In de serie ‘Uit Egypte’ verschenen eerder:

Verbonden met de sterren (deel 1)

In de schaduw van de storm (deel 2)

Serie: Uit Egypte, deel 3

Op de

Vleugels

van de

wind

Connilyn Cossette

Uitgeverij Het Zoeklicht

Postbus 99

3940 AB Doorn

Cover design by Jennifer Parker

Cover photography by Mike Habermann Photography, LLC

Engelse uitgave:

Copyright © 2017 by Connilyn Cossette

Originally published in English under the title Wings of the Wind by Bethany House Publishers, a division of Baker Publishing Group, Grand Rapids, Michigan, 49516, U.S.A.

All rights reserved.

Nederlandse uitgave:

© ٢٠١٩ Uitgeverij Het Zoeklicht – Doorn

ISBN 9789064510663

Vertaling: Joeky Janusch

Opmaak: TMgraphics.nl

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of op enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor recensies mogen korte bloemlezingen worden gebruikt.

All rights reserved. No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted, in any form or by any means, electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise, without the prior written permission of the publisher. The only exception is brief quotations in printed reviews.

Voor Juli

Een echte zus in het hart

met een gave de juiste vragen te stellen

en met een passie om gevangenen vrij te zetten.

Je bemoediging, steun en visie

zijn van onschatbare waarde voor mij.

Ik, de HEERE, heb U geroepen in gerechtigheid,

Ik zal U bij Uw hand grijpen,

Ik zal U beschermen en Ik zal U stellen

tot een verbond voor het volk, tot een licht voor de heidenvolken,

om blinde ogen te openen, om gevangenen uit de kerker te leiden,

uit de gevangenis wie in duisternis zitten.

Jesaja 42:6-7

Toen de Kanaäniet, de koning van Harad, die in het Zuiderland woonde, hoorde dat Israël langs de weg van Atharim kwam, bond hij de strijd aan met Israël, en hij voerde enigen uit hen als gevangenen weg. Toen deed Israël de HEERE een gelofte en zei: Als U dit volk helemaal in mijn hand geeft, zal ik hun steden met de ban slaan.

Numeri 21:1-2

1

Alanah

De 14e dag van Nisan

1407 voor Christus

De Negevwoestijn

Terwijl ik me een weg baande door de krioelende meute Kanaänitische soldaten in dit enorm grote legerkamp, had ik me nog nooit zo eenzaam gevoeld. Een haarlok kriebelde tegen de zijkant van mijn nek en ik stopte de irritante sliert onder mijn bronzen helm. Ik hoopte dat niemand een glimp opgevangen had van de rode gloed bij mijn schouder. Het geschubde harnas dat ik aanhad, zwaar als het was, verhulde mijn figuur goed. Als ik ervoor zorgde op mijn hoede te blijven, dan zou niemand ooit te weten komen dat er een vrouw tussen hen liep, totdat ze morgen mijn lichaam op het slagveld vonden.

Ik zorgde ervoor dat ik mijn postuur breder maakte en met een zwaardere stap liep. Steeds weer liet ik de naam van mijn broer door mijn hoofd gaan en herhaalde die dan, voor alle zekerheid fluisterend. Als ik ondervraagd werd, moest de naam Davash makkelijk over mijn lippen komen, in plaats van mijn eigen naam. Als ik maar één moment aarzelde, zou er argwaan zijn. Dat kon ik me niet permitteren.

Mijn bouw, mijn handen of de toon van mijn stem zou mijn sekse in een ademtocht kunnen bekendmaken. Als het gebeurde – het zou beslist eens gebeuren – moest het gebeuren nadat mijn boog wraak had genomen. Mijn nepbaard, een dunne laag modder over mijn wangen en kin gesmeerd, begon af te bladderen en te jeuken, maar de schemer zou mijn bedrog gunstig beïnvloeden.

Dronkenmansgelach wervelde rond de zee van zwarte tenten en vermengde zich met het gehinnik van paarden en het gekletter van wapens die tegen elkaar gebruikt werden. Het was een wilde kakofonie die alleen maar luider werd naarmate het schemeriger werd. Misschien zou verstoppen in het zicht makkelijker zijn dan ik verwacht had.

Onder de grijze wollen tuniek van mijn broer hing een koperen amulet aan een leren koord rond mijn nek. Het geschenk van mijn vader stelde een reliëfbeeld voor van de oorlogsgodin Anat, met een strijdbijl en speer in de hand. Zij had me geïnspireerd tot de moed die ik nodig had om mijn dorp te verlaten toen de koning van Arad weer een oproep deed voor mensen om zijn land te verdedigen. Hoewel ik weinig respect had voor welke godheid dan ook, versterkten het gewicht van het koele metaal tegen mijn huid en de herinnering aan mijn familie mijn besluit. De pijlkoker die over mijn schouder hing was vol, elke pijl was gedoopt in wraak. Ik had geen illusie dat ik morgen levend uit de strijd zou komen, maar als de pijlen die ik eigenhandig gemaakt had vlees van de Hebreeërs vonden, zou ik uiteindelijk voldoening vinden voor de dood van mijn vader en mijn drie broers.

Amorieten en Jebusieten, en zelfs een paar Moabieten en Edomieten maakten deel uit van deze wrede, maar wankele coalitie. De haat onder de stammen was opzijgezet om samen op te trekken tegen de drommen Hebreeërs, die onze landen binnenvielen.

Ruwe taal die bij de kampvuren te horen was, had weinig effect op mij, want ik was opgegroeid met drie oudere broers. Maar het slisgeluid van vrouwelijke stemmen dat door dunne tentwanden heen zweefde, maakte mij bitter. Eenzame soldaten met extra oorlogsrantsoenen zorgden voor goede zaken. Dus waren vrouwen die hun eigen lichaam verhandelden, nooit ver van het strijdtoneel. Ik kreeg kippenvel van het verleidelijke gelach en de schaamteloze uitstalling van hun waren. Ik zou liever sterven dan bij hen horen; in feite was dat mijn bedoeling.

Een groep mannen zat bij elkaar rond een vuur aan de rand van het kamp; ze sloegen elkaar op de rug en vergeleken hun wapens. Ik sloop snel achter hen en ging bij een rots zitten. Naarmate de schaduwen dieper werden en de nacht naderde, ademde ik rustiger.

Dagen van ploeteren door de woestijn om bij het leger in deze vallei te komen had mijn lichaam gesloopt. Tijdens de lange tocht over brandend zand en stenen hadden mijn sandalen mijn hielen en enkels ontveld. En op die plekken was de gewonde huid vuurrood en klopte. Ik sloot mijn ogen en haalde rustig adem. Ik beeldde me in dat bij elke langzame uitademing de pijn minder werd.

Dikke rook steeg op van de kookvuren en het vlees voor de offers aan de goden, voorafgaande aan de strijd. Om afstand te nemen van de heftige reactie van mijn lege maag op de geur, richtte ik me op de gesprekken om me heen. Ik probeerde nuttige details uit het geklets op te nemen. Misschien als ik mijn uiterste best deed om te doen alsof ik sliep, zou niemand op me letten en zou ik beloond worden met informatie over de strategie van morgen – en onze vijand.

Een brabbelende stem rees boven de rest uit: ‘Hoeveel van die Hebreeërs hebben we de vorige maand genomen?’

‘Op zijn minst vijfhonderd. Allemaal van die angsthaasjes,’ antwoordde een knorrige stem.

Iemand anders snoof: ‘De rest van hen zal morgen uiteengedreven worden. En wie niet wil, zal een meisje worden door mijn dolk.’

Hees gelach barstte los, waardoor ik geschrokken mijn ogen opende. Ik kneep ze dicht voordat iemand het merkte of me vragen stelde. Als ik met mijn eigen stem antwoordde, zou ik – ondanks hun dronkenschap – in een mum van tijd op mijn rug liggen in een van die tenten. Zou ik de moed hebben om de dolk aan mijn heup te grijpen en deze in mijn hart te steken?

De brabbelende stem steeg er weer bovenuit: ‘Heb je hun vrouwen gezien? De moeite waard om te houden?’

Er volgden schunnige opmerkingen, die mijn oren beledigden en mijn maag deden omdraaien. Hoe ik mijn broers ook bewonderde, ze waren niet anders geweest dan deze soldaten – grof en wreed met hun vijanden. Geen wonder dat ze zo’n plezier in oorlogvoeren gehad hadden. Het was een verrassing dat ze lang genoeg waren blijven leven om door de Hebreeërs vermoord te worden.

De naam van de gehate indringers smaakte bitter, zelfs in mijn gedachten. Ik vermande me en beeldde me in dat ik mijn eerste pijl aanlegde en hem afschoot naar de gezichtloze insluipers die alles van me gestolen hadden. Ik had de verhalen gehoord van de slaven die bijna veertig jaar geleden de farao getart hadden, alsook de geruchten dat ze hun zinnen gezet hadden op Kanaän. Dwazen. Ze zouden in de pan gehakt worden. Op grote schaal afgeslacht. En ik zou me ervan verzekeren dat ik mijn aandeel in die afslachting zou leveren, voordat morgen mijn bloed het zand doorweekte.

Ik rook plotseling een zure, naar wijn stinkende adem en iemand praatte in mijn oor: ‘Hoe zit het met jou, mannetje? Ga jij een paar Hebreeuwse veulentjes voor jezelf houden? Zelfs een jonge vent heeft toch zijn behoeften? Hè?’

Er was geen tijd om te aarzelen. Ik greep zijn strot vast, drukte mijn vingers diep in zijn luchtpijp en legde mijn diepe haat en angst in mijn stem: ‘Ik. Probeer. Te. Slapen.’

Hij was twee keer zo groot als ik, met het postuur van een stier en gelukkig weg van de wereld omdat hij dronken was. Zijn zwarte ogen gingen wijd open. Zelfs met zijn benevelde brein moest hij iets in mijn uitdrukking hebben gezien wat hem deed stoppen. Hij ging staan, mompelde een vloek en wankelde uit de vuurgloed.

Ik zette me schrap. Beef niet. Vertrouwen. Overdonder hem. Wees Davash.

Terwijl ik opstond, negeerde ik de ontelbare ogen die op me gericht waren en stampte weg.

Maar in de duisternis tussen de kampvuren ging mijn ademhaling snel en beefde mijn lichaam als een boog die zojuist een pijl heeft afgeschoten. Ik had tot de ochtend weg moeten blijven. Waarom had ik het risico genomen om ontdekt te worden? Terwijl ik groepen tenten en de gloed van vuren ontweek, hield ik mijn hoofd naar beneden en mijn hand om het handvat van mijn dolk.

De scherpgepunte heuvels rond deze vallei waren bedekt met kleischalie. Zelfs met mijn goed geoefende, lichte stap zou het te veel lawaai geven om ze te beklimmen. Een lawine van stenen zou naar beneden kletteren als ik dat in het donker zou wagen.

In de schaduw stond een tent tegen de heuvel. Ik gleed erachter en drukte mijn lichaam geluidloos in de ruimte tussen de tent en de kalksteen erachter. Er was net genoeg ruimte om te gaan liggen met mijn leren rugtas onder mijn gehelmde hoofd en mijn boog en pijlkoker tegen mijn rug. Slapen met een harnas aan zou oncomfortabel zijn, maar noodzakelijk.

Terloops dacht ik aan het gezicht van elk van mijn broers toen ze ons dorp verlaten hadden om de indringers de pas af te snijden. Na berichten dat de Hebreeërs op weg naar het noorden waren, waren mijn vader en broers enthousiast op weg gegaan om onze boerderij te beschermen. Ze hadden gehoor gegeven aan de oproep van de koning van Arad om zich als één man te verzetten en in de aanval te gaan. Ze waren weggegaan, in het volste vertrouwen dat ze zouden terugkeren en ervan overtuigd dat een horde slaven die doelloos in de woestijn rondzwierf geen schijn van kans zou maken tegen de verenigde krijgshaftige stammen van Kanaän.

En toch, hier lag ik dan, een vrouw alleen te midden van dit enorme leger, dat zich klaarmaakte om af te maken waaraan de mannen van mijn familie begonnen waren. Of op zijn minst hen in de dood te ontmoeten. Ik krulde mezelf op en wreef met mijn duim over de vier inkepingen aan mijn pols. Ik zette me schrap tegen de vernikkelende kou en de gierende leegte en dwong mezelf te slapen.

De ochtend kon niet snel genoeg komen – ook al zou het de laatste dageraad zijn die ik met aardse ogen zou zien.

2

De 15e dag van Nisan

1407 voor Christus

‘Wakker worden!’

Iemand gaf met zijn laars een harde por in mijn rug. Onmiddellijk werd ik wakker. Mijn pols klopte razendsnel. Was mijn haar losgeraakt? Was ik ontdekt? Ik was dom geweest om zo dicht bij een tent te gaan slapen! Ik gluurde door mijn wimpers en mijn maag draaide zich om. Ik lag ín de tent. Ik moest me in mijn slaap omgedraaid hebben en onder de wand door gegleden zijn. Wat moest ik zeggen tegen de man die me wakker gemaakt had? Beweren dat ik dronken was geweest en naar binnen gelopen was?

Ik haalde een schouder op en kreunde, in de hoop zo het onvermijdelijke uit te stellen. Hoelang zou het duren voordat hij zich realiseerde dat ik een vrouw was, en me misbruiken? Mijn dolk zat nog steeds weggestopt bij mijn heup. Langzaam ging mijn hand richting het handvat, alsof ik me strekte om de slaap van me af te schudden. Eén ademhaling. Twee.

‘Sta op, soldaat. De zon gaat zo op. Tijd om te gaan.’ De man trapte weer met zijn laars tegen mijn been en verliet de tent. Blijkbaar was hij totaal niet verbaasd om hier een vreemde aan te treffen. Ik haalde een paar keer diep adem en draaide me om. Een enkele olielamp in de hoek flikkerde schaduwen in de lege tent. Een hele verademing.

Mijn schoudertas lag dichtbij. Gelukkig had niemand de paar dingen die ik bij me had, gestolen. Ik bewoog mijn hand onder de wand van zwart geitenhaar door, op zoek naar mijn pijlkoker en boog. Toen mijn vingers de schatten aanraakten, haalde ik opgelucht adem.

Nadat ik het laatste stuk oud brood uit mijn tas verslonden en mijn dorst gelest had met lauw water uit een gevonden waterzak, maakte ik de leren schouderriemen van Davashs leren wapenrusting vast en trok hem dichter tegen mijn borstkas. Ik kromp ineen toen het harnas mijn borsten platperste en de rand van mijn amulet in mijn huid drukte.

Goed. Ik rukte weer aan de zijgesp. Hoe minder ik eruitzag als een vrouw, hoe beter. Bovendien moest ik de koperen amulet zo dicht mogelijk bij mijn hart dragen; het ding herinnerde me eraan waarom ik vandaag hier was.

Nadat ik me ervan overtuigd had dat mijn vlecht nog veilig onder mijn helm zat en dat mijn polsbeschermer stevig vastzat, tilde ik de tentflap omhoog. De zon had de heuvels nog niet helemaal bereikt. Anat, de heldere ster, hield het laatste beetje nacht nog vast. De godin van de strijders had haar broedergod uit de onderwereld bevrijd; in haar naam zou ik vandaag mijn eigen broers wreken.

Naar het zuiden vormden zich rijen. Met mijn hoofd omlaag volgde ik vastberaden een groep soldaten met pijlkokers over de schouders.

De Hebreeërs wisten dat we eraan kwamen. Waarom zouden ze weer een strijd uitlokken met degenen die hen moeiteloos verslagen hadden, toen ze de eerste keer dit land probeerden binnen te dringen? Waarom keerden ze niet terug naar waar ze ook maar vandaan gekomen waren?

Het was nog maar een paar weken geleden dat ze in grote drommen vanuit het zuiden binnen kwamen stromen; en het leger van Arad had hen weggejaagd. Maar dat gebeurde pas nadat mijn broers en vader gedood waren. En toch... hier waren de Hebreeërs opnieuw en kwamen we hen tegen in dezelfde vallei. Alsof we hen niet tot stof hadden vermalen en velen gevangen hadden genomen.

Over hoeveel gevangenen had die dronken vent gisteravond opgeschept? Vijfhonderd? Vandaag zouden het er vijfduizend of vijftigduizend worden.

Vandaag zouden mijn ogen geen zonsondergang zien. Het mocht dan wel zo zijn dat mijn vader me geleerd had om met pijl en boog om te gaan, maar ik zou het gevecht niet overleven. Het was beter gedood te worden op het slagveld dan te bezwijken onder de enige andere keuze die ik had. De dood was beslist te verkiezen boven het volgen van het pad van mijn moeder. Als priesteres was zij volledig opgegaan in haar lichtzinnige plichten; ze had haar driejarige dochter in de steek gelaten om naar het noorden te vluchten, terug naar de tempel.

Een ramshoorn liet een schelle kreet horen, voordat onze rijen zich volledig gevormd hadden. Ik draaide mijn hoofd in de richting van het onverwachte signaal. Naast het gesis van duizend verraste vloeken, golfde er paniek door de rijen, toen er vanuit het westen stenen door de lucht vlogen en kletterend en rinkelend op helmen en harnassen terechtkwamen. Er zoefden meer stenen vanuit het oosten onze kant op, voordat de boogschutters rondom me zich überhaupt konden bewapenen. Eén raakte de achterkant van mijn helm waardoor mijn hoofd met een klap naar voren sloeg. Was ik geraakt door een steen of een kei? Gedesoriënteerd draaide ik in een kringetje rond, turend naar de schemerige randen van de vallei. Als een zwerm sprinkhanen kwam de vijand steeds dichterbij, zo te zien van alle kanten tegelijk. Hadden ze zich verstopt in de rotsen rond de vallei? Waren we omsingeld?

Het gekletter van duizenden zwaarden weerklonk; pijlen waren als silhouetten hoog tegen de ochtendhemel te zien. De nood was hoog. Waar wachtte ik nog op? Op nog een klap op mijn hoofd? Ik haalde een paar pijlen uit mijn volle pijlkoker, hield ze in mijn rechterhand, klaar om de ene pijl na de andere zonder aarzeling af te schieten.

Ik plaatste een keep tegen de pees en hief de boog tot op schouderhoogte. Bracht de koperen punt omhoog, trok de pees terug met alle kracht in mijn arm en liet hem gaan, zonder de moeite te nemen om goed te richten.

Op hetzelfde moment dat mijn pijl wegvloog, viel de man rechts van mij met een schreeuw op de grond. Een Hebreeuwse pijl stak uit zijn wang. Ik kreeg een onredelijke neiging om te stoppen en hem te helpen, maar aarzeling zou funest zijn.

Ik bracht een andere pijl in positie. Er kwam slechts een klein stukje zon boven de oostelijke horizon uit. Daardoor was mijn zicht beperkt, maar er was geen twijfel mogelijk: we waren omsingeld. Hebreeërs stroomden van alle kanten de vallei in en sloten ons in.

Ik koos één vijand met een zwarte baard uit, niet te ver van mij vandaan. Ik ademde en liet los. De pijl raakte hem recht op zijn hoofd, maar kaatste af op zijn helm. Een vloek vloog over mijn lippen. Geen tijd. Nog een keer.

Een zee van mannen, doorzeefd met Hebreeuwse pijlen, kronkelde van de pijn naast me. Ik trilde over mijn hele lichaam en viel op mijn knieën, terwijl het niet veel scheelde of de inhoud van mijn maag kwam naar buiten. Waarom was ik hier gekomen? Dwaas. Dwaas!

Vervormde gestalten stormden op me af. Ik knipperde de waas voor mijn ogen weg. Duizenden Hebreeuwse soldaten, met zwaaiende zwaarden en woedende gezichten, staken het slagveld over. Hoe hadden ze het voor elkaar gekregen door de linies te breken en de boogschieters te bereiken? Een glanzende gouden strijdwagen denderde voorbij en verwoestte alles wat er nog over was van onze gelederen. Hierdoor werden we volkomen in verwarring gebracht. Een Hebreeër met een strijdwagen in Egyptische stijl?

Hoorns gingen overal in het brede dal tekeer. Het intense geluid weerkaatste tegen de heuvels en daverde rond in mijn hoofd. Ik kwam in de verleiding mijn oren te bedekken tegen het pijnlijke gekrijs; het verdoezelde tenminste voor even de kreten van de stervenden. Al te gauw eindigde het trompetgeschal en overweldigde het verschrikkelijke tumult me weer.

Waar moest ik op richten? Er waren er zo veel. Ik kon geen vast gericht punt vinden. Met één knie nog op de grond schoot ik de ene pijl na de andere af in de massa wild zwaaiende lichamen. Misschien zou mijn pijl een van mijn vijanden raken.

Een grauwende Hebreeër met bloed op zijn gezicht stormde met geheven zwaard op me af. Maar toen hij struikelde over een gevallen man, vluchtte ik voordat hij zijn evenwicht hervonden had. Een beschadigd schild was bij mijn voeten terechtgekomen, dus ik raapte het gauw op. Paniekerig greep ik het handvat met witte knokkels vast, dook eronder en vluchtte.

Ik ontweek mannen die in groepjes of per twee tegelijk bezig waren elkaar in stukken te hakken, en kronkelde door het strijdgewoel. Ik struikelde over een lichaam, krabbelde weer overeind zonder achterom te kijken en liep verder. Het geschreeuw van de gevallenen en het luidkeelse gebrul van de soldaten deden mij klappertanden. Het beeld dat ik opgeroepen had van broodmagere, meegaande Hebreeuwse slaven was onjuist; in werkelijkheid zag ik woeste, baardige strijders, gekleed in zorgvuldig vervaardigde harnassen en zonder enige angst op hun gezicht.

Op de een of andere manier bereikte ik de rand van de vallei, terwijl mijn hoofd nog steeds aan mijn lichaam vastzat. Hijgend, gekneusd en bebloed dook ik weg naast een grote rots; ik maakte me zo klein mogelijk en bekeek ontsteld het onvoorstelbare toneel. Aan alle kanten werd ik omringd door de dood en de Hebreeërs bleven zich naar voren bewegen als een eindeloze rivier. Hoeveel waren het er wel?

Ik had nog maar één pijl in mijn pijlkoker. Zou ik schieten? Of hem bewaren? Ik zou sowieso sterven. Wat maakte het uit?

Ik reikte naar achteren en trok de pijl tevoorschijn, eentje die ik eigenhandig gemaakt had. In één snelle beweging ging ik met mijn duim over de veren van de pijl – het geschenk van een ijsvogel met turkooise vleugels, die ik bij de waterput van mijn dorp gevangen had – en legde de keep tegen de boogpees. Ik hield mijn adem in en richtte op de dichtstbijzijnde Hebreeër. Ik focuste op de plek waar mijn vingers op de pees rustten en wachtte op de stilte tussen bonkende hartkloppingen, voordat ik losliet.

Overwinning! Hij viel op de grond, terwijl hij naar zijn zij greep.

Maar in plaats van het trotse gevoel dat ik verwacht had, kwam mijn maag bijna weer in opstand en mijn ogen brandden. Wat heb ik gedaan?

Ik voelde opeens pijn in mijn linkerschouder, waardoor ik ronddraaide en mijn knieën bezweken. De zijkant van mijn hoofd klapte tegen de rots. Mijn hoofd suisde, sloeg te pletter tegen de muur van bewustzijn en trok me in een zwarte afgrond van stilte.

Het vuur brandde tegen mijn schouder. Ik probeerde te verschuiven, maar het hield aan. Vlammen lekten aan mijn huid en de felle pijn verspreidde zich als een bliksemschicht. Ik dwong mezelf mijn ogen te openen. Mijn zicht was wazig en de vlammen gloeiden rood. Als bloed.

Het was bloed. Een pijl had mijn schouder doorboord. Ik probeerde op mijn rug te rollen en vervloekte vervolgens mezelf vanwege die beweging: de pijlpunt veranderde van plaats, tegen het bot aan, waardoor opnieuw ondraaglijke pijn door mijn lichaam sneed. Ik had het niet moeten proberen; mijn benen lagen bekneld onder een dode man, en een ander lijk lag dwars over mijn buik.

Boven me waren een heldere, diepblauwe lucht en een schroeiende zon, die nu hoog aan de hemel stond. Mijn mond snakte naar water. Iemand belemmerde mijn uitzicht, zijn lichaam stond als een silhouet afgetekend tegen het licht. Ik knipperde met mijn ogen, maar zo’n kleine beweging was al een marteling.

‘Deze leeft.’ De verklaring leek van ver weg te komen, alsof hij hoog boven me zweefde. De bekende taal had een zwaar accent.

‘Maak er een eind aan,’ schreeuwde een andere stem zonder lichaam. ‘We mogen niemand levend achterlaten.’

Mijn ogen gingen dicht en ik haalde diep adem; deze huiverende inademing zou mijn laatste zijn. Het vijandelijke zwaard zou het laatste beetje leven uit mijn lichaam halen en ik zou kunnen slapen, naar de goden vliegen als ze zo goed waren om iemand te aanvaarden die hen uit de weg gegaan was.

Er gebeurde niets. Geen zwaard. Geen einde. Ik opende mijn ogen en zag een bebaard gezicht met bloedspetters boven me hangen, er lag een verwarde uitdrukking op. Zijn lippen vormden geluidloos woorden. Een vrouw?

Mijn helm was weg, mijn vlecht lag open en bloot. Ik kon het lot niet ontsnappen dat mij nu op dit slagveld zou treffen. Mijn broers, die zelfs in de nabijheid van hun zus bandeloos waren geweest, hadden me in hun dronkenschap verhalen verteld over vrouwen in oorlogskampen. Overwinnaars plunderden vrouwen, samen met wapens en voorraden. Misschien zou ik weer het bewustzijn verliezen door de pijn van mijn wond en zou hij me snel doden nadat hij zijn behoeften had...

‘Kun je je bewegen?’ Zijn verrassende vraag verdreef mijn verontrustende gedachten. De man stopte zijn zwaard in zijn schede, duwde de dode man van mijn benen en lichaam af en knielde naast me. Lichtbruine ogen, vol van conflicten, keken me aan. Een dikke, ruige baard bedekte zijn gezicht tot aan lang, bruin haar waarin gouden strepen van de zon te zien waren.

Verward en wazig als ik was, kon ik niet antwoorden. Waar wachtte hij op? Wilde hij de verschrikking nog langer laten duren? Zelfs al zou ik mijn dolk aan mijn riem met mijn onbruikbare arm te pakken kunnen krijgen, dan nog had ik geen kracht meer om te vechten.

Hij keek om zich heen, alsof hij iemand zocht om hem te helpen. Maar in plaats van dat hij een andere vijand riep om mij te helpen afslachten, controleerde hij of ik wapens bij me had. Toen hij mijn dolk vond, ontdeed hij mij van mijn laatste verdedigingsmiddel. ‘Dat heb ik liever niet tussen mijn ribben,’ mompelde hij.

Toen haalde hij met een ongelofelijke beweging een kleine waterzak van zijn schouder en hield die tegen mijn uitgedroogde lippen. Een golf van koel, helder water stroomde in mijn mond. Ik verslikte me en hoestte. Hij legde een hand achter mijn goede schouder en bracht me zo in een zittende positie. ‘Hier, drink.’

Ik gaf mezelf nauwelijks de tijd om over zijn bedoelingen na te denken. Mijn mond ging omhoog naar het tuitje en ik slorpte het water op. Het zoetste bronwater dat ik ooit geproefd had, doofde de branderigheid in mijn keel en veroorzaakte een sprankje leven, van ongewenste hoop, in mijn uitgedroogde lichaam.

‘Die pijl zit er diep in.’ Hij onderzocht mijn rug, maar raakte de wond niet aan. ‘Ik ga een genezer zoeken.’

Waarom zou deze vijand, wiens gezicht onder het bloed zat van mijn landgenoten, me naar een genezer brengen? Hij onderzocht mijn andere ledematen en hielp me overeind, tevreden dat ik verder niets mankeerde. Gruwelijke pijn trok door mijn arm heen naar beneden en over mijn borstkas. De wereld deinde en stond scheef. Mijn knieën knikten. Even zat ik vast in zijn armen voordat de duisternis me weer overspoelde.

3

Tobiah

Wat voor reden kon een vrouw hebben om hier te zijn? Dwongen deze vervloekte Kanaänieten nu meisjes om het gevaarlijke werk voor hen te doen? Geen wonder dat Jahweh ons opdracht had gegeven deze mensen te verdrijven. Stelletje wilden! Ik zou nog liever mijn zwaard afgeven dan mijn zus de strijd in sturen.

De vallei lag bezaaid met lijken, vele duizenden, zo levenloos als het stuifzand waarin ik zo veel dierbaren had begraven. Jahweh had deze vijand aan ons uitgeleverd, zoals Hij beloofd had – als vergelding voor de aanval die Arads leger een paar weken geleden zonder aanleiding uitgevoerd had.

Ik maakte gebruik van het feit dat de vrouw opnieuw flauwgevallen was. Ik legde haar weer op de grond en brak de holle pijl met mijn handen. Ze kromp ineen en kreunde, maar deed haar ogen niet open.

Haar haren vormden de enige aanwijzing dat ze een vrouw was: het was vuurrood en zat in een vlecht rond haar hoofd. Haar helm lag in het zand, maar ze droeg het leren harnas en de tuniek van een man, en er zat een pijlkoker vastgebonden op haar rug. Opvallend waren vier rode strepen op haar onderarm; het waren gekartelde wonden en ik vermoedde dat zij die zelf aangebracht had.

Het had weinig gescheeld of ik had mijn zwaard in haar nog steeds op en neer gaande borstkas geduwd. Op hetzelfde moment dat ik begreep dat ze geen man was, had ze naar me opgekeken. Geen woede. Geen angst in haar bijzondere blauwgroene ogen. Alleen pure berusting. Alsof ze de dood verwelkomde.

Op dat ogenblik veranderde er iets in mij. Ik werd gedreven door razernij op de Kanaänieten, door hen was ik bebloed en verwond, en ik maakte me zorgen om mijn vriend Shimon, ik kon hem niet vinden. En toch kon ik de beslissende slag niet toebrengen.

Sjofariem klonken dichtbij – de hoorns riepen de overwinning uit. De tactiek die gepland was door Jehoshua, de bevelhebber van ons leger en de nummer twee na Moshe, was perfect geweest. We waren door de duisternis geslopen. We hadden de arrogante Kanaänieten omsingeld, voordat hun wagenmenners plaats hadden kunnen nemen op hun strijdwagens; iedereen had gesidderd in de verwarring en paniek. Deze vrouw moest al in het begin geraakt zijn; de twee lichamen die breeduit over haar heen lagen, hadden haar beschermd tegen verdere schade door zwaard of pijl.

Gewonde en stervende Hebreeërs werden van het slagveld verwijderd, maar het moest niemand opvallen dat ik een vrouw droeg, vooral niet een Kanaänitische. Met een snelle blik om me heen verzekerde ik me ervan dat niemand keek. Ik rolde een tulband af van een lijk en wikkelde die rond haar hoofd. Ik hoopte dat mijn haastige knoop zou blijven zitten.

Toen trok ik haar omhoog en legde haar over mijn eigen schouder, voorzichtig, om niet tegen haar gewonde schouder te stoten. Ze kreunde, maar verzette zich niet. Op de een of andere manier bleef ze haar boog stevig vasthouden, totdat ik hem uit haar vingers wrikte. Ik gooide hem bijna opzij, maar iets in de manier waarop ze zich vastklampte aan het wapen zorgde ervoor dat ik hem meenam.

Terwijl ik terugliep naar ons kamp bleef ik tussen de rondlopende Hebreeuwse soldaten uitkijken naar Shimons zwarte haar en de Egyptische gelaatstrekken die hij van zijn vader geërfd had. Hoewel we al vroeg in de strijd van elkaar gescheiden waren, zou hij bij mijn terugkeer vast en zeker bij de tent zijn, want er was geen bekwamer zwaardvechter dan Shimon. Wat zou hij zeggen als ik zou opduiken met een bloedende vrouw over mijn schouder? Ongetwijfeld een spottend grapje waarom ik het niet kon laten mij oorlogsbuit toe te eigenen.

Om nieuwsgierige ogen te vermijden, omzeilde ik de omgeving van de legerplaats en dook weg in de kleine zwarte tent die Shimon en ik aan de buitenste rand opgezet hadden. Maar het verdedigende grapje dat ik al klaar had, verging op mijn lippen; in plaats daarvan bespotte de stilte in de tent mij. Waar is hij?

Ik moest het ongemakkelijke gevoel dat tegelijk met de vraag boven kwam drijven, opzij duwen. Voorzichtig legde ik de Kanaänitische vrouw op mijn strobed, maar ze beefde en schreeuwde het uit toen haar schouder de grond raakte. Een fantoompijnscheut schoot door me heen bij haar schreeuw, maar ze bleef bewusteloos. Ondanks het vuil dat haar gelaat verborg, had ze een bleke teint. Hoe zou ze eruitzien wanneer het vuil verwijderd was?

Met een schok strompelde ik een stap naar achteren. Waarom had ik deze onbekende vrouw in mijn tent gebracht? Ik moest Shimon zien te vinden en mijn tijd niet verdoen met het redden van een vijand, ook al was het een vrouw.

Besluiteloosheid trok aan beide kanten van me, terwijl er bloed rond de pijlschacht in haar schouder wegsijpelde en op mijn deken druppelde. Als ik nu niet ging, dan zou ze sterven. Terwijl ik een frustrerende grauw binnenhield, glipte ik de tent uit en zond een gebed omhoog dat ze bewusteloos zou blijven totdat ik een genezer meebracht – en een vuriger gebed dat bij terugkomst Shimon hier zou zijn.

Overal in de tenten van de genezers lagen mannen op de grond, hun bloed doorweekte het zand. De lucht was vol van gekreun en geschreeuw. Twee genezers knielden in het stof, wasten wonden en brachten sterk riekende kompressen aan. Ik vroeg beiden om hulp, maar hun lege blik vertelde me dat ze hun handen vol hadden.

De Kanaänitische vrouw zou op mijn strobed sterven. Ik zou nooit haar naam weten of de reden waarom ze besloten had vandaag te vechten. Ik draaide me om om weg te gaan en bad dat die prachtige ogen zich niet meer zouden openen, dat ze in vrede weg zou drijven naar de volgende wereld. Misschien had mijn zwaard haar op het slagveld de genadestoot moeten geven.

Een hand op mijn arm hield me tegen. ‘Kan ik je helpen?’ Een klein vrouwtje stond naast me, haar grijze wenkbrauwen fronsten zich bezorgd.

‘Ik heb een genezer nodig. Er is een vr... een gewonde soldaat in mijn tent.’

Ze glimlachte geruststellend. ‘Ik ben geen dokter, maar vroedvrouw. Ik ben hierheen gekomen om te helpen zorgen voor de gewonden.’ Ze gebaarde dat ik haar de weg moest wijzen.

Een ander gebed kwam van mijn lippen naar Jahweh. Misschien zou de vrouw toch in leven blijven. Ik duwde alle vragen opzij die mij bestormden bij die mogelijkheid en concentreerde me op het zigzaggen tussen de massa’s tenten door naar die van mij.

Voordat ik naar binnen ging, draaide ik me om naar de vroedvrouw, met mijn hand op de tentflap: ‘Kunt u discreet zijn?’

Haar ogen verwijdden zich, maar ze stemde in. De ingetogen uitdrukking op haar gezicht stelde me gerust dat ze oprecht was. Ze snakte naar adem toen ze de roodharige vrouw op mijn bed zag liggen, maar voordat ik mijn mond open kon doen om de situatie uit te leggen, lag de vroedvrouw al op haar knieën en onderzocht de wond.

‘Bijna helemaal erdoorheen. Kun je me helpen haar op haar zij te leggen zodat we de pijl eruit kunnen halen?’ Ze vroeg om mijn mes, sneed de leren riemen van het harnas van de vrouw door, verwijderde het borstschild en sneed vervolgens de bebloede tuniek rond de wond weg.

Terwijl ik de schouders van de vrouw vasthield, duwde de vroedvrouw met een steen tegen het eind van de pijlschacht, totdat de pijlpunt vrijkwam uit de diepe wond. Vervolgens kon ze de rest van de pijl er helemaal uittrekken.

Aan de voor- en de achterkant gutste het bloed uit de wond, maar de vroedvrouw verblikte of verbloosde niet. Kalm, alsof ze me onderwees hoe ik een maaltijd moest klaarmaken, droeg ze me op om schoon linnen aan weerszijden tegen de schouder van de vrouw te drukken totdat de bloeding afnam.

Ze waste de schouder met water uit mijn geitenleren waterzak en pakte de wond in met een dikke zalf van honing, zouten en sterk riekende kruiden uit een tas rond haar middel. Ze verbond de schouder van de vrouw met stroken schoon linnen.

‘Ze heeft geluk. Misschien is haar sleutelbeen gebroken en misschien zal ze die arm nooit meer volledig kunnen gebruiken. Maar tenzij de wond geïnfecteerd raakt, zou ze in leven moeten blijven.’ De vroedvrouw stond op en wilde weggaan. ‘We moeten letten op tekenen van koorts.’ Ze draaide haar kleine lichaam rond met een felle glans in haar ogen. ‘Je kent de wet.’

Het was geen vraag. Elke Hebreeër kende de oorlogswetten. Jehoshua had deze de vorige avond weer herhaald toen we ons voorbereidden op de strijd. Vrouwen in het vijandelijke kamp mochten niet verkracht worden. Als er een vrouw gevangengenomen werd, waren er bepalingen om haar te beschermen. Ik knikte. Ik was niet van plan mezelf op te dringen aan een gewonde vrouw. Of ze nu Kanaänitisch was of niet.

Met een beetje dichtgeknepen ogen keek ze me strak aan. ‘Je trouwt dus met haar?’

De vraag kwam hard aan. ‘Haar trouwen? Natuurlijk niet!’ In de wet stond dat een Hebreeër een gevangengenomen vrouw als echtgenote op kon eisen als hij dat wilde, maar die gedachte was niet bij me opgekomen.

‘Als je dat niet doet, zou ze verkracht kunnen worden, of gedood of beide.’ De kleine vuisten van de vroedvrouw lagen op haar heupen.

Ik stotterde, mijn tong in de knoop. ‘Maar... ze is een Kanaänitische... en ze was op het slagveld met een boog in haar hand. Ze vocht tegen ons. Ze is niet mijn verantwoordelijkheid.’

Met opgeheven kin kwam ze dicht bij me staan en bestudeerde mijn gezicht nauwkeurig. Ze was sterk, deze vroedvrouw, en duidelijk een van de weinigen die nog over waren van degenen die bijna veertig jaar geleden uit Egypte gekomen waren en door de zee gegaan waren. Haar ijzeren wil lag duidelijk besloten in de intensiteit van haar grijze ogen. ‘Natuurlijk is ze dat. Dat werd ze op het moment dat je haar naar je tent bracht.’ Fronsend gebaarde ze naar de bloedende vrouw. ‘Kijk naar haar. De arme ziel. Ik kan me geen voorstelling maken van de wanhoop die haar ertoe heeft aangezet zich in zo’n gruwelijke situatie te storten.’

‘Nee.’ Ik schudde mijn hoofd om de nevel te doen optrekken die mijn argumenten vertroebeld hadden. ‘Ik kan het niet. Mijn familie...’

Glimlachend onderbrak ze me en klopte me vriendelijk op de arm. ‘Je bent een eerbare jongeman, dat zie ik in je ogen. Je hebt deze vrouw om een reden gered. Laat het niet voor niets zijn. Jahweh heeft je geleid. Als deel van dit volk heb je genade gekregen. En genade is een gave die je het beste door kunt geven.’

‘Ik kan niet beslissen... niet nu... ik moet mijn vriend vinden.’ Struikelend over mijn rommelige gedachten knikte ik naar het lege, verkreukelde bed aan de andere kant van de tent. Haar ogen volgden mijn gebaar.

Er was medeleven te zien op haar gezicht. ‘Ga maar; ik blijf bij haar totdat je terugkomt.’

De laatste kei was zwaarder dan alle andere. Ik greep hem stevig vast in mijn vuist. Onwillig zijn gewicht los te laten. Onwillig hem te plaatsen boven op de stapel stenen die Shimons lichaam bedekten. Een lichaam verstoken van de vriend, die me in een paar van de donkerste dagen gesteund had. Een vriend die niet hier zou zijn om naast me te lopen terwijl ik rouwde om zijn dood.

Deze woestijn verteerde alles. Zand sloeg rond mijn benen, bewogen door een hete bries. Het schraapte mijn huid voordat het de lucht in steeg met een grimmige haast. Ik liet de steen vallen in zijn hebberige grepen en draaide me om.

Overal om me heen groeven verbeten mannen graven waarin ze lichamen legden van vrienden en broers. De gedachte dat dit slechts het begin was, slechts het eerste van vele gevechten die gestreden zouden worden in de komende dagen, bracht een diep verdriet teweeg in mijn hart. En Shimon zou niet hier zijn om naast mij zijn zwaard te heffen. Ik had hem in de steek gelaten. Had de man van mijn zus niet beschermd. Wat moest ik straks tegen haar zeggen? Hoe kon ik haar vertellen dat de man van wie ze gehouden had sinds ze een meisje was, er niet meer was?

Waarom vond ik hem niet eerder? Misschien zou hij, als ik beter mijn best gedaan had in zijn buurt te blijven, toen we aanvielen... Misschien zou hij als ik mijn tijd niet verdaan had met die vrouw...

De vraag van de vroedvrouw stormde mijn gedachten binnen terwijl ik terug naar het kamp sjokte. Met een Kanaänitische vrouw trouwen? Hoe kon ik zoiets zelfs maar in overweging nemen? Vooral nu ik net Shimon begraven had?

Misschien zou ze haar wond niet eens overleven. Haar huid was bleek geweest, haar lichaam was slap geweest in mijn armen. Waarom was ze op dat slagveld geweest? Ik had erop gelet of er meer vrouwen onder de doden waren, maar de persoon die in mijn tent lag, leek de enige vrouw te zijn in het Kanaänitische leger. Had ze echt met die boog geschoten die ze onbewust met zoveel kracht was blijven vasthouden? Vast niet.

Hoe gevaarlijk ze ook was, toch was ze nog steeds een vrouw. En een vrouw alleen in deze gevaarlijke woestijn was kwetsbaar. Als ze in leven bleef en ik haar niet opeiste, dan zou iemand anders dat doen – iemand die haar zou willen krenken of vernietigen.

Ik wist niets van haar, maar de gedachte dat haar dat zou overkomen, draaide mijn maag om, net zoals de herinnering dat ik haar leven bijna uitgedoofd had, me onrustig maakte. Ik had geen problemen gehad met het neerhalen van de wildemannen die we op het slagveld tegenkwamen, met hun getatoeëerde, gehavende lichamen en de kleur van haat in hun ogen. Ze waren daar met slechts één doel – ons te vernietigen en de wil van Jahweh te dwarsbomen. Ze waren keer op keer gewaarschuwd het land te verlaten, maar ze bleven even strijdlustig. Jahweh had hen meer dan vierhonderd jaar gegeven sinds het oordeel over Sodom en zijn walgelijke zustersteden. Vierhonderd lange jaren om berouw te tonen, en bijna veertig jaar om te vluchten voor het volk wiens God de rug van Egypte gebroken had. Maar toen de vrouw een paar korte momenten haar ogen had opengedaan, had ik in haar blik geen strijdlust gezien, alleen bitter, schreeuwend verdriet. Dezelfde ondraaglijke pijn die nu een kloof aanbracht in mijn binnenste.

Met mijn handen op mijn heupen en mijn blik vast op het stukje grond voor me, stond ik voor mijn tent. Nu voor eeuwig zonder mijn beste vriend, de man die door zijn huwelijk met mijn zus onze broederschap nog steviger gemaakt had. Deze laatste paar stappen leken oneindig moeilijker dan de duizenden die ik deze morgen genomen had, met een bewusteloze vrouw over mijn schouder. De vroedvrouw zou ongetwijfeld een antwoord eisen zodra ik door de deur stapte.

Hoewel mijn enige gedachte toen ik vanmorgen opstond van mijn strobed wraak was geweest op een anonieme vijand, leek mijn lot bepaald te worden – door Jahweh, de vroedvrouw of misschien beiden. Ik zou tegen de laatste wensen van mijn moeder en die van mijn zus in moeten gaan, maar ik had niet veel keus. Ik had Shimon niet beschermd tegen de dood, maar ik kon tenminste deze vrouw beschermen zodat ze niet misbruikt of gedood werd door mannen die haar lang niet zo barmhartig gezind zouden zijn als ik – en ik had heel wat van zulke mensen onder ons gevonden.

Nadat de dertig toegemeten dagen voorbij waren, zou ik haar de vrijheid geven om of te blijven of te gaan – de wet maakte dat mogelijk voor een gevangengenomen vrouw. Voorlopig zou ik haar beschermen. Of ze de bescherming die ik aanbood, wilde of niet.

4

Alanah

De 16e dag van Nisan

1407 voor Christus

Mijn ogen staken; zelfs het zwakke gele licht dat door de naden van de tent sijpelde, verblindde mij. Ik probeerde anders te gaan liggen, maar de pijn schoot door mijn schouder, waardoor ik misselijk werd.

Zat de pijl nog steeds in mijn schouder?

Er was verband aangebracht rond mijn schouder, terwijl mijn arm vastgebonden zat aan mijn borstkas. Ik rook sterke kruiden en honing en wist daardoor dat het een geneeskrachtig kompres was. Ik snoof weer. Geen geur van infectie, maar hoelang was ik hier al?

Er stonden slechts een paar dingen in de grote tent: een laag krukje stond bij de ingang, een paar potten en manden, en nog een verfomfaaid strobed. Een met bloed besmeurd harnas lag op de plek waar het blijkbaar na de strijd afgedaan was, mijn pijlkoker en boog lagen ernaast. Had hij mijn boog bewaard?

De tentdeur flapte open en een man bukte zich diep om binnen te komen. Mijn pols sloeg een paar slagen over en begon toen te bonzen. Deze man had me op een strobed gelegd, vastgebonden en verwond. Wat zou hij me aandoen? De nasleep van de strijd kwam in mijn herinnering terug, het geschreeuw, de geur van de dood. Dit was dezelfde weerzinwekkende Hebreeuwse soldaat die me op het slagveld gevonden had.

Woede gierde door mijn lichaam: ‘Waar ben ik?’

Hij schrok van mijn luide vraag. Hij bleef stokstijf staan en zette vervolgens een stap naar achteren. ‘In mijn tent.’ Zijn toon was verdedigend, maar niet zo arrogant als ik verwacht had.

‘Waarom heb je me hiernaartoe gebracht?’ Dankzij de goden was mijn stem evenwichtig. Ik zou deze Hebreeër geen greintje angst laten zien.

Zijn hoofd streek langs het lage plafond. Hij vulde de ruimte als een brede tamarisk en blokkeerde daarmee mijn ontsnapping. Voor een vrouw was ik lang, maar ik vermoedde dat hij minstens een kop groter was. Hoe kon ik zo’n enorme man overweldigen? Ik zag de dolk aan zijn riem; misschien zou ik hem kunnen doden, als ik hem verraste met een snelle aanval, en nog een paar Hebreeërs uitschakelen voordat ik gegrepen werd.

‘Je was gewond.’ Hij wees naar de wond die me had moeten doden, als het zijn werk gedaan had.

‘Waarom al die moeite? Ik ben je vijand.’

Hij sloeg zijn armen over elkaar en hield zijn hoofd scheef alsof hij probeerde mijn karakter te beoordelen. ‘Ik kon je niet dood laten bloeden.’

Dat had je moeten doen. ‘Waarom redde je me dan? Om me te gebruiken?’

Hij huiverde. ‘Dat ben ik niet van plan.’

Natuurlijk niet. Ik snoof. Ik sloot mijn ogen en ademde langzaam en rustig door mijn neus uit. ‘Wat je plannen ook zijn, doe het snel en klaar ermee.’

‘Ik zal je geen kwaad doen.’ Zijn stem was nu dichterbij, het gerommel ervan bijna rustgevend. Ongetwijfeld een list om me een vals gevoel van veiligheid te geven. Tot nu toe had ik alles overleefd zonder aangerand te zijn, en ik weigerde om, al was het maar even, niet op mijn hoede te zijn.

Ik duwde mijn nagels in mijn handpalm en kneep mijn ogen nog meer dicht. Hij was een Hebreeër, mijn vijand en net zo barbaars als elke andere man. Mijn eigen vader en broers waren fel op het slagveld, en daarbuiten. Gelukkig hadden ze met mij geworsteld en de vechtsport beoefend alsof ik een jongen was. Ik kon heel goed uitdelen. En er is niets veranderd, Hebreeër. Ik zal je tot de dood bevechten. ‘Hoelang ben ik hier al?’

‘Sinds gisteren.’ Het zachte geluid van een ritselend gewaad zei me dat hij zich dichtbij op de grond had laten zakken.

Terwijl ik me bedwong om verder weg te schuiven van zijn dreigende aanwezigheid, opende ik mijn ogen om naar het wollen dak boven me te staren.

‘Niemand weet dat je hier bent, behalve een genezer.’

Waarom hield hij mijn aanwezigheid geheim? ‘Ben je van plan me te laten gaan?’

Geen antwoord.

Ik richtte tevergeefs mijn blik op hem. Hij zat op de grond, met zijn armen om zijn gebogen knieën en met zijn hoofd naar beneden. Een gordijn golvend haar verborg zijn gezicht.

‘Ga je mij vrijlaten?’ Ik hield aan, terwijl ik een blik achter hem wierp, naar de tentflap. Ik verschoof mijn schouder om zijn bewegelijkheid te testen, maar er ging weer een pijnscheut door me heen. Hoe zou ik met zo’n wond kunnen ontsnappen? Ik was al een keer flauwgevallen en had geen idee wat me te wachten stond aan de andere kant van de ingang.

‘Dat kan ik niet.’ Zijn keel bewoog alsof hij een gloeiend kooltje doorslikte.

‘Waarom zou je de moeite nemen mijn wond te behandelen als je van plan bent me te doden?’

‘Ik ga je niet doden.’

Een nieuwe golf van herinneringen overspoelde me. Angstgeschreeuw, vervolgens een snelle stilte toen de Hebreeërs hun grimmige taak volbrachten om mijn landgenoten af te maken. Ik probeerde de golf van angst die door me heen ging, te beteugelen, maar mijn woorden kwamen als dolken naar buiten.

‘Waarom niet? Je doodde andere soldaten op het slagveld met je zwaard. Toonde geen genade.’

Hij pareerde mijn woedende blik met een vragende: ‘Jij bent een vrouw.’

‘Dat maakt geen verschil.’

Hij hield zijn hoofd scheef en bestudeerde mijn gezicht. Zijn bruine ogen leken in de tent donkerder dan in het zonlicht; doordat ze mij zo intens opnamen, begon ik me ongemakkelijk te voelen. ‘Moest je van je man gaan vechten?’

Ik spotte: ‘Ik heb geen man.’ Daar had mijn neef wel voor gezorgd.

Hij fronste zijn wenkbrauwen. ‘Waarom was je dan op het slagveld?’

Ik hief mijn hoofd op en keek hem vol haat aan. ‘Om Hebreeërs te doden.’ Dat was alle informatie die ik deze enorme man zou geven – de man, die me had weggesleept uit de welkome armen van de vorst van de dood. Ik gromde en gooide mijn hoofd weer tegen het kussen.

Een kussen? Zelfs toen ik kreunde vanwege de pijnsteken die mijn snelle actie veroorzaakt had, zeurde er een vraag achter in mijn hoofd: als hij van plan was me kwaad te doen, waarom zou hij er dan voor zorgen dat ik er comfortabel bij lag?

De man strekte een hand naar me uit alsof hij wilde helpen, maar trok hem weer net zo snel terug. ‘Heb je pijn?’ rommelde zijn lage stem.

‘Het gaat goed met me,’ zei ik knarsetandend. Ik negeerde de zachtheid in zijn stem.

‘Heb je iets nodig?’

‘Ik zei dat het goed met me gaat.’

Lange tijd weerklonk er stilte in de tent. De stilte gaf toe aan de alledaagse geluiden van zachte gesprekken buiten, aan van sandalen voorziene voeten die bij de tent schuifelden, en aan paarden die in de buurt briesten. Zou hij de hele dag naar mij blijven zitten staren?

Een vrouwenstem riep van buiten de tent: ‘Tobiah? Ben je daar? Ik heb eten bij me.’

Tobiah – want dat moest zijn naam zijn – stond op en lichtte de tentflap op.

Een oudere vrouw kwam met veel drukte naar binnen. Het was de kleinste vrouw die ik ooit gezien had. Op haar ene heup droeg ze een grote pot en op haar hoofd balanceerde een mand. ‘O, liefje, je bent wakker? Hoe gaat het ermee? Ik heb wat eten en kleren voor je meegenomen. Nadat ik je verband verwisseld heb, kunnen we je van die afgrijselijke tuniek verlossen.’

De vrouw wachtte niet op antwoord, maar in plaats daarvan bekogelde ze Tobiah met vragen over mijn genezing.

Ja, ik was net wakker geworden.

Nee, ik had niet gegeten.

Nee, hij had het me niet verteld.

Ja, mijn koorts was weg. Had hij me aangeraakt terwijl ik sliep?

‘Wacht!’ Ik stak mijn goede hand omhoog. ‘Wat heeft-ie me niet verteld?’

Ze wisselden een blik. De vrouw fronste en trok een grijze wenkbrauw op. Tobiah bestudeerde zijn over elkaar geslagen armen.

De vrouw liet weer een geruststellend glimlachje zien, toen ze zich tot mij richtte. Met haar grote sproeten door jaren in de zon deed ze me denken aan een bespikkeld spreeuwtje – door de manier waarop ze onder het spreken met haar handen fladderde. Ik kon de verhalen lezen die geschreven stonden in haar verweerde gezicht. Het gezicht vertoonde nog steeds verfijnde gelaatstrekken onder een laag ouderdomsvlekken en rimpels.

‘Hoe heet je, liefje?’

Ik perste mijn lippen op elkaar. Ik twijfelde of ik iets van mezelf zou onthullen, ook al was het tegen een schijnbaar ongevaarlijke vrouw. Ze trok haar wenkbrauwen op en wachtte op mijn antwoord. Ik had het gevoel dat ze zich niet als eerste gewonnen zou geven. Ik snoof. ‘Alanah. Nu... wat moet ik weten?’

‘Alles op zijn tijd, Alanah.’ Ze leunde voorover om een tikje te geven op mijn goede hand. ‘Ik ben Shira, de vroedvrouw.’

Ik deinsde terug. ‘Vroedvrouw? Maar ik ben niet...’

Ze lachte kinderlijk, wat niet paste bij een vrouw met een grijze vlecht op haar rug.

‘Ja, liefje, maar er waren geen genezers beschikbaar om je te helpen toen Tobiah je het kamp binnenbracht. Een paar van ons, vroedvrouwen, kwamen met het leger mee om de gewonden te helpen.’

‘Oh.’ Ik was blij dat zij degene was geweest die mijn wond behandeld had. Ik huiverde bij de gedachte dat een vreemde man misbruik zou hebben gemaakt van mijn bewusteloze toestand. Maar Shira was ook mijn vijand. Weliswaar een vijand die naast me zat, het verband van mijn schouder haalde, glimlachte en kletste dat ze blij was dat het erop leek dat de zwelling minder werd.

Aan de andere kant had Tobiah zich, voor zo ver zijn lengte het toestond, zo ver mogelijk in de tent teruggetrokken. Hij staarde naar de grond, zijn kaak bewoog alsof hij knarsetandde. Hij had ongetwijfeld spijt van zijn eerdere beslissing om zich in te houden en me te redden. Hoe dan ook, ik zou hem spoedig de kans geven zijn fout recht te zetten.

Nadat Shira het verband weer aangebracht had, beval ze hem de tent uit te gaan, zodat ze me kon helpen bij het uittrekken van de smerige tuniek die ik nog steeds droeg. Ze legde uit dat ze de schouder van mijn tuniek los gesneden had, maar dat ze me zonder hulp niet had kunnen uitkleden.

‘Aangezien ik van Tobiah je aanwezigheid niet mocht bekendmaken, kon ik geen andere vrouwen hiernaartoe brengen. Maar ik vond het vreselijk dat ik je in die bebloede kleding moest achterlaten.’

Ze fronste en klikte gefrustreerd met haar tong.

Met een vriendelijkheid die in tegenspraak was met mijn status als gevangene, hielp ze me rechtop zitten. Toen de tent niet langer ronddraaide, zag ik wat ze bedoelde. De tuniek van mijn broer was grijs geweest. Maar nu niet meer. De wol was van de zoom tot de nek rood van het bloed.

Mijn ogen gingen wijd open. Was dit allemaal bloed van mij?

Blijkbaar las ze wat ik dacht, want ze klopte op mijn hand. ‘Nee, liefje, Tobiah heeft een paar dode mannen van je af geduwd voordat hij je hiernaartoe bracht. Maar feit is dat deze lijken jouw leven gered hebben. Ben je al vroeg in de strijd gevallen?’

Ik knikte, maar huiverde toen ik geschokt terugdacht aan wat haar vraag bij me opriep.

Ja, ik raakte al vroeg gewond, maar niet vroeg genoeg om aan de verschrikking te ontsnappen. Gejammer, blinde starende blikken, ledematen, suizende pijlen, kletterende zwaarden, lijken opgestapeld op lijken, en bloed, zo veel bloed. Mijn polsslag ging nu net zo erg tekeer als toen ik in die vallei van de dood stond.

Shira’s intense blik drong diep in me door, alsof ze de vergiftigde beelden die door mijn gedachten flikkerden eruit trok. Ze legde een warme hand op mijn gezicht en sloot haar ogen. Ze ademde met een vast ritme totdat het bonzen van mijn hart minder werd en het beven van mijn handen ophield.

‘Jij arm kind. Geen vrouw zou ooit zoiets mogen meemaken. Je schouder is niet je enige open wond, hè?’

Ik klemde mijn lippen stevig op elkaar tegen de snik die in mijn keel opwelde.

Ze trok haar mondhoek omhoog. Zat ze me uit te lachen?

Nee. Er was geen spot in haar grijze ogen. Haar lippen bogen zich in een glimlach die overeenkwam met de warmte in haar blik; als reactie ontspanden mijn schouders zich. ‘Je zult genezen.’ Ze streek mijn haar alsof ik een kind was, legde haar hand tegen mijn gezicht aan en wreef mijn jukbeen met haar duim, een gebaar dat me nog meer kalmeerde. ‘Jullie allebei.’

Voordat ik kon vragen wat ze bedoelde, zei ze dat ik mijn rechterarm moest optillen. Ze begon me uit te kleden zonder tegen mijn wond te stoten. Een onmogelijke taak. Ondraaglijke pijnscheuten straalden langs mijn zij naar beneden, over mijn borstkas en naar mijn nek.

Beter naakt te sterven dan meer te lijden. Maar Shira zette door en op de een of andere manier hield ik de kreten binnen, terwijl ze mijn bebloede en gekneusde lichaam afsponsde en mijn haar boven een pot water gekruid met mirre waste. Ze kleedde me in een zacht wollen gewaad, een mouwloze tuniek in de kleur van rijpe olijven bij de oogst.

Ze maakte een linnen draagband voor mijn arm en knoopte toen een wijde, geweven riem om mijn middel. Ik liet mijn vingers gaan langs het ingewikkelde patroon van geel, rood en groen dat blijkbaar door een vaardige hand gemaakt was.

Shira’s ogen lichtten op. ‘Vind je hem mooi?’

Ik liet mijn kin zakken. ‘Ik kan dit niet dragen.’

‘Natuurlijk wel. De vrouw van mijn broer – ze is meesterwever – heeft dit gemaakt. Ze zou blij zijn als ze zag hoe mooi het je staat.’ Ze trok waarschuwend een wenkbrauw op. ‘En beledigd als je weigerde.’

‘Nu...’ – ze zette een kruk in het midden van de tent en wees naar de grond ervoor – ‘ga zitten en eet terwijl ik je haar vlecht.’

Ik aarzelde.

Voor zo’n nietig vrouwtje eiste ze beslist gehoorzaamheid. Mijn maag wilde dat ik gehoorzaamde, maar ik aarzelde om me om te draaien, zelfs bij dit kleine vrouwtje. Verzwakt als ik was kon zij net zo makkelijk mijn keel doorsnijden als Tobiah.

‘Ik doe je niks.’ Als bewijs van haar oprechtheid hield ze een plat broodje en wat gedroogd vlees omhoog. ‘Ik weet dat het niet veel is. Maar je hebt vast al dagenlang geen stevige kost gegeten. Je kunt maar beter langzaam beginnen.’

Ik pakte het eten aan en zat in kleermakerszit voor haar.

Ik knabbelde aan het vlees. Het was goed, hartig. Als ik het goed had, was het gazelle. Ik scheurde het zachte brood, waardoor er een zoete geur vrijkwam die me deed watertanden. ‘Wat is het?’

‘Precies,’ antwoordde Shira.

Ik keek over mijn schouder, met een opgetrokken wenkbrauw stelde ik haar dezelfde vraag.

Een greintje humor glinsterde in haar ogen. ‘Het is manna of “Wat is het?” in onze taal.’

‘Is het van gerst gemaakt? Of wilde tarwe?’

‘Nee. Het wordt gemaakt van een substantie die uit de hemel valt.’ Ze plaagde me, dat moest wel. Toch was er een alwetende blik op Shira’s verweerde gezicht. ‘Ik weet dat het onmogelijk klinkt. Maar Jahweh, onze God, voedt ons elke dag met manna. Elke ochtend verzamelen we wat we nodig hebben en gooien weg wat we niet nodig hebben.’

Ik snoof. Loog deze vrouw? Of was ze gewoon gek?

Met een lage lach legde ze haar handen aan weerszijden van mijn hoofd en bewoog het zodanig dat ik weer recht naar voren keek en zij verder kon met vlechten. ‘Ga gewoon verder eten. Je zult het morgenochtend zien.’

Schouderophalend nam ik een hap. Niets wat ik ooit geproefd had, geen vers honing- rozijnenbrood, niet het rijpste, sappigste fruit, was te vergelijken met de kruidige, zoete smaak van het manna. Ik sloot mijn ogen en kreunde.

Shira grinnikte achter me, haar benige knieën trilden tegen mijn rug. ‘Verrukkelijk, hè?’

Ik antwoordde niet. Ik had mijn mond vol brood, maar kauwde langzaam om van de hemelse traktatie te genieten. Als dit elke ochtend uit de hemel viel, dan zou ik bij zonsopgang opstaan.

Niemand had ooit mijn haar gevlochten. De sensatie dat de zachte vingers van iemand anders een patroon weefden in mijn dikke krullen was nieuw, en een klein beetje verontrustend. Niemand anders die ik kende, had haar met zo’n felle kleur als ik. Het was een product van mijn moeders erfenis uit een of ander ver land in het noorden waar haar voorouders lang geleden uit gevlucht waren. Genadeloze kinderen hadden me geplaagd om de vreemde kleur tot ik, toen ik negen was, met mijn vuisten een einde had gemaakt aan de pesterijen, maar tegelijk ook aan een kans op vriendschap met de andere dorpskinderen. Ze hielden afstand. Of ze waren bang voor mijn temperament of ze minachtten het welbekende beroep van mijn moeder.

Allemaal hypocrieten. Ze keken op mij neer, terwijl tegelijkertijd hun vaders en broers regelmatig deelnamen aan de genoegens in de tempel van Arad. Hun moeders knepen een oogje dicht voor de weerzinwekkende daden van hun mannen, maar wierpen me elke keer als ik door het dorp liep scheldwoorden toe.

Ik keek omlaag naar mijn lege handen, diepbedroefd dat zelfs de kruimels van de goddelijke lekkernij allang verdwenen waren.

‘Ja, klaar!’ Shira gaf me een klopje boven op mijn hoofd alsof ik een klein meisje was. Met mijn hand wilde ik de ingewikkelde vlecht boven op mijn hoofd onderzoeken. Onder de gevlochten kroon viel de rest van mijn haar als een waterval naar beneden tot halverwege mijn rug; het haar was nog vochtig van het wassen.

De tentflap vloog open en Tobiah stak zijn hoofd erdoor. ‘Klaar?’

Ik draaide mijn hoofd in die richting en ik kneep mijn ogen dicht. ‘Waarvoor?’

Shira zei niets. Het leek erop dat Tobiah een enorme brok in zijn keel had zitten; hij sperde zijn ogen wijd open voordat die snel van mij naar Shira bewogen.

‘Heb je het haar niet verteld?’ zei hij raspend terwijl hij de tent binnenkwam.

‘Dat is niet aan mij, jongeman.’ Even hadden ze een zwijgende confrontatie, voordat ze opstond en haar mand begon in te pakken met de overblijfselen van mijn bebloede tuniek en windsels.

Ik ging op wankele benen staan, als een pasgeboren lammetje, en peilde de bezorgde blik in Tobiahs ogen. Ging hij me uitleveren om gedood te worden? Als hij er geen interesse in had om zelf een eind aan mijn leven te maken, zou hij misschien de andere Hebreeërs het werk laten doen.

Maar waarom zou Shira mijn wond verzorgen, me een prachtige jurk geven en mijn haar vlechten voor een terechtstelling? Misschien zou ik geofferd worden aan hun god als dankzegging voor de overwinning op mijn volk of om zich ervan te verzekeren dat er meer van dat kostelijke manna uit de hemel zou vallen.

Ik keek Tobiah uitdagend aan, maar zijn blik gleed gauw de andere kant op. Alsof hij niet naar me wilde kijken. Misschien was hij gefrustreerd omdat hij afstand moest doen van zijn oorlogsbuit om zijn god zoet te houden. Ik vroeg me af wat voor soort bloeddorstige god zij aanbaden. Was hij nog erger dan Ba’al? Het gekrijs van kinderoffers jammerde plotseling door mijn hoofd en ik rilde van top tot teen. Zou ik ook in de gapende mond van een afgod gegooid worden om in de vlammen om te komen?

‘Wat ga je met me doen?’ Ik probeerde de woorden te snauwen, maar ze vielen weg. Het zelfvertrouwen dat ik gevoeld had op het slagveld, toen ik zonder een seconde aan mijn leven te denken eropaf vloog, leek vandaag minder te zijn. Alsof Shira’s zachte handen iets in mijn hoofd anders gerangschikt hadden, terwijl ze mijn haar vlocht.

Tobiah schraapte zijn keel, keek omlaag naar zijn voeten met sandalen en liet zijn schouders afhangen. ‘Met je trouwen.’

5

Zijn woorden vlogen door mijn hoofd als een zwerm kwetterende merels. ‘Wat zei je?’ protesteerde ik luid.

Tobiah zuchtte, luid en lang. ‘Ik moet met je trouwen.’

Met een hoge stem vroeg ik: ‘Waarom?’

‘Zo gaat dat bij ons. Als een man een vrouw gevangenneemt, moet hij met haar trouwen.’

Onzin. Ik werd woedend en ik wist dat mijn gezicht net zo rood was als mijn haar. Uitdagend stapte ik naar voren en wenste weer dat ik zijn dolk te pakken kon krijgen. ‘Dood me, dan hebben we dat achter de rug.’

Met uitgespreide vingers stak hij zijn handen in de lucht. ‘Ik wil je niet doden.’

‘Laat iemand anders het dan doen.’

Hij stapte achteruit alsof ik hem een klap gegeven had. Zijn gezicht was een en al verwarring. ‘Waarom?’

Ik kneep mijn lippen op elkaar en balde mijn vuisten. Wat kon het hem schelen?