Inhoudsopgave

Colofon

Introductie

I Het symposion als voedsel voor de ziel

II De ontdekking van het ongeschonden Lichaam van Hermes

III De voltooiing van de Renaissance in het nu

Noten

Ficino
Brug naar
de hermetische gnosis

Symposion van het
Lectorium Rosicrucianum
Internationale School van het Gouden Rozenkruis

Colofon

In de Symposionreeks verschijnen de teksten van symposia die jaarlijks gehouden worden door het Lectorium Rosicrucianum, de Internationale school van het Gouden Rozenkruis, op het conferentieoord Renova te Bilthoven.

Hierin worden teksten behandeld van schrijvers die een belangrijke schakel vormen in de keten van het metafysisch denken. Deze gouden keten heeft de mensheid altijd begeleid en geïnspireerd. Figuren als Baruch de Spinoza, Marsilio Ficino, Jacob Boehme en Paracelsus kunnen ertoe gerekend worden.

De visie die allen geven op wereld en mensheid komt tot uitdrukking in een kernzin van Hermes Trismegistos: 'De mens is een groot wonder, o Asclepios'.* Dit grote wonder werd door alle tijden heen in filosofische scholen en geestesscholen onderwezen, opdat de mens de weg zou gaan tot verwerkelijking van de onsterfelijke Geest-zielemens.

Vanuit de klassieke wereld is het hermetisch en christelijk denken tot een synthese gevoerd waarmee een nieuw levensperspectief voor de westerse mens is geopend. De figuren uit de Symposionreeks getuigen allen van dit levensperspectief.

Reeds verschenen in deze reeks:

Spinoza 1998

Ficino 1999

Boehme 2000

Paracelsus 2001

ISBN papieren versie 9789067322508

ISBN electronische versie 9789067326452

© 2015 Rozekruis Pers – Haarlem

Van Ficino is verschenen bij de Rozekruis Pers:

De brieven van Marsilio Ficino, deel 1, 2e druk 1999

Geef vrijelijk wat vrijelijk ontvangen is. Brieven deel 2, 1996.

* Zie J. van Rijckenborgh, De Egyptische Oergnosis en haar roep in het eeuwige nu, opnieuw verklaard aan de hand van de Tabula Smaragdina en het Corpus Hermeticum van Hermes Trismegistos. 4 delen, Rozekruis Pers Haarlem.

Introductie

Dit jaar, het jaar 1999...., is het vijfhonderd jaar geleden dat het bezielende en inspirerende middelpunt van de vermaarde Platoonse Academia te Florence, de filosoof Marsilio Ficino, overleed. Terecht wordt hij beschouwd als een sleutelfiguur in de omwenteling van het westerse denken en bewustzijn naar een nieuwe tijd, een omwenteling die wordt omschreven als een nieuwe dageraad, de Renaissance van Europa.

In Ficino mag worden gezien de mens die door de kracht van zijn intellect en zuivere spiritualiteit een buitengewoon belangrijke impuls gaf tot de uiteindelijke synthese van het wezenlijke en oorspronkelijke Christendom en het klassieke en Hermetische gedachtegoed waarvan de 'driemaal grote Hermes Tresmegistos' ongetwijfeld de grondlegger is. Een synthese die later verder werd uitgewerkt en door de klassieke Rozenkruisers werd verwoord in de kernzin 'De mens is een microkosmos'.

Het is de Internationale School van het Gouden Rozenkruis een grote vreugde om in deze bijzondere tijd, waarin, aan het begin van de Aquarius-era, de concrete verwerkelijking van deze synthese zich in daad en waarheid doorzet, eer te mogen betonen aan Ficino, die de menselijke waardigheid, liefde en vriendschap in waarachtige zin, in het centrum van zijn filosofische en spirituele arbeid en gerichtheid plaatste.

«In onze pogingen God te leren kennen, beperken wij Hem tot de omvang en het begrip van onze geest, maar door Hem lief te hebben breiden we onze geest uit tot de oneindigheid van zijn goddelijke Goedheid».

I

Het symposion als voedsel voor de ziel

Omdat veel mensen God vuriger kunnen liefhebben dan Hem werkelijk kennen, is de weg der Liefde veiliger voor de mensheid en meer geschikt voor het oneindig goede, dat zichzelf aan zoveel mogelijk mensen wil wegschenken.

Paul Oskar Kristeller, de grote Ficino-kenner, en degene die Ficino als het ware voor ons, nageslacht, weer toegankelijk heeft gemaakt, vertelde in 1987 op een symposium in Figline, het geboorteplaatsje van Ficino, van welk een eminent belang Marsilio Ficino is geweest. Het was frappant dat hij dat niet beperkte tot diens invloed op het denken van Europa, maar ook doelde op Ficino persoonlijk, als mens en als wetenschapper. "Ficino's grootste betekenis ligt in het feit dat hij een belangrijke schakel is in de gouden keten die de traditie vormt van het metafysisch denken, die voert van de Pre-sokratici en Plato tot Kant, Hegel, en verder. In mijn lange carrière als wetenschapper, en vaak dwars door uiterst moeilijke, soms zelfs rampzalige tijden heen, is dit voor mij een rots van intellectuele en morele steun geweest, waaraan ik meer had dan aan de vele wisselende en aan de mode onderhevige theorieën van mijn collega-wetenschappers."

Vandaag willen wij onderzoeken wat de waarde is van deze grote denker, deze man die wij al eens eerder hebben omschreven als 'een mens met een diamanten verstand en de ziel van een engel'. En terwijl wij het vergrootglas op deze kleine gestalte laten vallen, zien wij onmiddellijk dat Ficino zelf, in zijn tijd, in zijn unieke omgeving als een katalysator, als een vergrootglas heeft gewerkt.

Die omgeving was het Florence van de vijftiende eeuw. Het Florence dat op allerlei manieren getekend is door het wel en wee der illustere de' Medici. Welk een associaties roept dat bij ons, westerlingen aan het einde van de twintigste eeuw niet allemaal op! En tegelijkertijd: hoezeer is onze blik niet vertroebeld:

door de eeuwen kerk- en denkgeschiedenis die tussen toen en nu liggen;

door het denken van de Verlichting, dat in zeker zin een tegenpool van Ficino's nieuwe Platonisme is,

door de romantiek, denk aan Rilke, denk aan de Pre-rafaëllieten, die de puurheid van de vijftiende eeuw trachtten in het 'gevoel' te verstaan;

denk aan onze eigen, ver doorgevoerde mentale benadering van schoonheid, en waarheid, en het leven in het algemeen.

In de vijftiende eeuw was de zeer rijke maar ook zeer kleinschalige samenleving in Noord-Italië een van de belangrijkste kernen van heel het intellectuele en spirituele beweeg van die periode. En de weer ontloken bloem van de Renaissance, de Rinascimento bloeide in Florence; haar kroon, haar kelkblaadjes werden gevormd door een betrekkelijk kleine kern van zeer begaafde mensen. In de omgeving van de de' Medici zijn dat misschien een kleine honderd tot honderdvijftig invloedrijke persoonlijkheden geweest, die een enorme bewustzijnsverandering teweeg brachten, en die Europa stevig en definitief wakker schudden uit de lange slaap van de donkere Middeleeuwen.