HERMES TRISMEGISTOS

VERMANING

VAN DE ZIEL

CRYSTALSERIE I

Herdruk 2017

ROZEKRUIS PERS – HAARLEM – NEDERLAND

www.rozekruispers.com

Colofon

Tweede druk 2017

Eerste druk 1993

Papieren uitgave ISBN 9789067321068

Electronische uitgave ISBN 9789067326384

Rozekruis Pers
Bakenessergracht 5
2011 JS Haarlem
(023) 532 38 52

info@rozekruispers.com
www.rozekruispers.com

Wat is waarheid?

Ziet dit kristal: hoe het ene licht zich in twaalf vlakken openbaart, ja in viermaal twaalf, en ieder vlak weerkaatst één straal licht, en de een beschouwt één vlak en een ander een ander vlak, maar het is toch het éne kristal en het éne licht dat in alle schijnt.

Het Evangelie van de Heilige Twaalven

Woord vooraf

Onder de oude geschriften die getuigen van de bemoeienis van de krachten van het licht met de mens kan men de teksten rekenen die toegeschreven worden aan Hermes Trismegistos, Hermes, de drievoudig Machtige. Deze werkzaamheid van het licht was en is voor de mens die er begrip voor heeft een grote schat. Vandaar dat wij de zorgzaamheid en de grote ijver kunnen begrijpen waarmee dit alles in de loop der eeuwen op schrift gesteld werd. Dit op schrift stellen was en is altijd een subjectieve ervaring en is afhankelijk van het bevattingsvermogen van de mens die dit werk verricht.

Wie Hermes Trismegistos was kunnen wij lezen in de beschouwingen die door Jan van Rijckenborgh in zijn vierdelige werk De Egyptische Oergnosis en haar roep in het eeuwige nu¹ Uitgave Rozekruis Pers, Haarlem 1974-1991 gewijd werden aan het Corpus Hermeticum, een uit de oudheid stammende verzameling van in het Grieks geschreven verhandelingen die aan Hermes toegeschreven werden. Wie zich in deze werken verdiept zal er ongetwijfeld door getroffen worden en ook zien hoe deze geschriften een lichtend spoor in de tijd hebben nagelaten.

Een van de vele geschriften die men aan Hermes Trismegistos heeft toegeschreven is een klassieke Arabische tekst die in de 19e eeuw in het Latijn vertaald werd onder de titel De Castigatione Animae, Vermaning van de ziel (Hermetis Trismegisti qui apud Arabes fertur De Castigatione Animae Libellum edidit latine vertit adnotationibus illustravit Otto Bardenhewer, Bonn, 1873). Van dit Arabische geschrift zijn tot dusver zeven manuscripten bekend geworden, die echter niet overal gelijkluidend zijn en waarvan er slechts drie de volledige tekst bevatten. Men vindt er zowel sporen van christenen in als van moslims, hetgeen erop zou kunnen wijzen dat deze tekst bij beide groeperingen in gebruik was. Dit verklaart wellicht ook enkele passages waarbij een hedendaagse lezer een vraagteken zal plaatsen.

Deze verhandeling is niet vervat in het bovengenoemde Corpus Hermeticum. Daarom leek het ons van belang ook de inhoud van dit verheven geschrift – waarin diepzinnige beschouwingen over het wezen van de ziel te vinden zijn – voor de Nederlandse lezer toegankelijk te maken.

Onze Nederlandse tekst is een vrije bewerking van de Engelse vertaling die door Walter Scott op basis van de bovengenoemde Latijnse tekst van Bardenhewer opgenomen werd in zijn uitgave van het Corpus Hermeticum (Hermetica. The Ancient Greek and Latin Writings Which Contain Religious or Philosophic Teachings Ascribed to Hermes Trismegistos. Oxford, 1924-1936, Vol. IV, Testimonia, Ed. A.S. Ferguson). Ook is een wat oudere Duitse vertaling geraadpleegd die in de vorige eeuw werd uitgegeven door H.L. Fleischer (Hermes Trismegistos, An die menschliche Seele. Leipzig, 1870). Fleischer beschikte echter alleen over een manuscript dat slechts de eerste helft van de verhandeling bevatte.

Rozekruis Pers

Inleiding

In de naam van God, de behoeder van het Al, begin ik, met Gods hulp, een verhandeling over te schrijven van de hooggeëerde filosoof Hermes Trismegistos, waarin de ziel geroepen wordt zich af te wenden van de dingen beneden en aangespoord wordt zich naar boven te richten, naar de wereld die haar eigen is. Door deze verhandeling wordt de ziel behoed verder af te zakken in de wereld der tegenstellingen, een wereld die vreemd is aan haar oorsprong. Het is noodzakelijk zich op deze dingen te bezinnen, opdat men de oorsprong kan naderen en kan opgaan in Hem, de Schepper.

Hoofdstuk een

Ik zal, o ziel, eeuwige beginselen voor u plaatsen. Integreer ze in uw wezen, zodat ze u tot eigendom worden en ge evenzo van de waarheid doordrongen wordt als ge nu overtuigd zijt dat vuur de dingen verbrandt en van nature heet en droog is; dat water de dorst lest en van nature koud en nat is.

Indien sommige dingen u wat duister schijnen, moet ge tot uzelf inkeren, in uw geweten, zodat ge uw vermogens vrijwaart van tegenstelling en verwarring. Dan zult ge tot innerlijk schouwen gevoerd worden, door middel van uiterlijke dingen. Zoals iemand die naar een schilderij kijkt en daaruit het bestaan van de schilder afleidt, door het lijnenspel in het schilderij de bewegende hand van de schilder ziet, bewogen in de bezieling van de maker, zo krijgt de beschouwer deel aan de idee van de Schepper.

Zo is het met alles, o ziel. Als de maker niet rechtstreeks zichtbaar is, kunnen wij hem benaderen door middel van zijn werken. Zo kunnen wij ons ook bezinnen op de Schepper van het Al, door zijn werken, en op de werken van het noodlot.

Ik vraag u, o ziel, bezin u op alles, of het nu waargenomen wordt door het denken of door het gevoel. En weet dat het waarlijk existerende, de eerste oorzaak, het volle licht, u de mogelijkheid schenkt de innerlijke aard der dingen en hun subtiele verschillen te kennen. Kortom, de Gnosis.

Alle dingen zijn in verhouding tot Hem afzonderlijk, maar zij zijn geen deel van Hem. Hij echter is het universele, niet de som van alles. Denk hierover na, o ziel, en bevrijd u van de onreinheid in de natuur. Wees nederig en verlang naar Hem, de bron en Vader van het goede, de wortel en Schepper van het denkvermogen, de schenker van leven en wijsheid. Hij die alleen goedheid en genade is, opdat ge deel zult krijgen aan het leven, en geluk en zaligheid zult smaken.

De oorzaak, de Schepper en fundeerder van het universum – gezegend bovenal en geheiligd zijn zijn namen – heeft u, o ziel, uit het niets voortgebracht en u het beek beeldende vermogen door de gedachte geschonken. Dit vermogen bestaat hierin dat ge de dingen kunt schouwen zoals de Schepper ze werkelijk geschapen heeft. Maar gij vormt de dingen die behoren tot de denkwereld, waarvan de werkelijke idee voor u verborgen is, hen vormende uit de wereld die gij ziet. Vorm uit vorm.

Ge wordt tot kennis gebracht via het beeld dat door het stempel in de was is afgedrukt, via het beeld zoals het is op het stempel, erin gegraveerd door de maker van het stempel. Zo wordt ge tot herkenning gebracht van de ware vorm zoals die bestond in de bezieling van hem die het stempel graveerde. Anders gezegd, ge leert de beweging van het water kennen door de rimpels, nagelaten in de modder en het zand. Geloof mij, het is waar wat ik voor u plaatste en weet dat alle vormen en beelden die ge met uw lichamelijke ogen ziet in de wereld der dingen die komen en gaan, slechts gelijkenissen en afdrukken zijn van de ideeën die waarlijk onveranderlijk en onvergankelijk leven bezitten.

Dat wat in de Geest is, kan alleen door het geestesoog worden gezien. Hij die in de Geest is, in het ware leven, en een lichaam heeft, moet in zichzelf bevestigen dat dit een altijddurende werkelijkheid is.

De mens vormt van zichzelf een beeld in de materie; hij ziet zichzelf door zijn eigen ideeën en afdrukken. Hij heeft er welbehagen en genoegen in. Hij ziet de liefde in zichzelf; in zichzelf is er vreugde en welbehagen. En dit is een geluk dat werkelijk is, onvergankelijk en eeuwigdurend.

Zoek, o ziel, werkelijk inzicht door het bestaan der dingen en hun essentie te leren begrijpen, maar negeer hun kwantiteit en kwaliteit. Het bestaan der dingen en hun essentie is eenvoudig en de ziel kan dit onmiddellijk, zonder middelaar, begrijpen, maar hun kwantiteit en kwaliteit is veelvoudig en begrensd door ruimte en tijd.

En weet, o ziel, dat het onmogelijk is enig inzicht te verwerven in de wereld der veelvoudigheid. En in deze wereld kunt ge niet blijven, ge kunt er niets van meenemen.

Inzicht is de eigenheid van de ziel. Inzicht is gescheiden van de uiterlijke dingen. Grijp dan de kennis van de eenvoud en verlaat de veelvormigheid.

Van de kosmische elementen, o ziel, is de aarde het zwaarst, het zet zich vast, lager dan andere dingen. De verdichting is groot. Het is grof, dicht, dik, star. Het is verstoken van licht en leven, dat wil zeggen, van zelfwerkzaamheid.

Daarna komt het element water, dat ijler en zuiverder is dan aarde en hoger staat dan aarde. Het houdt meer levensmogelijkheid in zich.

Vervolgens komt het element lucht, dat ijler is dan water en meer licht en leven bevat.

Dan komt het element vuur, het ijlste der vier elementen en het meest levensmogelijkheid bevattend.

Na het vuur komt het element van het hemellichaam, dat in zich het zuiverste van de vier lagere elementen bevat. Het is van bijzondere uitnemendheid: allereerst omdat het zeer ijl van substantie is, overvloedig aan levensmogelijkheid, zeer schoon geordend en gerangschikt, dicht bij het leven staat en bij het volmaakte, dat deel heeft aan de geest; ten tweede, omdat het de vorm bezit die van alle vormen de schoonste, de meest volmaakte en de meest symmetrische is: de vorm van een hemellichaam of bol; ten derde, omdat alles wat erdoor omsloten wordt, diezelfde vorm in zich draagt, bolvorm in bolvorm, opeenvolgend naar omlaag, tot en met de aardebol.

Na en boven het element van het hemellichaam, dat het hoogste is van de vijf elementen, volgt in opgaande lijn de substantie van de ziel.

De ziel is zuiver en schittert van licht. Zij geeft aan de hemellichamen een harmonische beweging. De ziel is ijler dan alles wat zij omsluit, lichamen en elementen.