De man die Russisch preut is het vervolg op de thriller De paddenvanger, waormet Anne Doornbos de Streektaolpries van het Dagblad van het Noorden 2018 wun.
Ok in dit boek kreg inspecteur Freek Rossing te maken met een duuster en ingewikkeld misdrief. Een hoge metwarker van de NAM komp om het leven bij een braand in de sauna in zien tuun in Gies. Het hef der alles van weg dat dit niet zomaor braandstichting is, maor het wark van een professional.

Hef het te maken met het verzet tegen de gaswinning in Grunning?

Speult der wat in het huwelijk van het slachtoffer? Of is dit het gevolg van ruzie over een mestopslag? Gaondeweg het onderzuuk graaft Freek Rossing en zien collega’s aal dieper in het verleden. Een verleden waor smerige geheimen speult rond collegialiteit, ontrouw en verraod.

Uut de pers over de veurige thriller van Anne Doornbos:

Het juryrapport van de Streektaolpries: Dat het mogelijk is een uitstekende detective te schrijven in de streektaal bewijst De Paddenvanger.

‘Kurt Wallander tussen de hunebedden. Dialoog schrijven is een kunst die Anne Doornbos tot in de perfectie beheerst.’ Drents Letterkundig Tiedschrift Roet.

‘Niet eerder verscheen zo’n volwassen en goed geschreven en zorgvuldig gecomponeerde wie-het-‘t-daon.’ **** Dagblad van het Noorden.

‘In dit boek is het Drèents töt taal verheven…. Het boek is net zo geraffineerd as de daoder!’ Drents Tiedschrift Zinnig.

Anne Doornbos (Erica 1948) schref proza, poëzie, toneel- en liedteksten, veulal in het Drèents.

Van hum verschenen de dichtbundels Een eerder laand en In nachten dat ik naost joe lig en de verhalenbundels Dèenken an een zebra en Vremd volk. In 2018 verscheen zien eerste Drèenstaolige thriller De paddenvanger.

Wieder is hij betrökken bij een koppel literaire projecten in de streektaol.

De man die Russisch preut

Het inspecteur Rossing dossier

Anne Doornbos

Uutgever: Stichting Het Drentse Boek, 2021

Huus van de Taol, Raadhuisplein 1, 9411 NB Beilen. Telefoon [0593] 37 10 10

www.huusvandetaol.nl

ISBN 978-90-6509-412-4

© Anne Doornbos, Eein

Vörmgeving en opmaak

Hermien Haar

Cover

Manon Prins, Grunning

Spelling

Klari Arp

Foto schriever

John van der Kaap, Gaastern

Niks uut dizze uutgave mag, op wat veur manier dan ok, vermenigvuldigd worden zunder veurofgaonde toestemming van de schriever.

De activiteiten van het Huus van de Taol wordt mit meugelijk maakt deur de provincie Drenthe

I learned my lesson, it left a scar

Linda Rondstadt, You’re no good

3 meert, zaoterdagmorgen

1

De man die deur de tuun löp is bijkaans nakend. Hij is uut de lege zieddeure kommen en over de pompstraot an het stookhok langes lopen. Herman Pieterman hef een donkerblauwe haanddoek met een geel symbool om zien middel. An zien voeten drag e een soort slippers, ok blauw, waormet e wat schoefelnd over de stienties löp. Het pad is glad, hier en daor lig wat snei.

Hij löp veurzichtig om niet uut te glieren. In zien haand een holten emmertie. Over zien arm een aandere blauwe haanddoek. Zien aosem vörmt witte wolkies in de sniedende kolde, het vrös wel een graod of zeuven. De viever in de tuun is bedekt met een laog zwart ies. Een dun laogie snei is van het ies weeid en lig in een rillegie tegen de kaante van de viever. In de grote schure, dik honderd meter wieder, beult een koe. Wit neonlocht valt deur de ofscheidings van gaos langs de kaanten van de stal. Het gaos klappert op de oostenwind. Het tweiduustert, boven de bomen an de es begunt de nacht an zien terugtocht. Het is vief veur zesse.

Achter in de hoek van de tuun stiet een holten hut. Drie bij drie meter, een klein veurpertaol rechts achter de deure. Dan een deure met glas die de sauna ofslöt van het pertaol. Grenen schroten, een baank. Een gaskachel, die automatisch op de hoge staand sprungen is om half zes, de stienen der bovenop, het rek van gaos deromhen.

Hij vuult hoe hard de grond bevreuren is as e het leste stukkie schuun ofstek over het grös dat kraakt onder zien slippers. Hij dreeit de deure van het slot en döt het licht an. Binnen zet e de cd-speuler an die op het taofeltie naost de deure stiet. Stek de sleutel weer in het slot en dreeit die om. Linda Rondstadt begunt an heur greatest hits. Hij dreeit de volumeknop op vol.

De iene haanddoek an het haakie naost de butendeure, de aandere op de holten baank, de slippers deronder. Het lief van Herman Pieterman verrad een leven van regelmaot en training, maor de jaoren wordt zichtbaar in de strepen in zien vel. Het water uut het emmertie sist daampend over de hiete stienen.

*

De man, doeknekt achter de beukenhege, hef de wandeling deur de tuun naor de sauna volgd vanof de overkaant van de straot. Niet veur de eerste maol, al was het de eerste maolen tussen de maïs dik honderd meter achter het huus op de es, an de raand van het kaampie gruunlaand. Hij wet wat der kommen giet. Dik vieftien minuten zal Herman Pieterman in de sauna blieven. Dan zal e in zien nakie een minuut of drie deur de tuun lopen om of te koelen. Barft as het kan en aans op de slippers. As het niet zo hard vreuren har de leste dagen zol e in de holten tobbe klimmen die vlak naost de sauna stiet. Maor die hef e leeglopen laoten vanwegens de vörst. Dan zien spullen ophalen. Met de haanddoek weer om het lief het huus ingaon, om te douchen en hum an te trekken veur de dag die komp. Op zaoterdag is dat niet het pak met stropdas op een wit – of hooguut een zachte kleur – overhemd maor een spiekerboks, een shirt en, zoas nou in de winter, een trui.

Dan is het kwart over zesse. Tegen half zeuven komt de kraanten die e les. De bezörger, een oldere man, brengt dan de Telegraaf en het Dagblad van het Noorden. Hier döt ien bezörger alle ochtendkraanten. Hij red op een olde bromscooter en komp uut een dörp een èendtie wiederop.

De man wacht zeuven minuten. Het eerste zwiet zal Herman Pieterman nou in straolties over het lief lopen. De man hef het kold, maor de thermokleren die e anhef maakt dat het uut te holden is. Hij rekt en strekt wat, bög de vingers en wref zien haanden warm. Krabt even op zien rugge, met dizze dreuge kolde jeukt hum de grote liekstee meer as aans.

Achter hum in de schure waor de hege veur stiet, hoest een peerd. Hij wet dat der peerden staon, want dizze boerderij kent e van binnen en van buten. Het paand stiet al een maond of wat te koop. Hij hef de foto’s op internet bekeken. Toen e daor zag dat der ok honden waren, hef e op een middag anbeld. De eerste maol was der gieniene thuus. Ok gien honden, zo te heuren. Een dikke week terugge, op donderdag, wel. Hij zee, toen een vrouw de deure lösdee, dat e belangstelling har. Hij wus dat ze warkte in de Randstad. Ok dat har e op internet lezen. Maor de vrouw die de deure lösdee bleek de hulp te wezen en woonde der niet. De eigenaresse was der niet en hij mus maor contact opnemen met de makelaar. Kassies heette die. Dat stun ok op het bord an de weg. De honden bleken goedzakken, allebeide old. Gien camera’s an de butenkaant.

Hij pakt de rugzak, stek de straot over en wupt met gemak over het iezern hek tussen de twei gemetselde kolommen. De bouw van dat hek, drie weken leden, was het teken dat e niet veul tied meer har. Daornao waren de lu kommen die begunden met het spitwark. Ze reden in witte bestelauto’s met Poolse kentekens. Hij har hiel even met iene van ze praot, een oldere man. Toen wus e genog.

Zien bewegings bint soepel en rap. Hij is in het zwart, van zien hoge schoenen tot an de bivakmusse. De koe in de stal beult weer.

De man löp naor de sauna, netties het stienen padtie volgend. Bij de deur ankommen zet e de rugzak neer. Uut het zwarte etui dat e uut de rugzak haalt pakt e een instrument met een smal pennegie. Even wrikt e in het slot. De sleutel an de binnenkaant valt op het mattie op de holten vloere. Linda Rondstadt overstemt het geluud. Het etui giet weer in de rugzak, waor e een grieze elektrische schroevendreeier en een stuk holt uut pakt. Hij haalt een stuk of wat schroeven uut de rugzak en klemt die op de magnetische strip op zien zwarte jack.

De man döt de deure veurzichtig lös. De scharnieren piept niet, hij hef ze dik een weke terugge al smeerd. Dat was ok het moment dat e ontdekte dat het slot veraanderd was. Maor het etui bracht uutkomst, zodat e ok de schuumblusser nog vervangen kun.

Hij pakt de sleutel van de deure op. Linda Rondstadt is begund an You’re no good. Heur stem vult de ruumte as ze zingt dat ze heur lessie leerd hef, een lessie dat een liekstee achterlaoten hef. De man gnes bij het heuren van de muziek even achter zien zwarte masker.

In ien beweging zet e zien linkervoet zachies tegen de deure met het raampie, bukt hum en schöf met zien aandere voet de holten klamp onder de deure, zodat die klem komp te zitten. Hij grep naor de strip op zien jack, zet de acht centimeter lange hardholtschroef tegen het kezien, stek het bittie van de schroevendreeier in de kop van de schroef en trekt de knop naor achtern. De grieze machine hamert de schroef deur het holt.

Bij de eerste slag van de boormachine kek Herman Pieterman op. Hij lig op zien rugge op de holten baank op de haanddoek. Van zien gezicht loopt straolties zwiet. Bij het zien van de bivakmusse komp e in ’t èende en probeert de deure lös te doen. De klamp döt zien wark en zet de deure stief vast. Herman Pieterman slat met zien vuusten op de deure.

‘Hé, wat mut dat! Verdomme!’

De schroef vret deur het holt en zet de deure wieder vaste. Zeuven seconden.

Herman Pieterman zet zien rug tegen de baank en probeert de deure met zien voeten lös te trappen. ‘Help! Help!’ Veul kracht kan e niet zetten, de ruumte is te krap.

De tweide schroef vlög onderan de deure het holt in. De deure kraakt. Herman Pieterman klimt op de baank en zet zien voeten tegen het glas. Maor dat is hiet. Twintig seconden.

‘Au, God nog an toe, wat woj van mij?!’ Hij springt met zien scholder tegen de deure. Het holt bög, maor begef het niet.

De machine hamert de daarde schroef deur het holt, de vierde. Herman Pieterman brult deur Linda Rondstadt hen om hulp. Die blef zingen dat e niet goed is.

Ien minuut. De man schöf de boormachine terugge in de rugzak en pakt de tank deruut, schudt het mengsel van benzine en dieseleulie uut over de haanddoek an het haakie, de deure en de holten vloere. De tank weer in de rugzak. Hij stek de lucifer an deur die an zien schoenzole langes te strieken.

Herman Pieterman kek verbiesterd toe vanachter het glas. De man richt hum op, de braandende lucifer in de haand. Ien moment kek e Herman Pieterman an. Een blik van herkenning. Herman Pieterman wet, dat is genog. Ningtig seconden.

De lucifer valt op de vloere. Vlammen springt omhoog an de deure langes. Hij pakt de rugzak op en slöt de butendeure achter hum. Dreeit de sleutel om in het slot en smet hum over de sauna hen, de tuun uut. Deur het doffe gebrul van Pieterman hen heurt e dat Linda Rondstadt nog aaltied zingt dat e niet goed is.

Even wiederop beult een koe.

2

Freek Rossing wordt wakker met een ondudelijk gevuul. Der klopt argens wat niet. Het zeurt achter zien ogen dat e wat vergeten is. Asof e iene wat beloofd hef maor daor niet an toekommen is. Hij spit deur zien slaoperige heufd, maor kreg der gien greep op. Net as e hum umdreeit om deur te slaopen en dat gevuul maor te laoten veur wat het is, kreg e een drukkerd in de rugge.

‘Freek, wor wakker. Freek lig te roepen en het is joen beurt.’

Dat is genog. Freek Rossing wet alles weer. Wat der gebeurd is sinds e besleut om het feit dat e vader worden zol, niet uut de weg te gaon. Een middag in febrewaori vier jaor leden in Grol. Toen har hij Janna, nou de moeder van zien zeuntie, beld en zegd dat e deran kwam. Hij har een woeste korpschef negeerd en was in de auto stapt en naor de verloskundige in Assen reden waor Janna was veur de 13-wekenecho. Hij har metkeken op het schermpie en zien zeun, héur zeun, zien as een klein bultie mèens, oprold in de buuk van zien mamme.

22 augustus was Freek Rossing junior geboren. Janna har derop staon dat het kereltie ok weer Freek nuumd worden zol. Al trökken Freek zien dochters, toen die op kraomvisite kwamen om heur halfbruurtie te bewondern, de wenkbrauwen op.

‘Maor dat wordt ja aj niet uutkiekt, dommiet binnen de körtste keren Freekie,’ zee de oldste wat zunig.

‘Ik mut dan aal an dat liedtie dèenken, weej wel, van dat jonggie dat met doen mag met voetballen. Van Willem Wilmink en Joost Prinsen,’ har de jongste zegd, zölf een dik half jaor eerder moeder worden van heur eerste. Die Finn nuumd was.

‘As e der maor niet met pest wordt, dommiet as e wat groter is.’

Zien oldste dochter har heur twei zeuns metneumen naor het bakkie – dat kuj met goed fatsoen gien wieg numen, vun Freek – in het ziekenhuus waor Freek junior in sleup.

‘Kiek maor ies goed, da’s nou joen oom Freek,’ har ze zegd en opa Freek wat onbestemd ankeken. Freek har grijnsd, hij kende heur langer as vandage. En ze har hum, met heur zuster, ja goedkeurend knuffeld toen e met heur beidend praot har en uutlegd har wat zien besluut west was, de aovend nao die echo in Assen.

En ok zien olders, allebeide al dik in de tachtig, waren gloepends groots op heur kleinzeun, de neie Freek Rossing. Veurzichtig was het mannegie deurgeven tussen die twei wat breekbare mèensen die glummen van trots en heur neie schoondochter zachies smokten op de rooie wangen. Dat was de leste maol dat e zien va spreuken har. Vief dagen later was de man in zien slaop overleden, zien vrouw achterlaotend in het olde boerderijgie in Roswinkel. Janna woonde zien uutvaort bij in een rolstoel, met de kleine Freek op schoot in het crematorium in Den Oever bij Emmen. Zes weken later verhuusde hij zien moe naor een verzörgingshuus in Oring.

Zien zeun is nou een stevige pork. Het eerste jaor is zien pappe stoerder vallen as die veurof inschat har, half deurwaakte nachten verwark ie niet zo soepel meer as dartig jaor daorveur. Aj halverwege de vieftig bent bi’j niet meer de jongkerel die aj in joen heufd nog wezen wilt.

Vanneis kreg e een drukkerd. ‘Toe nou.’

Zachies kreunend zweeit e de bienen uut het berre. Janna dreeit heur nog even om. Freek schöt in zien ochtendjasse.

In de kinderslaopkamer stiet zien zeun vrolijk lachend rechtop in zien berre. Hij springt op en deel as e zien pappe binnenkommen zöt. Hij hef der zin in. En honger.

Freek Rossing löp met Freek junior op de arm de trappe of, naodat hij het ventie een schone luier omdaon hef. Hij zet het jonggie in de kinderstoel en begunt een bordtie pap klaor te maken. De klok boven het aanrecht stiet op half zeuven.

Buten is het donker, meert begunt nog maor net. Het is slim kold, een koldegolf die de praot over een Elfstedentocht anwakkert as een gasbraander een paosbult. Dizze zaoterdagmörgen giet e naor het peuterzwemmen in het zwembad in Nörg. Vanuut Kloosterveen is dat niet zo wied. En het is een mooi, ruum zwembad met andacht veur wat olders van kleine kinder neudig hebt. Janna har brieduut lacht toen de badmeester de eerste maol de groep olders anspreuken har as ‘jonge olders’.

Ze verhuusden naor Kloosterveen om samen een huus te zuken veurdat heur kind op de wereld kommen zol. En dan lag Assen, waor ze beidend heur wark hadden, veur de haand. Freek har zien flat in Emmen leegruumd, ofscheid neumen van buren en kennissen en zien kapper beloofd dat e op hum reken kun as het weer zowied was.

Janna har het appartement an de Vaort in Assen achter heur laoten. Heur olders huulpen met bij het verhuzen.

Want dat har Freeks keuze hum ok opleverd. Neie schoonolders die maor krapan tien jaor older waren as hijzölf. En een schoonmoe die hum vortdaolijk dudelijk maakt har dat ze deur heur schoonzeun niet anspreuken worden wol as mam. Maor met heur veurname, Carolien. Zie schoonva het Geert.

Het har hum ok een neie zwaoger opleverd. Die deur het leven giet as Hielko, op Schonnerd woont, een dikke Audi red en een bekeuring veur te hard rieden beschouwt as de pries van de vergunning om dat te doen. Hij döt wat in de weg- en waterbouw, leg glasvezel an en hef een soort uutzendburo. Freek har vanof het eerste moment dat e hum zag, een hekel an hum.

Dat weur slimmer deurdat Hielko vanof dat eerste moment marken leut dat e de plietsie niet hoog har.

‘Ie hebt joen zwaogertie wel al even naotrökken, is ’t niet? Nou, ik krieg zo vake zo’n bericht van dat incassovolk daor bij joe, dat ie zult mij wel rap vunden hebben, toch?’ Met een vette knipoog derbij.

Freek har uutlegd dat e niet zomaor iederiene opzuken kun in het systeem.

‘Maor ik ben ok iederiene niet! Ha, ha!’

Om daornao bij elke ontmoeting vanneis weer te begunnen over overbodige snelheidscontroles en zoegerig te vraogen naor echte boeven. Freek gung op verjaordagen al rap wiederop zitten.

Kloosterveen, dacht Freek, intied e zien zeun de pap voerde nao een körte wörsteling over wel de lepel vastholden much, is nou echt een moderne woonwiek. Het is dudelijk dat de stedenbouwkundige die dit bedacht hef, dervan uutgiet dat elke bezuker in de auto of op de tillefoon navigatie hef. Freek is de eerste weken dat ze hier woonden een keer of vief de weg kwiet west toen e van het wark naor huus gung.

Freek was een maol in Emmen west op een bijienkomst waor de neie inrichting van het centrum toelicht weur. Drie stedenbouwkundigen, drie totaal verschillende verhalen. Asof het over drie verschillende centra gung. Stedenbouwkunde is een vak, aj dat al zo numen kunt, waor niks is zoas ’t lek, was Freeks conclusie west.

En ok dudelijk was dat de straotnamencommissie van de gemiente Assen deur alle aandere meugelijkheden hen was, toen ze hier an toe waren. Zodat Freek Rossing nou woont in een buurt met straoten die deur het leven gaot as Sandelhout, Ahornhout en Kambalahout.

Ien van zien buren har, toen e hier bouwgrond kocht har, de gemiente anspreuken op die namen. Waorom dat zo apart mus?

‘Ik mut Kambalahout nog aaltied spellen as ik iene mien neie adres op geef,’ har de buurman tegen een wetholder zegd op een informatiebijienkomst.

De gemienteambtenaar die derbij was zee dat e nog geluk had har. Want der was ok een veurstel west die straot ‘Kofi Annanallee’ te numen.

Freek junior hef de pap op. Het kwart dat op zien slabbegie zit niet metteld. Freek veegt zien snoetie of met het slabbegie en zet hum op de grond, waor e vortdaolijk begunt de bak met blokken om te trekken.

Hij zet thee, naodat e de waterkoker nog een maol anzet hef, omdat de eerste maol niet deurgung deur de pap. Smeert twei plakkies stoet en löp naor de brievenbus. Hij hef de jas over zien nachtgoed an, met blote voeten in zien schoenen, om de kraant uut de grune bus te pakken.

As e bij de straot is heurt e in huus de tillefoon overgaon. Automatisch kek e op zien horlozie. Het is tien over zeuven. As e weer binnenkomp löp Janna de trappe of met de tillefoon in de haand, op heur wangen de plooien oftekend van het heufdkussen.

‘Remco,’ zeg ze en langt hum de tillefoon an.

*

Remco de Boer is op het moment dat e Janna slaoperig an de tillefoon kreg dik een half ure op. Hij is uut berre beld deur de dienstdoende wachtcommandant in de meldkamer in Drachten en hef grondig in humzölf vluukt toen de tillefoon gung. Want naost hum in het grote berre zöt e de halfblonde haoren van Elisabeth Rinner, vuurwapenexpert van de plietsie in Düsseldorf. Maor ok, en veur alles, zien verkering sinds e heur tegenkwam bij de speurtocht naor de moordenaar van vier jongens in een zwarte Golf op een duustere aovend bij Nijlande.

Hij luustert zwiegend. Vrag het adres deur te geven op zien tillefoon, intied e de deure van de badkamer van zien flat in Beilen achter hum dichttrekt en giet zitten om zien blaos te legen. As e terugge komp in de slaopkamer is Elisabeth wakker.

‘Wat is der an de haand?’ vrag ze slaoperig. Ze aait Caesar, de grote rooie kater die de lösstaonde slaopkamerdeure opvat hef as een uutneudiging om op het berre te klimmen en Remco’s plekkie in te nemen. As aaltied wordt Remco warm van binnen as e heur stemme heurt en het zangerige Plattduuts van de Hümmling, waoras ze wegkomp.

‘Verdacht starfgeval,’ zeg e, ‘grootkaans niks aparts. Ik mut derhen.’

Elisabeth knikt. ‘Ik red me wel,’ zeg ze. Ze wet hoe het warkt.

‘Ik heb der wel de smoor over in,’ zeg e intied e zien kleren anschöt.

‘Zo vake heb we nou ok gien weekend hielemaol samen vrij. Ik ben vaste weer rap terugge. Tot dommiet.’ Hij gef heur een smok. Heur lippen vuult warm en zacht, de geur van het berre en heur lief golft over hum hen. Hij legt een arm om heur hen, trekt heur naor hum toe.

Ze drukt hum van heur of. ‘Gao nou maor.’

As Remco in de auto zit, belt een collega die al ter plekke is. En daornao belt e Freek Rossing.

*

‘Zeg het ies, Remco,’ zeg Freek.

‘Bi’j wakker?’

‘Al zowat drie kwartier. Wacht maor ies tot aj zölf kinder hebt. Hoezo?’

‘Hol joe vast. Ik ben onderweg naor Gies. Verdacht starfgeval. Man omkommen bij braand in zien sauna in de tuun.’

Freek is vortdaolijk ien en al andacht.

‘Wat is der verdacht an? Wat mak dat ze daor dèenkt dat het gien gewoon ongeluk is, veur zowied dat kan?’

‘De saunadeure was ofsleuten. Hoe dat precies zit wee’k nou nog niet.’

‘Hoe het de man?’

‘Pieterman. Herman. Geboren in 1960.’

‘Dat klinkt niet arg Drèents. Import in Gies?’

‘Dat dèenk ik wel. En hij was niet zomaor iene.’

‘Hoezo?’

‘Pieterman was chief security officer bij de NAM. Zeg maor de hoogste man die over veiligheid bij de NAM giet.’

Freek fluit tussen zien taanden.

‘Ik kom deran. Wat is het adres?’

*

Freek is vanuut Kloosterveen de A28 opreden en nemp dan bij Beilen de ofslag naor Emmen. Zien olde Saab is inruild veur een grote Volvo. Hij stun versteld van de bult spullen die aj tegenwoordig neudig hebt aj met een klein kind op pad gaot. Hoe e vrogger met vrouw en twei kinder in een Simca 1100 paste is hum een raodsel.

Het is stil op de weg, het is een kolde zaoterdagmörgen en der is haost gien volk bij de weg. Ofwisselnd kleurt het laand wit of gries, wat ofhangt van waor der een bui met motsnei overtrökken is. Met dik honderdvieftig op de teller raost Freek langs de stienen letters bij het circuit, het Stonehenge van de motorsport. Even dèenkt e an zien zoegerige zwaoger en zien gezeur over bekeurings veur te hard rieden. Hij grijnst in humzölf.

En intied probeert e om hum veur te bereiden op wat kommen giet. Wat ok vergeefs is, want hij wet te weinig. Pas as e veurbij de ofslag naor Börk is schöt hum deur de kop wat in hum bruit sinds e de tillefoon an Janna terugge geven hef en naor boven lopen is om hum an te trekken.

Hij drukt op het knoppie van de stembesturing. ‘Bel Remco.’

As e over het viaduct red bij Witteveen, nemp Remco op.

‘Ja?’

‘Een paar dingen. Die man was de hoogste baos bij de NAM wat veiligheid angiet, zeden ie toch? Maor dat was toch die kerel die we in de Nijlande-zaak tegenkwamen? Die uut Börk, met die dochter en dat gedoe op Sweelpop?’

‘Die Beekhuus.’

‘Precies.’

‘Gien idee. Moe’k naovraogen.’

‘Nee,’ zeg Freek, ‘dat doe ik wel. Lao maor. Weej al wat meer?’

‘De kraantenbezörger hef 112 alarmeerd en zien vrouw uut berre beld. De braandweer was hier elf minuten nao de melding. Toen was der al gien redden meer an.’

‘Is de technische recherche der al?’

‘Onderweg.’

Freek Rossing dèenkt nao. Achter de aosem van Remco klinkt stemmen. De baanden van zien auto rabbelt over een viaduct.

‘Zien vrouw?’

‘Niks met te begunnen. Hielemaol van de kaort. De lu van de ambulance bent met heur bezig. De huusarts die dienst hef is beld en komp deran. Maor dat duurt nog wel even, die mut argens achter Vèningen vortkommen.’

‘Ik ben der zo.’ Hij drukt de verbinding uut.

*

Freek stopt vlak veur e Zweel inred an de kaant en belt metien het nummer van de dienstdoende veurlichter. Al hef de korpsleiding honderdmaol besleuten dat dat een communicatieadviseur is, veur hum blef het een veurlichter.

Bijkaans direct vult het hoge stemgeluud van Erik van Zwamen de auto. ‘Politie. Erik van Zwamen.’

Freek red de weg weer op. Grinnikt onheurbaar. Van Zwamen, deur sommige collega’s aaltied Van Zwammen nuumd.

‘Moi Erik, Freek Rossing hier. Ik ben op weg naor Gies.’

‘Moi, Freek. Ik lees het net.’

‘Erik, het slachtoffer is waorschienlijk iene Pieterman, teminnen as der een slachtoffer is, en is heufd veiligheid bij de NAM. Dat was toch die Beekhuus uut Börk? Die kwamen we toen tegen in die zaak in Nijlande. Weet ie hoe dat zit?’

‘Zeker. Die Beekhuus is kört nao die zaak vortgaon. Overplaotst. Zien vrouw woont nog in Börk, maor is zien vrouw niet meer.’

Freek zöt weer de keurige mevrouw veur hum, die hum destieds wit van kwaodheid uutlaoten har op die maandagmörgen. Kwaod omdat ze derachter kwam dat heur man heur niet betrökken har in het verdriet van heur dochter die anrand was op Sweelpop, de zomer daorveur.

‘Oh, zo. Mooi daj dat bij de haand hadden, Erik.’

‘Ik heb het persbericht van de NAM over zien ofscheid der even bijpakt.’

‘Stiet daor dan in dat zien huwelijk in de wiekswal terechte kommen was?’

‘Nee, vanzölf niet, maor wij communicatielu heurt wel ies wat.’

‘Ah, zo. Nou, alvast bedaankt. Hej dienst?’

‘Zeker. Ik kom der zo an.’

‘Tot dommiet, dan.’

‘Ja, moi.’

Wij communicatielu heurt wel ies wat. Ja, ja. Gewoon staon roddeln in een vip-ruumte bij de TT of zo.

As e wieder red langs het plaotsnaambord met Zweel derop vrag e hum of hoe het met dat wichie uut Börk giet, dat wichie dat zuver uut schaamte heur polsen probeerde kapot te snieden.

*

As e deur Aalden en even daornao deur Möppen richting Hesseln giet, komp hum even een plek in ’t zin die e nog goed kent uut zien jeugd. Welgelegen heette de dancing bij de brugge over de Verlengde Hoogeveensche Vaort even wiederop. Teniel van lange aovends vol muziek, stoer doen, bier en wichter. Vanuut Roswinkel over Emmen, Noordbarge, Erm, veurbij de stoefdunen van Lootjesbargen naor Holsloot en dan an het kenaol langes. De Zündapp raosde deur de laote zomernacht. De lucht zwaor van pas gemeeid grös, bluiende brem of liesterkrallen. Hij grinnikt in humzölf bij die herinnering. En kiek nou wat der worden is van die jongen op zien rooie brommer. Een man die tegen de zestig löp, vader van drie kinder, waorvan de jongste meer as dartig jaor jonger is as de aandere twei. Vader. Opa. Ex-echtgenoot. Minnaar. En inspecteur bij het regiokorps Noord-Nederlaand, teamleider bij de recherche.

Veur hum zöt e de blauwe lichten van de wagen van de technische collega’s, die wel langs de plek van Welgelegen reden bent en vlak veur hum de weg van Hesseln naor Gies opdreeit.

*

Het huus lig op de hoek van de Olde Steeg en een smalle weg die zo te zien de es oplöp en gien name hef. Het veurhuus naor het zuden, de schure naor de Olde Steeg. As Freek uutstapt op een grösveldtie waor een soort garage op stiet an de kaant van de Olde Steeg is het vief minuten veur acht.

Links van hum een hokkie met een paar schaopen derin onder hoge ekkelbomen. Een paar kippen, een grote hane die uutdagend kreeit as e Freek zöt. Veur hum het lint dat de braandweer over de weg spannen hef. Daorveur stiet het zwart van het volk. Lu slaot met de haanden op de rugge en staampt met stevels en grote schoenen om warm te blieven in de striemende kolde.

Hij lat zien kaort zien an de braandweerman die hier de wacht holdt bij het rood-witte ofzetlint. Die knikt en tilt het lint op.

‘Rossing!’ Iene achter hum röp zien name.

En of e nou wil of niet, Freek kek om. Wit licht flitst in zien ogen. Een journalist. Freek mient dat e van RTV Drenthe is.

‘Kan ik joe wat vraogen, Rossing?’

Freek Rossing mak een ofwerend gebaar.

‘As inspecteur Rossing derop ofkomp is der meer an de haand, toch?’

De vraog zörgt veur beweging in de kleumende koppel volk. Een vaag geroezemoes zweeft deur de wolkies waterdamp boven de heufden. Lu stoot mekaar an, wiest. Tillefoons gaot omhoog.

‘Gien foto’s asjeblieft.’ Freek Rossing is al lang niet zo anoniem meer as e zölf wel willen zol. As e verneumen hef toen ze kennismaakten met de buren in Assen: ‘Rossing? Toch niet die van…?’

Freek dreeit hum om en löp deur. Even wiederop staot twei agenten in uniform. An heur blikken zöt e dat ze hum herkent.

‘Moi.’

‘Inspecteur.’

‘Lao maor. Moej heuren, kun ie regeln dat die ofzetting naor achtern giet? Links – hij wes – tot an de grote weg daorachter, rechtuut tot achter dat brinkie met die schaopen derop. Het volk stiet wel arg dichtbij. En ik stuur een fotograaf die het volk vastlegt. En dizze weg – hij wes naor de smalle weg die de es oplöp – moej ofzetten tot an de eerste ziedweg. Ok al is die een kilometer wiederop. Stuur der maor een collega in een wagen hen. Hoe het dizze weg eigenlijk?’

Ien van de twei agenten zeg: ‘De Hogewandsweg. Het bordtie stiet der niet meer.’

‘Mooi, daank.’ Freek dreeit hum om naor het huus.

Veur hum een weg vol auto’s. De blauwe bus van de technische recherche, die vanzölf langs de ofzetting reden is. Daorachter twei plietsiewagens, een ambulance en dan twei braandweerauto’s, die, aans as de aandere wagens, met de veurkaant naor Freek toestaot. Die bent dus van de aandere kaant kommen. En links daorvan het huus, dat opdoemt uut het eerste zunlicht dat over de bomen achter hum klummen is. Een rieten dak, lege ruten die deur de hege schemert. Daorachter een zo te zien neie schure, ok met een rietenkap. En boven alles wat witte rook, die achter het huus in slierten opsteg in de kolde lucht en wegdref richting een grote stal een stuk wiederop. Daor argens vandaon klinkt het geluud van beulend vee.

As e deurlöp komp Remco hum integen.

‘Moi.’

‘Moi. Dat hej rap daon.’

‘Vertel.’

Ze kent mekaar. Dit is niet het moment veur praot over het weer, het in de soep lopende weekend of kleine kinder.

Remco de Boer somt op. ‘Man, geboren in 1960, in Rotterdam. Sinds aanderhalf jaor hoofd veiligheid bij de NAM in Assen. Verantwoordelijk veur wat ze daor het Asset Grunning nuumt. Het gasveld in Grunning, zeg maor…’ Freek onderbrek hum.

‘Hoe weej dat van die aanderhalf jaor?’

‘Van de kraantenbezörger. Toen kwam die Pieterman hier wonen. Hij was hier om half zeuven, net as aans. Zag dat de boel in braand stun.’

Al praotend loopt ze langs de braandweerwagens. Coevern, stiet der in blauw op en, daoronder in witte letters Zwindern. Nou begrep Freek waorom ze van de aandere kaant kommen bent. Is der in Hesseln gien post? En wel in Zwindern, zo’n klein dörp? Freek slat met zien rechtervuust in zien aandere haand. Opletten, nou.

‘In braand?’

‘In lichterlaaie. Hij dacht dat der gien mèens in zat en is naor het huus rend en hef anbeld. Daornao belde hij 112. De melding kwam om – hij kek op zien tillefoon – 6.33 uur binnen in Drachten. Nao een halve minuut of zo kwam de vrouw van Pieterman an de deure. En raakte in shock. Uut wat ze zee begreep de bezörger dat heur man derin zat. Hij is der nog hen rend, maor het braandde veuls te fel en de deure zat dicht. Zwindern was hier om 6.45 uur. Die hebt heur over vrouw Pieterman ontfermd en het gas ofsleuten in het huus.’

Al praotend bent ze het arf oplopen en Freek zöt wat Remco bedoelt.

Rechtsachter in de tuun, met de achterkaant tegen de heesters veur de schutting die het arf scheidt van het bouwlaand derachter, stiet een rokende, zwart verkoolde bult holt. Twei man van de braandweer holdt het smeulende restant nat. Het water sist as het het hiete holt raakt. En vörmt de witte slierten die deur de wind ofdrieft naor de loopstal, dik honderd meter wiederop. An de struken opzied van wat een sauna west is, hangt de eerste iespegels van bevreuren bluswater. Van het huus naor de schure en dan wieder naor de sauna löp een greppel met het uutgraven zaand dernaost. Ok daor is water inlopen dat al bevrös.

Veur de zwarte bult een vloertie van straotklinkers, verkleurd deur modder en water.

Daorveur een kleine viever. Over het donkere ies dref nou een laogie bruunzwarte drab. De snei die derop lag is smölten.

3

Freek overzöt het arf. Naost het huus het stienen stookhokkie met een pannendak. Daornaost een grotere schuur, een soort schaopskooi. Rechts an de hege langes twei auto’s. Een zwarte BMW X5 en een blauwe Fiat, de rokende bult holt, de braandweerlu en de waternevel uut de braandweerslangen. Een braandstapel, schöt het deur hum hen. Vastholden, die gedachte. Een braandstapel.

‘As ie nou ies even kieken gaot hoe het met vrouw Pieterman giet, dan overleg ik even met de technische recherche.’

‘Prima, tot zometien.’ Remco bient vort.

Collega’s van de TR komt anlopen met rollen wit doek en aluminium stokken veur de tent, die ze dommiet as het genog ofkoeld is over en om de zwarte bult hen zetten zult. Freek wenkt.

As de man op hum oflopen komp, herkent Freek achter de witte mondkap Jan van der Tuuk.

‘Moi, Jan. Kuw al wat doen?’

‘Moi. Verdomd kold, niet? Maor daor – een doem achteruut over de scholder – is het veurlopig nog te hiete.’

‘Het rök naor teer of zukswat.’

‘Dat komp deur de dakbedekking, van die neptegelties van bitumen. Dat braandt goed en smelt. Daor heb we dommiet veul last van, ben’k bange.’

‘Remco har het over de deure die ofsleuten was. Dat zee die kraantenman.’

‘Kom maor kieken.’

En as e Freeks gezicht zöt: ‘Ie huuft niet dichtebij te kommen om het te zien. Hier hej sloffen.’ Freek kreg een paar blauwe plastic sloffen in haanden drukt. Jan van der Tuuk dreeit hum om en löp het tegelpad op. Vief meter veur de sauna blef e staon en wenkt Freek. Die hef intussen de sloffen antrökken, steun zukend an de deurpost van het huus. Veurzichtig löp e het tegelpad op, de voeten hoog optillend om niet vort te glissen in de blubber op de harde ondergrond. Hij knikt naor de braandweerman die links naost het pad stiet en de zwarte bult natholdt. Die knikt terugge.

Jan van der Tuuk wes. ‘Kiek, dat ding is instört. Het dak is tussen de ziedkaanten zakt, daornao bent die deroverhen vallen. Daor lig de deure, of wat dervan over is. Aj goed kiekt ziej dat de schoot deruut stek.’

‘De schoot?’

‘Zo het dat stuk van een slot dat deruut stek aj het dichtdreeit. Dit is trouwens een cilinderslot, niet zo’n ding dat normaal op een holten schuurtie zit.’

‘Gien sleutel?’

‘Niet te zien.’

‘Kan die deruut vallen wezen as e der nog inzat?’

Jan van der Tuuk kek Freek met lichte verbaozing an. ‘Dan har die kraantenkerel de deure toch löskregen?’

Freek Rossing kleurt tot zien argenis licht. Dat har e zölf kunnen bedèenken.

‘Waor kan dat ding wezen?’

‘An de binnenkaant?’

Nou is Freek zien beurt om verbaosd te kieken. ‘Waorom doej een saunadeure van de binnenkaant op slöt aj allennig in dat ding zit?’

Jan van der Tuuk is niet uut het veld slagen.

‘Ie wilt niet stoord worden, misschien?’

‘Niet stoord willen worden? Omdaj in joen blote kont zit bij tachtig graoden op zaoterdagmörgen om zes ure in de sauna? In joen eigen tuun in Gies en het vrös buten tien graoden? De ienige die aj verwachten kunt is joen eigen vrouw, lek me. Dat klinkt niet arg logisch, Jan.’

Jan van der Tuuk haalt zien scholders op. ‘Lichtkaans was e wat an het doen wat zien vrouw niet zien much.’

Freek zucht. ‘Och, heremientied. Bij tachtig graoden of zo? Dat geleuf ie zölf ok niet.’ Hij zucht vanneis.

‘Maor wat wel kan is dat dizze man humzölf verdoen wol. Dan doej de deure dichte,’ bedèenkt e dan.

‘Dat zol dan de eerste maol wezen dat ik een suïcide metmaak waor de crematie bij inbegrepen is,’ zeg Jan van der Tuuk cynisch.

‘Kan het een technisch probleem wezen? Dat die kachel ontploft is of zo?

Van der Tuuk spreidt de haanden. ‘Ontploffen? Dat lek me niet. Maor een breuk in de leiding misschien? Zol kunnen. Maor dat verklaort niet dat de deure op slot zit. En bij een leidingbreuk stiet het hiele geval niet onmiddellijk in de hens. Dan kuj nog wel vortkommen.’

Freek knikt. ‘Dat lek al met al dus slim op een misdrief. Laow der dan ok rekening met holden dat de sleutel metneumen is deur de daoder of daoders. Of dat ze hum vortgooid hebt. Ofzuken dus.’

Van der Tuuk schokscholdert weer. ‘Dat sprek vanzölf,’ zeg e.

Freek Rossing ontgiet de ondertoon niet. Op de ien of aandere manier löp een gesprek met Jan van der Tuuk, aaltied zo, dèenkt e. Het lek of ze niet aans kunt.

‘Hoeveul tied giet dermet hen veurdat zo’n ding echt braandt?’ Freek veraandert van onderwarp.

‘Hangt der vanof hoe het in de braand vlög. As het ansteuken is giet het rap, hiel rap. Vurenholt, het is hiet in zo’n ding, wat zeej ok alweer? Tachtig graoden?’

Jan van der Tuuk wil nog wel even deur. Freek reageert niet.

‘Dreuge butenlucht, gaskachel. Dit vurenholt ontbraandt bij tweihonderdvieftig graoden al wel. Ik reken dat het ien, twei minuten duurt veurdat de vlammen uut het dak slaot. Misschien nog wel körter.’

‘Kuj zo’n ding niet van binnenuut löstrappen?’ Freek knikt naor de sissende zwarte bult.

‘Het is kurkdreug holt, centimeters dik, ok an de butenkaant, het dak is wat dunner. En met die hitte en rookgassen duurt het niet zolange veurdaj van de wereld raakt.’

‘Maor de deure zol toch mutten willen?’

Freek Rossing dèenkt an die keren dat e zölf een deure intrapt hef. Een slaopkamerdeure argens in Barger-Compas waorachter een wanhopige tiener heur verbörgen har. Een tuundeure in Beilen die een vluchtende inbreker hum veur de neuze dichtsmeten har. Ien, twei trappen en de schoot vleug krakend uut het kezien.

‘Dat zoj dèenken,’ zeg Jan van der Tuuk, ‘maor der bent hier twei deuren, zo te zien. Het was een ding met een veurpertaol, een hallegie. En ie bent op blote voeten, vermoed ik. Maor dat ziew nog wel as het zowied is.’

‘Zit der gien glas in de deure?’

‘Vast wel. Hittebestendig. Hiet en dik.’

‘Hej het slachtoffer al vunden?’

‘Nee. Dat giet zo niet.’

‘Hej het al zien?’

‘Nee, hij lig onder die bult, ja.’

Een dwarse gedachte komp bij Freek op.

‘Hoelange giet dit nog duren?’

‘Nog wel een uur of wat. We holdt het veurzichtig nat, zodat het water niet meer kapotmak. Zo rap as het kan giet de tent deroverhen. Nee, hier zit we de hiele dag nog wel met. Gelukkig giet het mörgen dooien, aans zit we ok met allemaol ies deur dat bluswater.’

Achter heur röp Remco Freek zien name.

Freek dreeit hum om. ‘Hol mij op de hoogte. Ik loop even naor binnen, daor zit Remco.’

‘Vanzölf.’

*

As Remco weer binnenkomp blek inderdaod rap dat de vrouw van Herman Pieterman nog niet anspreekbaar is. Ze zit wit en schokkerig in een lichtblauwe ochtendjas in een grote stoel bij de holtkachel. Zo’n ding dat braandt op van die körrelties, die automatisch bijvuld wordt. Remco vermoedt dat dizze uutvoering volautomatisch is, die zal ok wel vanzölf begunnen te braanden as het neudig is. De kamer is warm en löp over de hiele zuudkaant van het huus. Strak inricht, wit. Achterin een grote taofel. Hoge, briede ruten op de plek waor vrogger de baanderdeuren zaten, tussen de inspringende muren. Links van hum de keuken. Achter heur de deure waordeur ze binnenkommen bent, in een hallegie achter de verhoogde veurdeure. In de hal twei deuren naor aandere ruumtes. Recht veuruut nog een deure.

De verpleegkundige in het blauwe ambulancepak schudt ontkennend zien heufd op de vraog van Remco of de vrouw wat zeggen kan. Nee, dat kan ze niet.

De dienstdoende huusarts komp binnen en stelt hum veur an de vrouw.

‘Dokter Bosman. Hoe is het met joe?’ Gien antwoord. Het halflange, griesblonde haor blef in heur haanden liggen. De arts nemp heur pols op, vrag of der iene kommen kan om op heur te passen.

‘Ik heb de kinder beld.’ Het komp der bijkaans niet te heuren uut.

‘Zal ik joe wat geven daj even nog wat slaopen kunt?’ Gien reactie.

Remco wenkt de arts met naor buten. Naodat e even buten stiet te wachten komp die achter hum an.

‘De Boer, recherche. We wilt geern met heur praoten. Heb ie ienig idee wanneer dat kan?’

De arts schudt zien heufd. ‘Dat kan zo nog tieden duren. Ze is in shock.’

‘Ik snap het.’

‘Reken der niet op dat het vandage nog kan. Ie kunt beter terugge kommen as de kinder komt.’

‘Wanneer komt die dan?’

‘De zeune kan der met een uurtie wezen.’

Remco gef de dokter zien kaortie. De man giet weer naor binnen, Remco löp om het huus hen. Een man in uniform komp op hum oflopen.

‘Waor is inspecteur Rossing?’

Remco wes naor Freek die net anlopen komp.

*

As Freek naor het huus löp komp Remco anlopen. Naost hum löp een plietsieman in uniform. Van zien eigen leeftied, schat Freek.

‘Dit is Paul Eefting, de wijkagent hier.’

De man, gries haor onder de zwarte musse, trekt zien haandschoen uut veur e Freek een haand gef.

‘Paul Eefting.’

Een stevige haanddruk, warm.

‘Freek Rossing. Mooi daj der bent. Dit lek niet zo goed.’

Eefting knikt in de richting van de zwarte bult holt. ‘Is e…?’

‘As het waor is wat iederien dèenkt, ja.’

Remco reageert metien. ‘Dèenkt?’

Freek knikt. ‘Dèenkt, ja. Waorom dèenk we dat die man daor lig?’

‘Nou, dat lek me logisch. Dat zeg zien vrouw toch?’

De wijkagent trekt een wenkbrauw op.

‘Hef ze hum der naortoe zien gaon?’

Freek knikt waarderend. ’Precies. Ze sleup nog zee die kraantenkerel toen die heur wakker maakte.’

Eefting volgt hum. ‘Dus as Pieterman dat ding in de fik steuken hef en de sleutel metneumen hef toen e met zien minnares… Ik nuum maor wat.’

Remco schudt narrig zien heufd. ‘Onzin. Dat klinkt niet logisch. Het ís niet logisch. Want der is gien enkele reden veur hum om dat te doen.’

‘Misschien wol e zien vrouw overstuur maken?’

Op dat moment heurt ze Jan van der Tuuk roepen.

‘Zit niet zo te maggeln, man! Niet zo hard met dat water!’

Freek dreeit hum weerom. De straol uut de braandspuit hef wat plaanken uut de bult opzied drukt. Een verschroeid stuk van een haanddoek of jasse weeit op. Daoronder een vage omtrek van een zwarte voet.

Freek dreeit hum weerom.

‘Tja, dat is dan ien theorie waor we oons niet drok meer om maakt. En laow oons dan ok nog maor niet ofvraogen of het een aander wezen kan. Vort hier.’

*

‘Dus dat met die vrouw wordt eerst niks. Waor is die kraantenman?’

‘Die zit daor an de weg in ien van de wagens. Vanwege de kolde.’

‘En zien kraanten dan?’

‘Die bent ophaald deur iene van de distributiepost. Hij wol eerst nog zölf op pad, maor dat he’k hum verbeuden.’

Freek knikt. ‘Goed zo. Het is wel gloepends kold hier.’ Hij rilt in zien zwaore jack. ‘Is der argens een plek waor we an het wark kunt met hum?’

‘Zuw de commandobak kommen laoten?’

‘Waor stiet dat ding?’

‘Grunning.’

‘Lao maor. Duurt veuls te lange. En dat ding is ok stienkold. Tegen die tied is iederiene verkleumd. Ik kwam iets van een restaurant tegen aj Gies binnenkomt. Is dat niet wat?’

‘Ik stuur der ien van die uniformjongens hen om te vraogen.’ Remco bient weg.

‘En laot iene het publiek fotograferen achter de ofzetting, ok hier – hij wes over zien scholder – an de aandere kaant.’ Remco stek zien doem op zunder om te kieken.

‘Laow maor in ien van de wagens gaon zitten,’ zeg Freek tegen Paul Eefting, ‘hier is het veuls te kold.’ De lucht is weer dichttrökken en het gromt een beetie.

In de bus van de technische recherche is het nog redelijk warm.

Freek giet achter het stuur zitten, Eefting naost hum.

‘Wijkagent,’ begunt Freek, ‘wat valt daoronder, Paul – mag ik Paul zeggen? – ik ben gewoon Freek heur.’

Eefting knikt. ‘Een hiel stuk van de omgeving. Van Daolen tot Zwindern. We hebt allemaol grote gebieden. Te groot, ma’k wel zeggen. En met alle aandere wark derbij hej gewoon te min tied. Ie komt niet zo vake in joen gebied aj wilt.’

‘Hoe lek Gies?’

‘Rustig, lös van dat drama met die overval een jaor of wat leden. Allent zo nou en dan wat gedoe met Polen die op ien van die vekaansieparken zit. Vake draank. Wat jeugd die soms wat dwars is.’

Freek knikt. De woningoverval in Gies met de dood van ien van de bewoners as gevolg stiet hum nog goed bij.

‘Drugs?’

‘Hier en daor. De leste tied veul gedoe met dat lachgas. Dat koj warkelijk overal tegen. Soms wat ofval. Kwekerijen bijkaans nooit. Ja, lest in Giesbrug, olde garage. Veur het grotere wark moej toch meer in Emmen en Coevern wezen. Chemisch lab of zo ben we hier nog niet tegenkommen.’

‘Die bezörger, hej daor wel ies met te maken had?’

‘Nee, hij het trouwens Beuving, Geert Beuving. In de zestig al. Woont in Hesseln. Ik heb hum ies opschreven veur een kapot achterlicht. Vun e niet eerlijk. Hij wet trouwens veul. Aaltied op pad.’

Het achterportier giet lös. Remco. ‘Is regeld.’ Hij schöf op de achterbaank.

Freek giet deur.

‘En dizze lu?’ Hij wes naor het huus.

Paul Eefting kek zunig. ‘Ik heb daor al wat met te stellen had. Want ze woonden hier nog maor amperan en ze kregen gedoe met de buren.’ Hij knikt in de richting van de boerderij wiederop an de weg.

‘Gedoe?’ Freek en Remco veert tegeliek op. ‘Hoezo, gedoe?’

‘Die boer daor, Henk Koops hef e de name, wil uutbreiden. Neie mestopslag bouwen. Daor was de femile Pieterman het niet met iens. Uutzicht, rust, stankoverlast, stikstof, de hiele santenkraom kwam langes. Bezwaorschriften asof het gien geld kostte.’ Paul Eefting mak een weggooigebaar.

‘Maor Paul,’ zeg Remco, ‘da’s wark van de gemiente, toch? Daor staoj as wijkagent buten.’

Eefting zucht. ‘Daor hej geliek an, maor as de va van die boer angifte döt van bedreiging wordt het aans.’

‘Bedreiging?’

‘Ach, het har niks om hakken. Butendes, die olde Koops is een dikke zeurderd. Die hef met veul meer lu mot had. As der een veriening was van volk dat gien fan is van de olde Koops was half Gies lid, geleuf ik. Het was ok niet de eerste maol dat e hum bedreigd vuulde, al was het met Pieterman wel veur het eerst. Ik heb met Pieterman praot en die har een hiel aander verhaal. Koops was bij hum an de deure west en begunde te foetern zo rap as de deure lösgung. Pieterman har hum vraogd om vort te gaon, maor hij was blieven staon. Hij har een mestvörk bij hum. En toen hef Pieterman de deure dichtsmeten.’

‘En volgens Koops?’

‘Volgens Koops har Pieterman hum bij de kladden grepen en hum achteruut drukt en reupen dat e hum wat andoen zol as e niet maakte dat e rap van het arf ofkwam.’

‘Gien getugen?’

‘Allent de vrouw van Pieterman, die de lezing van heur man vanzölf bevestigde. Dus het dreeide op niks uut. Ik heb nog probeerd ze samen an de taofel te kriegen, maor Koops wol pas as Pieterman eerst schriftelijk excuses anbeud. En die wol niet, èende verhaal.’

‘En de bouw van de mestopslag gung deur?’

‘Ho, ho, zo rap giet dat niet. En wat ok zo was, Koops, ok de jonge uutvoering, begunde terugge te treitern. Pieterman wol zien eigen schure naor achtern uutbreiden, want zien vrouw wol een galerie begunnen, koppeld an een bed and breakfast. Ja, en toen klum Koops in de penne. En maakte metien bezwaor tegen die sauna – hij knikt naor de plek waorvandaon nog aal rook en damp opsteg tegen de strakblauwe winterlucht – want het vee weur onrustig van de rook van dat ding. Flauwekul vanzölf, want de rook kwam van de holtkachel hier in huus.’

Freek knikt. Dit hef e vaker metmaakt. Anvarings tussen import en boeren. Volk van buten. As ze geld hebt veur een boerderijgie kuj der zowat vergif op innemen dat ze, zeker met een wat artistieke vrouw, begunt met een galerie. Het riegelt in Drenthe van de galeriegies. Lichtkaans hef Drenthe de hoogste galeriedichtheid van Nederlaand, dèenkt e. Daor zol best ies onderzuuk naor daon kunnen worden. Of ze begunt een bed and breakfast. Of allebeide, zoas hier. Waor gasten dan ok pottenbakken kunt of begeleid schildern in de vrije natuur.

Miestal giet het goed met de naobers. As de neie galerie lösgiet komt ze een glassie witte wien drinken of een borrel met een stukkie keze of dreuge wörst – ‘Een lokaal lekkernijgie,’ kirt de gastvrouw tegen heur kennissen uut de Randstad – en knikt beleefd, bewondert de verbouwing, zegt dat ze de grösmeeier lienen kunt as het neudig is, holdt heur wieder stille en gaot op tied op huus an.

‘En wat is de staand nou?’

‘Ik zol het niet weten. Volgens mij löp dat nog aal. Daor kunt ze joe bij de gemiente Coevern wel meer over vertellen.’

‘Is die jonge Koops net zoas zien va?’

‘Dat zuw pas zeker weten as zien va uut de tied is.’

Remco kek verbaosd. ‘Hoe bedoel ie dat?’

‘Die jonge zit onder de plak bij zien va. Die is volgens mij ok nog eigenaar van het bedrief. Zit der alle dagen en bemuit hum overal met.’

‘Hmmm, hoe giet het aans hier, tussen import en het volk van Gies?’

‘In ’t algemien goed. Import döt gewoon met hier in Gies. Ze speult met in het teniel en zo.’

Een klop van een haand in een zwarte leren haans op de ziedkaant van de wagen. Remco döt het portier lös. Een agente, diep wegstopt in de winterjasse. ‘Ja?’

‘Drie dingen. We kunt terechte in een soort restaurant even wiederop. En de piketofficier is der en de burgemeester van Coevern ok.’

‘Mooi,’ zeg Freek, ‘dan gaow daorhen. En laow die kraantenbezörger metnemen. En Remco, bel de aandern.’

*

De man controleert of de zwarte draod die e op de deure van het holten huusie plakt hef nog op zien stee zit. As dat zo blek te wezen dreeit e veurzichtig de sleutel om in het slot. Toetst de code van het alarmsysteem in.

Het huusie is een vekaansiehuusie. In een folder wordt het een Scandinavische bungalow nuumd. Een bouwpakket van dikke grenen balken die stapeld wordt. Buten- en binnenmuren die as een soort lego in mekaar past.

Een kamer achter de briede veranda, rechts een barregie met aanrecht en gasstel derachter. Drie slaopkamers, niet al te groot. Iene in gebruuk as warkkamer, iene as barging en de leste as slaopkamer. Een douche en wc.

Hij haalt de zwarte mountainbike achteruut de witte VW Caddy. De fietse har e metneumen en achter de hege veur de schure met peerden zet. Hij is, naodat e weer over het hek van Herman Pieterman sprungen is, de Hogewandsweg offietst en halverwege even stopt om achteromme te kieken op een stukkie waor de snei van de weg steuven was. De gloed van de vlammen was nog net boven de kromming van de es te zien. Over het spoor van de fietse mak e hum trouwens niet drok. Der komt auto’s genog overhen dommiet.

An het èende van de weg, bij het kaampie bos en de driesprong, stiet de auto parkeerd. De fietse achterin. Zien uutrusting op de stoel naost hum. De Vlasakkerweg of. Over de Kleiweg en de Veldweg naor de N854. Langs een pizzeria bij de brugge.

Rechtdeur naor Daolen en binnendeur over Daolerveen en het Westersebos. Langs de jaknikkers van Wintershall de grup over.

Hij zet de rugzak in de bergruumte, pakt hum uut. Controleert zörgvuldig alle materialen. Bargt het pistool, een Glock 26, op in de zwarte staolen kist in het gat veur de ansluting van het water en zo onder de vloere. Daorin ligt ok de aandere wapens. Even nog weg e het wapen op zien haand. Licht, bijkaans niet te koppeln an de koegels diej dermet ofschiet. Haost niet te zien in het scholderholster onder een jasse. Hij har het vandage niet neudig. Het buro terugge over het loek in de vloere.

Hij zet het koffieapperaat an. De Senseo soest zachies intied het water hiet wordt. De donkere stroom druppelt in het koppie. Hij nemp het met en giet an de taofel zitten. Weerstiet de verleiding om op internet te zuken naor Braand in Gies.

Het liesie lig veur hum op taofel. Het telt vief namen met nummers derachter. Die van humzölf stiet onderan. De eerste twei bent deurstreept. Op de daarde plek stiet Herman Pieterman. 240160248. De man streept de name deur. Nog ien te gaon.

4

Het soort restaurant blek een ijssalon te wezen, Talenti.

‘Nou,’ zeg Remco, as ze derhen loopt, ‘dat lek me hiel toepasselijk. Een ijssalon in de winter. En daor zol het dan wel warm wezen?’ Hij slat zien haanden om zien scholders hen om wat warmer te worden.

Maor dat valt met. De gevelkachels staot op vol en het begunt al aordig op temperatuur te kommen. Binnen is al een aordige koppel volk.

Freek Rossing zöt tot zien plezier dat Marja Hummel en Hans Huibers der al bent. Het tillefoontie van Remco intied ze hier naortoe leupen was niet neudig.

‘Ik ben der al, ik stao veur in die ijssalon,’ zee Marja, ‘en Hans stiet naost me. Ik ben over Nei-Baoling hierhen reden.’

Ze hebt niet iens de oproep ofwacht, maor bent in de auto stapt en hierhen reden zo gauw ze het bericht metkregen. Marja is al jaoren een betrouwbare en kundige collega, Hans, die in Raol woont, is bij het team kommen as rechercheur-in-opleiding naodat e in de zaak Nijlande indruk maakt har. Ze staot met mekaar te praoten bij de lege vitrines. Daorachter is een vrouw bezig met een koffiemachine. Het sist en stoomt en de geur van koffie trekt deur de zaal.

Met zien rugge naor ien van de kachels stiet Jan Hoekstra hum op te warmen. Freek stent zachies. Maor Remco, die al naor binnenstapt is en de deure veur hum lösholdt, heurt het.

‘Wat hej?’

Freek nikkopt vaag in de richting van Hoekstra. Remco dreeit hum om.

‘Ah, zo. Niks van antrekken.’

Da’s makkelijker zegd as daon, dèenkt Freek. Jan Hoekstra is niet allent officier van justitie, maor ok een eersteklas snakkerd, ijdel as een hond met zeuven steerten en mediageil. Vindt Freek Rossing. Aandern dèenkt daor aans over; Jan Hoekstra veurop. Hij beslöt om metien de grèenzen an te geven. Vlakbij de deure stiet een agent, met een memobordtie. Die mut het logboek bijholden van dizze ruumte. Freek zöt dat e Remco zien name al opschreven hef en vraogend naor hum kek.

‘Rossing?’

‘Hielemaol goed. Freek Rossing En ie bent?’

‘Jan Kuper. Basisteam Coevern.’

‘Goed daj metien begund bent, Kuper. Woj mij een plezier doen? Gien pers hier binnenlaoten.’

‘Dat zee Marja Hummel ok al.’

Freek grinnikt. Hij har het weten kunt. Achterin rechts zöt e een bordtie met Toiletti. Ze bent hier zo te zien op de Italiaanse toer. Hij haost hum derhen, zien blaos hef het flink te verduren in dit weer.

As e terugge komp wordt e op de scholder tikt. ‘Inspecteur Rossing?’

Achter hum stiet de burgemeester van Coevern. Freek is Thijs Timmermans wel ies eerder tegenkommen. Ien of aandere receptie. Was het niet op het provinciehuus? Of iets met houwerij en messen in De Kiel? Timmermans is al jaoren burgemeester in Coevern en woont in Erm, wet e.

‘Moi. Mooi daj der bent.’

‘Wat is der an de haand? Ik kreeg een melding van een uutslaonde braand met een slachtoffer.’

Freek legt het kört uut. Rondt of met: ‘Veurlopig kan het van alles wezen. Een ongeluk, zölfdoding, een misdrief. We gaot dervan uut dat het die Pieterman is, maor ok dat huuft niet zo te wezen. Dus veural veul vraogen.’

‘Kan ik der zo even hen?’

‘Dat regel ik, ik bel de technische collega’s dommiet, maor reken niet op veul meer. We hebt de boel ofzet. Lichtkaans kuj even bij vrouw Pieterman langes gaon.’

‘Zeker, as dat helpt, zeker.’

‘En ik begreep dat der wat problemen waren tussen de femilie Pieterman en buren even wiederop over uutbreiding van de boerderij en zuks. Koops, zeg joe dat wat?’

Het gezicht van Timmermans is dudelijk zat.

‘Koops. Of ik die ken? Het halve gemientehuus kent ze.’

‘Ik wil daor geern meer van weten.’

‘Ik bel dommiet wel even, dan kriej een name.’

‘Mooi, alvast bedaankt.’

‘Burgemeester! Mooi daj der bent.’ Jan Hoekstra hef de kachel in de steek laoten. ‘Hoekstra. Officier van justitie en leider van het onderzuuk.’

‘Timmermans.’

‘Natuurlijk, we hebt mekaar wel ies vaker ontmoet.’

‘As ie ’t zegt. Ik heurde net van de inspecteur hier dat der nog veul vraogen bent…’ De ironie ontgiet Jan Hoekstra.

‘Natuurlijk, der bent aaltied vraogen. Maor we treft het, inspecteur Rossing is niet de eerste de beste. Inspecteur, – bij gewichtig bezuuk past vanzölf veur Jan Hoekstra gien veurnamen – is der al zoveul dudelijk daw een persmoment ankondigen kunt? Laow zeggen, over een uur?’

Freek schudt zien heufd. Thijs Timmermans valt hum gelukkig metien bij.

‘Ik zol zeggen daw dat doet as der wat minder vraogen bent waorop ik gien antwoord geven kan, Hoekstra. Aj het goed vindt wol ik eerst even kieken op de plaots van het ongeval en dan even met de femilie praoten, as dat kan. Misschien kuw der even samen hen?’ Hij holdt de deure uutneudigend lös. Jan Hoekstra kan gien nee zeggen en verdwient met de burgemeester uut het zicht. Freek Rossing zucht opgelucht. En belt Jan van der Tuuk om de komst van beide heren te melden.

*

Een half uurtie later dreeit het wark volop. Marja Hummel en Hans Huibers bent met een collega in uniform begund an het buurtonderzuuk deur de huzen an de Olde Steeg of te gaon. De Hogewandsweg huuft niet, daor staot wieder gien huzen an. An de Olde Steeg juust veul meer, want de straot slingert schienbaar zunder plan deur het olde deel van Gies.

‘Nou, dan eerst maor,’ zeg Freek, confronteerd met die vremde kromming van de weg, ‘tot an de Schaopveensweg.’

Erik van Zwamen is opdeuken en begunt an de veurbereidings van een persconferentie. ‘Niet hier.’ Freek was dudelijk. ‘Zuuk maor een aander stee. Is der hier gien schoel of een dörpshuus?’

De vrouw die achter de toonbaank bezig was komp net langes lopen met koffie op een dienblad.

‘Nee, dat is hier niet. De beide schoelen die hier vrogger waren bent dicht en een dörpshuus is der niet, al bent der wel plannen veur. Koffie?’

‘Geern.’

‘Maor,’ zeg de vrouw, ‘lichtkaans kuj terechte in De Zwerfkei. Een restaurant. Da’s even wiederop an de Dörpsstraot.’

‘Ah, mooi,’ zeg Erik van Zwamen, ‘ík gao der nao de koffie vortdaolijk op of. Dank joe wel. Lekkere koffie trouwens.’

De vrouw glimlacht. ‘Bedaankt.’ Ze hef net ok een soort kamerscherm zo neerzet dat der een aparte ruumte ontstaon is. Daor zit nou de kraantenbezörger an een taofeltie te wachten, met Remco naost hum. Freek giet tegenover heur zitten. Op het taofeltie stiet nog de menukaort. Grote coupes ijs met slagroom in allerhaande samenstellings.

‘Moi, ik ben inspecteur Rossing en dat is brigadier De Boer.’

‘Ja, dat wee’k al.’

Remco schöf hum een vel met antekenings toe. Freek les rap wat der stiet.

‘Hoe is het met joe, Beuving?’

‘Goed heur.’

‘Hej der bezwaor tegen dat we dit gesprek opneemt? Dat scheelt oons en joe tied, want aans moej nog weer apart in Assen kommen.’

‘Nee heur.’ Freek zet zien tillefoon an en legt die op taofel.

‘Hej ’t niet te warm?’ Beuving hef nog aaltied zien lange leren jasse an.

‘Daor zeg ie zowat, het is hier warm zat. Wacht, ik doe de jasse even uut.’

Hij giet staon en trekt de jasse uut, legt die over het taofeltie dernaost. Hij drag een roege rooie trui. Daoronder een geblokte bloes, die een Canadese holthakker niet misstaon zol. De manchetten bent groezelig en rafelt.

As e weer zit kek Freek hum andachtig an. Diepe groeven in een verweerd gezicht, dat veul buten wezen verrad. Diepliggende ogen, stoppelbaord van een paar dagen. Piekerig kört haor dat stief omhoog stiet deur de statische elektriciteit in dizze kolde. Het zol een man kunnen wezen op een foto van Ed van der Elsken uut de jaoren zestig van de veurige ieuw, dèenkt Freek.

‘Ie brachten de kraant.’

Gien vraog. ‘Van welke kaante kwam ie?’

‘Ik kwam uut de neibouw. Daor he’k een koppel adressen. Ik kom dan van De Brinkies, gao bij die kapper linksof de Dörpsstraot op, heb dan een paar adressen rechts en dreei dan naor rechts de Olde Steeg in. Toen ik daor de bocht omkwam, zag ik de rook metien.’

As e het gezicht van Freek Rossing zöt zeg e: ‘Hej een penne? Dan teken ik het joe wel even.’ Op de achterkaant van het vel pepier dat veur Freek op taofel lig tekent e in roege lienen zien route.

Intied hef Remco op zien tillefoon in Google Maps Gies ok opzöcht.

‘Ik snap het. Ie zagen de rook. En toen?’