Onbegrensd

Tamara Breugem - Vermeire

Ekklesia

ISBN 978 90 755698 7 2

© Ekklesia, 2020; 2e druk 2022

Foto omslag: Cakes$ (A Little Girl Climbing over Barbed Wire Fence, originele muurschildering is geschilderd in AIDA vluchtelingenkamp, West Bank, Palestina)

Omslagontwerp en opmaak: Keyvan Firoozi

Dit boek berust op fictie. Namen, personages en enige vergelijking met personen levend of dood berust op louter toeval. De personages en gebeurtenissen komen voort uit de verbeelding van de auteur.

Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotodruk, elektronisch of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

‘‘Alles dan wat u wilt dat de mensen u doen, doet u hun ook zo.’’

Mattheüs 7:12 (HSV)

Proloog

Ruim 1 jaar eerder.

Ik heb de televisie aangezet. Voor de vorm. Zodat het lijkt alsof ik iets aan het doen ben.

Iets anders dan aan haar denken.

Mijn gedachten gaan eindeloos dezelfde cirkel rond.

Routineus ga ik de dagen door. Ik sta op, ik eet, ik ga naar mijn werk. Ik doe wat ik moet doen, wat er van me verwacht wordt. Maar als
‘s avonds het programma is afgewerkt, dan komt de mist van verdriet. Hij trekt op, van de grond omhoog, begint bij mijn tenen en kruipt omhoog, totdat hij me volledig omsluit.

Langzaam lijkt de grond onder mijn voeten weg te zakken.

De opdrachten zijn uitgevoerd, de lijstjes zijn weggewerkt, aan alle verwachtingen is voldaan. Er is geen houvast meer. En ik val, ik val de diepte in, het zwart tegemoet.

De stem van de nieuwslezer schalt uit de tv. Ik probeer de stem vast te pakken, mijn gedachten eromheen te wikkelen. Omhoog uit het zwart, mijn aandacht op iets anders gericht dan op de leegte. Op het niets dat me verzwelgt.

Tweeënveertig vluchtelingen, onder wie een pasgeboren baby, zijn vannacht verdronken in de Egeïsche zee. Het meisje, dat pas enkele dagen oud was, spoelde aan op een strand in Turkije.

Ik kijk naar de nieuwslezer op het beeldscherm. Hij zwijgt nu en blikt neutraal terug, onverschillig haast. Hij leest slechts op, verslaat de dag, zonder emotie.

Een pasgeboren baby. Een meisje. Levenloos aangespoeld.

Het beeld vult zich met de blauwe zee, waar twee opvarenden van een vissersboot turen naar de restanten van wat ooit een bootje geweest moet zijn. De zon schijnt stralend, verloochent het offer dat zojuist gebracht is.

Ik blijf naar het beeldscherm staren, maar het volgende nieuwsitem heeft zich al aangediend.

Dit meisje leefde. Ze mocht er zijn. Iemand heeft haar op de wereld gezet en haar in haar armen gekoesterd. Slechts enkele dagen oud. Wreed weggerukt uit het leven, dat ze pas net begonnen was.

Geen toekomst, geen dromen, geen plannen meer.

Wie geeft er om haar? Wie kan het iets schelen?

Dit leven is verloren. Net als van het meisje dat er niet mocht zijn.

Ik wil niet wegkijken. Alleen maar met mezelf bezig zijn.

Wat als ik een verschil zou kunnen maken? Iets voor een ander zou kunnen betekenen?

Voor een jong leven als van dit kleine meisje.

Ergens in mijn hoofd, vol van gedachten die elke dag hetzelfde patroon volgen, wordt er iets aan de kant geschoven. Er verspringt iets, er wordt een tandje gemist. Een klein hoekje, een beetje ruimte.

Voor het verdriet van een ander, de tragedie van een derde, voor iets buiten mijzelf.

Hoofdstuk 1

Met mijn armen vol spullen loop ik het kantoorgebouw uit. Ik voel me licht en vrij. Zojuist heb ik afscheid genomen van de plek waar ik de afgelopen twee jaar elke doordeweekse dag heb doorgebracht. Ik voel geen spijt of gemis, alleen een enorme opluchting. Wat een heerlijk gevoel om deze deur achter me dicht te trekken. Figuurlijk dan, want met mijn handen vol afscheidscadeaus kan ik dat niet letterlijk doen.

Terwijl ik de cadeaus in mijn fietskratje laad, denk ik terug aan hoe ik ben begonnen als stagiair, twee jaar geleden. Voor de opleiding Global Marketing & Sales zocht ik een stageplek waar ik onderzoek kon doen naar de vraag hoe non-profit organisaties effectieve marketingcampagnes kunnen voeren. Ik dacht aan grote organisaties als Amnesty International of Save the Children, waar ik mijn stage graag wilde uitvoeren. Ik had tientallen organisaties aangeschreven. De meeste hadden best positief tegenover mijn onderzoeksvoorstel gestaan, maar geen enkele organisatie had de tijd of ruimte om een stagiair te begeleiden. Ik was de wanhoop nabij geweest, want de startdatum van de geplande stage naderde met rasse schreden. Toen had ik me Pros Marketing Consultancy herinnerd. Een jaar daarvoor had ik de hele zomer in het callcenter gewerkt om wat bij te verdienen. Nadat ik mijn voormalige leidinggevende had benaderd, bleek hij wel interesse te hebben in een goedkope kracht en hij had de mogelijkheid om een stagiair te begeleiden.

Alleen hadden de non-profit organisaties in het klantenbestand bestaan uit woningcorporaties, niet echt de doelgroep die ik voor ogen had gehad, maar ik kon tenminste aan de slag om de vereiste studiepunten binnen te halen. Een half jaar later was de stage afgerond en daarmee had ik ook mijn diploma gehaald. Het was niet de inhoud van het werk, het verwerken van de klanttevredenheidsonderzoeken tot dikke rapportages, dat me verleid had het arbeidscontract dat Pros me aanbood aan te nemen. Het was meer de sfeer geweest en het gemak. De gemiddelde leeftijd bij Pros ligt rond de dertig en hoewel er hard gewerkt wordt, is er ook veel gelegenheid voor plezier maken; gezellige gezamenlijke lunches, de vrijdagmiddagborrel en natuurlijk het jaarlijkse weekendje weg naar het buitenland. Ik was met enkele collega’s bevriend geraakt. En dan was er nog de praktische kant, het bedrijf was goed aan te fietsen vanaf mijn huisje in Rotterdam-Noord.

Maar nu heb ik er dan toch een punt achter gezet. Tegen mijn moeder heb ik gezegd dat het bedrijf me geen vast contract had willen aanbieden, vanwege de economische situatie. Ik durf haar niet te vertellen dat ik zelf het contract, dat ik wel degelijk aangeboden heb gekregen, heb afgewezen. Het idee om dat te doen is pas de laatste tijd ontstaan. Het heeft alles te maken met de documentaire over de situatie in de vluchtelingenkampen in Griekenland die ik kort geleden heb gezien. Het voelt alsof de documentaire me wakker heeft geschud en de stoflaag van de afgelopen maanden – jaren haast – die over mijn idealen en goede voornemens was komen te liggen, heeft weggeblazen.

Ik duw mijn fiets de fietsenstalling uit en fiets het bedrijventerrein af. Er staat een frisse wind, maar ik trap stevig door, de kou zal me niet deren. Ik voel me best een beetje trots dat ik deze stap nu werkelijk gezet heb. Het voelt als zwemmen tegen de stroom in. Ik had het allemaal zo goed voor elkaar, diploma op zak, een leuk huisje in de stad, een leuke baan met gezellige collega’s, allerlei activiteiten om mijn vrije tijd mee te vullen. Pas nadat ik de documentaire had gezien, heb ik me gerealiseerd hoe leeg het eigenlijk allemaal is en hoe makkelijk ik in dit leven gerold ben. Nou ja, dat is niet helemaal waar natuurlijk. Het is nu meer dan anderhalf jaar geleden dat mijn leven opeens op scherp stond. Ik heb toen een heel bewuste keuze gemaakt om me te begraven in het vertrouwde leven dat ik opgebouwd had. Vooral geen veranderingen. Ik ril, ondanks dat ik licht zweet door het fietsen. Vooruit kijken, niet achteruit, er wacht een groot avontuur!

“En ben je er klaar voor om drie maanden naar Lesbos te gaan, Petra?” vraagt Lydia.

Ik grinnik. “Geen idee eigenlijk, hoe bereid je je op zoiets voor?”

Zoals vaak op vrijdagavond eten Lydia en ik samen. Vanwege de wisselende diensten die Lydia als verloskundige heeft kunnen we niet elke vrijdag afspreken, maar als Lydia niet hoeft te werken eten we samen. Zelfs als ze achterwacht heeft, waagt Lydia het erop. Binnen tien minuten kan ze in Vlaardingen zijn, een acceptabele tijd, hoewel ik me kan voorstellen dat alle vertraging in haar aankomst door een vrouw die op het punt staat te bevallen, niet gewaardeerd wordt. Het is ook al een paar keer voorgekomen dat ik uiteindelijk alleen aan tafel zat, omdat Lydia weggeroepen werd. Maar dat risico neem ik op de koop toe. Lydia en ik hebben elkaar in onze studententijd leren kennen, op de studentenvereniging waar we beiden lid van waren. Het was liefde op het eerste gezicht, zoals we vaak zeggen. We hadden direct een klik en tijdens de eerste jaren van onze vriendschap waren we onafscheidelijk. Inmiddels zien we elkaar niet meer zo heel erg veel, omdat we allebei ons werk hebben. Maar de vrijdagavonden samen zijn heilig, op die avond zullen we nooit een andere afspraak plannen.

“Weet je, Lyd, op het werk waren ze allemaal heel vriendelijk en beleefd geïnteresseerd, maar ik geloof niet dat er ook maar iemand begreep waarom ik een vaste aanstelling heb afgewezen om vluchtelingen te gaan helpen. Ik merk dat ik wat terughoudend ben om er uitgebreid over te praten, omdat ik niet zo goed weet hoe ik op hun opmerkingen moet reageren. Ik bedoel, de eerste reactie is meestal wel positief, iets in de strekking van ‘oh, wat goed dat je dat gaat doen’, maar daarna komen de opmerkingen als ‘maar is het daar niet gevaarlijk dan’ of ‘wat kun jij daar dan precies betekenen’. De grootste dooddoener vind ik: ‘maar er zitten daar ook heel veel mensen die er helemaal niet horen te zitten.’ Het is niet dat ik hun reacties niet begrijp, ik moet bekennen dat ik dat zelf ook allemaal wel eens gedacht heb. Maar wat kan ik ermee? Het is moeilijk om uit te leggen waarom ik wil gaan, waarom ik vind dat ik dit moet doen!”

“Maar, waarom vind je dat dan?”

“Kom op, Lydia, begin jij nou ook al!” lach ik.

“Grapje”, zegt Lydia. “Maar ik denk wel dat het goed is als je onder woorden probeert te brengen wat je motivatie is. Ik denk dat heel veel mensen nog nooit serieus over vluchtelingen in de kampen in Griekenland hebben nagedacht. Misschien een paar jaar geleden, toen de vluchtelingenstroom continu in het nieuws was en als een crisis werd bestempeld. Maar inmiddels is dat naar de achtergrond verdreven en mensen houden zich er niet mee bezig. Als jij kunt uitleggen waarom jij het belangrijk vindt om te gaan, dan zet je anderen misschien ook aan het denken. Ze zullen niet allemaal zo idioot zijn als jij, om alles te laten vallen en te vertrekken om te gaan helpen”, lacht Lydia. “Maar wat morele of wie weet financiële steun zou mooi zijn.”

“Ja, dat is waar”, zucht ik. Ondertussen schep ik twee borden vol met de risotto die ik heb gemaakt. “Misschien kan ik dan beginnen bij mijn ouders, die zien het volgens mij helemaal niet zitten dat ik ga.”

We lopen naar de woonkamer en ik zet de borden op tafel, dan loop ik terug naar de keuken om de wijn uit de koelkast te pakken.

“En nu gaan we het over iets anders hebben”, zeg ik, terwijl ik de twee glazen inschenk.

“Hoe was je date met die jongen?”

Lydia rolt met haar ogen. “Verschrikkelijk! We hadden afgesproken om in de Broekpolder te gaan wandelen. En geloof me, het was nog saaier dan dat het klinkt. Als ik hem een vraag stelde, gaf hij met een paar woorden antwoord en stopte daarna met praten. Er vielen steeds van die pijnlijke stiltes. Omdat ik zenuwachtig werd van die stiltes, heb ik eindeloos vragen op hem afgevuurd. Ik weet nu dat hij vroeger autocoureur wilde worden en dat hij altijd nog eens naar de Borobudur in Indonesië wil. Hij stelde geen enkele vraag terug! En aan het einde zei hij: ‘Ik vond het echt leuk om je te leren kennen.’”

Lydia’s stem schiet omhoog: “Hij weet niets van mij!”

Ik lach. “En heb je hem al laten weten dat je geen interesse meer hebt?”

Lydia zucht. “Nee, ik hoopte eigenlijk dat hij het vanzelf wel zou begrijpen als ik niets meer van me liet horen. Ik geloof niet dat het werkt, want hij blijft me appen. Je zou denken dat ik er inmiddels wel bedreven in zou zijn, maar dat afwijzen blijf ik wel echt een dingetje vinden.”

We nemen beiden een paar happen van onze maaltijd.

“En jij?” vraagt Lydia, terwijl haar vork in de lucht hangt. “Ben jij er niet weer aan toe om te gaan daten, het is nu al zo lang geleden.”

Hoewel ik de vraag had kunnen zien aankomen, schrik ik er toch van. Warmte trekt omhoog van mijn nek naar mijn gezicht. Snel neem ik een slok van mijn wijn. Juist op het moment dat ik antwoord wil geven, vult de ringtone van Lydia’s telefoon de kamer. Gered door de bel. Vanavond ben ik opgelucht dat Lydia wordt weggeroepen en ik de avond in mijn eentje moet afsluiten.

Hoofdstuk 2

Met mijn OV-pas in mijn hand loop ik de trap af naar beneden. Halverwege de stationshal houd ik de pas voor de scanner en loop door de reeds geopende poortjes. Als ik het station uitgelopen ben, haal ik mijn telefoon uit mijn zak en open Google Maps. Ik heb afgesproken bij Lunchroom ‘De Overkant’, wat op loopafstand van station Hollands Spoor moet zijn. Het is acht minuten lopen, zie ik en de route is rechttoe rechtaan, kan niet missen. Ik kijk op mijn horloge, het is tien voor één, ik kom perfect op tijd.

Ik zie door de ramen dat er best een aantal mensen aan de tafeltjes in de lunchroom zit. Ik duw de deur open en sla het gordijn weg dat de kou van buiten moet tegenhouden. Ik speur de kleine ruimte rond. Hoe herken je iemand die je nog nooit ontmoet hebt? Ik word hier altijd een beetje nerveus van. Aan elk bezet tafeltje zit meer dan één persoon, niemand heeft oog voor de deur of voor wie er net is binnengestapt. Dan ben ik dus de eerste, concludeer ik en ik kijk de ruimte nu rond om te zien of er ergens nog een leeg tafeltje is.

Tussen twee andere tafeltjes in, halverwege de ruimte, is nog een leeg plekje. Ik schuif op de bank langs de muur, zodat ik zicht heb op het raam en de deur. Ik haal mijn telefoon uit mijn zak en leg die voor me op tafel, ondertussen bestudeer ik de muurschildering.

Een medewerker van de bediening komt mijn bestelling opnemen. Ik geef aan dat ik nog niet wil bestellen, omdat ik op iemand wacht.

Ik druk op het knopje van mijn telefoon en het display licht op. Ik heb een ongelezen bericht, zie ik nu. Verstuurd om 12.56 uur: Petra, het spijt me, ik ben de tijd helemaal vergeten. Ik vertrek nu direct, ik ben er denk ik 13.10 uur. Tot zo! Groetjes Dianne

Ik controleer de tijd op mijn telefoon, het is nu 13.03 uur. Nog even wachten dus.

Dianne is pas een paar dagen terug in Nederland, ik kan me wel voorstellen dat ze haar afspraken nog niet allemaal scherp heeft. Ik waardeer het enorm dat ze tijd wilde maken om met mij af te spreken, terwijl we elkaar niet kennen. De afspraak is al een paar weken geleden gemaakt via de app. Haar nummer heb ik gekregen van een van de vrouwen die ook elke week komt trimzwemmen in het Van Maanenbad. Dianne is de dochter van een van haar vriendinnen. Ze heeft een lange tijd gewerkt in een Grieks vluchtelingenkamp op het vasteland. Er zit precies een week tussen Diannes terugkomst in Nederland en mijn vertrek naar Griekenland. Ze had het een leuk idee gevonden om in die tussenliggende tijd af te spreken, om mij wat te vertellen over wat ze allemaal heeft meegemaakt.

Er komt iemand de lunchroom binnen, een jonge vrouw van halverwege de twintig, met lang blond haar en blauwe ogen. De profielfoto van Dianne had geen duidelijkheid geboden, maar ik weet toch direct dat dit Dianne is. Ook Dianne lijkt mij te herkennen, we begroeten elkaar hartelijk. Ze verontschuldigt zich voor het feit dat ze te laat is.

“Het is zo vreemd, maar ik heb eigenlijk totaal geen besef van tijd. Het voelt alsof ik een vreselijke jetlag heb, hoewel er maar een uur tijdsverschil is met Griekenland. Ik moet echt nog landen.”

Ik wuif de verontschuldiging weg. “Geen probleem, ik kan me voorstellen dat je moet acclimatiseren.”

Ze hangt haar jas over de rugleuning van de stoel en gaat zitten.

“Hoe lang heb je in Griekenland gewerkt?” vraag ik.

“Bijna drie jaar”, antwoordt Dianne. “Ik woon nu weer bij mijn ouders, omdat ik mijn appartement had opgezegd, dat is wel weer even wennen.”

De medewerker heeft Dianne ook gespot en komt langs voor een nieuwe poging om de bestelling op te nemen.

“Ik heb de kaart uitgebreid bestudeerd en weet precies wat ik wil”, lach ik. “Maar misschien wil jij hem nog even bekijken?”

“Nee, bedankt, ik hoef alleen maar wat te drinken, een cappuccino alstublieft.”

Er schiet een steek van onzekerheid door me heen. Ik heb eigenlijk behoorlijk trek, maar vind het geen fijn idee om in mijn eentje te eten.

“Weet je zeker dat je niets te eten wilt bestellen?” vraag ik, tegen beter weten in.

Dianne knikt. “Maar bestel gerust iets voor jezelf.”

Mijn rammelende maag is groter dan het gevoel van ongemak. “Oké, dan voor mij een Libanees platbrood met aubergine en ook een cappuccino graag.”

De medewerker knikt vriendelijk en noteert onze bestelling in zijn notitieboekje.

“Ik ben echt blij dat je met mij wilde afspreken! Kun je me iets vertellen over het werk dat je in de kampen deed?” vraag ik, als de medewerker weggelopen is.

“Natuurlijk”, antwoordt Dianne. Ze vertelt dat ze voor een Duitse organisatie werkte. De organisatie heeft een aantal verschillende projecten, zij hield zich bezig met de ‘Makerspace’. In het kamp waar zij werkte, zijn verschillende werkplaatsen waar bewoners van het kamp dingen kunnen maken, zoals een houtwerkplaats, een naaiatelier en een fietsenwerkplaats.

“Elke nieuw aangekomen vluchteling maakt als eerste een kastje voor zijn schoenen”, grinnikt Dianne.

Dianne was verantwoordelijk voor de fietsenwerkplaats. Het werk leverde vaak een rare mix op tussen dankbaarheid voor mogelijkheden die er geboden werden en teleurstelling omdat die mogelijkheden ontzettend beperkt waren.

“Ik kon nog geen plakkertje weggeven. De regel is, in de werkplaats kun je je fiets gratis maken, maar spulletjes mogen niet meegenomen worden. Zo’n plakkertje lijkt dan onbenullig, maar als je het aan één iemand gegeven hebt, dan zal de volgende er ook om vragen en de volgende en de volgende. Het is ontzettend belangrijk om heel duidelijk en streng te zijn. Dat was ontzettend moeilijk, want de mensen hebben niets en je gunt het ze zo. Mensen reageren hun frustratie over hun onmacht op jou af. Ik ben er regelmatig van beschuldigd dat ik discrimineer”, zegt Dianne met een trieste glimlach.

“Door de Afrikanen dat ik Syriërs voortrok, door de Syriërs dat ik Afghanen voortrok, door de Afghanen dat ik juist de Afrikanen weer voortrok en ga zo maar door. Meestal kon ik dat wel weer van me afschudden, maar soms knaagde het toch aan me.”

“Wat vond je het moeilijkste van je werk?”

Dianne zucht. “Verschillende dingen; het steeds ‘nee’ moeten zeggen. De schrijnende omstandigheden waaronder de mensen moeten leven. Maar ik denk vooral de uitzichtloosheid van de situatie van de mensen, de hoop die je uit de mensen ziet wegvloeien.”

Dianne scheurt het suikerzakje open en schudt de suiker in haar cappuccino die voor haar neergezet is. Ze roert in haar kopje terwijl ze voor zich uit staart.

“Ik ben goede vrienden geworden met een aantal van de jongeren die daar zaten. Ze hielpen dagelijks mee in de werkplaats, ze hadden verder toch niets omhanden. Sommigen van hen zaten er al ruim twee jaar en hadden nog geen enkel nieuws over wat er met hen ging gebeuren. De angst voor uitzetting is martelend, maar ik denk dat de onzekerheid over hun lot nog schadelijker is.”

Ze snuift verontwaardigd. “Sommigen hadden bericht gekregen over wanneer hun eerste gehoor gepland stond. De geplande data waren over ruim een jaar! En dit waren de ‘gelukkigen’ die überhaupt een datum hadden gekregen. De meesten hadden nog niets gehoord, zij wisten alleen dat het dus nog minstens een jaar zou duren!”

Ze blaast in haar cappuccino en neemt vervolgens voorzichtig een slok.

“En wat misschien nog wel het ergste is, is dat de mensen enorm hopen op het krijgen van een status, een verblijfsvergunning, maar dat het hun eigenlijk niets oplevert. Als ze een vergunning hebben gekregen, moeten ze onmiddellijk het kamp verlaten. Er wordt niets voor hen geregeld! Ze hebben geen huis en ook geen geld om iets te kunnen huren. Werk vinden kunnen ze ook wel vergeten. Er is in Griekenland nauwelijks werk en de baantjes die vrijkomen, geven ze echt niet aan vluchtelingen, die houden de Grieken voor zichzelf.”

Ze zet haar kopje met een klap op het schoteltje en lijkt daar zelf van te schrikken.

“Het gevolg is dus dat de mensen op straat gaan leven, ze zijn geen stap opgeschoten!”

Dianne valt stil als mijn bord op tafel wordt geschoven. De labneh ziet er heerlijk uit, maar echt zin heb ik er niet meer in.

“Wil je misschien een stukje?” vraag ik hoopvol, maar Dianne schudt haar hoofd. Ze drinkt haar koffie op en tuurt in het kopje alsof ze op de bodem een geheime boodschap probeert te ontcijferen. Ik neem een hap en geniet toch van wat ik proef.

“Waarom ben je weer naar Nederland gegaan?” vraag ik nadat ik mijn mond heb leeggegeten.

Mijn vraag lijkt Dianne weer terug naar de realiteit te halen. Ze kijkt op van haar kopje.

“Ik merkte dat ik veranderde. Als je net gaat, ben je heel erg optimistisch en hoopvol, je wilt verschil maken voor de mensen daar. En ik geloof ook echt dat we dat doen, dat het goed was dat ik daar was en dat ik in theorie zinvol werk deed. Maar de zinloosheid van de hele situatie kroop op een gegeven moment overal in, tot in mijn botten. Het gaat geleidelijk, maar op een gegeven moment realiseerde ik me hoe cynisch ik was geworden. Hoe de hele situatie me ook persoonlijk ging tegenstaan. Toen wist ik dat het tijd was om er een punt achter te zetten. Daarbij vond ik het ook wel weer eens tijd worden om een sociaal leven te gaan opbouwen. Er zijn best veel hulpverleners in het kamp, maar de meesten blijven maar een paar weken. Het is een continu komen en gaan van mensen. Daardoor liet ik ook niemand dichtbij komen, omdat ik wist dat ik toch weer afscheid moest nemen.”

Ze strijkt een lok haar uit haar gezicht. “Natuurlijk had ik ook de paar bewoners met wie ik goede vrienden ben geworden, maar op een bepaalde manier is zo’n vriendschap toch ook weer ingewikkeld. Ik vond het wel heel moeilijk om hen achter te laten.”

Ik hoor een lichte trilling in haar stem. Ze zucht diep. “Maar het is beter zo, dat weet ik zeker.”

“Maar vertel eens?” vraagt ze na een korte stilte. “Wat zijn jouw plannen precies?”

Ik vertel haar over de organisatie waarmee ik wegga en welke activiteiten ik waarschijnlijk ga doen. Het is vreemd om erover te praten terwijl ik me er zelf nog helemaal geen voorstelling bij kan maken.

We praten nog een poosje door over de verschillende organisaties en hun werkzaamheden en over het leven in het kamp. Mijn bord heb ik inmiddels leeggegeten.

“Wat ga je nu doen?” vraag ik Dianne na een poosje.

“Ja, wat ga ik nu doen?” herhaalt Dianne mijn vraag. Ze laat een stilte vallen en lijkt over mijn vraag na te denken. “Ik wil eerst gaan reizen, ik wil een paar maanden naar Jordanië, om goed Arabisch te leren. Ik kan inmiddels behoorlijk wat begrijpen en ik wil het echt leren spreken.”

Ik knik enthousiast, dat zou mij ook geweldig lijken.

“Ik wil weer eigen woonruimte zoeken”, vervolgt ze. “Want weer terug bij mijn ouders wonen is niet echt ideaal. En ik wil een boek schrijven, over de aanpak van het project, zodat het ook op andere plekken gebruikt kan worden. In mijn hoofd heb ik het al geschreven, nu moet ik het nog op papier zien te krijgen. En verder…. verder dan dat kan ik nog niet kijken.”

Ik voel dat er veel meer is dat Dianne zou kunnen zeggen, over haar tijd in het kamp, de dingen die ze heeft meegemaakt en gezien en de impact die het heeft gehad op haar leven. Maar ik weet niet precies welke vragen ik moet stellen en ik realiseer me dat het misschien ook vreemd is om dit meisje, dat ik eigenlijk helemaal niet ken, zo te bevragen.

“Wil jij nog iets drinken?” vraag ik Dianne.

Ze lacht. “Sorry, aan mij kun je niet veel kwijt vandaag. Zal ik gaan betalen?”

“Nee joh”, protesteer ik. “Ik heb jou toch uitgenodigd en bovendien, je hebt niets op!”

Ze lacht opnieuw en plotseling lijkt ze haast te hebben.

“Oké, dan ga ik. Heel veel succes op Lesbos. Het is echt goed dat je gaat, ze hebben je hard nodig!”

Ze trekt haar jas van de stoelleuning, steekt haar hand op en draait zich om.

“Bedankt!” roep ik nog tegen haar rug, maar Dianne lijkt me niet meer te horen.

Ik reken af en loop terug naar het station. Op het moment dat ik met de roltrap omhoog ga, rolt de trein het station binnen. Het is zaterdagmiddag en uit de dubbeldekker stappen vooral toeristen en studenten met weekendtassen, die naar huis of misschien juist weer terug naar hun kamer gaan. Als iedereen is uitgestapt, stap ik de trein in en loop het trapje af naar beneden. Ik schuif een leeg bankje in en leg mijn hoofd tegen de rugleuning.

Diannes verhaal houdt me bezig. Mensen die meer dan een jaar moeten wachten op hun eerste gehoor. En dat zijn de lucky ones. Mensen die eindelijk uit de hel van het kamp mogen, omdat ze een vergunning hebben gekregen en dan in een situatie terechtkomen die zo mogelijk nog uitzichtlozer is. Maar het zijn niet alleen de verhalen over de mensen daar, waar ik over peins. Het zijn ook de dingen die Dianne over zichzelf zei en – misschien nog wel meer – de dingen die ze niet zei. Die ergens in de lucht bleven hangen. Hoe moeilijk het is om persoonlijk betrokken te raken, hoe het je verhardt en cynisch maakt. En ook hoe ingewikkeld het lijkt te zijn om na dat alles het gewone leven weer op te pakken. Hoe zal dat straks bij mij gaan? Ik ga dan wel niet zo lang, maar de organisatie waarschuwt zelfs de teamleden die maar een week gaan dat ze tijd moeten nemen om te acclimatiseren.

De trein rijdt de tunnel in bij Delft. Ik zucht en vis mijn telefoon uit mijn zak. Ik heb behoefte aan wat afleiding, piekeren over al deze dingen heeft niet zoveel zin. Uiteindelijk kan ik me er toch niet werkelijk op voorbereiden, ik moet het maar gewoon over me heen laten komen.

Hoofdstuk 3

Besluiteloos staar ik naar mijn grote trolley koffer. Wat neem ik wel mee en wat niet? Ik wil niet te veel spullen meenemen, maar ik wil wel al het noodzakelijke bij me hebben. Wat is noodzakelijk?

Tijdens de informatieavond hebben ze gezegd dat het in de avonden erg koud kan worden. Het werd aanbevolen om thermokleding mee te nemen, een warme jas die tegen regen kan en schoenen met een goed profiel. Allemaal dingen die ik niet standaard in mijn kast heb liggen. Lang leve Marktplaats.

Ik open de groepsapp van de leden van het team, met wie ik morgen tegelijkertijd vertrek. Hoewel het aanvankelijk vrij stil bleef in de groep, is er de afgelopen dagen flink heen en weer geappt over alles wat juist wel of niet mee moet. Geen handdoeken en beddengoed, die zijn er in het appartement. Dat scheelt heel wat ruimte in mijn koffer. Een teamlid heeft haar paklijst gedeeld in de app. Ik open het document en scrol langs alle items. Duidelijk een efficiënt iemand, die alleen het hoognodige meeneemt. Zij gaat maar één of twee weken, maar qua kleding kan ik de lijst best aanhouden. Er is een wasmachine in het appartement, dus of je nu een week of drie maanden gaat, dat maakt niet zoveel uit. Ik gooi mijn telefoon op mijn bed en kijk nog een keer kritisch in mijn kast.

Ik laat het zo, besluit ik dan. Als ik echt iets belangrijks vergeten ben, dan koop ik het daar wel. Ik ga per slot van rekening niet naar the middle of nowhere, maar gewoon naar een ander EU-land. Belangrijker is het om na te denken over wat ik wil meenemen qua ontspanning. “Je sociale leven wordt tot het minimum beperkt”, had Dianne gewaarschuwd. “Na een tijdje stoppen mensen ook met bellen en appen.” Hoewel de kans groot is dat er gedurende de hele periode dat ik op Lesbos ben er ook short term teams zullen zijn, heb ik niet de behoefte om me daar steeds weer tussen te praten. Als ik geen diensten heb, wil ik mezelf kunnen vermaken. Dus neem ik drie sets hardloopkleding en mijn hardloopschoenen mee, mijn e-reader waar ik al een stapel boeken op heb gezet, mijn laptop, oortjes, een leeg notitieboekje dat ik speciaal gekocht heb, pennen en een puzzelboekje, je weet maar nooit.

Ik heb juist alle kleding weer uit mijn koffer gehaald om het er efficiënter in terug te stoppen als de deurbel gaat. Verbaasd kijk ik op, ik verwacht niemand en heb ook helemaal geen behoefte aan bezoek. Ik heb nog genoeg te doen. Langzaam kom ik overeind, wat stram door de ongemakkelijke houding waarin ik gezeten heb en loop naar de deur.

Als ik de deur van het slot heb gedraaid en die met enige moeite heb opengetrokken – ik had iets aan het klemmen moeten doen – zie ik tot mijn verbazing mijn ouders op de stoep staan.

“Verrassing”, kirt mijn moeder en mijn vader kijkt me wat schaapachtig aan. Ik voel een zweem van irritatie. Ik zit hier niet op te wachten en heb er ook helemaal geen tijd voor. Uiteraard zeg ik dat niet. “Wat lief dat jullie helemaal hiernaartoe zijn komen rijden, kom binnen.”

Ik doe een stap naar achteren en duw mezelf tegen de muur zodat mijn vader mij in de smalle gang kan passeren. Hij geeft me een knuffel en loopt dan de gang door naar de woonkamer.

“We blijven niet lang hoor, maak je maar geen zorgen”, roept mijn moeder.

Blijkbaar heeft ze toch iets van mijn gezicht afgelezen of ze kent me inmiddels langer dan vandaag. Ze heeft in elke hand een tas. Ik probeer aan de buitenkant in te schatten wat er in zit en hoe groot het is. Ik vrees dat het de bedoeling is dat ik het morgen meeneem.

Mijn moeder loopt langs me heen, de woonkamer in en ploft op de bank. “Oh”, zucht ze. “Die bank van jou zit ook voor geen meter, heb je geen extra kussentje? Nee, laat maar.”

Ze hijst zichzelf weer overeind en gaat in de stoel zitten. Mijn vader is blijven staan en staart door het raam naar buiten. Hij is zwijgzaam, zoals altijd.

“Koffie”, vraag ik?

“Ja, heerlijk”, verzucht mijn moeder en ook mijn vader knikt instemmend.

Ik vul het waterreservoir van de percolator, maal wat bonen in de bonenmaler, schep de koffie in het filter, draai de onderkant op de kan en zet hem op het vuur.

Mijn moeder kijkt naar wat ik doe. “Toch altijd een gedoe, hè”, zegt ze. “Vond je de Senseo nou echt niet makkelijker?”

“Makkelijker wel”, antwoord ik. “Maar lekker niet.” Zal ik de percolator meenemen, vraag ik me ondertussen af. Misschien geen gek idee.

“Wanneer komt dat meisje?”

Ik kijk mijn moeder vragend aan. “Welk meisje?”

“Nou, dat in je huis komt wonen”, roept mijn moeder.

“Oh, Catherine”, antwoord ik. “Ze komt morgenochtend. Ze is afgelopen woensdag al in Nederland aangekomen, maar ze logeert nu een paar dagen bij iemand die ze via via kent. Ik heb haar donderdag al even ontmoet en haar het huis laten zien en wat dingetjes uitgelegd.”

“Hoe is ze?” vraagt mijn moeder nieuwsgierig.

Ik weet dat ze graag een kritisch oordeel over haar verschijning en haar gedrag wil horen, maar ik houd het expres bij de feiten. “Ze is twintig en gaat een half jaar Bedrijfskunde studeren aan de Erasmus Universiteit, ze komt uit Montréal.”

“Een half jaar?” vraagt mijn moeder. “Waar gaat ze dan naartoe als jij weer terug bent?”

“Eh”, zeg ik en realiseer me dat ik me versproken heb. “Na drie maanden, gaat ze…”

Ik krijg het warm en zoek naar een ingeving. “Ze gaat nog wel kijken wat ze gaat doen”, maak ik uiteindelijk mijn zin af.

Mijn moeder reageert niet en ik draai me om naar de percolator, ook al hoor ik dat hij nog niet klaar is. Ik heb mijn ouders niet verteld dat ik mijn huisje niet drie maanden, maar zes maanden heb onderverhuurd. Ik heb het steeds tegen iedereen over drie maanden gehad, maar eigenlijk ben ik van plan om een half jaar te gaan. De organisatie staat ervoor open, omarmt het idee zelfs, maar adviseerde me wel om me in eerste instantie aan drie maanden te committeren. Aan het eind van die eerste periode kan ik dan besluiten om mijn verblijf al dan niet te verlengen. Catherine wilde mijn huis graag voor een half jaar huren, ze zag het niet zitten na drie maanden weer te moeten verhuizen. Omdat ik vrijwel zeker weet dat ik toch zes maanden ga, heb ik toegezegd dat ze hier de hele periode kan wonen.

Het water in de percolator begint te koken en ik zet het vuur zachter. Ik schenk melk in de melkklopper, klop het goed op en zet hem dan op het vuur. Een trucje dat ik van een vriend heb geleerd, koud opkloppen en dan pas opwarmen, dan is de melk het stevigst.

“Zie je er niet tegenop, om zolang in je eentje te zijn?” hoor ik mijn moeder vragen.

Ik kijk om en zie dat mijn vader ondertussen toch maar op de bank is gaan zitten, hoewel ik weet dat ook hij hem ongemakkelijk vindt.

“Nou”, lach ik. “Ik denk eerder dat ik naar tijd in mijn eentje zal verlangen! In het kamp ziet het waarschijnlijk zwart van de mensen en ik deel het appartementencomplex met andere vrijwilligers.” Vanuit mijn ooghoek zie ik de melk omhoog komen en vlug zet ik het vuur uit. Ik verdeel de melk over twee koppen en pak nog een derde, kleinere kop. Dan schenk ik de koffie in de drie koppen.

Ik verwacht dat mijn moeder nog een opmerking zal maken. Dat het allemaal zo omslachtig is, of dat de koffie altijd zo sterk is. Ze zegt echter niets. Als ik de koffie voor haar neerzet, zit ze druk in een van de tasjes te rommelen.

“Ik heb wat spulletjes voor je meegenomen, voor jezelf, om lekker van te genieten.”

Ze haalt een pakketje met badspulletjes tevoorschijn, een doos met bonbons en een doosje thee. Uit de andere tas vist ze twee dikke boeken.

“Ik weet wel dat je een e-reader hebt, maar ja, soms is een boek in je handen toch gewoon prettig en deze kan je dan misschien weer doorgeven aan je medearbeiders.”

Ik glimlach om de term ‘medearbeiders’ en sta op om haar een dikke knuffel te geven.

“Dank je, mam”, fluister ik in haar oor.

Haar geschenken hebben me geroerd, niet de cadeaus zelf maar het feit dat ze er zo bewust op uit is gegaan om iets voor mij te kopen. Het is haar manier om me te ondersteunen en dat raakt me; ik weet dat ze mijn keuze niet goed begrijpt.

“Jij ook bedankt, pap.” Ik loop op mijn vader af en geef ook hem een knuffel.

Hij haalt zijn schouders op. “Ik heb niets gedaan hoor, het was je moeders idee. Ik hoop maar dat je niet teleurgesteld wordt, meisje”, zegt hij er zachtjes achteraan.

Ik vraag me af wat hij precies met die opmerking bedoelt, maar als ik ernaar wil vragen, begint mijn moeder net te kletsen over haar buurvrouw die ruzie lijkt te hebben met haar man. Ik laat het gaan, pak mijn koffie op en luister met een half oor naar mijn moeder.

Anderhalf uur later, nog een kop koffie en een kop thee verder, stappen mijn ouders weer op. Stiekem ben ik toch blij dat ze gekomen zijn en dat ik even goed afscheid van ze heb kunnen nemen.

Nu weer terug naar mijn koffer, die nog steeds ligt te wachten op alle spullen die erin gestopt moeten worden. Dan nog een snel rondje door het huis om schoon te maken en vroeg naar bed.

Morgen is de grote dag.

Hoofdstuk 4

Ik trek de deur achter me dicht. De opwinding fladdert door mijn buik. Vandaag is het zover. Vanochtend is Catherine gekomen en heb ik de sleutel aan haar overgedragen. Vanmiddag gaat zij haar spulletjes ophalen en zich in mijn huisje installeren. Toch een gek idee.

Mijn koffer maakt een ratelend geluid over de stoep. Wat zullen de mensen denken als ik langs hen loop? Ze denken vast dat ik een lange reis ga maken, dat ik vakantie ga vieren in een warm land. Maar de mensen die ik passeer, kijken niet op of om, waarschijnlijk denken ze helemaal niets. Niets over mij in ieder geval.

Het station is makkelijk aan te lopen, zelfs met een grote trolley koffer. Natuurlijk ben ik, zoals vrijwel altijd, veel te vroeg op het station. Ik pak mijn telefoon uit mijn jaszak en bekijk de dienstregeling nog een keer, hoewel ik al precies weet wat er staat: 9.41 spoor 12, aankomst op Schiphol Airport 10.06. Lydia heeft aangeboden me naar het vliegveld te brengen, maar tegen vijfentwintig minuten in de trein kan zij met de auto niet op. Ze is gisterenavond nog even langs geweest om afscheid te nemen.

Het waait op het perron, de wind blaast mijn haar in mijn gezicht. Ik kijk om me heen of ik andere mensen met koffers zie. Zijn er teamleden die uit de buurt komen? Ik heb een lijst gehad met namen en adressen, maar kan het me niet meer herinneren. Tijdens de informatieavond hebben we een heel kort rondje gedaan, maar verder geen tijd besteed aan het leren kennen van elkaar. We kregen vooral informatie over ons uitgestort, heel veel informatie.

Ik vind het wel fijn dat ik niet alleen vanaf Schiphol vertrek en dat er anderen zijn die straks ook hun weg op het eiland en in het kamp moeten vinden. Ik ben niet van plan om de hele tijd met de groep op te trekken. In de groepsapp heb ik me daarom bewust afzijdig gehouden.

Na tien minuten koukleumen rolt de trein het station binnen. Op een maandagochtend na de spits stapt er maar een handvol mensen uit. Ik heb geen zin om mijn grote koffer door het gangpad te manoeuvreren, dus ik blijf in de hal staan. Ik zal vandaag nog lang genoeg zitten. Ik leun tegen de wand, doe mijn oortjes in, pak mijn e-reader uit de tas en laat het landschap aan me voorbijgaan.