Het offer op de Canigou

Michiel Cobben

Het offer op de Canigou © 2018 Michiel Cobben

ISBN13: 978-90-6523-691-3

Als paperback ISBN13: 978-90-6523-931-0

NUR: 301

1e druk, mei 2018

Redactie & advies: Eveline Broekhuizen

Grafische vormgeving: Eugenie van Dam van Isselt

Omslagbeeld: © Wendie Brauckmann

Meer informatie: www.vanbrugboeken.nl

Alle rechten voorbehouden. Deze uitgave mag worden verveelvoudigd, worden opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of in enige vorm of op enige andere wijze hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, of opnamen, worden gebruikt, wanneer u de in het economisch verkeer normaal gangbare rechten respecteert, waaronder het gebruik van volledige bronvermelding. Neem om alle twijfel weg te nemen contact op met Uitgeverij van Brug.

Het offer op de Canigou

Michiel Cobben

1.

Wat eindigde als een zegening begon als een ramp.

Sanne was verdwenen. We zeiden niets tegen elkaar. Ik zag de angst in de ogen van Elles, mijn vrouw. Ze leek me te smeken om het niet hardop te zeggen: ‘Sanne is weg, ze is verdwenen.’

Ze liep nog een keer om de blokhut, daalde een paar meter het pad af, draaide zich om en keek me weer aan. Ik schudde ‘nee’, maar ik zei niets. Sanne, onze dochter, was weg.

Ergens tijdens onze wandeling naar de Pic Neulos gelegen in de Franse Albères, een uitloper van de Pyreneeën aan de Middellandse Zee, moet ze zijn afgedwaald. Of zou ze zijn gesprongen? Iedereen kent die gedachte. Je kijkt en bedenkt waar je lichaam terecht zou komen, hoe ver het naar beneden zou vallen, hoe het zou breken en waar het zou eindigen. Je gooit een steen en ziet hem tot diep in de afgrond stuiteren. Maar een steen is geen mens, een steen is harder, kleiner, lichter. Zou je als mens dieper in een afgrond vallen dan een steen? Sanne was zes jaar oud en had nog nooit vanaf een berg een afgrond in gekeken. Zou ze aan haar impuls hebben toegegeven? Is er een mechanisme in het lichaam van volwassen mensen dat je tegenhoudt, een schakelingetje in je hersenen dat je spieren verlamt of een stofje dat je tot zinnen brengt? Ontbrak dat nog bij haar en moesten we daar op deze manier achter komen? Een kind kent geen gevaar, zeggen ze …

2.

Wat waren we alle drie blij toen we besloten het vakantiehuis in Laroque-des-Albères te kopen. Laroque is een klein Frans dorpje met maar weinig toeristen, wat opmerkelijk is gezien de ligging op nog geen tien kilometer van de Middellandse Zee. De prijs van een huis is er sterk afhankelijk van het al dan niet aanwezig zijn van zeezicht. Kan een makelaar ‘vue mer’ in de beschrijving van het onroerend goed zetten, dan kan hij de vraagprijs met minimaal vijftig procent verhogen.

De huizen rond het plein van Laroque, dicht bij de bakker, het café des Artistes en restaurant Les Palmiers dat ondanks Parijse prijzen toch elke avond vol zit, hebben geen zeezicht, maar aan de rand van het dorp kun je de zee zien vanaf de balkons. Het pleisterwerk van de huizen op de hellingen rond het dorp is meestal roze, lichtblauw of geel geschilderd. Oudere huizen zijn opgetrokken uit natuurstenen uit de rivier de Tech of uit een van de andere rivieren die in de uitlopers van de Pyreneeën naar beneden stromen en hebben meestal zeezicht. De parels van het dorp.

Nog voor we de eerste keer met de makelaar ons op een helling gelegen huis binnenliepen, stak hij zijn hand uit, zijn filterloze Gauloises-sigaret tussen wijs- en middelvinger. Vanaf de oprit wees hij op een blauwe driehoek in de diepte tussen twee lagergelegen huizen. ‘Le med’, zei hij, alsof hij de Middellandse Zee er zelf had neergelegd.

Door de zichtbare aanwezigheid van de zee steeg ook voor ons de waarde aanzienlijk. Het huis had een bruin geribbelde façade en de tuin was eigenlijk net te klein voor het zwembad dat we in gedachten hadden, maar de ligging was fantastisch. Op loopafstand van de dorpskern van Laroque en toch: vue mer. De prijs was te vergelijken met een appartement van honderd vierkante meter in Amsterdam. Misschien niet de grachtengordel, maar toch zeker de Rivierenbuurt.

We kochten het en de aannemer kon aan de slag. De architect begon te tekenen en hij had onze opdracht goed begrepen: ontwerp een terras van waaruit het reepje zeezicht zo goed mogelijk zichtbaar is, zonder concessies te doen aan de ligging ten opzichte van de zon in de tuin of de loopafstand naar de keuken. Een dag na ons

vertrek bouwde hij een steiger van anderhalve meter hoogte, zette die op de helling waar hij het terras in gedachten had, klom erop en mailde de foto van het uitzicht naar mijn kantoor in Amsterdam. Ik maakte er direct een screensaver van.

Met het verhogen van het terras was het uitzicht op zee vergroot van een driehoekje naar een stevige blauwe streep, maar om het terras te bereiken vanuit de woonkamer moest je nu wel een paar treden op.

Even had ik overwogen ook de woonkamer te verhogen, zodat er nog tien graden zeezicht bij zou komen. Elles had daar een stokje voor gestoken. ‘Dan hadden we net zo goed een duurder huis met meer zeezicht kunnen kopen’, bracht ze in, maar dat klopte niet. Ik ben zakenman en had met de websites van de makelaars als bron, een Excelsheet gemaakt en berekend dat een duurdere verbouwing, waarbij we de vloer van de woonkamer zouden verhogen, een heel zinvolle investering zou zijn, maar ik was niet in discussie gegaan. Het was ook meer Elles’ huis dan het mijne, al was het mijn geld. Het was haar project en ik hield mijn mond.

We kochten het huis in de zomer en kregen de sleutel in december. In januari startte de aannemer en het zwembad werd geplaatst in maart. Het zwembad hadden we in de vorm van een nier aan laten leggen en lag schuin naast het huis. Vanaf de straat was het niet te zien.

’s Avonds aan het zwembad vanaf het terras over zee uitkijken, heerlijk! ‘Ik verheug me op de vakantie’, zei ik in juli tegen Sieb, mijn compagnon, voordat ik voor drie weken naar Frankrijk vertrok. Het paste in mijn filosofie om van collega’s nooit echte vrienden te maken. Je moet er altijd voor zorgen dat mensen met wie je werkt een beetje jaloers op je zijn. Jaloezie is de motor en de benzine tegelijk.

Toen we eenmaal waren aangekomen, gingen we diezelfde mid- dag nog wandelen.

3.

Wandelen was me niet bijgebracht door mijn ouders, sport beschouwden ze hooguit als een bijzaak. Ze vonden dat een gezonde geest een gezond lichaam nodig heeft. Het lichaam als dienaar van de geest, zo was ik opgevoed. Sporten ontdekte ik zelf bij hockeyclub de Wielewaal aan de Oirschotsedijk in Eindhoven. Ik had een inschrijfformulier aangevraagd, mijn vader zette zijn handtekening eronder terwijl hij nauwelijks van zijn krant opkeek en ik kon me aanmelden voor de selectiewedstrijden van de C-jeugd.

Toen ik aankwam op het hockeyveld werd ik geroepen door Harrie Kwinten, later speler in het Nederlands elftal en deelnemer aan de Olympische Spelen. Hij was drie jaar ouder, zou eigenlijk eerstejaars B-speler moeten zijn, maar zat al een jaar in de selectie van Jongens A1. Hij kende mijn naam niet, dus riep hij: ‘Hé daar, pikkie, kom eens helpen!’ toen hij iemand zocht om hockeyballen achter de goal te rapen. Samen met zijn hockeymaten oefende hij strafcorners en mikte bij voorkeur op de lat.

‘Waarom sprong je niet opzij?’ vroeg Harrie toen ik even later naast de goal zat met een zak ijs op mijn bovenbeen. Ik had geen idee. Ik had vaak geen idee waarom ik dingen wel of niet deed, hoewel ik over die vraag altijd wel lang nadacht. Ze noemden me een dromer, een moederskindje. De woensdagmiddag ervoor had ik tien minuten met twee paar scheenbeschermers in mijn handen gestaan bij Perry Sport in het Woensels Winkelcentrum. Zou ik de rode van Rucanor nemen, of de blauwe merkloze, maar met extra beschermvering? Zou ik naar huis gaan en aan mijn broer vragen welke beter was? Ik wilde niet bij de Wielewaal aankomen met de verkeerde scheenbeschermers, hoewel ze tijdens het spelen onder mijn sokken verstopt zouden zijn.

Ze hadden me niet geholpen, die beschermers; de bal was op mijn bovenbeen gekomen.

‘Ik heb geen idee’, zei ik dus maar naar waarheid. Eigenlijk vond ik het heerlijk om onwetend te zijn. De gymleraar, de jongens uit de A1, mijn broers; iedereen wist alles en had overal een mening over. Als je geen antwoorden had, mocht je blijven nadenken, hoefde je niet mee te doen, hoefde je er niets van te vinden. Je mocht vragen blijven stellen, in de windstilte van een snellere wereld. Daar voelde ik me thuis en ik was het liefst in die windstilte gebleven, al kom je er niet in beweging.

‘Je had je ook even kunnen inhouden’, zei Chris tegen Harrie. Chris was een jaar ouder dan ik en zou later mijn allerbeste vriend worden. Hij was een hulpje van Harrie en aangenomen om de ballen stil te leggen die tijdens de strafcorners op Harrie werden aangeslagen, zodat Harrie ze met zijn kracht en souplesse in de hoek van de houten goal kon rammen. Het mooiste geluid werd geproduceerd als er een halve seconde zat tussen het raken van de zijkant van de goal en de achterkant. ‘Tak, tak.’

‘Hier krijgen we gezeik mee’, zei Chris.

Ik wilde niet dat Harrie gezeik om mij kreeg. Het was een ongeluk, geen opzet. ‘Het was mijn fout’, zei ik dus, ‘ik dacht dat die bal me zou missen.’

Harrie was twee seconden stil. Even dacht ik dat hij ook van windstilte hield. Maar Harrie leefde als een storm. Ik weet niet of zijn moeder weleens een kam door zijn haren haalde, maar als ze dat deed, dan was het effect niet zichtbaar op momenten dat ik hem tegenkwam. Ik weet niet eens of hij een moeder had. Harrie hockeyde, dronk bier en riep keihard ‘Geil!’ en ‘Neuken!’ over het schoolplein toen de meisjes van 5-havo klaar waren met softballen en langs hun klaslokaal naar de douches liepen.

Misschien verbeeldde ik het me, maar het leek alsof Harrie geen idee had wat hij met de situatie rond mijn blessure aan moest. De scherpe fluitjes van de coaches klonken hard over de velden ten teken dat de selectiewedstrijden gingen beginnen. Hoewel Harrie wat betreft hockeykwaliteiten boven alle twijfel verheven was, ging ik ervan uit dat hij zich net als ik ergens zou moeten melden, maar hij leek de fluitjes niet te horen.

‘Zeg dat nog eens, pik, wat je net zei’, beval hij op rustige toon. Ik voelde me gevleid dat ik zo snel van ‘pikkie’ naar ‘pik’ was gepromoveerd. Mocht Harrie geen hockeyer worden, dan zou hij een uitstekende militair zijn.

‘Ik dacht dat die bal me zou missen’, herhaalde ik.

Harrie haalde de zak ijs van mijn bovenbeen. ‘Je dacht?’ vroeg hij. ‘Je dacht?’ Hij keek me aan en herhaalde het nog een keer: ‘Je dacht?’

‘Ik moet nu gaan’, zei ik. ‘Selectie C, veld vier.’

Harrie en Chris liepen dezelfde kant op. Ik wist zeker dat ik een enorme blauwe plek zou krijgen, maar hockeyen hoefde geen probleem te zijn. Ik kon hard rennen, al zette ik die kwaliteit zelden in, omdat ik geen idee had waar de bal heen zou gaan. Ondanks een negen voor wiskunde waren de hyperbolische tegeneffecten van de hockeybal een mysterie voor me.

‘Je dacht dus dat die bal je zou missen’, zei Harrie onderweg nog een paar keer.

Ik kon weinig hoogte van hem krijgen. Ik herkende niets van mezelf in hem. Ik was een dromer, een denker, maar iets van zijn brutaliteit had ik wel in me. Ik groeide op in een Brabants gezin met vijf oudere broers, aan tafel werd gedebatteerd alsof je leven ervan afhing, over alles. Je intellect en je vermogen om te argumenteren, het gesproken woord, daar werd je status aan afgemeten. En competitief. Zonder grote bek at je geen vlees. We stalen letterlijk de gehaktballen van elkaars bord nadat we de aandacht van mijn moeder hadden afgeleid door groenten op de grond te gooien. Mijn vader deed er even hard aan mee.

‘Kun je me niet verstaan of is de zin te lang voor je?’ antwoordde ik ten slotte.

Harrie bleef staan; dit had hij niet verwacht. Chris keek hem vragend aan. Even dacht ik dat ik een stomp in mijn maag zou krijgen, maar tot mijn opluchting begon Harrie hard te lachen, gevolgd door Chris. Ik lachte opgelucht mee. Ik was slaag gewend, maar Harrie was groter en sterker dan al mijn broers samen.

‘Luister, pik’, begon Harrie en hij keek me aan. ‘Ik voelde het. Nog voordat ik sloeg, voelde ik hoe die bal verkeerd van mijn Karachi King wegschoot en dat hij jou ging raken als je niet weg zou springen. Denken? Ik dacht helemaal geen ene fuck, begrijp je. En ik voelde ook dat het pijn zou doen, nog voordat het jou pijn deed.’ Harrie keek naar de plek op mijn bovenbeen. ‘Hoe voel je je nu?’

‘Ik denk dat het een blauwe plek wordt’, antwoordde ik. ‘Het is nu nog geel.’

‘Je denkt dat het een blauwe plek wordt. Je denkt? Ik vroeg hoe je je voelde. Ben jij dokter ofzo? Wat doe jij hier in vredesnaam bij de Wielewaal?’

Ik was gestuurd door mijn moeder, dat was een reden. Alle kinderen uit de buurt en van school hockeyden, dat was een andere reden. Maar het was geen verplichting. In de jaren zeventig van de vorige eeuw was niets een verplichting, alles kon en alles mocht er zijn. Ik vond het heerlijk om in de luwte te leven, maar het was vooral mijn hoofd die dat ingaf. Mijn lijf zei me dat ik ervan genoot om mezelf af te matten en mijn lijf vertelde me nog meer. Meisjes. In de C1 zat Margje. Ik was mijn plekje onderaan de apenrots beu en ging hockeyen. Op de club van Margje.

‘Er bestaan in de wereld twee soorten mannen’, zei Harrie, alsof hij mijn gedachten raadde. ‘De rukkers en de neukers. Waar hoor jij bij?’

‘Ja, waar hoor jij bij?’ herhaalde Chris.

‘Ik wist niet dat ik een keuze had’, antwoordde ik.

Ik bedoelde het serieus, maar Harrie lachte hard. Zijn mond sperde zo ver open alsof hij bij de tandarts zat en hij bulderde het uit. Vervolgens werd hij stil en besloot me een cursus levenswijsheid te geven.

‘De rukkers denken en de neukers doen.’

Harrie was op het terrein van de meisjes waarschijnlijk al verder dan mijn oudste broer, die oude talen studeerde en liefdesgedichten van de oude Grieken uit zijn hoofd kende, maar die nog nooit een meisje mee naar huis had genomen.

‘En als je bij die tweede groep wilt horen, stop dan met denken.’ Kreeg ik deze les van Harrie, omdat hij iets goed te maken had? Had hij medelijden?

‘De selectiewedstrijden beginnen. Loop op je voorvoeten, dan start je sneller’, vervolgde hij. ‘Let op je adem en ga op je instincten af. Je lijf bepaalt wat je doet, niet je hoofd. Niet denken maar doen, pikkebaas. En nou die wei in, anders moet je dit seizoen op het D-veld.’

Ik rende die dag de longen uit mijn lijf en sloeg zonder na te denken tegen elke hockeybal die bij me in de buurt kwam. Soms bereikte mijn geslagen bal een medespeler.

Vlak voor tijd werd een bal door een teamgenoot hard richting goal van de tegenstander geslagen, buiten het bereik van alle teamgenoten. Een zinloze actie, afstandsschoten tellen niet bij

hockey, de bal moet aangeraakt worden binnen de cirkel die met een diameter van veertien meter vanaf de goal is getrokken.

Ik rende er toch achteraan, was al gestart voordat de bal vertrokken was. De keeper van de tegenstander rende uit zijn goal, kwam op me af en maakte aanstalten om de bal hard terug te schoppen. Meestal is dat afdoende om een remmende reflex te triggeren bij de aanstormende aanvaller zodat hij zijn poging stopt, maar ik rende in trance door en bracht hem daarmee in verwarring. Hij trapte de bal terug, hoewel hij hem ook had kunnen laten lopen; ik zou hem toch nooit meer kunnen halen, de bal zou over de achterlijn zijn verdwenen voordat ik erbij kon. Had ik hem geïntimideerd? Wat dacht hij?

Ik dacht niets, maar voelde waar de keeper de bal heen zou schoppen en stak mijn stick in die richting. De bal maakte er een harde doffe klap tegen en viel dood voor me op de grond. Ik speelde hem terug naar de goal, buiten het bereik van de keeper. In de sprint was die in zijn zware keepersuitrusting geen partij voor me en zodra de bal de cirkel in rolde, haalde ik uit naar het doel.

‘Mazzelgoal. Fout van de keeper’, zei mijn één jaar oudere broer die avond. Zelf zou hij naar de C3 gaan. Hij had gelijk, een keepersfout. Nou en? Ik mocht samen met de meisjes van de C1 een weekend op trainingskamp. Ik jatte een blinde vink van het bord van mijn oudste broer en droeg de hele week mijn hockeyshirt naar school. Dit succes wilde ik niet meer kwijt. Ik was blij dat ik voor de C1 was geselecteerd, maar ik was nog veel blijer met het inzicht dat ik die ochtend van Harrie had gekregen.

‘Niet denken maar doen en op je instincten vertrouwen.’

Ik wist nog steeds niets, maar ik geloofde nu wel ergens in. Ik hoefde niet meer te denken. Al zou ik willen, ik kon helemaal niet terug naar die windstilte. De wind was gekomen en nam me mee. Een windstilte insturen? Elke schipper lacht je uit, waarom zou je dat doen? Mijn lijf zou mijn richting vanaf dat moment bepalen. Geen twijfel en waarom-vragen, maar voelen en doen. Toen ik Margje vertelde dat ik ‘in de selectie zat’ en ze me aankeek terwijl ze naar me lachte, werd ik warm, vooral mijn wangen. Ik zou niet meer denken, ik was overgestapt naar het leger van de doeners.

‘Zalig zijn de armen van geest, want van hen zal het Koninkrijk in de hemel zijn’, stond in de Bergrede die we de zondag ervoor hadden bestudeerd. Mijn moeder vond Bijbelkennis belangrijk, ik ging naar de Bijbelclub om haar een plezier te doen. Was Harrie een ‘arme van geest’? Werd er in de Bergrede geadviseerd om niet meer na te denken? Was ik nu zelf een arme van geest geworden? De jongens die op zondagochtend theedronken met biscuit en bevriend waren met de pastoor roken naar zeep en lachten nooit. Zo wilde ik niet worden, ik wilde Harrie zijn. Een arme van geest, is dat iemand die niet denkt maar doet? Een barmhartige die zijn eten deelt met een hongerige, is dat een doener of een denker? En belangrijker nog, is het een arme van geest? Ik wist het niet en ik realiseerde me dat het antwoord op deze vraag me ook niet meer interesseerde. Als je instinct je ingeeft je eten te delen, dan doe je het. En anders niet.

Tegen mijn moeder zei ik dat ik voortaan op zondagochtend rondjes rond het hockeyveld moest rennen. ‘Ik wil over twee jaar in de B1 komen en Harrie zegt dat het misschien kan als ik aan mijn conditie werk.’

Harrie ging mee naar het trainingskamp als begeleider. De ramp was niet dat Margje en hij in zijn tent aan het zoenen waren toen ik voor het eerst in mijn leven dronken was en kotsend achter de hockeygoal lag. De ramp kwam pas vele jaren later, tijdens deze vakantie in Zuid-Frankrijk. En strikt genomen was het geen ramp, een ramp overkomt je tenzij je in karma gelooft.

4.

Elles was wel een wandelaarster en ze had kleine Sanne daarin als bondgenote. Die wilde niets liever dan met mama in Frankrijk in de bergen lopen, al had ze geen idee wat dat precies inhield. ‘Wandelen, hè, mama?’ zei ze als het over de vakantie ging, en omdat mama dan blij keek, was zij ook blij.

Ik besloot daarentegen om zo snel mogelijk een 4WD Range Rover te kopen toen we ontdekten hoe mooi de zandpaden zijn die vanuit Laroque tot in Figueres in Spanje over de bergen slingeren. In Nederland hadden we al een BMW 5 Serie Touring waar Elles vooral in reed en zelf reed ik sinds kort in een Porsche 911. Toen ik hem een week na aankoop volgooide bij de Total in Aerdenhout vroeg een jochie hoe hard hij kon.

‘Driehonderd per uur’ vertelde ik hem en hij zei dat hij aan zijn vader zou vertellen dat hij ook een Porsche moest kopen.

Om de Range Rover te testen, wilde ik met Chris een weekend in de Ardennen meedoen aan een workshop terreinrijden, maar het was er niet van gekomen. ‘Auto’s zijn eigenlijk steeds minder mijn ding’, had hij gezegd, hoewel hij de Porsche wel af en toe leende.

Toen mijn vader zes jaar na zijn afstuderen voor het eerst een nieuwe auto kocht, een Ford Cortina, liet hij zichzelf fotograferen voor zijn pas afgebouwde nieuwbouwhuis met auto, mijn moeder, mij en mijn broers in de kinderwagen. Dat gevoel dus. Ik overwoog om een afdruk van die oude foto aan de binnenspiegel van de Porsche te hangen.

We kenden het pad tot aan het hek, hoger waren we tot die dag niet geweest. De koeien in dit gebied lopen vrij rond in de natuur, ze hebben bellen om hun nek, maar je hoort ze maar weinig, omdat ze een groot deel van de dag in de schaduw staan te suffen en nauwelijks bewegen. De hekken op de paden zijn bedoeld om ze binnen een bepaald gebied te houden, als een gigantische dierentuin. Als wandelaar word je geacht om als dierenoppasser de hekken te sluiten nadat je er doorheen bent gelopen.

Als een Zuid-Franse koe doodgaat binnen de hekken wordt het kadaver niet opgeruimd, maar blijft het liggen voor de beesten. Volgens de makelaar zwierven er daarom sinds kort ook weer lynxen en beren in de bergen rond Laroque, maar hoefden we daar niet bang voor te zijn. Een betere manier om Elles de stuipen op het lijf te jagen, had hij niet kunnen verzinnen.

Toch nam haar voorliefde voor wandelen hierdoor niet af. En die deelde ze met Sanne. ‘Als je je zwemdiploma haalt, dan gaan we in de vakantie hoog in de heuvels wandelen’, had Elles haar beloofd. ‘Je zult het fantastisch vinden.’ Het was een eenvoudige belofte. In de veertien jaar dat zwemschool De Zandzee uit Bussum zwemexamens afneemt, was er nog nooit iemand gezakt voor het A-diploma. Sanne was laat met zwemmen, ze was laat met veel dingen. Twee weken eerder had ze nog lang gehuild, omdat haar goudvis doodging.

‘Pap, het gaat niet goed met Polly.’

Ik was druk bezig een mogelijke overnamekandidaat te analyseren. In de lijst van vijftien beste Mergers & Acquisition Consultants van Nederland – ik stond dat jaar op plek vier – schreef de Quote over mij: ‘Hugo Bonnema gelooft niet in voorgekookte indices van registeraccountants. Als hij een bedrijf analyseert, gaat hij zelf hoogstpersoonlijk door tot het diepste cijferniveau. Als een bioloog fileert hij de structuur van de cellen tot en met de gehele fysiek van het organisme. Hij ziet waar het zijn voer vindt en opeet, en hij ziet hoe het zijn voer verteert, uitpoept en hoeveel vet er op de schubben komt. Hij wil het beest zien leven voor hij het opeet. Hij is zowel cijferneuker als strateeg, een combinatie van karaktereigenschappen die weinig andere consultants bezitten en hij is daarmee een van de meest gevreesde onderhandelaars aan de Amsterdamse Zuidas.’

Ik raakte slechts licht geïrriteerd dat ik uit mijn concentratie werd gehaald door haar dierenverdriet. Ik zag de tranen biggelen over haar wangen. Polly de goudvis lag op zijn rug en hapte naar adem. Op zijn ruggetje lagen enkele korreltjes goudvissenvoer die ze hem als troost toegestrooid had.

‘Het is rot, maar hij is wel al heel oud’, zei ik en ze huilde. Het ging om een fucking goudvis, ik knuffelde haar en probeerde niet te lachen. ‘Mag ik mijn boterham eten bij Polly?’ vroeg ze.

Ik dacht na. Ik kreeg een beeld van een huilend meisje dat naar een stervende goudvis kijkt met een boterham met pindakaas in haar hand. Ik keek op mijn horloge. ‘Nee, lieverd, laat Polly maar even. Misschien is ze straks wel beter. Was nu eerst even je handen.’

‘Ze is niet straks weer beter, leugenaar.’

Na het eten werd ritueel afscheid genomen van Polly. Op een bedje van wc-papier kolkte ze het riool in. Dochterlief was inmiddels wat bedaard, hoewel ze met een sip gezicht de deur uit liep.

‘Als ze vragen waarom ik verdrietig ben en ik zeg dat mijn goudvis dood is, dan lacht iedereen me uit’, zei ze.

Dat dacht ik ook, maar een oplossing wist ik niet. Ik was overvraagd en hoewel het mijn papamiddag was, moest ik naar restaurant Dauphine, de leden van een beleggingsclub hadden me uitgenodigd om van mij te horen hoe je als particuliere belegger beursgenoteerde potentiële overnamekandidaten kunt herkennen. Sukkels die hoopten met de grote jongens mee te doen maar er het geld, de ballen en het verstand niet voor hadden. De eerste sheet van mijn PowerPoint was getiteld ‘Buy the rumour, sell the fact’. Sanne zou alleen thuiskomen en moest maar even flink zijn. ‘Waar gaan vissen heen als ze doorgespoeld zijn?’ had ze gevraagd en ik had geantwoord dat ik het niet wist. Dat je wel iets kon geloven, dat er ook veel mensen zijn die iets geloven, maar dat je het nooit zeker wist. Het goudvissenlijfje ging het riool in, dat was wel zeker. Zodra het de zwanenhals van de toiletpot was gepasseerd, zou het voor altijd weg zijn.

Wat is weg? Als je na de eerste keer doorspoelen de wc-pot zou lichten, dan zag je de goudvis nog in de zwanenhals dobberen. Wanneer ben je echt weg? Hoelang moet je uit zicht geweest zijn?

5.

‘Dit kan toch niet’, zei ik tegen Elles. ‘Dit kan toch niet, ze is weg …’

Ik kon het niet geloven, hoewel ik zeker wist dat Sanne niet bij ons op de open plek was, niet in de blokhut en ook niet op het pad.

Elles keek me aan alsof ze het me kwalijk nam dat ik de situatie hardop benoemde. Alsof ik het erkende door het uit te spreken. Alsof ik de klep van de wc omhoog had gezet en had laten zien dat de goudvis weg was.

In gedachten ging ik tien minuten terug in de tijd. Ik wilde het begrijpen, er moest een rationele verklaring zijn. Elles was naar boven gelopen, Sanne liep een paar meter achter haar en ik volgde op twintig meter. Ik had op mijn iPhone gekeken om te ontdekken tot welk punt ik binnen het bereik van Bouygues Télécom zou blijven.

Ik probeer op vakantie mijn werk zoveel mogelijk te beperken, maar ik was aan het wachten op het antwoord van een bankier die ik een aanbod had gedaan om als partner in mijn team te komen. Zou hij accepteren, dan kon ik mijn telefoon wegleggen; zou hij dat niet doen, dan moest ik direct de headhunter bellen, zodat die na mijn vakantie een nieuwe shortlist aan kandidaten kon opsommen. Ik moest dus zo lang mogelijk contact met het netwerk houden.

Ik had Sanne de laatste keer gezien toen het pad een bocht naar links maakte, vlak voordat het wat steiler omhoogging. Elles was boven aangekomen en dacht dat Sanne halverwege het pad op mij had gewacht. Ik was tien minuten later boven in de veronderstelling dat Sanne daar al zou zijn bij Elles.

Tien minuten, honderd, misschien honderdvijftig meter, geen zijpaden. En toch, ze was weg. Had ik haar niet gezien? Zou ik haar hebben kunnen passeren zonder het te merken? Het leek me vrijwel onmogelijk, het pad was smal.

We hadden al tien minuten gezocht, het stuk pad tussen het punt waar we stonden en waar we haar voor het laatst zagen, hadden we al drie keer opnieuw afgelopen.

‘Kan ze jou echt niet ingehaald hebben op weg naar boven?’ vroeg ik voor de derde keer.

‘Nee, natuurlijk niet’, snauwde Elles.

Ik vond dat er geen enkele reden was om te snauwen, maar hield mijn mond. Vrouwen zijn minder sterk in het managen van hun emoties dan mannen, daar moest ik rekening mee houden.

Ik ontsloeg ooit Sabrina, een secretaresse die in spijkerbroek op kantoor kwam. Ik had haar in haar eerste week uitgelegd dat spijkerbroeken niet passen op het kantoor van een Mergers & Acquisition Consultancy-bedrijf, maar ze droeg ze toch. Als ze door haar hurken ging om een dossier op te ruimen, kon je haar kanten slip zien die boven haar broekrand uit stak.

Ik was niet de enige die afgeleid werd door haar uiterlijk. Nadat ik haar tijdens een kerstborrel tongzoenend met een jonge researcher aantrof, stuurde ik haar de volgende dag een e-mail dat ze met haar grijpgrage vingertjes uit de broeken van de consultants moest blijven. Die jongen had veel potentieel en werkte aan een megadeal, zijn vrouw was zwanger en ze hadden net een nieuw huis gekocht met een topzware hypotheek. Ik wilde hem niet laten inpalmen door het eerste de beste lingeriesletje.

Volgens mijn advocaat was die mail een ‘onhandig gegeven’ in het ontslagdossier en ontkwam ik niet meer aan een ontslagvergoeding van minimaal een halve ton. Dat was lastig en zou mijn toch al onder spanning staande relatie met mijn compagnon niet verbeteren.

Ik had haar op maandag beloofd voor het weekend een aanbod te doen en belde haar vrijdagmiddag om half zes met een bod van 7500 euro ontslagvergoeding. Ik legde haar uit dat als ze dit niet zou accepteren, ik het dossier aan mijn advocaat zou geven met de uitdrukkelijke opdracht het ontslagproces zo langzaam en pijnlijk mogelijk te laten verlopen. Ze had zo zitten zweten dat ze direct accepteerde. Zelfs mijn advocaat, een vriendelijke maar beetje zijige vent, kon er uiteindelijk wel om lachen. De zaterdag erop kocht ik een gele VW Cabrio voor Elles.

We liepen met zijn tweeën nog een keer het smalle pad af. Aan de bergzijde, links van het pad, liep het steil omhoog. Het pad was nergens meer dan een meter breed en in de ruimte tussen het pad en de berg was geen spoor van Sanne te bekennen.

Meter voor meter keken we rechts van het pad naar de dalkant. Tussen het pad en de steile helling – die ik in het bijzijn van Elles niet ‘ravijn’ durfde te noemen, maar het op sommige punten wel degelijk was – lagen stenen en groeiden struiken. Het waren dichte struiken met gemene uitstulpingen aan de takken of distels die zo ondoordringbaar waren dat zelfs een poging eroverheen te kijken schrammen opleverde. Slechts op een paar punten kon je de diepte inkijken. Uitglijden of struikelen was onmogelijk, springen kon wel.

We keken of er een opening in het struikgewas zat of een zijpad dat we gemist hadden of dat we een andere oplossing voor het raadsel konden ontdekken. We vonden niets. Een kind kan toch niet zomaar verdwijnen?

Op een plek waar de opening tussen de distels het breedst was, pakte ik een steen en gooide hem naar beneden. Hij stuiterde driemaal en bleef tien meter lager liggen op een minder steil stuk van de helling.

‘Wat doe je, idioot?’

Koel blijven, altijd koel blijven. ‘Ik probeer te ontdekken waar je uitkomt als je hier springt’, zei ik. ‘Maar wees gerust, hier is ze niet. De steen heb ik vrij hard weggegooid en hij blijft toch op de helling hieronder liggen. Ik elimineer gewoon de mogelijkheden. Deze plek kunnen we afvinken.’

‘Elimineren? Afvinken?’ riep Elles. ‘Onze dochter is geen zakenproject.’

‘Er is geen andere mogelijkheid dan dat ze ergens van het pad is afgeraakt’, zei ik. ‘Dat kan met heel veel moeite en dan nog maar op een paar plekken. Ik stel voor dat we die een voor een nalopen.’

‘Ik stel voor dat ik naar het huis ga en hulpdiensten inschakel. Dit redden we niet met zijn tweeën’, zei Elles.

Ik stemde toe en zocht opnieuw het pad en de hellingen af, terwijl Elles naar beneden liep. Ik keek haar na tot ze uit het zicht verdwenen was.

De stilte van de berg overviel me. Ik probeerde weerstand te bieden aan het licht paniekerige gevoel dat ik kreeg door het onverklaarbare verdwijnen van Sanne. Hoe vaak ben je helemaal alleen en in stilte? Ik had weleens een prospect gesproken die eenmaal per jaar naar een klooster ging om in stilte na te denken over zijn leven en de keuzes die hij had gemaakt. We hadden nooit zakengedaan.

Ik liep opnieuw het pad omhoog, verder dan ik eerder met Elles was geweest. Ik ging ervan uit dat het onmogelijk was dat Sanne tussen ons beiden in van het pad was geraakt. Ze was mij zeker niet gepasseerd en verder naar beneden gelopen, dus moest ze Elles ingehaald hebben en hoger zijn dan we tot nu dachten.

Het pad werd smaller en maakte een bocht naar links. Ik kon slechts tien meter vooruit kijken, want daar maakte het pad weer een bocht naar rechts. Ik liep de bocht om en werd overvallen door een schitterend panorama. De stilte werd in de verte onderbroken door slaande autoportieren, een auto die startte en de berg afreed. Langzaam werd het weer helemaal stil. Het was hier als een ansichtkaart die je niet koopt, omdat je hem te ongeloofwaardig vindt voor het thuisfront, te nep. De zee te blauw, de hemel te wolkeloos, de natuur te ongerept. Alsof de bebouwing en de bovengrondse elektriciteits- en telefoonleidingen met Photoshop waren weggewerkt.

Wel zag ik een brede groef van zand in de verte, een ontsierende streep als een litteken veroorzaakt door een bot en rafelig mes. Ik bedacht dat over enkele jaren in dat litteken de TGV tussen Perpignan en Barcelona zou rijden. Een argument dat de makelaar uitgebreid had genoemd als een voordeel en ons het laatste zetje had gegeven om voor deze regio te kiezen.

Beneden me lag de strakke kustlijn van de Middellandse Zee en ik kon de hele delta erachter zien, van Argelès-sur-Mer met zijn stranden tot ver achter Perpignan en van Céret tot aan Les Corbières. Aan de andere kant lag Collioure, een havenstadje dat niet verpest kon worden door Franse architecten, omdat de wanden van de Albères waarmee het omringd werd te steil zijn om lelijke flatgebouwen tegenaan te plakken . Elles had er de volgende ochtend heen gewild om kunst voor het huis te kopen. Belangrijker was dat ik een duidelijk uitzicht kreeg op het pad waar Sanne verdwenen moest zijn. Ik probeerde te ontdekken of we een mogelijkheid gemist hadden, of er van bovenaf misschien een zijpad zichtbaar was dat we vanaf beneden niet hadden kunnen zien, maar ik kon niets vinden.

Ik hoorde Elles roepen. Ik kon niet verstaan wat ze riep, daarvoor was ze te ver weg, maar in de diepte schelde haar stem en ik liep terug naar beneden. Ze zwaaide en hield iets in haar hand. Ik rende naar beneden, er was nieuws en er was haast.

Elles had iets ontdekt. Ik wilde weten wat ze in haar hand hield en wat ze riep. Ik liep te hard, stapte in een greppeltje en verloor mijn evenwicht. Een heel kort moment, terugrekenend kan het niet meer dan een kwart seconde geweest zijn, realiseerde ik me dat ik viel en dat ik heel veel pijn zou krijgen. Ik brak de val met mijn handen, maar kon niet voorkomen dat ik met mijn voorhoofd hard tegen de grond kwam.

Elles was een minuut later bij me en probeerde met een zakdoek en water uit haar drinkflesje het bloed uit mijn gezicht te vegen.

‘Wat doe je nou, Hugo?’ zei ze. De haren die door het zweet tegen haar voorhoofd plakten, waren donkerder dan de droge haren. Zou zweet beter hechten aan niet-geblondeerd haar? Nee, natuurlijk niet, nat haar lijkt alleen maar donkerder, hoe heette dat effect ook alweer? Ik had het ooit geweten, de colleges van … hoe heette die man toch ook alweer? Elles was de enige reden geweest dat ik die colleges had gevolgd. Ik had enorm mijn best moeten doen voor haar.

‘Weet je nog, die geelgroene trui die ik droeg tijdens de colleges van Kokhuis?’ vroeg ik.

Heel even verscheen er een glimlach op Elles’ gezicht, maar ze herpakte zich direct. ‘Wakker worden’, zei ze en ze gooide water in mijn nek. ‘Lees dit. Het was met een punaise aan onze voordeur bevestigd.’

Ze liet me een uitgescheurde bladzijde uit een boek zien, waar met een dikke stift iets op was geschreven. Ondanks de hitte, de zorgen over Sanne en de steken in mijn lijf door de klap zat ik direct rechtop. De pijn verdween in een flits. Mijn mond werd droog en ik beet op mijn tanden.

‘Pas de police’, stond er op het briefje. ‘Geen politie’.

6.

Het duurde even voordat ik me realiseerde wat dit betekende. Tijdens de wandeling terug naar ons huis zeiden we niets tegen elkaar. Ik hield het briefje tussen duim en wijsvinger vast, al besefte ik dat de kans dat er vingerafdrukken op zaten nihil was. Met mijn andere hand depte ik het bloed dat uit de snee boven mijn oog liep.

Het briefje was geschreven in nette blokletters op de lege achterkant van een folder, keurig langs het randje uitgescheurd. Zodra we ons weer binnen het bereik van een Franse provider bevonden, zoemde mijn telefoon: een gemiste oproep en twee sms’jes. Een snelle blik: het secretariaat had gebeld en er waren twee sms’jes van Sieb, over een mail die ik vandaag nog moest lezen. Niets van Sanne, niets wat iets met haar verdwijning te maken had.

We bleven stil, stiller dan we ooit geweest waren met zijn tweeën. Het schemerde toen we terugkwamen bij het huis. Ik dronk twee glazen water en we gingen aan de grote houten tafel zitten.

We zeiden nog steeds niets tegen elkaar. Wat moesten we dan? Huilen doe je als je verdriet hebt, maar waar moesten we verdrietig over zijn? We wisten niet wat er aan de hand was. Denken en discussiëren doe je als je een probleem hebt, maar waar moesten wij over nadenken? Wat was er gebeurd? Ik kon het domweg niet geloven, ons kind, onze lieve Sanne, weg. Door wie, waarom? Hoe konden we haar terugkrijgen?

Ik liet die zorgen en die angst niet toe om me te kunnen concentreren op de vraag welke gek haar ontvoerd zou hebben. Eigenlijk zouden het meerdere gekken moeten zijn, want op de berg had minimaal één persoon haar meegenomen, terwijl een ander in die tijd het briefje op de deur had geprikt. Ik probeerde een verklaring te verzinnen, maar had geen idee en de angst nam het weer over. We waren nog steeds stil, wachtend op elkaar.

Ik herinnerde me een winter waarin ik met Sanne een sneeuwpop had gemaakt in het stuk tuin tussen het hek en de garagedeur. Het sneeuwde al weken en ze had het me een paar keer gevraagd. Het was in de tijd van de Comflex-deal, een snelgroeiende IT- detacheerder. Ruziënde vennoten en een strakke deadline van de bank, kortom een taaie klus waar ik mijn koppie bij moest houden.

‘Je moet plaksneeuw hebben’, had ik haar al een paar dagen uitgelegd om tijd te winnen. ‘Plaksneeuw is sneeuw waar je poppen van kunt maken. Wat er nu ligt, is poeder.’

Daar was ze mee akkoord gegaan. De dag erna had ik het gegooid op papsneeuw en de avond voordat de pop eindelijk gestalte zou krijgen, had ik als argument aangevoerd dat het alweer snel zou gaan dooien en het weinig zin zou hebben om nu nog een pop te maken. Maar toen er die ochtend weer een verse, dikke laag was gevallen en in alle andere voortuinen allang sneeuwpoppen stonden, moest ook ik eraan geloven.

Met jas aan en muts op gaf ik haar de laatste instructies. ‘Probeer vooraf te bedenken waar je de pop gaat plaatsen, want als je een grote bal hebt gerold, kun je die niet meer verzetten’, legde ik uit. ‘Vervolgens zoek je een mooi maagdelijk stuk sneeuw om te gaan rollen. Maak eerst een kleine bal en houd met je rolrichting rekening met stukken zand onder de sneeuw.’

‘Wat is maagdelijk, papa?’ vroeg ze.

Elles, die vanaf de keukendeur had meegeluisterd, lachte zo hard dat de koffie over de rand van haar mok klotste. Het was zondagochtend, ze had zich nog niet opgemaakt, droeg een trainingspak, een badjas en daaroverheen een winterjas.

‘Ja, papa, leg dat maar eens uit’, zei ze en als antwoord kreeg ze van mij een sneeuwbal in haar nek. Er volgde een sneeuwballengevecht van ouderwets schoolpleinniveau.

Sanne en ik hadden daarna de sneeuwpop gemaakt, zijn hoofd stond scheef op zijn romp en hij zat vol met zand en kiezels. Hij was terechtgekomen onder de grote spar bij de schommel en daarom drupte er smeltwater van de takken op zijn kop, wat hem direct al een paar fraaie littekens bezorgde.

‘Een sneeuwpop zonder neus, dat kan niet’, zei Sanne toen en ze plantte een wortel als neus die zo hoog op de kop zat dat hij vanuit de verte op een eenhoorn leek.

Elles lag in bad toen ik naar boven liep om een oude stropdas voor de sneeuwpop te zoeken. Haar stem galmde zachtjes: ‘Kom je erbij? Ik geloof dat ik nog steeds niet helemaal warm ben.’

Ik had Sanne voor een dvd van The Lion King gezet, mijn bevroren kleren uitgetrokken en de jetstream uitgezet, masseren kan ik zelf ook wel.

Hoelang was dat inmiddels geleden, een jaar, twee jaar? Zou ik ooit nog een sneeuwpop met Sanne maken?

Elles doorbrak de stilte, ze huilde.

‘Lieverd, stil zijn’, zei ik, ‘de eerste beslissing die we moeten nemen, is of we de politie inschakelen.’

‘Nee’, zei Elles, ‘dat wil ik zeker niet. Weet jij wat er dan gebeurt? De instructie op het briefje is toch duidelijk? Pas de police.’

‘Wat moeten we dan doen volgens jou?’ vroeg ik.

‘Niets’, antwoordde Elles. ‘We kunnen nu niets doen. We moeten elkaar steunen. Het komt er nu op aan dat we er zijn voor elkaar.’ Niets doen, was voor mij geen optie. Niet denken, doen. Op je voorvoeten lopen, zoals Harrie me ooit had voorgehouden. In beweging blijven zolang je kunt.

Ik was blij dat Elles vond dat we de politie niet moesten inschakelen. Ik had erover nagedacht en was tot dezelfde conclusie gekomen. Het was zo klaar als een klontje dat Sanne was ontvoerd. Door wie, waarom en hoe, dat waren op dit moment de vragen waarop we ons moesten concentreren.

Ik was rijk, maar ook weer niet zo rijk dat ons gezin een potentieel slachtoffer voor een ontvoering zou vormen. Als de ontvoerders dat veronderstelden, waren het amateurs, want met een klein beetje research hadden ze achter de omvang van mijn vermogen kunnen komen. Blijkbaar waren het opportunisten, schoffies van de straat misschien, die in elke familie die een huis aan de Franse kust koopt een potentiële goudmijn zien. Hoeveel moeite had het Willem Holleeder gekost om losgeld voor Heineken te krijgen en hoeveel moeite heeft hij moeten doen om uit de handen van de politie te blijven en vervolgens om het geld uit te geven? Gezien het rendement op hun investering hadden deze ontvoerders een waardeloos slachtoffer gekozen.

Hoeveel cash kon ik vrijmaken? Twee miljoen? Drie misschien, als ik een paar maanden de tijd zou krijgen. Hooguit een paar ton als ik maar een paar dagen van ze kreeg. Een serieuze kidnapper doet daarvoor niet al die moeite; we hadden dus te maken met amateurs. Ik glimlachte, ik was een betere zakenman dan mijn tegenstanders en ik voelde mijn kracht terugkomen.

‘Wat zit je nou te grijnzen’, zei Elles. ‘Besef je wel wat er aan de hand is?’

Ik legde haar mijn theorie over de kidnappers uit: ‘Amateurs. Iemand die voor een schijntje dertig jaar cel riskeert, loopt snel tegen de lamp. Let op, dit zijn locals, morgen of overmorgen is Sanne bij ons terug.’

‘En als het ze niet om geld te doen is?’ reageerde Elles. ‘Als het nu eens helemaal ergens anders over gaat? Niet alles gaat over geld, meneer de zakenman. Liefde, geluk, heeft dat met geld te maken?’ zei ze, fel opeens en met overslaande stem. Haar ongerustheid ging nu blijkbaar over in boosheid en ik was daarvan de dupe.

Elles huilde zoals ik haar nooit eerder had zien huilen. Ze zat rechtop op haar stoel aan de tafel, haar handen gevouwen in haar schoot, als een misdienaar in de kerk. Ze hield een trui vast van Sanne, de mouwen hingen tot op de grond. Haar hoofd was voorovergevallen, ze was stil en haar lichaam schokte. Geen geluid, geen tranen.

‘Stop alsjeblieft met huilen’, zei ik tegen haar. Ik legde mijn arm om haar heen, maar die duwde ze weg. ‘We moeten bij onze positieven blijven’, ging ik verder. ‘We zijn allebei bezorgd, maar door te huilen vinden we Sanne niet. En als de kidnappers contact met ons opnemen, moeten we helder zijn en zo goed mogelijk voorbereid. Hun volgende actie kan al veel informatie geven over hun identiteit.’

‘Wil je me vasthouden?’ vroeg Elles. ‘Alleen maar even vasthouden?’ Ze huilde. ‘Ik moet de hele tijd aan Sanne denken. Waar zou ze zijn? Hoe zou het met haar gaan?’

Ik deed wat me gevraagd werd en hield haar vast. Ik wilde niet aan Sanne denken, ik kon niet accepteren dat ik niets kon doen. Als de situatie erom vraagt, moet je initiatief tonen. Doen, op je instincten vertrouwen. Op je voorvoeten lopen en op je adem letten. Maar niet denken.

Elles was op bed gaan liggen. Ik bracht haar thee en kon me er niet toe zetten ook te gaan liggen en te wachten. Zolang er iets gedaan kon worden wilde ik door, al was er maar de kleinste kans dat het iets kon opleveren.

Ik liep naar mijn werkkamer, de grootste kamer van het huis. Die lag aan de achterkant en door het raam kon je de bergtoppen in de verte zien liggen. Volgens de makelaar lag op het hoogste punt het hele jaar sneeuw, maar daar was nu niets van te zien. Er stonden twee elektrisch in hoogte verstelbare bureaus in de kamer, enkele ladeblokken, een laptop, een pc en een doos met kantoorbenodigdheden. Een conferentietafel had ik er niet, omdat ik er meestal alleen zou gaan werken. Elles had mijn idee verworpen om collega’s of klanten in Frankrijk uit te nodigen als we er langere tijd zouden blijven. Het huis zou een ideale war room kunnen zijn als er een keer een echt grote deal rondgemaakt moest worden, maar Elles hield voet bij stuk. Ik deed de doos met kantoorspullen open en vond direct wat ik zocht.

Ik liep terug naar Elles en gooide haar enkele pakjes post-its toe. ‘We moeten onze gedachten ordenen om te bepalen wat we nu moeten doen’, zei ik. ‘Onze intuïtie moet vorm krijgen. Op de gele papiertjes schrijven we mogelijke daders. Op de groene schrijven we motieven en op de blauwe schrijven we alles wat de daders als volgende stap zouden kunnen uitvoeren. Dat doen we allebei zonder te overleggen met elkaar en daarna gaan we onze aantekeningen vergelijken.’

‘Wat heeft dit te betekenen?’ vroeg Elles, die nu niet meer huilde, waardoor ik me ook opgeluchter voelde. ‘Wat wil je precies bereiken?’

‘Oké, ik leg het gewoon nog een keer uit’, antwoordde ik. ‘Als we een aantal mogelijke daders in gedachten nemen en los daarvan motieven en vervolgscenario’s, dan hebben we een begin. Vervolgens leggen we verbanden tussen daders en handelwijzen. Dan kunnen we op basis van hun gedrag mogelijk verklaren wie het zijn, we kunnen ze een stap voor zijn. Stel dat de daders amateurs zijn, dan heb je kans dat ze gewoon opbellen en om geld vragen. Terwijl een professional eerst een levensteken zou geven en veel voorzichtiger zou communiceren. En als het een vijand is die om wat voor reden dan ook pissed off is en ergens wraak voor wil, dan zou die misschien …’

Ik pauzeerde, Elles keek me met open mond aan.

‘Maar ik vul te veel in’, ging ik verder. ‘Het is belangrijk dat je hier blanco en onbevooroordeeld aan begint en we onze aantekeningen daarna pas vergelijken. Ik stel voor dat we nu eerst tien minuten gaan schrijven.’

‘We drinken nog een kop thee en anders ga ik slapen’, zei Elles. Ze gooide het post-it-pakketje met het cellofaan er nog om op tafel, waar het aan de andere kant weer vanaf schoof.

Ik keek op de klok, het was pas negen uur. Ze liep naar de badkamer, slikte een halve slaappil en poetste haar tanden.

‘Ik vind dat echt heel erg onverstandig’, zei ik tegen haar. ‘Stel dat de ontvoerders contact opnemen en jij slaapt? Stel dat we iets moeten doen waarbij we allebei nodig zijn?’