De lessen van mijn vrouwenhart

De lessen van mijn vrouwenhart

©2019 Ingeborg Boswinkel

ISBN13: 9789065234230

Als e-boek met ISBN: 9789065234339

NUR: 860, 863, 870, 876

1e druk oktober 2019

Tekstcorrectie: Mariëlle Crijns

Grafische vormgeving: Eugenie van Dam van Isselt

Illustraties en Omslagontwerp: Christopher Angela

Portret auteur: Marjolein Elgersma

Meer informatie
| www.uitgeverijvanbrug.nl
| www.facebook.com/uitgeverijvanbrug
| @vanbrugboeken
| +31(0)653950054

Alle rechten voorbehouden. Deze uitgave mag worden verveelvoudigd, worden opgeslagen in een geautomatiseerd gege- vensbestand en/of in enige vorm of op enige andere wijze hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, of opnamen, worden gebruikt, wanneer u de in het economisch verkeer normaal gangbare rechten respecteert, waaronder het gebruik van volledige bronvermelding en een vooraf met de uitgever overeengekomen vergoeding voor het gebruik. Neem om alle twijfel weg te nemen contact op met Uitgeverij van Brug. De uitgever aanvaardt geen aansprakelijkheid voor welke schade dan ook ontstaan tijdens of door het gebruik van deze uitgave. Deze uitgave is met de grootste zorgvuldigheid samengesteld. Noch de auteur, noch de makers, noch de uitgever zijn aansprakelijk voor eventuele schade als gevolg van eventuele onjuistheden en/of onvolledigheden in deze uitgave.

De lessen van mijn vrouwenhart

Alles wat je wilt weten voor een gezond én beter leven na een hartaanval óf om een hartaanval te voorkomen.

Ingeborg Boswinkel

Voor mijn fantastische dochter Esmay die door haar daadkrachtig handelen mijn leven heeft gered.

Voorwoord

Een hartinfarct op jonge leeftijd is een ‘life event’

We zijn geneigd te denken dat een hartinfarct vooral voorkomt bij mannen, en als het al bij vrouwen voorkomt zijn ze op hoge leeftijd. Maar niets is minder waar. Het is dan ook totaal overrompelend als zoiets je als jonge vrouw overkomt, terwijl je midden in het leven staat met een drukke baan en gezin. Het gebeurde Ingeborg Boswinkel, een vrouw van 51 jaar, die druk was met alles en iedereen en niet wist dat haar bloeddruk te hoog geworden was. Ze kwam op tijd in het ziekenhuis en de hartschade was beperkt. Maar zo’n gebeurtenis doet iets veel groters met je. Er komt een periode van voor – en na – het hartinfarct in je leven. Ingeborg beschrijft de wake-upcall die haar hartinfarct was. Ze besloot om eens uitgebreider stil te staan bij zichzelf, de risicofactoren voor hart- en vaatziekten, voeding, bewegen en stressniveau. En daar heeft ze nu een boek van gemaakt! Er zijn geen betere lessen te leren dan die van een ervaringsdeskundige en daar is Ingeborg buitengewoon goed in geslaagd.

Nu de statistieken laten zien dat in de afgelopen decennia het aantal hartinfarcten bij jonge vrouwen toeneemt, is dit boek een aanrader voor iedereen die wil voorkomen dat het ooit zover komt.

Angela H.E.M. Maas

Hoogleraar cardiologie voor vrouwen

Radboud universitair medisch centrum, Nijmegen

Inhoud

1.Proloog: een hartaanval op Aruba

2.Inleiding

Leeswijzer

3.Het hart voor dummy’s: hoe werkt het hart?

Hart

Bloedsomloop

Bloeddruk

Bouw van het hart

Kransslagaders om het hart

4.Wat is er gebeurd? Hartinfarct uitgelegd zonder medische termen

Slagaderverkalking

Hartinfarct

Angina pectoris

Hartritmestoornissen

Risicofactoren

Behandelingen

5.Het vrouwenhart: waarom krijgen gezonde vrouwen hartproblemen?

6.Medicatie: wat, waarom, hoelang?

Waarom medicijnen?

Merk- en generieke medicijnen

Soorten medicijnen

Bijwerkingen

Medicatie en grapefruit

Supplementen

7.Lifestyle: hoe zorg ik goed voor mijn hart?

Hoge bloeddruk

Hoog cholesterolgehalte

Overgewicht

Je F4♥-plan

Stoppen met roken

Hartrevalidatie

Terugkeer naar het werk

7.1Beweging: moet ik nu echt gaan hardlopen en op yoga?

Voldoende bewegen is goed voor je hart

Andere voordelen van bewegen

Hoe begin je?

Hoeveel is ‘voldoende bewegen’?

‘Zitten is het nieuwe roken’

Acht spierversterkende oefeningen die je thuis kunt doen

Pas op in de zomer als het warm is!

7.2Voeding: ik at toch al gezond?

Verminder ongezonde voeding

Volg een gezond voedingspatroon dat goed is voor je hart en bloedvaten

Matig je alcoholinname

7.3Stress: doe ‘gewoon’ wat rustiger aan?

Waar krijg je stress van en wat kun je eraan doen?

Mindfulness en mindset

Meer en beter slapen

8.Inspiratie: nuttige links en hulpbronnen

9.Dankwoord

10.Over de auteur

1 | Proloog

Een hartaanval op Aruba

Aruba, paradijselijk eiland waar je van droomt als vakantiebestemming. In de kersttijd heerst er een bijzondere sfeer: overal gekleurde lichtjes in de palmbomen, de klanken van de tropische kerstmuziek aguinaldo, een grote kerststal onder de heldere sterrenhemel aan de Caribische zee, met daarnaast een kunstijsbaan waar Arubaanse meisjes in hun zondagse zomerjurkjes rondjes draaien. Ik was twee dagen voor kerst met mijn gezin aangekomen op Aruba om er de kerstvakantie door te brengen en we hadden de eerste avond genoten van de kerstsfeer in de stad.

De aanleiding voor ons bezoek aan Aruba was echter niet zo leuk: mijn schoonvader was ernstig ziek en lag in het ziekenhuis. Wij schrokken vreselijk bij het eerste bezoek: zo slecht zag hij eruit. Hij zou de volgende dag uit het ziekenhuis ontslagen worden, omdat de dokters niets meer voor hem konden doen.

Op 24 december gingen mijn man en schoonmoeder naar het ziekenhuis om mijn schoonvader op te halen. Ik bleef alleen in het huis van mijn schoonouders met onze drie kinderen. We hadden een huurauto besteld en een mevrouw zou de auto komen brengen. Terwijl ik op haar wachtte, zat ik rustig te kijken naar een aflevering van The voice of Holland op mijn laptop. De kinderen waren alle drie ook rustig bezig.

Plotseling voelde ik me niet zo lekker, ik kreeg het een beetje benauwd en ging ineens vreselijk transpireren. Mijn kleren voelden te strak en ik stond op om buiten wat rond te lopen. Maar het gevoel van beklemming ging niet weg. Omdat ik 51 ben en al een tijdje in de overgang, dacht ik dat het een opvlieger was. Maar zoiets had ik nog nooit eerder gehad. Ik werd rusteloos en mijn hart begon raar te kloppen, ik kreeg pijnlijke tintelingen in mijn armen en handen en ik bleef maar transpireren. Ik wilde eigenlijk gaan liggen, maar ik moest wachten op de mevrouw van de huurauto. Op de autopiloot heb ik die vrouw afgehandeld, de auto in ontvangst genomen, papieren getekend en betaald. En daarna ben ik gaan liggen op het dichtstbijzijnde bed. Ik begreep niet wat er met me aan de hand was.

Mijn oudste dochter van 16 kwam de slaapkamer binnen en vroeg of ik ziek was. Ik vertelde haar wat ik voelde en zij had direct door dat er iets ernstigs aan de hand was. Ze pakte haar telefoon en ging de symptomen die ik haar vertelde googelen. Vanaf dat moment nam zij de regie over. Ze had op internet gezien dat het waarschijnlijk een hartinfarct was. Ze zei tegen mij dat ik rustig moest blijven liggen en dat zij een ambulance zou bellen. Ondertussen was mijn man met zijn vader in een rolstoel op weg naar de parkeerplaats van het ziekenhuis om hem naar huis te brengen. Toen mijn dochter hem belde, zei hij dat ze maar even moest wachten met een ambulance bellen, want hij zou zo thuiskomen. Net als ik dacht hij ook dat mijn klachten met de overgang te maken hadden en dat het niet zo ernstig zou zijn.

Gelukkig was mijn dochter ervan overtuigd dat er wel iets ernstigs aan de hand was en heeft ze toch de ambulance gebeld. Die kwam binnen een paar minuten en ik werd direct in de ambulance gelegd om een hartfilmpje (ecg) te maken. Daaruit bleek dat er inderdaad iets aan de hand was met mijn hart. Met gillende sirenes ben ik toen naar hetzelfde ziekenhuis gebracht als waar mijn schoonvader net uit ontslagen was. Mijn dappere dochter ging mee in de ambulance.

Eenmaal in het ziekenhuis ging alles heel snel. Er werd bloed afgenomen, nog een hartfilmpje gemaakt, ik moest allerlei vragen van de eerstehulparts beantwoorden. Ik voelde me eigenlijk wel weer oké, maar de artsen besloten dat er een hartkatheterisatie moest plaatsvinden. Gelukkig heeft het ziekenhuis van Aruba net een nieuwe cardiologieafdeling met de nieuwste apparatuur voor hartkatheterisatie. Ik mocht meekijken op een groot scherm met de beelden vanaf mijn pols via de slagader helemaal naar mijn hart. Heel apart. Je voelt er eigenlijk niks van. De artsen lieten me zien dat er in een van de kleine bloedvaten rondom mijn hart een plekje zat dat waarschijnlijk het hartinfarct heeft veroorzaakt. Maar het was te klein om er iets aan te kunnen doen, dus ze hebben verder niets gedaan.

Na de katheterisatie werd ik naar een kamertje gebracht waar ik aan de hartmonitor werd gelegd. Met allemaal plakkertjes op mijn lichaam met snoertjes eraan. Daar zou ik de kerstnacht moeten doorbrengen. Mijn man was ondertussen ook weer in het ziekenhuis aangekomen met onze twee andere kinderen. Geschrokken en bleekjes stonden ze aan mijn bed. Mama moest de kerstdagen in het ziekenhuis doorbrengen en opa lag doodziek thuis. Geen fijn begin van de kerstvakantie op Aruba. Maar het was ook het begin van mijn ontdekkingsreis naar mijn vrouwenhart, die er uiteindelijk toe geleid heeft dat mijn leven nu een stuk leuker, lekkerder en gezonder is.

2 | Inleiding

Van de ene op de andere dag was ik hartpatiënt. Voor de rest van mijn leven.

“Dit was de eerste en enige waarschuwing”, was de ontnuchterende mededeling van de cardioloog die aan mijn bed verscheen. En: “U moet echt stoppen met roken, mevrouw!” Daar lag ik dan, op eerste kerstdag in een wit ziekenhuisbed en probeerde te bevatten wat er gebeurd was. Ik realiseerde me dat ik eigenlijk helemaal niets wist van mijn hart. Hoe kon een gezonde vrouw als ik out of the blue een hartaanval krijgen? Wat zijn de vooruitzichten? Hoe moet ik nu verder leven en waar moet ik op letten? Ik had zoveel vragen en onzekerheden, maar eigenlijk niemand bij wie ik terecht kon. De cardioloog had geen tijd. De verpleegkundigen waren lief, maar gaven veel medicijnen en weinig informatie. Ik kreeg een A4’tje ‘Wat is een hartinfarct precies?’ waar bar weinig in stond en dat was het.

In de maanden na mijn hartinfarct heb ik veel gelezen en met talloze deskundigen en lotgenoten gesproken. Ik bleek zoveel niet te weten en er kwam zoveel op me af. Er is niet één plaats waar je alle antwoorden kunt vinden op alles wat je wilt weten na een hartaanval. In de kadertjes hieronder staan drie anekdotes uit de periode vlak na mijn hartaanval die de onzekerheden en het verlies van vertrouwen in mijn eigen lichaam illustreren.

Al vrij snel na mijn ontslag uit het ziekenhuis op Aruba moest ik thuis op Curaçao naar de cardioloog. Die liet mij allerlei testen ondergaan. Zo kwam het dat ik amper twee weken na mijn hartaanval op een loopband stond met allemaal plakkertjes voor een hartfilmpje op mijn lichaam. Ik voelde me zo onzeker over mijn lichaam. Mijn hart had me in de steek gelaten. Kon ik dit nog wel? De verpleegkundige die het apparaat bediende, gaf geen enkele uitleg of geruststelling. Ik moest maar gewoon zo hard en zo lang mogelijk lopen. Daar kwam nog bij dat ik even had moeten wachten, want die looptest mag alleen gedaan worden als er een dokter in het gebouw aanwezig is. Ook niet direct een geruststellende mededeling. Door alle onzekerheden heb ik die test veel slechter gedaan dan ik eigenlijk zou kunnen. Ik durfde op een gegeven moment gewoon niet verder.

Voor de begrafenis van mijn schoonvader vertrokken mijn man en kinderen begin januari naar Aruba. Ik bleef alleen thuis. Ik voelde me goed en was na een ochtend sporten met een vriendin gaan lunchen in een druk restaurant. Daar begon ik te merken dat er iets níét goed was. Ik werd gek van het rumoer, terwijl ik daar anders nooit last van heb. ’s Avonds thuis voelde ik me heel onprettig. Een opgejaagd en angstig gevoel. Natuurlijk dacht ik direct aan mijn hart. De vriendin die ik belde is meteen gekomen en heeft me naar de eerstehulppost gereden. Daar bleek dat er niets aan de hand was. Maar ik was toch niet helemaal gerustgesteld. Gelukkig bood mijn vriendin aan dat ik wel bij haar mocht logeren tot mijn gezin terug zou zijn.

Het ziekenhuis en de eerste cardioloog hadden me niet doorverwezen voor een hartrevalidatieprogramma. In het A4’tje dat ik in het ziekenhuis kreeg, stond ook dat “niet iedereen hartrevalidatie nodig heeft om thuis de draad weer op te pakken”. En ik dacht dat het iets was voor oude mannen. Gelukkig wist de huisarts beter en heeft ze me wel doorverwezen, want ik heb er juist heel veel aan gehad. Niet alleen fysiek door de speciale cardiofitnesstraining waardoor je weer zelfvertrouwen krijgt en je je fysieke grenzen weer leert kennen, maar ook doordat de gezondheidsdeskundigen van de hartrevalidatie wél de tijd nemen om al je vragen te beantwoorden, alles uit te leggen en een deskundig luisterend oor bieden als je ergens mee zit. Ik kan dan ook iedereen aanraden om mee te doen aan zo’n programma en dat zeker drie tot vijf maanden te blijven doen!

Mijn huisarts bracht me op het idee om het hele gebeuren te verwerken door alles van me af te schrijven: therapeutisch schrijven in plaats van naar de psycholoog gaan. Een hartaanval is niet alleen lichamelijk een ‘aanval’, maar ook geestelijk. En zo ontstond het idee om een boek te schrijven over mijn hartaanval en alles wat ik daarna heb meegemaakt en geleerd. Ik wilde vrouwen die hetzelfde is overkomen, helpen door op een toegankelijke manier antwoorden te geven vanuit mijn ervaring, de gesprekken die ik heb gevoerd, de dingen die ik heb geleerd, zodat ze het leven na de hartaanval beter, gezonder en zonder angst aankunnen. Het moest een positief boek worden, juist omdat ik zelf ervaren heb hoe je leven écht beter kan worden na een hartaanval.

Maar laat me beginnen met het slechte nieuws.

Wist je dat:

•er circa 1,4 miljoen hart- en vaatpatiënten in Nederland zijn waarvan ongeveer 675.000 vrouwen?

•er tot 2030 nog eens ongeveer 200.000 vrouwelijke harten vaatpatiënten bijkomen?

•hart- en vaatziekten wereldwijd doodsoorzaak nummer 1 zijn bij vrouwen?

•in Nederland elke dag 57(!) vrouwen aan de gevolgen van hart- en vaatziekten overlijden?

•een op de drie vrouwen aan hart- en vaatziekten overlijdt vergeleken met een op de vijf als gevolg van kanker?

•de sterfte aan hart- en vaatziekten het snelst stijgt bij vrouwen tussen de 35 en 40 jaar?