Serie: Uit Egypte, deel 1

Verbonden

met de

Sterren

Connilyn Cossette

Uitgeverij Het Zoeklicht

Posbus 99

3940 AB Doorn

Cover design by Jennifer Parker

Engelse uitgave:

Copyright © 2016 by Connilyn Cossette

Originally published in English under the title Counted with the Stars by Bethany House Publishers, a division of Baker Publishing Group, Grand Rapids, Michigan, 49516, U.S.A.

All rights reserved.

Nederlandse uitgave:

© 2017 Uitgeverij Het Zoeklicht – Doorn

ISBN 9789064510632

Vertaling: Joeky Janusch

Opmaak: TMgraphics.nl

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of op enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor recensies mogen korte bloemlezingen worden gebruikt.

All rights reserved. No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted, in any form or by any means, electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise, without the prior written permission of the publisher. The only exception is brief quotations in printed reviews.

Voor Chad, wiens opofferende liefde dit mogelijk heeft gemaakt

Voor Collin en Corrianna, mijn kostbaarste geschenken

En voor mijn Abba, Jahweh, Die mijn ogen opent

Proloog

De 20e dag van Achet

het overstromingsseizoen

1448 voor Christus

Sinds mijn tiende jaar zijn mijn sandalen niet over deze drempel gestapt.

Ik ademde in en richtte mijn aandacht op het Oog van Horus dat geweven was in de papyrusmat onder mijn voeten. Nadat ik uit zijn vaste blik moed verzameld had, stak ik mijn kin vooruit en ging de vertrekken van mijn vader binnen.

Zijn gevlochten pruik lag op zijn schrijftafel, alsof hij die opzij gegooid had zonder ook maar een ogenblik te denken aan zijn gewoonlijk nauwgezette verschijning. Mijn vader stond, met zijn rug naar me toe, zo intens een document te bestuderen dat hij mijn rustige binnenkomst niet opgemerkt had. Verbeeldde ik me dat zijn hand trilde?

Intuïtief voelde ik dat er iets mis was. Ik had mijn vader nog nooit zo van z’n stuk gezien.

Deze kamer, die uitgerust was met schitterende wandtapijten en een voor farao geschikte vergulde slaapbank, bracht een lang vergeten herinnering tot leven, een herinnering aan de tijd dat hij handelsverslagen bestudeerde, terwijl ik naast hem zat, zijn warme hand om die van mij.

In de hoop dat ik de trilling in mijn stem kon onderdrukken, schraapte ik mijn keel: ‘Vader, u hebt mij laten roepen?’

Hij schrok maar draaide zich niet om toen hij sprak: ‘Ja, Kiya. Kom binnen.’ Met één hand krabbelde hij aan de zilverkleurige stoppels op zijn hoofd, maar bleef zwijgend het document onderzoeken.

Zenuwachtig friemelde ik aan de sjaal met kralen die ik zojuist op de markt gekocht had. Ik aaide over de geborduurde ibissen en de zilveren kralen die als sterren twinkelden langs de zoom. Ik had ook overwogen een lier te kopen bij een kraampje met muziekinstrumenten. Langs de klankkast van het instrument zaten rozen; de bloembladeren waren zo levensecht dat ik bijna hun fijne geur kon inademen. Maar voordat ik een bod kon doen, kwam Juny, de dienaar van mijn vader, voor me tot stilstand. Hijgend van het harde lopen herhaalde hij het vreemde verzoek van mijn vader: ik moest snel thuiskomen. Door de bedroefde blik op het gerimpelde gezicht van de man had ik de lier achtergelaten en had ik me terug naar de villa gehaast. Hoewel mijn sandalen van het fijnste geitenleer waren gemaakt, waren ze niet bedoeld om ermee te rennen. Ik had nu dus last van blaren aan de zijkanten van mijn voeten en tussen mijn tenen. Toen ik rondkeek in de kamer waar ik kon gaan zitten, om de pijn te verlichten, was ik verrast Shefu, de vriend van mijn vader, op een stoel in de hoek te zien zitten.

Ik had samen met Shefu’s kinderen gespeeld toen we klein waren en we waren herhaaldelijk te gast geweest op de extravagante feestmaaltijden van zijn vrouw. Met hem had ik echter nog nooit gesproken. Hij was een rijke zakenman, erg lang en best knap om te zien, zelfs met het beetje grijs aan zijn slapen. Hij leek rustig en vriendelijk – in schril contrast tot zijn vrouw, die zo mogelijk gemeden werd door mijn moeder.

Ik probeerde zijn blik op te vangen en naar hem te glimlachen, maar zijn blik was gefixeerd op de vloer. Hij had de ebbenhouten armleuning zo stevig vast dat er witte knokkels op zijn lange vingers waren.

Was hij met mijn vader aan het praten over de exporthandel? Of waren ze aan het ruziemaken? De afgelopen dagen had ik wel de indruk gekregen dat mijn vader afwezig was, nog afstandelijker dan gebruikelijk, nadat hij terug was gekomen van een reis naar het noorden, naar Avaris. Maar waarom werd ik dan naar binnen geroepen, terwijl ze zaken bespraken?

‘Kiya...’ Mijn vader wachtte even en legde het document ondersteboven op de schrijftafel. Hij ging op een stoel in de buurt zitten en gaf me bijna de indruk dat hij door de tegelvloer zonk. Hij staarde naar zijn handpalmen, alsof hij daarin naar woorden zocht.

‘Wat is er aan de hand, vader? Gaat het over Achum? Hebt u iets gehoord?’

Mijn hart begon te roffelen door zorg om mijn verloofde, die op een militaire expeditie was.

‘Nee, het gaat niet om Achum.’ Met moeite haalde hij bevend adem. Zijn ogen schoten even naar die van mij, maar toen weer weg, alsof hij bang was mijn nieuwsgierige blik op te vangen.

‘Shefu...’ Hij harkte met zijn vingers over zijn schedel. ‘Shefu is hier... om je mee te nemen.’

Paniek gierde door mijn keel, terwijl ik probeerde zijn woorden te doorgronden. ‘Waarnaartoe?’ Mijn blik vloog van de ene man naar de andere, maar geen van beiden wilde me recht aankijken.

Mijn maag kromp ineen en ik realiseerde me dat de toestand bijzonder ernstig was. ‘Vader, zeg me waar Shefu me naartoe brengt.’

Na een paar martelende momenten van stilte stroomden de woorden mijn vader over de lippen: ‘Ik ben geruïneerd. Al mijn boten zijn in de Noordelijke Zee gezonken. Ik heb al het mogelijke gedaan om deze situatie te voorkomen. Maar alles...’ Hij wreef de achterkant van zijn nek en vermande zich. ‘Alles wat we bezitten, zal geveild worden om aan mijn verplichtingen te voldoen. Zo ben ik Shefu geld schuldig voor de vijf boten die ik vorig jaar gekocht heb...’

Mijn vader keek me voor het eerst in jaren recht in de ogen. ‘Dit is de enige manier. Om ervoor te zorgen dat je moeder en Jumo ook niet verkocht worden. Ik heb geen keuze.’

Alles werd me groen en geel voor de ogen en alles tolde om me heen. Ik wankelde achteruit, schudde mijn hoofd en knipperde de nevel van verwarring weg waardoor mijn zicht belemmerd werd. Ik stootte met mijn heup tegen een relikwieëntafel met marmeren bovenblad, die bij de deur stond. Daardoor viel een groot beeldhouwwerk van een koeienkop van Hathor. Kletterend viel het tegen een andere afgod aan, die weer op een andere viel, die op zijn beurt een gouden beeld van Ra op de stenen vloer gooide. Het met de zon gekroonde hoofd van Ra brak van zijn lichaam af en zijn gekromde scepter viel in stukken. De andere beelden volgden daarna, totdat er geen enkele god nog ongeschonden stond. Scherven en splinters lagen verspreid op de tegels.

Ik draaide me weg van de catastrofe met de bedoeling weg te rennen, maar de waarheid overviel me als een golf, mijn knieën begaven het. Met mijn armen over mijn hoofd riep ik met verstikte stem steeds weer om mijn moeder. Maar het was Salima, mijn dienaresse, die me optilde. Haar donkere ogen stonden vol tranen. Ze pakte mijn hand en bracht me naar mijn eigen kamer.

Ze deed mijn pruik af, die nat was van het zweet van ons uitstapje naar de markt die morgen. Vervolgens waste ze mijn gezicht en hoofd met koel water dat ze, lang voordat ik wakker was geworden, uit de Nijl had gehaald.

Nadat Salima me gekleed had in een eenvoudige, van fijn linnen geweven hemdjurk en weer kohl aangebracht had, plaatste ze haar warme, bruine handen aan weerszijden van mijn gezicht.

Sinds ik zeven was had Salima me gebaad, me verzorgd, kohl aangebracht op mijn ogen en me jurken aangetrokken en mijn pruiken opgezet. Hoewel ze maar een paar jaar ouder was dan ik, had ze mijn kinderlijke ongeduld en woedeaanvallen verdragen zonder ooit een greintje bitterheid op haar gezicht. En nu, voor de eerste keer sinds mijn vader haar aan mij gegeven had, keken haar heldere, donkere ogen recht in die van mij. Soms had ik een diepte van wijsheid in die ogen opgevangen die me deed afvragen hoe haar leven was geweest voordat ze mijn dienaresse werd. Maar ik had het haar nooit gevraagd. Waarom eigenlijk niet?

Salima leunde met haar voorhoofd tegen dat van mij en fluisterde iets in een taal die ik niet herkende. Maar de muziek ervan spoelde over me heen en liet een onmogelijke kalmte en een verrassende helderheid achter.

Mijn vader had me verkocht.

Ik had geen andere keuze dan met Shefu mee te gaan en hem te dienen. Ik had geen flauw idee wat dat inhield. Hij leek goedaardig, maar was hij ook zo goed voor zijn dienaren als voor zijn eigen mensen? Ik had slaven in andere huizen gezien – en schichtig – met duidelijke kneuzingen op hun gezicht en armen. Zou dat mijn lot zijn?

Het maakte niet uit. Ik kon niet toelaten dat mijn moeder en gehandicapte broer van elkaar gescheiden werden. Jumo zou alleen maar veilig zijn bij de vrouw die vanaf zijn eerste ademtocht voor hem gevochten had.

Ik rechtte mijn rug. ‘Salima, waar is mijn moeder?’

Ze keek naar beneden. ‘Ik weet het niet. Volgens mij heeft uw vader haar en uw broer weggestuurd voordat we naar de markt gingen.’

‘Heb je de geschenken die ik vanmorgen gekocht heb? De ivoren kammen en de kleurstoffen en verfkwasten voor Jumo?’

Ze gebaarde naar de rieten mand bij het voeteneinde van mijn bed.

‘Zorg er alsjeblieft voor dat ze die krijgen.’ Op die manier kon ik tenminste een teken van mijn liefde voor hen achterlaten.

Na dit laatste verzoek van mij liet ze haar kin zakken.

Ik sloot mijn ogen en haalde diep adem alsof ik de kalmte kon inademen die Salima omgaf, alsook haar gebruikelijke geur van zoete amandelen.

Er drong een beeld van eerder deze ochtend in mijn gedachten: zweet dat glinsterde op Salima’s donkere voorhoofd en over haar kortgeknipte schedel toen ze de zware mand vol met mijn aankopen van de ene schouder op de andere schoof.

Rood van schaamte welden de tranen op in mijn ogen. ‘Ik zou niet weten hoe ik je moet vertellen dat...’

Ze legde haar vingers op mijn lippen, schudde haar hoofd en keek me vol medelijden aan. ‘Niet nodig, meesteres.’

De aanspreektitel schokte me. Ik was niet langer haar meesteres. Salima zou ook verkocht worden om dit schuldenprobleem op te lossen. Weer een offer op het altaar van mijn vaders uitspattingen. Ik greep haar hand beet, alsof die een reddingslijn was. ‘Noem me Kiya, alsjeblieft.’

Salima keek omlaag toen ze mijn naam uitsprak: ‘Kiya.’

Op mijn toilettafel naast ons lag, vergeten, mijn elegante omslagdoek die ik eerder die dag gekocht had. Ik pakte hem op en liet de zijdeachtige stof langs mijn huid glijden als water. Mijn geoefende oog had zich ervan verzekerd dat er geen ontsierend foutje in zat, toen ik pingelde bij de stoffenkoopman.

Ik vouwde de linnen lap op en duwde hem Salima in de handen. Ik zei dat het mijn geschenk voor haar was. Tot mijn verbazing accepteerde ze het cadeau van harte en drukte het tegen haar borst met stille dankbaarheid.

Ze overhandigde me een geweven mandje en glimlachte droevig. ‘Meester Shefu staat te wachten.’

Met een knikje draaide ik me om. Ik verliet de kamer waarin ik elke nacht van mijn leven geslapen had, met alle troost van dien. Ik volgde een stille, stoïcijnse Shefu de witte villa uit – de villa die sinds mijn geboorte mijn thuis was geweest – het zonlicht in, met het niet te bevatten besef dat mijn dienaresse en ik nu op gelijke voet stonden.

£1•

De 1e dag van Achet

het overstromingsseizoen

1447 voor Christus

Het geluid van mijn klop op de houten kamerdeur echode diep in mijn maag. Shira opende de deur, maar het Hebreeuwse meisje weigerde me aan te kijken. Twee strepen bont, de ene zwart en de andere grijs, vluchtten de kamer uit. Zelfs de katten wisten dat ze er maar beter vandoor konden gaan.

‘Is Kiya daar?’ De scherpe stem van mijn meesteres deed mijn nekharen overeind staan. ‘Het is wel te hopen.’

Ik verstevigde mijn greep om de waterkruik die ik droeg – het was mijn enige bescherming – haalde diep adem toen ik langs Shira over de drempel stapte.

Tekurah liep in vier snelle stappen naar de andere kant van haar slaapkamer en torende hoog boven me uit. ‘Waar ben je geweest? De hele ochtend zorg je ervoor dat alles hier in het huishouden traag verloopt.’

Wat overdreven! Ik kwam in de verleiding om te gaan uitleggen dat het vandaag ontzettend druk was: drommen mensen, dieren en marktkraampjes deden de stad dichtslibben. Nu de voorbereidingen voor het feest aan de gang waren, was het bijna onmogelijk geweest me een weg door de menigte te banen, vooral omdat ik ook nog een kruik vol met water uit het kanaal moest dragen. Trouwens, Tekurah had altijd redenen genoeg om mij te berispen.

Met geoefende gehoorzaamheid mompelde ik: ‘Vergeef me, meesteres.’

Mijn blijk van nederigheid hielp niet om haar gunstig te stemmen. Ze stak de ebbenhouten steel van een waaier richting mijn gezicht en beschuldigde me ervan dat ik opzettelijk getreuzeld had. Ik deinsde achteruit. Ze zou me misschien dit keer echt slaan.

Ze hief de armen in vertwijfeling. ‘Waarom moet ik zo’n waardeloze slavin voor lief nemen?’ Ze grauwde als een van haar katten en ging vervolgens verder met haar tirade. Ik nam niet de moeite te luisteren. Ik had dit allemaal al eerder gehoord en zou het ongetwijfeld nog vaker horen.

Met mijn kaken op elkaar en zwaar ontgoocheld wachtte ik op het eind van haar scherpe kritiek. Ik richtte mijn aandacht daarentegen op de gecompliceerde muurschildering. Het weelderige tafereel stelde het glorieuze paradijs van het hiernamaals voor, waar goden en mensen samen reisden in vergulde boten op het schitterende blauwe water van de eeuwige Nijl. De levendige kleuren waren adembenemend, maar absoluut niet te vergelijken met de meesterwerken van mijn broer Jumo. Mijn aandacht bleef haken in Shira’s houding. Het Hebreeuwse meisje stond voor het open raam, omhuld door het zonlicht, met gebogen hoofd en gesloten ogen. Zoals altijd onderdanig. Bewogen haar lippen?

‘En als je me nog een keer laat wachten’ – richtte de waaier een paar centimeter voor mijn neus – ‘dan zal ik je slaan. Zelfs de goden zouden me dat niet kwalijk nemen.’

Bittere weerwoorden borrelden bij mij omhoog en dreigden naar buiten te barsten. In stilte bad ik tot Ra, Isis en elke andere god die wilde luisteren, om kracht om mijn mond dicht te houden. Zweetdruppels stroomden langs mijn rug.

Met flitsende, zwarte ogen ademde Tekurah diep in door haar neus. Met nog een grauw slingerde ze de ebbenhouten waaier naar het enorme bed in het midden van de kamer, waar hij tegen de doorschijnende linnen baldakijn aanvloog en daarna op de vloer kletterde. Knipperend met haar ogen staarde ze ernaar. Toen ademde ze knarsetandend uit. Met haar handen op de heupen draaide ze zich om en schreed naar haar badkamer.

Toen Shira de waaier opraapte, zond ik een rustig dankgebed op naar de goden, omdat ik vandaag maar zo’n korte uitbrander had gekregen. Veel langer had ik de zware, aarden kruik niet kunnen vasthouden.

Tekurahs badkamer was van de vloer tot het plafond wit betegeld en gedecoreerd met welige palmen en prachtige taferelen van de Nijl: nijlpaarden, krokodillen en ibissen. Mijn huid prikkelde van de koelte in de kamer. Ik zette de kruik op de vloer naast de lange stenen badbank in het midden van de kamer en strekte mijn vermoeide vingers. Shira voegde een paar druppels rozenolie uit een albasten fles aan het water toe, terwijl ik de afvoerpijp naar de tuinen blootlegde. Een kleine agamahagedis met blauwe kop deed me schrikken toen ik de steen verplaatste en hij haastte zich toen naar de veiligheid van de binnenplaats. Kon ik hem maar volgen.

Elke Egyptische vrouw spande zich in om er jong uit te zien, en Tekurah wel het allermeest. De vele gezichtscrèmes, balsems en zalven die ze met alle geweld wilde, maakte een toch al moeilijk proces nog ingewikkelder. We waren uren bezig met het verzorgen van haar lichaam, het halen van drankjes, het kopen van tovermiddelen en het brengen van offers aan Hathor, de godin van de schoonheid.

Nadat Shira en ik Tekurah uitgekleed hadden, ging ze met getuite lippen en haar kin vooruit op de badtafel liggen. Shira boende het hoofd van onze meesteres met natronsoda. Vervolgens sponsden we samen haar lichaam af met water met rozengeur en masseerden we haar huid van top tot teen met zoete balsems. In ieder geval zou ik een paar uur lang genieten van zachte handen. Dit droge seizoen zoog het vocht uit mijn huid. Ik genoot van het bedwelmende aroma van de geïmporteerde oliën. De exotische specerijen, prikkelende balsem en zoete mirre deden me denken aan Salima.

Een volle cyclus van de seizoenen was voorbijgegaan sinds Salima voor mijn eigen baden zware kruiken uit de rivier gesleept had en geparfumeerde oliën op mijn lichaam had aangebracht. Nu diende ik een eigen meesteres, ik haalde water en gaf aan elke eis van haar gehoor. Het feit dat ik snakte naar haar weelde, maakte mijn taken des te pijnlijker. Shira bracht Tekurahs nieuwe jurk binnen. Het fijne weefsel was bijna doorschijnend. Ik hunkerde naar de prachtig glijdende beweging van de zachte stof over mijn huid. Mijn eigen schurende, weinig flatterende tuniek prikkelde mijn ijdelheid.

Ik sloofde me uit om de jurk over Tekurahs hoofd te trekken, maar ze trok zich met een schok terug. ‘Laat Shira het doen. Ze is driemaal zoveel waard als jij.’

Shira bloosde en gooide haar donkere vlecht over haar schouder. Ze stak haar hand uit om de verkeerd zittende halslijn recht te trekken voordat ze een riem met kralen om Tekurahs smalle middel knoopte. Daardoor kwam er wat ronding aan haar anders slanke lichaam.

Tekurah sprak de waarheid. Shira was een stuk handiger dan ik. Toen ik voor het eerst als slavin werkte, had het me verbaasd dat een Hebreeuws meisje zo’n vertrouwenspositie innam als kamerdienaresse voor de meesteres. Maar het duurde niet lang voordat ik zag waarom. Ze was behendig, efficiënt en hardwerkend. Sprak nooit vóór haar beurt en ze diende Tekurah met volledige, onbegrijpelijke beleefdheid.

Ik deed m’n best haar in al onze taken te evenaren, maar de zestien jaren waarin ik een makkelijk leventje had geleid, hadden me van alles opgeleverd, maar als dienaresse was ik vrijwel nutteloos. Mijn kracht was het afgelopen jaar toegenomen, mijn eens verwende spieren waren nu sterk, maar Tekurah stond er nog steeds op dat Shira alles overdeed wat ik geprobeerd had.

‘Meesteres, welke juwelen vandaag?’ Shira’s stem was nauwelijks meer dan gefluister.

‘De usekh, de halskraag, die ik van de farao gekregen heb.’ Tekurah keek me vanuit een ooghoek aan.

Met neergeslagen ogen boog Shira. ‘Ik zal hem uit de schatkamer halen, terwijl Kiya u helpt met uw pruik.’ Dit was één taak die ik zonder al te veel gestuntel kon uitvoeren. Tekurah ging op een lage kruk bij een mahoniehouten toilettafel zitten; haar smalle gezicht weerkaatste in de gepolijste zilveren spiegel. ‘Opschieten een beetje. En vergeet de armbanden en oorbellen niet.’

Met haar hoofd naar beneden trippelde Shira de kamer uit.

‘De nieuwe pruik.’ Tekurah knipte met haar vingers naar me. ‘Nu!’

De grote kast zat boordevol met dozen, manden met jurken, talloze sandalen en houten stellingen met allerlei soorten pruiken. Ook al leek er geen genegenheid te zijn tussen Tekurah en Shefu, hij gunde haar beslist een overvloed aan kleding, juwelen en accessoires. De koningin zelf zou misschien hunkeren naar zo’n uitgebreide collectie.

Een nieuwe rozenhouten pruikenkist was weggestopt achter een mand. Ik droeg hem naar de toilettafel en opende het deksel, waarbij ik een nies onderdrukte. Om de geur van wol en menselijk haar te maskeren, rook het kistje zo sterk naar kaneel dat mijn ogen begonnen te tranen.

Er lag een prachtig haarstuk in, verweven met gouden en geglazuurde aarden kralen en gevlochten met de ingewikkelde vlechten die populair waren geworden door de eerste vrouw van de farao. Ik plaatste de pruik midden op Tekurahs kale hoofd. Door de aanwezige lichamen, kaarsen en lampen zou de temperatuur van de hal tijdens het feestmaal stijgen; het gewicht en de hitte van zo’n ingewikkelde hoofdbedekking was ontstellend. Vanavond zou Tekurah de goden danken voor haar geschoren hoofd.

De enige zegen van mijn ondergang was dat ik geen pruik meer hoefde te dragen. Ik kon mijn haar laten groeien en hoefde niet meer de last en irritatie te verdragen van de onbehaaglijke mode. Ik had altijd al het scheren van mijn hoofd verafschuwd, maar Salima had me er gewoonlijk van overtuigd dat ik het in ieder geval kort moest hebben tijdens de heetste maanden. Mijn steile zwarte haar kon ik nu over mijn schouders borstelen en ik vond het heerlijk om het gewoon elke ochtend naar achteren terug te trekken en met een leren touwtje vast te maken.

Tegen de tijd dat ik de pruik tot Tekurahs tevredenheid in orde gebracht had, was Shira teruggekeerd met de juwelen. De usekhketting was gemaakt van kralen van zuiver goud, veelkleurig glas en schitterende blauwe lapis lazuli en was inderdaad buitengewoon mooi. Een grote gouden amulet versierd met gravures van ibissen in volle vlucht, hing in het midden. De halskraag strekte zich tot net over haar brede schouders uit. Door Tekurahs lengte en lange nek was de ketting niet zo overrompelend als het geval zou zijn geweest bij de meeste andere vrouwen. Het irriteerde me mateloos zoiets te moeten toegeven, maar farao zelf zou trots zijn op de indrukwekkende uitstalling van zijn geschenk.

Shira bracht kohl aan op de ogen van onze meesteres – een kunst die ik nog steeds niet meester was. Na een paar mislukte pogingen en gevaarlijke missers, verbood Tekurah me ooit nog bij haar in de buurt te komen met haar cosmeticakistje. De nieuwste trend – groene malachiet op de bovenste oogleden en grijs galeniet op de onderste – accentueerde en verwijdde haar zwarte ogen. Ik verafschuwde het amandel-as-en-water brouwsel waarmee ik mijn eigen ogen mooier kon maken en beschermen. Maar na een jaar kon ik het eindelijk elke morgen aanbrengen, zonder mezelf in mijn oog te steken. Tekurah draaide zich niet om, maar haar blik doorboorde me vanaf de vervormde weerkaatsing in de zilveren spiegel. ‘Je zult me vanavond niet in verlegenheid brengen. Gestuntel zal niet getolereerd worden.’

Mijn huid werd opeens koud.

Het feest van het nieuwe jaar, de geboortedag van Ra, zou de eerste festiviteit zijn die ik als dienaresse bij zou wonen in plaats van zelf bediend te worden. Wanneer ik achter Tekurahs stoel zou staan en in haar macht zou zijn, zouden alle gasten mijn vernedering ten volle kunnen zien; en velen van hen kende ik heel goed.

Tekurahs wrede mond kromde zich tot een glimlach.

£2•

Overal op de vloer van de grootste hal was fleurige, heldere bloesem te vinden, in afwachting van het overdadige feestmaal vanavond. Ik verloor de moed als ik eraan terugdacht dat ik een jaar geleden deze jaarlijkse viering bezocht had als gast – een gast, die genoot van de grootsheid van Shefu’s gastvrijheid. Nu overweldigde het prikkelende allegaartje van geuren mijn zintuigen; het riep een gevoel van onpasselijkheid op, in plaats van ontzag.

Van Tekurah moesten we helpen bij de voorbereidingen, dus Shira vroeg een andere slavin om instructies. Het lange Egyptische meisje was, net als ik, gekleed in een ongelijkmatig geweven kleed, maar droeg sandalen met mooie leren bandjes, terwijl ik op blote voeten liep. Ze wierp een donkere blik naar mij en wees toen met haar kin naar de manden in de hoek.

‘Versier de tafels.’ Ze stuurde ons weg door ons haar rug toe te keren en ging verder met een slinger van rozen en jasmijn rond een van de beschilderde cederhouten zuilen te hangen.

Shira snuffelde in de manden die boordevol lelies, hennabloesem en andere exotische bloemen waren. Ze koos een paar blauwe lotusbloemen en schikte ze in het midden van de tafel met daaromheen kleinere bloemen. Vervolgens stopte ze twee albasten olielampen in het middenstuk, waar ze zouden flikkeren en schitteren tussen de heldere kleuren van de bloemen. Ik verbaasde me over haar talent om bloemen te kiezen met bijpassende geuren. Ze plaatste ze zo zorgvuldig dat ze prachtige schaduwen zouden werpen op de gezichten van de dames die rond de tafel zouden zitten.

Ik gaf haar nog een lotus. ‘Waarom ben je een dienares?’

‘Wat zeg je?’ Ze keek volkomen verrast. Ik sprak zelden tegen haar.

‘Je zou een heel huishouden moeten leiden. Waar heb je deze vaardigheden geleerd?’

Haar nieuwsgierige uitdrukking veranderde in schrik, terwijl ze over mijn schouder keek. Ze sloeg haar ogen neer en boog diep. ‘Meester.’

Ik draaide me om. Doordat ik in botsing kwam met meester Shefu, kwam mijn armvol bloemen overal op de vloer terecht. Mijn wangen werden vuurrood.

‘Ik wil even met je spreken, Kiya.’ Hij keek naar de troep op de vloer. ‘Shira zal voor de bloemen zorgen.’

‘Ja, meester.’ Ik boog en volgde hem de lege gang in. Hij was al gekleed voor het feestmaal en droeg een geplooide witte rok en een tuniek met eromheen een riem, met bijpassende eenvoudige gouden manchetten en een korte, strak gevlochten, maar niet versierde pruik. Shefu schonk zijn vrouw allerlei mooie juwelen, maar droeg zelf nauwelijks juwelen.

‘Tekurah en ik zullen vandaag de processie niet bijwonen. We moeten ons voorbereiden op vanavond. De tweeling pruilt daarover.’ Er klonk een ondertoon van een lach door in zijn stem. ‘Ik zou het fijn vinden als jij hen meeneemt naar de parade, zodat ze een beetje opwinding hebben. Wil je dat voor me doen?’

‘Natuurlijk, meester.’ Ik liet mijn hoofd hangen, bang om hem in het gezicht te kijken.

Hij stond lang stil. Toen legde hij zijn hand onder mijn kin en tilde mijn hoofd op, zodat ik hem wel moest aankijken. ‘Ik wou dat alles anders was, Kiya. Dat weet je toch?’

Mijn hart klopte onregelmatig. Shefu’s vriendelijke vraag en bekende manier van doen verbijsterden me, maar zijn diepbruine ogen waren alleen maar vriendelijk. Ik probeerde een antwoord te bedenken, maar kon geen woorden vinden. Zuchtend liet hij mijn kin los, het leek alsof zijn schouders zakten. ‘Sefora en Liat wachten op je in hun vertrekken.’ Ik liep weg om de kinderen te halen, mijn hoofd was wazig en zat vol vragen.

∏

Sefora en Liat waren als negenjarigen vol tomeloze energie. Gelukkig kopieerden ze niet de minachting die hun moeder voor me had. Al juichend en klappend begroetten ze me toen ik de kamer binnenkwam.

‘Kiya, kunnen we nu gaan? Alsjeblieft?’ Sefora trok aan mijn hand, haar met kohl omlijste ogen glommen van opwinding. ‘Ik wil de dansers en acrobaten niet mislopen.’

‘Of de snoepjes,’ grinnikte Liat. Hij likte zijn lippen.

Tegen beter weten in was ik vol verwachting toen we het huis verlieten en door de poort van de villa gingen – een vage echo van mijn eigen verlangen als kind op feestdagen. Blij dat ik nu wat te doen had, duwde ik de vrees voor vanavond weg.

De stad Iunu bruiste van de activiteiten. Dienaren haastten zich van hot naar her, met manden op hun hoofd, pakjes in de hand. Een bakker met korven, drie hoog opgestapeld op het hoofd, slingerde zich door de stad, met achter zich aan een stoet kinderen die gelokt werden door de geur van vers brood.

Ik greep de hand van zowel Sefora als Liat. ‘Blijf dicht bij mij. Ik wil jullie niet kwijtraken in deze chaos.’

Liat keek verlangend naar de stoet achter de bakker, maar sjokte naast me voort.

Shefu’s prachtige huis stond midden in de stad, bijna naast de zonnetempel. De tempel schitterde als een gepolijste witte diamant in de late ochtendgloed. Rode en paarse banieren waren om elke pasgeverfde pilaar gedrapeerd en gaven de route van de processie aan. Priesters in fonkelende witte tunieken, mantels van luipaard huid en met schitterende gouden juwelen stroomden door de poorten en liepen heen en weer op de oprit. Kooplieden zochten slingerend hun weg door de menigte, met manden met bloemenslingers, boeketten, zoete broden en fruit. Hun ritmische uitnodigingen om hun waren te kopen, harmonieerden met het gelach en geklets van de menigte.

Onder de andere kooplieden en handelsmannen probeerde mijn moeder hier klandizie te vinden voor haar koopwaar. Jumo’s voortreffelijke kunst trok de aandacht naar haar kraampje en creëerde belangstelling voor de rest van de koopwaar. Eerder op de ochtend had ik naar haar gezocht, toen ik terugkwam van het kanaal met Tekurahs badwater, maar mijn zoektocht was tevergeefs geweest. Op feestdagen heerste er te veel verwarring en chaos in de stad. Door de vertraging had ik me een zware berisping van Tekurah op de hals gehaald.

Het festival van het Nieuwjaar trok ongekende menigten. Zodra Sopdet, de helderste ster aan de hemel, opstond uit haar graf onder de horizon, wisten we dat de overstroming spoedig over ons zou komen. Mensen vanuit het hele gebied stroomden Iunu binnen, verlangend naar het feest.

Alle klassen mengden zich met elkaar in het gewoel. Machtige priesters met loshangende gewaden, rijke kooplieden, verwende echtgenotes en zelfs gewone huisslaven drukten tegen elkaar – door de prikkelende bezienswaardigheden, geluiden en geuren van deze feestdag. De kinderen en ik liepen door de menigte om een glimp van de processie op te vangen.

Sefora sprong rond op haar tenen. ‘Ik kan niks zien!’

Opgelucht dat Sefora het als eerste vroeg, tilde ik haar op mijn heup, zodat ze de dansers kon zien, net zoals mijn verzorgster voor mij gedaan had toen ik een kind was. Hoewel ze lang was voor haar leeftijd, was haar slanke lichaam zo licht als een veertje. Door Liats liefde voor zoetigheid was hem optillen wat moeilijker. Voorlopig richtte hij zijn aandacht op de traktaties die door de hulpen van de priesters aan de menigte gegeven werden.

Voor de staatsieboot waren de dansers te zien, die gekleed waren in nauwelijks meer dan een met kralen versierde linnen gordel die om hun heupen geknoopt was. De meesten waren Assyriërs of Cushieten, die slaaf waren geworden door overwinningen van de grote farao. Hun donkere lichamen draaiden rond op het wilde ritme van de tamboerijnen en sistrums die bespeeld werden door tempelmuzikanten.

Ra’s gouden staatsieboot schitterde van de juwelen: prachtige blauwe lapis lazuli, scharlaken kornalijn, donkergroene malachiet en het diepste lavaglas. In het midden stond de god zelf. Weer raakte het wonder van het aanschouwen van het mooie beeld me. Gezeten op een gouden troon waren zijn menselijk gevormde lichaam en zijn valkenkop gepoetst totdat ze glommen; zijn onyxstenen ogen glansden als zwart vuur.

Vijftig priesters droegen de staatsiesloep door de met bloemen bestrooide straten. Hun hoofd, wenkbrauwen en gezicht waren compleet geschoren volgens de oude traditie, hun smetteloze linnen rokken schenen in de zon. Een groep acrobaten volgde hen, terwijl ze salto’s maakten, vlogen en verbijsterende acrobatische hoogstandjes uitvoerden.

Weeïge wierookgeur bedierf de lucht. De doordringende stank zweefde van de gewaden van de priesters en de kostbare stoffen die de boot versierden. Ik zag een lotusbloem op de grond liggen, zette Sefora neer en pakte de bloem op, in een wanhopige poging de wierookgeur te verdoezelen. Ik stopte mijn neus in de bloemblaadjes, maar zelfs dan klopten mijn slapen van de hoofdpijn. Ik deed altijd mijn best om ver weg te blijven bij de zonnetempel tijdens de offertijden. De misselijkmakende zoete geur stroomde tijdens de dagelijkse offertijden vanuit de ingang naar buiten, en de stank verspreidde zich dag en nacht over de binnenplaats. Soms, als de bries de stank door de ramen van de villa bracht, klopte mijn hoofd en had ik urenlang tranen in mijn ogen.

Toen de priesters en hun last voorbij waren, trok Sefora aan mijn hand. ‘Kunnen we naar het kanaal gaan? Ik wil de versierde boten zien.’

‘Prima.’ Ik zou goed gebruikmaken van mijn halve vrijheid vandaag. ‘Maar blijf weg bij het water. Er zijn te veel mensen daar. Laten we gaan, Liat.’

Ik keek rond toen de jongen niet antwoordde. ‘Sefora, waar is je broer?’

Ze haalde haar schouders op en duwde haar onderlip naar voren.

Mijn hart galoppeerde als een span van farao’s hengsten. Ik was Tekurahs zoon kwijtgeraakt! Tot nu toe had ze me nog niet geslagen, maar dit zou heel goed best de dag kunnen zijn dat ik een stok tegen mijn rug zou voelen.

Ik greep Sefora’s hand en trok haar met me mee tegen het gedrang van de menigte in. Ik zou niet nog een kind vandaag kwijtraken.

Bij elke luidruchtige hartslag kwamen er nieuwe angsten in mij op. Waarom had ik Liats hand losgelaten? Waarom had ik die bloem opgeraapt? Hoelang was hij al zoek? Zou hij teruggegaan zijn naar de villa? Wist Tekurah het al?

Ik duwde nog harder tegen de menigte in en kreeg veel boze blikken en een paar vervloekingen als reactie. De bakker. Zou Liat hem zijn gaan zoeken?

De markt lag voor ons, bijna zonder klanten, een zee van kleurige kraampjes. De meeste feestgangers hadden de processie gevolgd tot aan het kanaal om de tewaterlating van Ra’s boot in de Nijl te zien. Misschien was Liat achter de priesters aan gegaan die traktaties aan de menigte uitdeelden.

Verscheurd stopte ik. Zou ik via de andere weg teruggaan?

‘Daar is hij!’ Sefora wees naar de andere kant van de markt.

Ik voelde me helemaal opgelucht. Liat zat hoog op een kruk in de schaduw van het kraampje van een koopman.

Met Sefora’s hand nog steeds in die van mij, haastte ik me naar de overkant van de markt. Nog voordat ik de jongen bereikt had, schreeuwde ik: ‘Waar was je?’

Liat haalde met een scheve grijns alleen maar zijn schouders op.

Een donkerharige man achter het kraampje draaide zich om op zijn kruk. Hij droeg een eenvoudige mouwloze bruine tuniek, geen rok zoals de meeste mannelijke slaven. Hij moest een buitenlander zijn. Geen Egyptenaar zou zijn baard zo wild laten groeien.

Hij vernauwde zijn ogen toen ik dichterbij kwam. ‘Is dit jouw kind?’

Muziekinstrumenten lagen verspreid op de tafel voor hem. Hij hield een groot, uitgehold stuk hout tussen zijn knieën; misschien het begin van een trommel. Door het schuurwerk dat hij deed, zat er zaagsel in zijn onverzorgde haar.

Iets aan de manier waarop hij sprak – beschuldigend en met een zwaar accent – ergerde me. Mijn antwoord was net zo kortaf, toen ik de jongen mijn kant op trok. Dankbaar dat hij veilig was. ‘Nee. Maar hij hoort bij mij.’

Liat hield een lier omhoog. ‘Kijk, Kiya! Eben heeft me hierop laten spelen. Hij leerde me zelfs een paar noten. Wil je het zien?’

‘Nee, we moeten gaan.’ Ik pakte de lier van hem aan, klaar om die op tafel terug te leggen, toen ik opeens moest denken aan de laatste ochtend voordat mijn vader me verkocht. Dit instrument, gekerfd met ingewikkelde tekens, was gelijk aan het voorwerp dat ik bijna gekocht had voordat Juny me vond en me opdroeg terug te gaan naar de villa.

Hoewel in die lier rozen uitgesneden waren, was deze versierd met zwaluwen; hun vleugels waren omhooggeheven in een snelle vlucht, met de zon op de achtergrond, alsof de vogels haar komst aankondigden. Mijn vinger ging langs hun vlucht op het gladde rozenhout.

‘Speel je?’ De instrumentenmaker Eben was gestopt met werken om me aan te kijken.

Ik knipperde met mijn ogen, geschrokken door de nieuwsgierigheid vermengd met minachting in de vraag van de man, maar ook door de intensiteit van de groengrijze ogen die me kritisch opnamen.

‘Nee.’ Ik gleed met mijn duim over de strakgespannen darmsnaren, maar niet hard genoeg om er muziek uit te krijgen. Ik had altijd al lier willen leren spelen. Het obsederende, zachte geluid ervan deed me denken aan de slaapliedjes die mijn moeder lang geleden voor me had gezongen. Nu zou ik nooit de gelegenheid hebben om het te leren; elke minuut van mijn leven werd door Tekurah gedicteerd.

In tegenstelling tot de zwaluwen, die met hun snelle gespleten staartjes de geminachte gevangenschap konden ontvluchten, was mijn kooi stevig vergrendeld. Misschien zou mijn ziel net als mijn voorouders, op een dag op vrije vleugels opgaan en één worden met de onvergankelijke sterren, zoals de legenden hebben beloofd.

Ik vocht tegen het verlangen op de lier te tokkelen en even te genieten van zijn melodieuze vibratie. Ik stapte wat naar voren om het instrument terug te leggen op de tafel, waarbij ik Ebens onaangename blik vermeed.

Een grote Egyptenaar, die zijn vleesachtige handen afveegde aan een smerige doek, kwam uit de winkel achter het kraampje tevoorschijn. Ik herkende hem als de koopman met wie ik vorig jaar had gesproken over de lier met de rozen.

‘Ah, ik zie dat je een prachtig instrument hebt gekozen. Er is geen vakman die zo vaardig is als hij.’ Hij gaf Eben een klap op de schouder. ‘Ik zou Eben niet willen ruilen voor alle kunstenaars in farao’s werkplaats.’

Eben schoof heen en weer op zijn kruk en schuurde met lange, snelle streken verder aan de trommel. Had hij ook de lier met de rozen gemaakt die mij vorig jaar was opgevallen? Ik kon me niet herinneren dat ik hem toen gezien had. Maar ook Salima had ik nauwelijks een blik gegund, toen ik haar meesteres was.

Een golf van verlangen naar haar rustige aanwezigheid overviel me. Salima was de enige trouwe metgezel in mijn leven geweest die niet gedreven werd door hebberigheid. De blik in haar donkere ogen toen ze die dag afscheid van me nam, had me verteld dat ze in mij niet alleen maar haar meesteres zag. Ze had van me gehouden, ondanks mijn zelfzuchtigheid.

‘Wil je vandaag iets kopen?’ De dikke wenkbrauwen van de winkelier schoten ophoog in afwachting van een verkoop. ‘Misschien iets voor de jonge meester?’

Liats ogen keken me smekend aan. Alsof ik überhaupt zo’n schat zou kunnen kopen – voor hem of voor mezelf.

‘Dank u, nee. We moeten terug naar de villa.’ Ik legde het instrument terug op de tafel en mijn handen misten onmiddellijk het gewicht ervan. De winkelier haalde zijn schouders op en draaide zich om, alle vriendelijkheid verdween toen hij een winstgevende transactie aan zich zag voorbijgaan.

Door mijn aansporing sprong Liat van zijn kruk en wuifde. ‘Dat was leuk, Eben.’

De man knipoogde naar Liat en een hoekje van zijn volle mond lichtte een heel klein beetje omhoog. Als dank knikte ik naar hem, maar zijn groengrijze ogen gingen terug naar zijn taak en hij negeerde met afkeuring mijn gebaar.

Ik hoopte dat Tekurah nooit een muziekinstrument nodig zou hebben. Ik zou blij zijn als ik nooit meer met zo’n ongemanierde man hoefde om te gaan – ongeacht of de lier die hij gemaakt had een van de mooiste dingen was die ik ooit had vastgehouden. Maar op de een of andere manier, met of zonder de onbeschaafde baard, was er iets in zijn gezicht en zijn stormachtige ogen dat me intrigeerde.

Met een ijzeren greep hield ik de hand van beide kinderen vast en ik liep snel terug naar de villa. Liat trok mij de andere kant op. ‘Kunnen we niet eerst naar het kanaal gaan? Alsjeblieft?’

‘En je dan weer kwijt raken? Nee. Er zijn daar duizenden mensen.’

Sefora smeekte ook: ‘We beloven heel dicht bij je te blijven. Ik zweer het bij de zon en de maan en alle sterren.’

Aarzelend keek ik van de een na de ander. Luidruchtig ademde ik uit en liet mijn schouders zakken. ‘O, goed dan. Alleen...’ ik onderbrak hun luid gejuich. ‘Alleen als jullie beiden je mond houden over wat er vandaag gebeurd is. Jullie moeder zal niet blij met me zijn. We moeten het geheim houden. Begrepen?’

Ze knikten met grote ogen en ik bad tot de goden dat de kinderen hun belofte zouden houden. Tekurah had maar een kleinigheidje nodig om me een fikse uitbrander te geven. Ik rende met de kinderen de handelsweg langs, in de hoop dat de leuke dingen van de dag hun herinnering aan de paar ademloze minuten dat Liat zoek was, zouden vervagen.

Het brede kanaal lag tjokvol papyrusboten. We stonden achter de menigte, maar vonden een hoog plekje waar we konden zien dat Ra geladen werd op een enorme cederhouten boot. Het vaartuig glinsterde van het goud en glanzend wit zilverhoudend gouderts. Een honderdtal soldaten in vol ornaat stond in de houding aan beide kanten van het kanaal, klaar om de enorme boot en zijn kostbare lading met een touw richting de Nijl te laten zakken. Kinderen spetterden lachend en worstelend in het water, terwijl ze tussen de grote hoeveelheid drijvende lotussen en lelies waadden die door de feestgangers in het water gegooid waren.

Toen de staatsieboot uiteindelijk rond een bocht in het kanaal in de richting van de hoofdtak van de Nijl dreef, vertelde ik de kinderen dat we terug moesten naar de villa.

Liat sleepte met zijn voeten en pruilde: ‘Ik wou dat moeder en vader vanavond niet dat feestmaal hadden.’

‘Vind je de feesten niet leuk?’ Ik gaf een kneepje in zijn hand.

‘Ik vind het niet leuk naar bed te gaan als iedereen nog pret maakt. En ik haat pruiken. Moeder laat me altijd een pruik dragen als we gasten hebben.’ Bij de herinnering daaraan krabde hij op zijn hoofd. Een veeg kohl had een streep gemaakt tot aan zijn haarlijn. Als we terug waren, moest ik opnieuw wat kohl aanbrengen. Toen ik zo oud was als Liat moest Salima me zo ongeveer vastbinden voor mijn dagelijkse cosmetische kuur.

Ik lachte. ‘Nou, jongeheer Liat, over een paar jaar ben je oud genoeg om ook op te blijven tot de vroege uurtjes. Ik weet dat pruiken irritant zijn – geloof me, ik moest ze ook op hebben tijdens feestjes en ik mis ze niet, maar...’ Ik knipoogde en trok aan zijn vlecht in zijn voorlok: ‘Denk eens aan al de lekkernijen die er morgen nog liggen!’

Er kwam een grijns op Liats ronde gezichtje.

‘Ik ben gek op feestmalen.’ Sefora’s bruine ogen glinsterden. ‘Alle dames met hun prachtige jurken, de bloemen, het heerlijke eten, de muziek, de dansers...’ Ze zwaaide met haar armen heen en weer en danste een beetje op haar tenen. ‘Bovendien...’ Ze klapte in haar handen – ‘draag ik vanavond de jurk die vader gekocht heeft in Thebe. Ik kan niet wachten!’

Door mijn middag met de kinderen voelde ik me weer normaal, alsof ik weer dezelfde status had als zij hadden. Ondanks hun positie – en hun moeder – waren het lieve kinderen. Ze schenen, dankzij de goden, op hun vader Shefu te lijken. Een aandachtig en hartelijk ouder. Hij vervulde elke hartenwens van hen.

Tekurah daarentegen maakte zich meer zorgen om het verbeteren van haar positie in de maatschappij dan om de opvoeding van haar kinderen. Ze bracht haar dagen door met het kopen van luxe voorwerpen en roddelen met goede vrienden, waarbij ze informatie inzamelde die nuttig was voor het beklimmen van de sociale ladder. De kinderen hingen er maar een beetje bij – een product om te laten opdraven op feestjes om de gasten te imponeren met hun schoonheid, talenten en goede manieren.

Al binnen een paar jaar zou Sefora aan de rijkste en machtigste man gegeven worden die Tekurah kon regelen. Liat zou met de dochter van iemand trouwen op wiens macht en status zijn moeder haar zinnen had gezet.

De twee oudere kinderen, Kemah en Talet, waren al getrouwd. Kemah, die slechts een jaar ouder was dan ik, was gegeven aan de zoon van een machtige priester. Talet, de oudste zoon, was getrouwd met de dochter van een hofmeester in het huis van farao, waar Tekurah ontzettend blij mee was – en het was een rechtstreekse lijn naar de roddels aan het hof.

∏

Tegen de tijd dat we terug waren in de villa jengelden Sefora en Liat om eten. Ik herinnerde hen eraan ons geheim te bewaren en bracht de kinderen naar de keuken waar ze om een paar zoete broodjes smeekten. We namen hun lekkernijen mee naar de grootste binnenplaats en zaten bij een van de vijvers in de schaduw van de luisterrijke dadelpalmen. De kinderen verslonden het met abrikozen en rozijnen gevulde brood en likten de honing van hun vingers. Ik watertandde bij de herinnering aan de zoete smaak en ik keek de andere kant op.

Met een nieuwe laag witkalk glom Shefu’s uitgestrekte villa. Het huis van mijn familie was groot geweest, maar haalde het bij lange na niet bij Shefu’s villa. Bedienden die kussens, matten, olielampen en bloemen droegen, klommen de buitentrappen op om het dak klaar te maken. De gasten konden dan daarnaartoe ontsnappen als de drukkende hitte in de hoofdzaal hun te veel werd. Velen zouden daar hun roes uitslapen in het aangename briesje dat in de vroege uren vanaf de rivier zou kunnen opsteken.

Shefu had de meest talentvolle tuinlieden in de stad in dienst genomen. De tuin gaf een overvloed aan kleuren te zien. Lelies dreven in de vijvers op de binnenplaats, en de muren waren vol verschillende druivenranken en klimrozen. Ik dacht er even over na om hier in de bespikkelde schaduw van de palmen met de kinderen te blijven hangen. Ik kon de zoete lucht inademen en me laten onderdompelen in de heerlijke geuren van de prachtige bloemen, maar Tekurah wachtte. Ik slipte het huis weer binnen en pakte een kan water om de handen en voeten van de kinderen te wassen.

Toen ik neerknielde om Sefora’s sandalen los te knopen en het vuil van haar voeten te wassen, vroeg ze: ‘Kiya, waarom was je onze voeten?’

Ik lachte en kneep in haar grote teen. ‘Omdat ze vies zijn.’

‘Nee, ik bedoel, jouw familie kwam vorig jaar naar het feest en toen bedienden de dienaren jou.’

Ik keek omhoog in haar grote ogen, een kleinere versie van Shefu’s vriendelijke ogen. De tegenspoed van mijn familie, de schaamte om onze positie, rijkdom en onze waarde te verliezen, de jaloezie die Tekurah voor mijn moeder had – ik slikte het allemaal in. Ik gaf haar daarentegen dat deel van de waarheid dat ze kon begrijpen. ‘Omdat de goden zich van mij hebben afgewend.’

Ze hadden me in de steek gelaten. Mijn hele familie in de steek gelaten.

De goden hadden mijn moeder genegeerd toen ze smeekte om Jumo’s genezing; ze sloegen geen acht op de dagelijkse offers aan Isis en Thot. Jam, de god van de zeeën, had niet voorkomen dat de golven mijn vaders schitterende schepen verzwolgen. En mijn trouw aan de goden maakte niet uit, slavernij werd mijn lot.

Welke vloek was er op mij geworpen? Waarom was zo’n pech op mijn pad gekomen? Ik wist het niet.

Ik bezat nu niets meer behalve de kleren die ik aanhad, een koperen spiegeltje en een doosje met goedkope cosmetica. Hoe kon ik Ra’s genade verdienen als ik de bijdragen die hij eiste niet kon geven? Ik had niets te bieden – geen geit, geen stier, zelfs geen duif.

Ik droogde Sefora’s voeten af met een zachte linnen handdoek. Toen ik omhoogkeek, was haar gezicht een en al frons.

‘Wel, meesteres Sefora’ – ik tikte op de bovenkant van haar voet – ‘wees vandaag niet verdrietig. Mijn geluk is voorbij, maar het jouwe niet. Denk aan je nieuwe jurk.’

Haar gezichtje lichtte op. ‘Ik vraag me af of Hattai hem al klaar heeft!’ Ze huppelde weg naar haar slaapkamer en was mijn misère alweer vergeten.

£3•

De leisteen gaf koelte aan mijn blote voeten toen ik me haastte door de vestibule, een welkom uitstel van het gloeiende pad van kalksteen op de binnenplaats. De paar slaven die ik tegenkwam, wendden hun ogen af toen ze voorbijliepen. Een reactie waar ik aan gewend was, maar nog steeds gingen mijn haren door hun minachtende blikken recht overeind staan.

Ik duwde de deur open naar Tekurahs kamer, terwijl ik ineenkromp bij het geknars van de bronzen scharnieren. Shira smeerde een dikke laag kokosnootbalsem op Tekurahs armen en benen.

‘Waar heb je uitgehangen?’ Tekurah duwde een glanzende, zwarte kat van haar schoot. Met een snelle blik achterom paradeerde hij weg, alsof hij eveneens geërgerd was door mijn te laat komen.

De menigte katten die Tekurah had, regeerde dit huis; na hun bazin kwamen zij op de tweede plaats. Het maakte me razend dat ik op de harde vloer moest slapen, terwijl een verwende kat uitgestrekt op een met ganzendons gevuld kussen lag; dat ik afval at, terwijl de katten de beste stukjes van Tekurahs bord kregen. Lang geleden had Tekurah de katkoppige godin Bastet uitgekozen als haar beschermgodin. Ze behandelde haar katten alsof ze de godin zelf waren. Zo wilde ze ervan verzekerd zijn dat haar gebeden prompt beantwoord zouden worden.

‘De meester vroeg of ik de kinderen wilde meenemen naar de processie, zodat ze hier niet in de weg zouden lopen,’ zei ik.

Omdat ik verplicht was alles te doen wat Shefu van me vroeg, en zijn wens die van Tekurah oversteeg, had ik geen verder excuus nodig. Ze staarde me even aan voordat er langzaam een kwaadwillig, zelfgenoegzaam lachje over haar gezicht gleed.

‘Maakt niet uit.’ Ze stuurde me met een snelle polsbeweging weg. ‘De gasten zullen zo meteen arriveren. Ik moet in de hoofdzaal zijn om hen te begroeten.’ Ze stond op en vloog de kamer uit. Shira en ik keken elkaar verward aan voordat we haar rennend volgden om haar snelle passen bij te benen.

Huisslaven wasten de voeten van de mensen die vroeg aankwamen en plaatsten geparfumeerde waskegels op hun hoofd. De kegels zouden gedurende de hele avond smelten, druppelen en afkoelen, waardoor ze zouden bijdragen aan het bedwelmende mengsel geuren van de bloemenzee.

Tekurah beval ons achter de hoofdtafel te wachten. Met onze blik gehoorzaam op de grond gericht, werden Shira en ik deel van het meubilair, samen met de grote kaarsenstandaarden die de grote zuilenzaal opluisterden. Mijn maag draaide zich om. Wie zouden hier deze avond zijn en mij aangapen?

Terwijl er meer gasten arriveerden en het steeds lawaaieriger werd in de zaal, dwong ik mezelf langzamer te ademen, de stemmen om me heen uit te schakelen en mijn gedachten af te laten dwalen naar herinneringen.

Op kniediepte in het kanaal... koele modder zompend tussen mijn tenen... diep ademhalend en genietend van de werveling van het water rond mijn benen... de sterke stroom die zich kronkelde door mijn uitgespreide vingers... vogelgezang... cicaden zoemend in de fluisterende biezen... de zalige zonnestralen van Ra op mijn opgeheven gezicht, die mijn vermoeide botten nieuw leven inbliezen.

Roerloos. In rust. Vrij.

Een schrille lach deed me schrikken en rukte me uit mijn dagdroom. Er zaten minimaal veertig mensen aan lage tafels of op kussens verspreid in de zaal. Dienaren stonden in de houding achter hen of hielden zich schuil in de schaduwen bij de muren.

Liat en Sefora kwamen, samen met hun kindermeisjes, de zaal binnen. Ik onderdrukte een giechel, toen ik Liats pruik zag die scheef op zijn hoofd stond. Hij zou er de hele avond aan zitten krabben. Hij zette ogen als schoteltjes op, toen hij het heerlijke voedsel bekeek. Sefora stond naast haar vader en leunde tegen hem aan, terwijl hij met een andere man sprak. Maar ondertussen keek ze de ruimte rond. Toen ze mijn blik opving, gingen haar wenkbrauwen enthousiast omhoog. Ik boog mijn hoofd en de moed zonk mij in de schoenen.

Vanavond kon ik geen vriendin zijn.

∏

Door neergeslagen wimpers keek ik de ruimte rond op zoek naar mensen die ik kende; ik zag er veel. Oude zakenpartners, vrienden, er waren zelfs een paar verre familieleden van mijn moeder en vader aanwezig. Niemand keek mijn kant op. Of zij weigerden een teken van herkenning te geven aan een gewone slavin, of zij negeerden genadevol mijn bestaan, terwijl ze genoegen schepten in de voorrechten die mij nu onthouden werden.

Ik was in de macht van Tekurah ten gevolge van zulke decadentie – het voedsel, de jurken, de juwelen. Mijn vader was altijd gastheer geweest op de meest verkwistende feesten, onze villa was altijd vol geweest van mensen uitgedost in hun mooiste kleding. En toen de tijd kwam om zijn schulden af te lossen, verkocht hij mijn vrijheid, niet die van hem. Hoewel ik eens verrukt was geweest van de feesten, de pruiken, de cosmetica, het goud en zilver, maakte de overvloed me nu ziek. Alle saaie mensen die eens deel hadden uitgemaakt van mijn wereld en aan elk woord van mij leken te hangen, weigerden nu mij aan te kijken.

Naarmate de avond vorderde, bereikten fragmenten van gesprekken over mijn familie en onze val mijn oren. Elke keer als het gesprek die kant opging, wierp Tekurah met opgetrokken wenkbrauwen een vluchtige blik mijn kant op. Ze greep elke gelegenheid aan om haar gasten te vermaken met verhalen over mijn onbekwaamheid. ‘... weet zelfs niet hoe ze mij moet aankleden... eerder vandaag wurgde ze me bijna met mijn jurk... stak bijna mijn oog uit...’ Ze lachten allemaal, sommigen harder dan de anderen, maar niemand keek mijn kant op. Ik duwde mijn nagels steeds dieper in mijn handpalmen. Lafaards. Mijn maag knorde. Mijn nietige broodrantsoen, een beetje groente, vis en gerstebier elke dag waren nooit voldoende. Een enkele keer kregen we stukjes rundvlees of vlees van wild, maar al twee weken lang hadden we niet meer zo’n lekkernij gehad. Ik begon te watertanden van de berg geroosterde eend, gegrild rundvlees, vis en gans, die bereid waren met geurige specerijen. Shefu’s gasten aten van de mooiste, sappige vruchten, die uit zijn boomgaarden gehaald waren en dronken wijn uit zijn eigen wijngaarden.

Shefu’s overvloedige wijngaarden brachten de zoetste wijnoogsten voort in heel Beneden-Egypte. De boten van mijn vader hadden hun opbrengst vervoerd, helemaal naar Fenicië. Ik herinner me nog de smaak van de voortreffelijke wijn en ik smachtte ernaar weer een druppel te proeven.

Een bekende lach onderbrak mijn begerige fantasie en ik draaide mijn hoofd om te zien waar die lach vandaan kwam.

Nu begreep ik Tekurahs bevel dat ik vanavond aanwezig moest zijn, en ook haar vreemde houding en triomfantelijke grijns. Want daar, slechts vijftien passen bij mij vandaan, zat Achum glimlachend en lachend, zich niet bewust van mijn aanwezigheid. Tekurah moet gehoord hebben dat ik diep inademde. Ze draaide zich om in haar stoel, met opgetrokken geverfde wenkbrauwen.

Achums regiment moest de afgelopen paar dagen teruggekeerd zijn. Ik was altijd ijverig op zoek naar zijn mannen in de stad. Ruim een jaar geleden was hij voor een militaire actie naar het noorden van Kanaän gegaan. Dat was vóór mijn ondergang en slechts weken voordat de boten van mijn vader gezonken waren.

Als mijn meest hartstochtelijke achtervolger had Achum alle andere huwelijkskandidaten overtroffen, die mijn vader benaderd hadden. Knap, vorstelijk en afkomstig uit een van de rijkste families in de stad, was hij een hoofd groter dan de meesten van zijn regiment. Hij had me overladen met juwelen, prachtige jurken en de lekkerste parfums.

Als hoofd van zijn regiment en strevend naar een generaalschap, zoals zijn eigen vader, dwong hij enthousiast eerbied af bij zijn soldaten. Mijn vader hield natuurlijk van hem, van zijn macht en van zijn invloed. Achum betaalde meer dan de gebruikelijke bruidsprijs; hij wilde zeker zijn van mijn hand. Mijn vader kwam met hem overeen de verloving uit te stellen totdat Achum terug zou keren van de inval in Kanaän waar hij zich bezig moest houden met opstandige bendeleiders.

Maar toen Achum teruggekeerd was van zijn lange reis, was zijn toekomstige bruid een slavin, iemand die het niet waard was de riemen om zijn sandalen vast te maken, laat staan zijn vrouw te zijn. De vloer onder mij leek hevig te schudden. Was hij op de hoogte van wat mijn familie was overkomen? Wat had hij gehoord? Hoe dacht hij nu over mij? Wist hij dat ik hier stond?

Hij moet gevoeld hebben dat ik hem aanstaarde, want na een paar ogenblikken ging zijn aandacht uit naar mij. Eerst zag ik geen herkenning in zijn ogen, maar hij hield mijn blik vast. Misschien was hij nieuwsgierig naar de vrijpostigheid van een slavin, die hem aan bleef staren. Maar toen flitste er een schok van herkenning over zijn gezicht. Mijn benen trilden zo hevig dat ik moest vechten om me staande te houden. Ik had elk laatste grammetje wilskracht in mij nodig om op mijn plaats te blijven staan.

Een scherp bevel van Tekurah deed me schrikken. ‘Kiya, Shira, haal mijn kistje met cosmetica, zodat jullie mijn make-up kunnen verfrissen. Ik smelt in deze hitte. En breng een waaier mee, ik heb wat lucht nodig.’

Tegen de tijd dat ik met moeite Tekurahs kamer binnenging, was ik verblind door tranen. Mijn eigen make-up zou opnieuw aangebracht moeten worden. Snikkend en kreunend lag ik op mijn knieën op de vloer. Shira boog zich over mij heen.

‘Kiya... O, nee, Kiya, wat is er aan de hand? Wat kan ik doen?’ Het Hebreeuwse meisje aaide over mijn haar en klopte me op de rug.

Ik schudde mijn hoofd, niet in staat te spreken. Ze knielde en sloeg haar armen om mijn schouders. Ze wiegde me heen en weer, terwijl ik huilde. Een kistje halen hoefde niet zo lang te duren. Het laatste wat ik vanavond kon gebruiken, was een uitbrander in het bijzijn van de gasten – in het bijzonder één gast.

Ik schudde Shira’s armen van me af en vermeed haar sympathieke blik. Omdat ik er zeker van was dat Tekurah druk was bij het feestmaal, gebruikte ik haar make-up om mijn gezwollen ogen te omlijnen. Ik legde de roze albasten pot met kohl in het ebbenhouten kistje en sloot het deksel. De ivoren inleg op de bovenkant deed me zo erg denken aan een kistje dat mijn moeder me lang geleden had gegeven dat ik zelfs in mijn angst aan haar dacht.

Mijn moeders honingkleurige ogen keken naar me terug in de spiegel. Wat zou zij in deze situatie doen? Ik had naar haar gekeken op de markt, handeldrijvend met haar oude buren of hun bedienden. Veel voormalige bekenden kwamen naar haar kraampje, uit nieuwsgierigheid of medelijden, of gewoon om genoegen te scheppen in haar ondergang. Mijn moeder hield echter altijd haar hoofd hoog. Ze keek niet naar de grond. Ze verborg zich niet. Ze zocht klandizie voor haar goederen, glimlachte en bedankte haar klanten. Ontevreden gingen ze weer weg omdat ze zich niet hadden kunnen verkneukelen.

Haar bloed stroomde in mijn aderen en ik zou elke gedachte uitbannen over wat mijn leven had kunnen zijn, en ik zou mijn hoofd hoog houden. Tekurah zou niet zegevieren.

Ik pakte het cosmeticakistje op en vermande me om mijn stem te beheersen. ‘We moeten terug.’

‘Is het niet beter nog een paar minuten te wachten?’ Shira gluurde naar me. Ze leek te peilen of ik weer zou gaan huilen.

‘Het laatste wat ik nodig heb is dat Tekurah vanavond naar me schreeuwt.’ Ik stak mijn kin naar voren en haastte me naar de deur. Maar voordat ik de drempel over kon stappen, gleed mijn voet uit over een rieten mat. Ik struikelde. Tekurahs kostbare kistje vloog uit mijn hand.

Vol afschuw probeerde ik het nog te grijpen, maar het enige wat mijn vingers grepen was lucht. Het kistje knalde tegen de muur en het deksel brak eraf. De beide stukken kletterden op de vloer en de inleg viel aan gruzelementen. Scherven ivoor en splinters gesplinterd ebbenhout gleden over de tegels.

Wat heb ik gedaan?

£4•

Mijn hart sloeg een slag over, daarna hoorde ik het hevig in mijn oren kloppen, terwijl ik me schrap zette in de deuropening.

Shira’s bleke gezicht verscheen voor me. ‘Sst.’ Ze legde haar hand over mijn mond, omdat ze verwachtte dat ik het van angst uit zou schreeuwen.

Ik beet hard in mijn wang, totdat ik bloed proefde; ik dwong mezelf kalm te blijven.

‘Laat mij het opruimen.’ Ze trok haar wenkbrauwen omhoog. ‘Kan ik je loslaten?’

Ik knikte waarop ze me losliet. Toen pakte Shira zwijgend een gevlochten mandje van de toilettafel, knielde neer en stopte Tekurahs potjes met kohl, haar rouge, borsteltjes en het stokje om het aan te brengen erin. Ze ruimde de troep van het kapotte cosmeticakistje op, pakte een waaier van pauwenveren en wenkte me vervolgens haar te volgen.

Verdoofd strompelde ik achter haar aan, terwijl ik tegen elke stap opzag en mijn gedachten nauwkeurig ontleedde. Wat kon ik doen om de klap te verzachten? Hoe kon ik mezelf beschermen?

Niets. Ik kon het alleen maar doorstaan op de manier van mijn moeder. Moed tonen. Het verbale pak slaag accepteren. Me onderwerpen aan de straf.

Een gracieuze Assyrische danseres trad op voor de gasten in de zaal. Haar enorme, met veren getooide hoofddeksel zwaaide op het ritme van de dans van de trommels en de fluiten. Tekurah wenkte dat we op moesten schieten en haar het kistje brengen. Ik haalde diep adem en liep naar voren, maar Shira ging voor me lopen, stapte op Tekurah af en gaf haar het gevlochten mandje.