noordwesten van Roemenië wonen veel etnische Hongaren. Deze Hongaren worden gediscrimineerd door de Roemeense overheid. Het is natuurlij k sowieso strafbaar om christelij ke lectuur Roemenië in te smokkelen, maar de Hongaarse kerk versterken is natuurlijk absoluut verboden. Ella weet hoe gevoelig Hongaarse lectuur ligt in Roemenië en geeft aan dat haar man moet beslissen of ze het materiaal kunnen aannemen. Het is duidelijk dat zij er zich ongemakkelijk over voelt.

Een artikel in het Nederlands Dagblad bevestigde wat we al lang vermoedden: dat Open Doors door veiligheidsdiensten in de gaten werd gehouden.

Even later komt Rusu binnen. In de kleine kamer zitten we met zijn vieren bijna met onze knieën tegen elkaar. Rusu geeft aan dat hij het belangrijk vindt om te weten wat voor liedboeken het zijn. ‘Maar,’ zegt hij, ‘als de Heer de boeken al zo ver heeft gebracht, zelfs tot over de grens, dan zal Hij er ook voor zorgen dat ze goed terechtkomen.’ Na die woorden adviseert hij ons om toch opnieuw naar het adres te gaan waar we twee keer voor een dichte deur hebben gestaan. Het liefst ’s ochtends heel vroeg, dat lijkt hem, gezien het werk van die man, beter.

Daarna vertelt Rusu over hun tweede zoon, die naar Hongarije is gevlucht. Ze missen hem vreselijk. Natuurlijk zijn ze dankbaar dat hij veilig is aangekomen, maar zijn vlucht betekent dat elk contact nu is uitgesloten. Hij is onverwachts verdwenen, en zijn verdwijning kan hen als ouders moeilijkheden met de overheid opleveren. Daarom lees ik, nadat we samen hebben gebeden, Hebreeën 13 vers 6 aan hen voor: ‘We kunnen vol vertrouwen zeggen: “De Heer is mijn helper, ik heb niets te vrezen. Wat zouden mensen mij kunnen doen?”’ Het is fijn om hen te ontmoeten, en we ervaren nadrukkelijk wat het betekent om samen te werken met leden van de vervolgde kerk.

Goede tijding uit verre landen