Colofon

Twitteren over dit boek. Gebruik de hashtag #kraambedpsychose

‘Ben niet gek, ben net moeder’

Verhaal over kraambedpsychose, depressie en herstel

Manon Valken

ISBN 978-90-77024-48-5 (paperback)

ISBN 978-90-77024-94-2 (eBook)

Vormgeving: MOL grafische vormgeving, Utrecht

Uitgever: Uitgeverij de Graaff, Utrecht, www.uitgeverijdegraaff.nl

© De auteur | Uitgeverij de Graaff, 2015

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen, vermenigvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever en de vermelding van de auteur(s) van het boek.

Voorwoord

Gelukkig had Tom door dat ik mijzelf niet was. Volgens verschillende professionals kwam dat door de hormonen en kon dat wel een week of zes duren. Toch vertrouwde Tom het niet, dus hij trok voor de zoveelste keer aan de bel. De crisisdienst diagnosticeerde een post partum psychose. Aangezien ik niet meer wist wat ik deed, had dit geen dag langer moeten duren. Zes weken werden bij mij acht maanden, waarbij ik van zelfverzekerde jonge vrouw zonder psychiatrische voorgeschiedenis veranderde in een onzeker, kwetsbaar meisje.

Lieve Tom, het was een lange weg. Jij bent erin blijven geloven. Je hebt alles op alles gezet. Je hebt cruciale beslissingen genomen en met succes.

Lieve pap en mam, afgelopen jaar had ik jullie meer dan nodig. Jullie waren er voor mij. Dankzij jullie heb ik mezelf weer teruggevonden.

Lieve Joep, je bent het beste dat me ooit is overkomen.

Jullie geduld, vertrouwen en liefde hebben mij er weer bovenop geholpen. Dank jullie wel.

Ten slotte gaat mijn dank uit naar onze familie, vrienden en zorgverleners.

Vrijdag

Ik ben bijna 38 weken zwanger en al een tijdje aan het aftellen tot de uitgerekende datum. De zwangerschap gaat voorspoedig, dus ik mag niet klagen. Maar toch doe ik dat best graag, ik heb namelijk nogal wat kwaaltjes. Ik heb last van zogenoemde bandenpijn. De gemiddelde zwangere kent dit verschijnsel wel. Bij het lopen (of beter gezegd waggelen) voel je de banden in je buik uitrekken. Daarnaast word ik ’s nachts wakker van prikkelvingers, door het opgehoopte vocht in mijn armen. Verder heb ik een zere knie, wat erg lastig is als je bijvoorbeeld naar de wc moet. Geloof me, dat is vaak het geval als je zwanger bent. Hoe verder de baby indaalt, hoe meer druk er komt op je blaas en hoe vaker je moet plassen. Het schijnt zo te zijn dat alle banden in je lijf week worden ter voorbereiding op je bevalling, zodat je lichaam een baby eruit kan werpen. Je lichaam wordt goed voorbereid dankzij de zwangerschapshormonen. Het meest gênante kwaaltje dat ik sinds een paar dagen heb, zal ik je besparen. Ik ben er wel meteen mee naar de huisarts geweest, want het is behoorlijk irritant. Als je het wilt weten, google dan maar even op curanol: een wonderzalf die veel zwangere vrouwen nodig schijnen te hebben voor dit probleempje. Ten slotte slaap ik al weken slecht. Rond een uur of 3 word ik wakker. Soms van de honger, soms omdat ik niet meer weet hoe ik moet liggen. Ik voel me dan klaarwakker en ga meestal maar even een glas melk drinken beneden. Misschien is dat alles niet zo gek als je veertien kilo aankomt.

Verder gaat alles best goed met mij. Ik voel me onwijs gelukkig met een baby op komst. Ik ben zo benieuwd naar de baby en wat duurt negen maanden wachten lang. Iedere week kijk ik in de spiegel hoe mijn buik groeit. Ik krijg van zowel bekenden als onbekenden veel aandacht vanwege die buik, die mij eigenlijk inmiddels behoorlijk in de weg zit. Ik heb een aantal boeken gelezen ter voorbereiding op alles wat komen gaat en ik voel mezelf soms een wandelende zwangerschapsencyclopedie.

Ik geniet van de gedachte dat onze baby uit onze genen bestaat. Toms genen en mijn genen; ieder een helft. Ik ben zo benieuwd wat hij van wie zal erven. We hebben de kinderkamer ingericht, een kinderwagen aangeschaft en een box in de woonkamer klaarstaan. Ons kindje heeft meer kleertjes dan wijzelf en ook al een bak vol met speelgoed. Onze omgeving heeft ons verwend met veel cadeaus. We hebben zoveel zin om een gezinnetje te worden.

Wij zijn pas verhuisd naar een eengezinswoning met een tuin. We wonen vlakbij het centrum en ik maak daar dan ook vaak even mijn dagelijkse ommetje. Op aanraden van twee oud collega’s hebben we gekozen voor een verloskundigenpraktijk met vier verloskundigen. Ze hebben daar met regelmaat groepsbijeenkomsten, waar ik erg van geniet. Zo leer ik ook wat meiden kennen die in hetzelfde schuitje zitten.

Nu alleen nog bevallen – daar kijk ik niet eens tegen op. Ik vind het wel spannend, maar ik denk dat ik het heel goed ga doen. Mijn lichaam heeft me namelijk nog nooit in de steek gelaten. De afgelopen twee weken voel ik wel weer wat nieuwe pijntjes. Ik heb rare krampjes in mijn buik, wat volgens de verloskundige betekent dat de baby aan het indalen is. Ik heb ook last van veel harde buiken. Mijn lichaam schijnt zich klaar te maken voor de bevalling. Een marathon loop je ook niet zonder te trainen, aldus de verloskundige. Ik ben benieuwd.

Tom

De uitgerekende datum komt steeds dichter bij en, al ben ik best een beetje zenuwachtig, we zijn er klaar voor. Eerder wist jij niet zo goed wat je wilde, nu lijk jij het doel in je leven te hebben gevonden. Moeder worden, dat is het helemaal voor jou. Jij praat nergens anders meer over. Ergens wist ik wel dat je het in je had om moeder te zijn. Je bent lief voor je medemens en je bent zorgzaam. Je maakt nooit met iemand ruzie. Je hebt energie voor tien en zit vol met spontane, soms impulsieve acties. We doen dan ook veel leuke dingen samen. Jij bent er dol op om naar het terras te gaan en je geniet van lekker eten. We fantaseren over de reizen die we samen gaan maken. Die reizen stellen wij voorlopig even uit, want het zal niet lang meer duren tot ons kindje geboren zal worden.

Zaterdag

Het is vandaag een prachtige zomerdag, waarop we besloten hebben om met vrienden te gaan barbecueën in onze tuin. Mijn groenten, fruit en 0.0 witbiertje staan voor me op tafel. We lachen veel en hard en opeens plas ik in mijn broek. Ik heb al eens eerder een beetje urine verloren tijdens mijn zwangerschap, wat best vervelend is. Ik loop naar boven om een schone onderbroek aan te trekken. Als ik mijn legging uittrek, zie ik dat daar ook een natte vlek in zit. Ik pak een broek uit de kast en trek die aan. Omgekleed ga ik weer bij ons gezelschap zitten.

Het duurt maar even totdat ik het gevoel heb dat ik alweer in mijn broek plas. Ik loop de trap op en kleed me nog een keer om. Zou het nu dan toch vruchtwater zijn? Ik ruik aan mijn onderbroek. Geen weeïge lucht én geen zoete lucht, zoals vruchtwater zou moeten ruiken. Dan zal het wel vals alarm zijn. Ik leg de onderbroeken en leggings voor de zekerheid nog even op de stoel voor een second opinion van Tom. Moet hij er straks nog maar even aan ruiken.

Als ik terug beneden kom, maken onze vrienden net aanstalten om naar huis te gaan. Ik deel mijn vermoedens. De mannen maken er wat grapjes over. Ik giechel om hun grapjes en merk dat ik een beetje zenuwachtig word. We nemen afscheid en ik kijk op de klok: het is 1 uur ’s nachts. Zou dit het begin van de bevalling zijn?

Tom is gaan slapen, dat kan nu nog even. Ik maak hem wel wakker zodra het echte werk begint. Ik ga op het douchekrukje zitten onder de douche en draai de kraan open. Fijn dat ik dit douchekrukje van mijn oma heb geleend, dat komt nu goed van pas. Ik pak de douchekop vast en richt de warme straal op mijn pijnlijke rug. Pfff, een wee hoor je toch in je buik te voelen? De pijn duurt ongeveer een minuut. Als de pijn is weggezakt merk ik dat ik me niet goed meer kan ontspannen. Ik ben zenuwachtig voor de volgende wee. Ik zoek een fijne houding, draai een kwartslag op het douchekrukje. Een paar minuten later is het alweer zo ver. Ah, dat doet vreselijk pijn en ik zit toch niet zo comfortabel. Ik zet me schrap en vecht tegen de pijn. Als de pijn weer is weggeëbd, zet ik de douchestraal uit, pak een handdoek om me snel mee af te drogen en haast me naar beneden. Zodra ik de trap af ben, komt er weer een wee opzetten. Ik probeer hem weg te puffen.

Na de wee bel ik de verloskundige. Ik hoor de telefoon overgaan op het antwoordapparaat. Dit weekend heeft hun waarneemster dienst. Shit, ik wist dat dat kon gebeuren, maar ik had dat niet gehoopt. Ik pak uit het laadje van de salontafel een pen en kladblokje en schrijf het telefoonnummer op. Net als ik het nummer in wil toetsen verga ik alweer van de pijn.

De telefoon gaat drie keer over voordat er wordt opgenomen en ik een slaperige dame hoor aan de andere kant van de lijn. Ik vertel haar dat mijn vliezen gebroken zijn, ik om de haverklap helder vruchtwater lek en dat ik onregelmatige weeën heb. ‘Ze zijn nog wel te handlen,’ hoor ik mezelf stoer zeggen. Ik vraag haar wat ik het beste kan doen. Om half 10 in de ochtend moet ik maar even terugbellen. Oké, dan maar weer onder de douche.

Ongeveer een uur later zit ik weer op mijn krukje onder de douche. Er komt er weer één. Ze komen ineens een stuk sneller achter elkaar en wat doen ze pijn. Puffen, kreng! Je hoort te puffen tijdens een wee! Tom is wakker geworden en zit op de wc-pot, naast onze douche. Ik vraag aan hem of hij de verloskundige wil bellen, want ik trek dit niet. Het doet veel meer pijn dan dat ik had gedacht. Wat ben ik toch een naïeve doos! Tom staat op om te bellen.

‘Ze komt eraan,’ zegt Tom, als hij de badkamer weer binnenkomt. Tom herinnert mij te focussen op de minuten dat ik geen pijn heb. Maar die minuten duren veel te kort. Ik kom niet meer op adem tussen de weeën door en word banger en banger voor de volgende wee.

Daar is de verloskundige. Ze gaat op de wc-pot zitten en kijkt naar mijn naakte lichaam onder de douche. Heel even schaam ik me ervoor. Dan vertelt ze dat ze al drie keer uit bed gebeld is vannacht. Lekker belangrijk! Help me gewoon, trut, denk ik. Ik moet onder de douche vandaan komen, want dan kan ze inwendig onderzoek doen. Ik droog me snel af en kruip naar ons op klossen staand bed. Wat voelt dat vreemd, mijn buik voelt heel anders aan. Veel zwaarder. Al het water is weggelekt, dus ik voel alleen nog maar m’n baby in m’n buik. Ik durf mij nauwelijks te bewegen, maar dat moet wel. Ik ga op bed liggen met mijn benen wijd. Ik verzet me, want daar is weer zo’n akelige wee. Zo’n zestig seconden die langzaam wegtikken. Aaaaah! Ik lig op een wegwerp maandverband-achtig matje van 1 meter bij 1 meter. De tussenstand blijkt 2 centimeter ontsluiting te zijn. Dit kan nog wel een poosje duren, volgens de verloskundige. ‘Je puft niet goed, maar je hyperventileert,’ vertelt ze me. ‘Je moet niet in paniek raken en niet inademen tijdens het uitademen.’ Weet ik veel wat ik moet doen, ik heb dit nog nooit eerder gedaan. Had ik maar zo’n pufcursus gedaan! De verloskundige maakt aanstalten om weer weg te gaan. Nee! Niet weggaan! Ik kan dit niet! Laat ons niet alleen! Daar komt weer zo’n k-u-t-wee. Als ’ie is opgehouden, is de verloskundige al beneden. Ze zal in de ochtend terugkomen.

Tom moet op mijn rug drukken. Hij is fysiotherapeut, maar drukt niet op de juiste plaatsen. Hier Tom! HIER! Kijk dan waar ik mijn handen leg. Kutzooi, mijn bovenbenen doen ook zo’n pijn. Alsof ik overreden word. Verdomme, ik trek dit niet hoor! Sorry Tom, dat ik zo onaardig doe. Maar het doet zo’n pijn. De verloskundige moet terugkomen, want ik ben bang voor de pijn. Tom moet haar bellen. Gelukkig maakt hij aanstalten. De weeën blijven maar komen. Het lijkt wel uren te duren.

Het is half 10 in de ochtend. Daar is ze dan weer, de verloskundige die me vannacht in de steek liet. En die moet mij dan gaan begeleiden. Nee, doe me liever mijn eigen verloskundige. Ze gaat weer even toucheren, tijdens een wee. Dan kan ze de effectiviteit van mijn wee meten. 4 Centimeter opening, ik ben bijna op de helft. ‘Die weeën zijn niet voor niets en je doet het hartstikke goed,’ vertelt ze me. ‘Je moet positief blijven en jezelf niet zo afkraken.’ Maar ik wil naar het ziekenhuis! Ze vraagt me waarom ik dat wil. ‘Omdat ik pijnbestrijding wil!’ zeg ik. ‘Ik kan dit niet meer!’ De verloskundige doet het rustig aan en geeft ons instructies. Tom pakt mijn ziekenhuistas, die net een paar dagen ingepakt staat. Hij verzamelt de spullen, pakt de autosleutels en ik strompel naar de auto. Ik hang nog even over de motorkap tijdens een wee. Het is slechts vijfhonderd meter rijden naar het ziekenhuis. Ik puf, puf en puf. Tom parkeert de auto en komt aanlopen met een rolstoel. Ik ga zitten en krijg niets mee van de rit naar de afdeling.

Dan lig ik in een ziekenhuisbed. Nieuwe mensen om me heen. Ik laat het maar gebeuren. Ja, ik wil een ruggenprik. Ja, prik dat infuus maar. Maak maar een hartfilmpje van de baby. Katheter? Geen probleem. Zij verlaten de kamer en we zijn weer met zijn tweeën. Waar blijft die ruggenprik nou? Om de 2 minuten weeënactiviteit. ‘Ga ze halen, Tom, ik wil die ruggenprik!’ ‘Waar blijft die anesthesist?’ Wee voor wee, seconde voor seconde. Wat duurt het lang!

Het is eindelijk zover. Ik word in het ziekenhuisbed naar de anesthesie gereden. We rijden de lange gangen door naar de lift. Alles wat wordt gezegd negeer ik, want ik ben veel te druk met het opvangen van de pijn. Als het bed tot stilstand wordt gebracht, moet ik op de bedrand gaan zitten met mijn hoofd naar beneden. Er wordt aangekondigd wat ik ga voelen. Eerst een verdoving. Dan een koud gevoel. Dan kriebelt er iets. Dan plakken ze het lijntje vast. Ondertussen verga ik van de pijn in mijn benen, maar verlichting is in zicht. Ik kan gaan liggen, want ik ben verdoofd. Ik voel iedere wee nog wel. Maar haast geen pijn meer. Wow, wat een uitvinding is dit! Oeps. Ik heb iedereen om me heen genegeerd. Ik heb gevloekt. En zij zijn juist zo aardig voor mij. Het spijt me. ‘Normaal ben ik veel aardiger hoor!’ zeg ik. Er wordt om me gelachen. We rijden weer met ziekenhuisbed en al terug naar de verloskamer.

Over twee uur komen ze weer bij ons om te kijken hoe ver ik ben, vertellen ze ons. Ik vraag Tom een foto van dit memorabele moment te maken. Ik voel me zo opgelucht nu de ruggenprik zijn werk doet. Nu lukt het wel om de wee weg te puffen. Het is alsof ik de hele wereld aankan. Ik heb alleen het gevoel dat ik het hele bed onder ga poepen. Dat gevoel begon net al, maar nu sta ik echt op knappen! Is dat normaal? Ik vraag het aan Tom, maar die weet geen antwoord. Ik stuur hem de gang op om de ‘verlossers’ te halen. Die zijn al onderweg naar ons, blijkt. Ze zagen al op de monitor dat het niet lang meer gaat duren.

Ik moet zo lang mogelijk de inmiddels persweeën wegpuffen, totdat ik ze echt niet meer kan houden. Ik puf er drie weg. Ik heb het gevoel alsof ik ieder moment uit elkaar kan knappen van de onderkant. Ik wil persen, maar ik puf. De verlossers geven aan dat ik mag gaan persen.

Een grote hap lucht nemen, kin op de borst, knieën vastpakken en zo hard mogelijk drukken tot mijn lucht op is. Dan nog een keer lucht happen en nog een keer keihard drukken. Totdat de perswee voorbij is. Ik hap lucht en zonder gêne poep ik zo hard als ik kan. Zo’n perswee duurt ongeveer een minuut, ik hap drie keer naar lucht en doe zó mijn best, dat ik na de wee ongelofelijk naar lucht moet happen om weer bij te komen. Met de bijpassende geluiden: gekreun dus. Dan komt er weer een perswee. En nog één. Ik heb het warm. Mijn operatiehemd moet uit. Ik lig nu helemaal naakt. Dat is goed, want dan ligt de baby zo meteen direct op mijn naakte lichaam. Dat is goed voor de binding, heb ik gelezen in één van de 10 babyboeken die ik heb doorgenomen. Daar is weer een wee. Ik pers, pers en pers. De verlossers zeggen dat ik het hartstikke goed doe! Ze zien al haartjes! De volgende wee, of die daarna, zal zijn hoofdje geboren worden. Ik blaas mijn wangen bol en ik geef alles wat ik in me heb. De volgende wee moet ik extra goed naar de verlossers luisteren, zeggen ze. Zodra zij zeggen dat ik moet puffen, mag ik niet persen, maar móet ik puffen. Daar gaan we. Ik pers. Ik stop zodra ze het zeggen en puf alsof mijn leven ervan afhangt! Dat doet het ook. Ik heb van de bijeenkomsten bij de verloskundige gehoord dat je goed moet luisteren naar de instructies, om niet in te scheuren. Dus daar zal het wel voor zijn. Het puffen lukt! Zal ik inscheuren? Ik kan niet verder open hoor! Ik mag weer persen. Ik vergeet alles en iedereen om me heen.

‘Het hoofdje is er!’ hoor ik. ‘Doe je ogen open, want hier is je kind!’ De verloskundige heeft de baby in haar handen. Ze legt hem op mijn borst. Daar is hij dan! Onze kleine Joep! Ik kijk naar het minimensje dat op mijn borst ligt te huilen. Ik kijk van Joep naar Tom, van Tom naar Joep. Ik weet niet goed wat ik voel, want dit is heel onwerkelijk. Joep zat net nog in mij en ligt nu op mijn blote borst. Hij is nog steeds paars en ook bebloed. Tom knipt de navelstreng door. Ik zie de verlossers tevreden naar elkaar lachen. Ik moet nog één keer persen om de placenta geboren te laten worden. Vergeleken met net is dat een peulenschil. De verloskundige controleert de moederkoek. Hij is compleet. Mooi zo, want dat is een mogelijke complicatie, weet ik uit de boeken. Ze laat ons de moederkoek zien. We maken er een foto van. Na een inspectie van mijn onderkant, hoor ik dat ik niet gehecht hoef te worden. De schade is gelukkig beperkt gebleven.

Tom schuift de stoel wat dichterbij en komt naast ons zitten. Ik pak Toms hand vast, we kijken elkaar aan. Hier hebben we lang op gewacht. Joep wordt gecontroleerd en krijgt goede scores. Hij wordt goedgekeurd, niets geks aan hem te zien. De verpleging maakt een paar foto’s van ons. We mogen nu een uur met zijn drietjes samen zijn, wordt ons verteld. We huilen samen van geluk. We zijn nu officieel een gezinnetje. Wat een wereldwonder.

De verpleegkundige komt onze kamer binnen. Ze vertelt dat er visite op de gang staat en vraagt wat we daarmee willen. Wie zullen dat zijn? Mijn ouders? Die wachten dan nog maar even, Joep moet namelijk nu eerst aan de borst. Dat is belangrijk voor het op gang komen van de borstvoeding. Dat hebben we nu nog niet gedaan. Het eerste uur is al voorbij, dus Joep moet nú aan de borst! We krijgen begeleiding erbij, ze nemen alle tijd. Joep leert happen. Dat gaat goed. Wat krijgen we goede hulp.

Joep is nog maar twee uur oud en ligt net voor het eerst in papa’s armen, als mijn familie binnenkomt. We krijgen van iedereen kussen en knuffels. Ze zijn meteen naar het ziekenhuis gereden toen Tom ze informeerde dat de bevalling begon, dus ze hebben al een tijdje gewacht op de gang. Tom mag Joep niet afgeven hoor! Hij moet hem in zijn armen houden. Dit moment is overweldigend. Ik besef nauwelijks wat er allemaal om me heen gebeurt.

De verpleegkundige komt ondertussen weer binnen en vertelt me dat ik moet gaan plassen en douchen onder begeleiding. Ik stap voorzichtig uit bed en loop samen met haar naar de gang. Ze wijst naar de badkamerdeur. Ik probeer te plassen, maar het lukt niet. Als ik de verpleegkundige vertel dat het plassen niet lukt, zegt ze dat ik het ook onder de douche mag proberen. Ik sta op, werp een blik in de wc-pot en schrik een beetje van de hoeveelheid bloed die ik daar zie. Ik druk op de spoelknop en loop voorzichtig naar de douche. Mijn onderkant voelt erg beurs aan en ik zie dat ik een spoortje bloed achterlaat op de badkamervloer. Ik was mijn lichaam en geniet nog even van het warme water op mijn lichaam.

Als ik weer terugkom op de kamer zit Tom nog steeds op de stoel met Joep in zijn armen. Er staat een beschuit met muisjes voor me klaar en een bekertje appelsap. Ik ga op de bedrand zitten en besef dat ik al sinds de vorige avond niet meer heb gegeten en gedronken.

De visite gaat weer naar huis en ook Tom gaat thuis wat spulletjes halen. Joep blijft bij mij. Hij ligt in mijn armen te slapen, ook voor hem was het een hele bevalling. Het schijnt ontzettend vermoeiend te zijn om geboren te worden. Nu weet ik hoe hij eruit ziet. Eindelijk is hij er. Wat is hij mooi.

Dan komen Tom en mijn schoonmoeder ons ophalen om lekker met ons drietjes naar huis te gaan. Mijn schoonmoeder en haar vriend feliciteren me. Ze bewonderen Joep en vinden hem prachtig. De rolstoel wordt weer voorgereden. We mogen naar huis.

Manon achteraf

Ik vind het bizar waar het vrouwelijk lichaam toe in staat is. Het lichaam bepaalt wanneer het tijd is om je kind geboren te laten worden en dan gaat het aan de slag. De kracht die je lichaam ineens heeft, is onvoorstelbaar. Met veel geweld werkt je lichaam aan het creëren van een opening. Je kunt buik-, rug- of beenweeën krijgen. Dat doet pijn en die pijn kun je alleen maar ondergaan. Je lichaam werkt keihard voor een opening van 10 cm. Bij de één duurt dat langer dan bij de ander.

Als het eindelijk zover is, begint er een nieuwe fase van de bevalling. Je krijgt persdrang en het enige wat je wilt is je kind eruit poepen. Dat kost ongelofelijk veel moeite, maar je blijft maar doorgaan. Als de verloskundige zegt dat het kind er bijna is, doe je er nog een schepje bovenop. En dan is het zover: je kind wordt op je borst gelegd. Dat is het mooiste moment in mijn leven.

Ik verlang wel eens terug naar de bevalling, omdat het zo ongelofelijk bijzonder was.

Van tevoren heb ik er van alles over gelezen, om me goed voor te bereiden. Zo probeer je nog enigszins houvast te hebben. Maar bevallen kun je met niets anders vergelijken.

Wij hebben foto’s van Joep gemaakt direct na zijn geboorte, maar achteraf had ik graag ook foto’s willen hebben van de bevalling an sich, zodat je terug kunt kijken hoe het eraan toe ging. Je maakt alles namelijk maar in een roes mee. Nu put ik uit herinneringen. Herinneringen die mij mijn leven lang bij zullen blijven.

Waar ik bang voor was: de mogelijke complicaties. Iedereen kent wel horrorverhalen over een bevalling. Horrorverhalen zijn natuurlijk ook veel leuker om te vertellen en bovendien blijven die beter hangen. Die verhalen stellen je als zwangere vrouw niet echt gerust.

Een verloskundige van mijn praktijk vertelde mij dat zij een verhaal had gehoord over een bevalling die zij zelf heeft begeleid. Het verhaal was de ergste nachtmerrie, terwijl zij dit als een prachtige, voorspoedige bevalling had ervaren.

Het lijkt wel alsof bevallen vrouwen het fijn vinden op te scheppen over hoe zwaar zij het hebben gehad. Het is natuurlijk ook niet niks, zo’n bevalling, maar ga eens na hoe vaak het ‘gewoon’ goed gaat. Er zijn bovendien zoveel vrouwen die het zelfs een tweede of derde keer aandurven.

Gelukkig is horror mij bespaard gebleven.

Zondag

De kraamhulp belt om te vragen of het goed is dat ze thuis nog wat eet en daarna naar ons toekomt. Ik heb gezegd dat het goed is. Zolang ze er maar om half 9 is, want dan is het tijd om Joep te voeden.

Ik lig met Joep op bed en de kraamhulp komt naar boven. Ze bekijkt Joep en zegt dat hij fladdert met zijn handjes, dus we moeten gaan bijvoeden. Wat zegt ze nou, bijvoeden? Ik dacht het niet! ‘Dat is niet nodig hoor, want hij moet aan de borst, het is namelijk etenstijd!’ zeg ik stellig tegen haar. Dat heb ik geleerd tijdens een informatieavond over borstvoeding die ik een paar weken geleden samen met Tom heb bijgewoond. De kraamhulp geeft aan dat ze met haar ervaring aan hem kan zien dat hij dat nodig heeft. Ze vraagt Tom of hij het meteen in huis kan halen. Ahum, dat gaat zij mooi niet bepalen. ‘Bijvoeden is niet nodig de eerste vier dagen, tenzij Joep meer dan 7% afvalt’, ga ik tekeer tegen haar. ‘Hij heeft genoeg reserves meegekregen vanuit de baarmoeder.’

We leggen Joep aan en hij doet hard zijn best om het colostrum uit mijn borst te zuigen. Dat is een kleine hoeveelheid melk, maar wel erg voedzaam. Het lukt goed. De kraamhulp rapporteert dat we het fladderen in de gaten moeten houden. Als hij dat blijft doen, zullen wij toch echt moeten gaan bijvoeden. We moeten de wekker zetten, voor het geval dat Joep niet zelf wakker wordt voor zijn volgende voeding.

Opeens schiet er door me heen dat mijn schoonmoeder naast mijn bed stond toen ik uit mijn plaat ging tegen de kraamhulp. Ik schaam me voor mijn gedrag. Ze zijn allebei al naar huis, dus ik kan er niet meer met hen over praten. We moeten ons maar klaarmaken voor ons eerste nachtje met zijn drieën.

Maandag, één dag na de bevalling

Mijn zus belt. Of ze nog even gedag kan komen zeggen, want ze gaat op vakantie. Natuurlijk kan dat. Ook de nieuwe kraamhulp Sandra belt om te zeggen dat ze er om 9 uur zal zijn. Het lijkt wel spitsuur; m’n zus, haar vriend Ralf en ook Sandra, die vanaf nu de zorg voor ons gezinnetje overneemt, komen vlak achter elkaar binnen. Meteen daarna belt de verloskundige aan, nu gelukkig wel één van mijn eigen praktijk. We bespreken de bevalling. Joep ligt er vredig bij te slapen in het wiegje waar ik zelf vroeger ook in gelegen heb.

’s Middags komen Toms zus, haar vriend, hun zoontje en mijn schoonvader op visite. Erg leuk natuurlijk, maar wij zijn net druk bezig met de voeding. Dat duurt wel even, dus ze moeten zeker een uur beneden wachten voordat ze ons kunnen zien. Ze komen naar boven en ik begin meteen al te huilen. Helaas kan ik niet vechten tegen deze kraamtranen. Die schijnen er nou eenmaal bij te horen. We worden bekeken en ik krijg knuffels en kussen van ze. Super leuk dat ze er zijn. Ze komen van ver en speciaal voor ons.

De kraamhulp zegt dat ik nu weer moet gaan rusten. Tom stelt aan de visite voor om even naar het centrum te wandelen, voor de leuk en voor mijn rust.

Nadat we een uurtje gerust hebben, nemen we weer afscheid van Toms familie. Ook de kraamhulp verlaat ons paleisje. Ze maken plaats voor mijn ouders, die meteen beginnen te koken. De resten barbecuevlees worden bereid. We smullen ervan. We hebben mijn ouders uitgelegd dat ze ‘bij het meubilair horen’, dus zichzelf maar moeten redden. Ze bemoeien zich met ons huishouden. Na de maaltijd gaan ook zij de deur weer uit. Ze hebben hun caravan op een camping gezet, hier vlakbij.

De tweede avond met zijn drietjes breekt aan. En onze tweede nacht.

Tom

Ik vind dat je wat obsessief bezig bent met de zorg voor Joep. Je schrijft alles op in je notitieboekje om het aan de kraamverzorgende voor te leggen. Je overlegt werkelijk álles met haar. Je leest de informatieboekjes van de kraamzorg meerdere keren door. Ook ’s nachts.

Zodra de kraamverzorgende ’s ochtends binnenkomt, begin je aan één stuk door te ratelen over wat er in de avond en nacht gebeurd is. Je bent de hele dag door al wat druk, maar ja, dat ben je wel vaker.

Dinsdag

Om acht uur ’s ochtends staat onze kraamhulp Sandra weer op de stoep. Ik geef haar een verslag van de nacht. Zij geeft ons de bevestiging en adviezen die wij zo graag krijgen. Ze probeert rust en ritme in ons leven te brengen. Tom gaat naar beneden om koffie te zetten en zichzelf en mij van een ontbijt te voorzien. Sandra doet ondertussen controles bij Joep en mij.

Onze temperatuur en hartslag zijn belangrijke graadmeters voor ons welzijn. Ze observeert en rapporteert aan de verloskundige. Ze voelt aan mijn buik of mijn baarmoeder van het formaat watermeloen teruggaat naar stoofpeer en ze inspecteert ook nog mijn onderkant op de mate van herstel. Bij mij zijn dat gelukkig slechts twee zogenoemde ‘haarscheurtjes’. Die prikken een klein beetje bij het plassen, maar dat is niets vergeleken met één of meerdere hechtingen. Sandra geeft voorlichting over mijn naweeën, rare pijntjes en al het andere dat bij een kraambed hoort en dat wij nog niet kunnen weten. Natuurlijk leert ze ons ook hoe wij Joep het beste kunnen verzorgen. Verschonen, badderen, aankleden, wij hebben het nog nooit gedaan en kunnen wel wat tips en trucs gebruiken.

Rond een uur of elf arriveren mijn ouders. Zij voorzien ons nu ook van boodschappen. Op de momenten dat ze bij ons zijn, vraag ik me af of het wel goed met ze gaat. Mijn vader zit vaak wat voor zich uit te staren, ver weg in gedachten. Mijn moeder heeft nog meer last van haar kraamtranen dan ikzelf. Ze willen Joep nog niet vasthouden of verschonen. Komt dat doordat ik direct na de bevalling heb gezegd dat alleen Tom hem mocht vasthouden en niemand anders? Ze komen zo nu en dan even kijken bij de verzorging van Joep en zijn zichtbaar ontroerd zodra ze hem zien. Ik vraag aan ze wat er is, of ze het wel leuk vinden bij ons. Ze vinden het prima hier. Waarom denk ik dan van niet? Zou het komen doordat mijn vader kanker heeft gekregen dit jaar? Zou hij beseffen dat hij dit niet had meegemaakt als ze zijn zieke nier niet hadden weggehaald?

En mijn moeder, zou zij er nu weer erg mee zitten dat zij hun eerste kindje, een zoontje, hebben verloren vlak voor de bevalling zo’n dertig jaar geleden? Ze heeft het kindje levenloos ter wereld gebracht. Na haar tweede bevalling is ze een tijdje in het ziekenhuis opgenomen geweest, omdat ze een psychose kreeg. De doctoren wisten niet goed hoe ze haar moesten behandelen. Ze wisten ook niet zeker of ze ooit wel weer beter zou worden. Maar één ding wisten ze wel: dit kwam voort uit het trauma vanwege haar overleden zoontje en ze had meer en langer kraamzorg moeten inkopen. Na vier maanden opname met een zogenoemde kraambedpsychose mocht ze weer naar huis, ondertussen zorgde mijn oma voor haar kindje. Zou mijn moeder daar nu mee zitten? Dat zou ik niet vreemd vinden. Ik heb geen idee wat er aan de hand is, maar ik maak me veel zorgen om hen. Toch koken ze wederom een heerlijke maaltijd voor ons: barbecuevlees en natuurlijk veel groenten. Direct na de maaltijd verlaten ze ons huisje.

Joep slaapt bij ons op de kamer, dit is het zogenaamde rooming-in. Zo leer jij je kind het snelst kennen en kun je op voedingssignalen reageren. Als je kind huilt van de honger ben je eigenlijk al te laat. Eerst zal hij wakker worden, smakgeluidjes maken of bijvoorbeeld een beetje gaan kreunen. Ik hoor ieder kikje dat Joep geeft en Joep mag zo vaak als hij wil aan de borst. Dat heet voeden op verzoek. Dat zal de borstvoeding goed op gang brengen. Dus ik leg Joep aan wanneer hij dat wil. Mijn moedergevoelens en zijn overlevingsdrift zijn perfect op elkaar afgestemd. Gelukkig is Tom twee weken vrij van zijn werk, zo kan hij mij de nachten door helpen. Ik ben zo hongerig, ik kan er niet tegen opeten! Dus zodra ik Joep hoor, maak ik Tom wakker. Hij legt Joep aan, want dan kan ik op bed blijven liggen. Tijdens de voeding maakt Tom wat eten klaar en schenkt hij wat te drinken in. Daarna verschoont hij Joep. Ik draai me rustig om in bed, zodat Joep nog aangelegd kan worden aan de tweede borst. Dat proces herhaalt zich zo om de twee uur. Slapen is er bijna niet bij. Sandra heeft ons verteld dat het daarom zo belangrijk is om overdag goed te rusten. Je weet nooit hoe vaak Joep de volgende nacht aan de borst wil.

Woensdag

Het was een pittig nachtje. Ik maak er aantekeningen van zodat ik niet vergeet hoe de nacht verloopt en dit kan bespreken met Sandra. Van minuut tot minuut, van linkerborstvoeding (li bo) naar rechterborstvoeding (re bo), ieder hikje, huiltje, slaapje, plasje en/of poepje, noem maar op. Tijdens het voeden stuur ik met mijn telefoon berichtjes aan mijn vriendinnen. Zij zijn natuurlijk hartstikke benieuwd hoe het er hier aan toe gaat. De tijd gaat snel. Ook de nacht vliegt voorbij gelukkig. Ik tel de uurtjes totdat Sandra er weer is en als ik besef dat dat nog 3 uur duurt, is het alweer zover. Dan ben ik alweer met Sandra de nacht aan het evalueren om er van te leren.

We zitten al goed in ons dagritme. Sandra zorgt ervoor dat we op schema blijven op de momenten dat wijzelf dat nalaten. Tom faciliteert ons. Wel balen dat hij last heeft van hoofd- en buikpijn. Zodra hij pijn heeft, is hij niet meer te genieten. Ook niet zo gek met voorhoofdsholte ontsteking, die hij een tijdje geleden al kreeg. Daar moet hij ook echt een keer mee naar de dokter. Ik begin me zorgen om hem te maken. Ik mag natuurlijk niet op internet kijken waar deze klachten vandaan komen, maar wie kan zich beheersen en gaat niet uit van de ergste diagnose die op internet te vinden is?

Er komt weer een verloskundige van mijn eigen verloskundigenpraktijk langs, een andere dan de vorige keer, maar zij is ook erg aardig. We bespreken dat ik nogal druk ben. Volgens haar is dat normaal, omdat mijn hele hormoonhuishouding veranderd is. Bij een bevalling komen er allemaal stofjes vrij waar ik hyper van word en andere net bevallen dames juist stiller. Je karaktereigenschappen worden dus wat versterkt. De zwangerschapshormonen verlaten mijn lichaam en maken plaats voor moedergevoelens. Kun je helemaal niets aan doen en is normaal voor de kraamtijd. Reken er maar een week of zes voor. De verloskundige bevestigt wat Sandra ook al had uitgelegd. Ze leest in de rapportages van Sandra dat de borstvoeding en mijn lichamelijk herstel goed gaat. Dus ik vraag aan Sandra en de verloskundige of ze tegen Tom kunnen zeggen dat het goed met me gaat. Ik merk dat hij zich soms best een beetje zorgen om me maakt. Ze zullen het tegen hem zeggen.

Mij wordt opeens duidelijk hoe goed mijn lichaam alles tot nu toe regelt. Ik heb weinig bloed verloren bij de bevalling en ik ben niet uitgescheurd. Er hoeft dus weinig leed te worden hersteld. Joep was ook nog omstrengeld! Ik pufte op het juiste moment, waardoor de verloskundige de navelstreng om zijn nekje kon weghalen. Ik dacht dat het was om uitscheuren te voorkomen, maar het ging om het afscheuren van de navelstreng. Gelukkig wist ik dat niet van te voren, waardoor ik er ook geen spanning door ervoer.

Ik heb slechts 25 minuten geperst. In zeven persweeën heb ik Joep eruit gepoept. Gemiddeld duurt dat bij een eerste bevalling een uur. Joep heeft dus maar relatief kort vastgezeten in het geboortekanaal. Tom wilde in eerste instantie overigens dat 10 cm. brede gat van het geboortekanaal niet zien, maar hij was zo nieuwsgierig dat hij tóch heeft gekeken. Ik ben enorm trots op hoe het is gegaan. Het effect van mijn lichamelijke prestaties is dat Joep goed drinkt, niet geel geworden is (alle baby’s worden een beetje geel na de geboorte) en weinig afvalt. Dat is toch geweldig?

Verder regelen mijn hersenen dus dat ik ieder kikje hoor dat Joep geeft. Tom heeft die hormonen niet, dus voor hem is het lastiger om wakker te worden uit zijn diepe slaap. Mijn lichaam is zo afgestemd op Joep dat ik inmiddels aan mijn borsten kan voelen wanneer het voedertijd is.

Mijn haarscheurtjes spoel ik na ieder toiletbezoek met een fles water. Ik gebruik grote kraamverbanden in mijn ondergoed. Zo nu en dan voelt het alsof mijn blaas verzakt, maar in plaats van mijn blaas werkt mijn lichaam dan een enorm bloedstolsel naar buiten. Dat gaat gepaard met naweeën. Maar die doen lang zo’n pijn niet als de weeën tijdens de bevalling.

Wat me ook opvalt is dat er, wanneer ik me op mijn zij draai, verschuivingen plaatsvinden in mijn buik. Het lijkt wel alsof mijn darmen van de ene naar de andere kant zakken. Alles schuift weer in model. Net als de aambei die ik nu nog continu tussen mijn billen voel, waardoor ik voorzichtig moet lopen. Gelukkig trekt die zich rustig weer terug, dankzij curanol.

De borstvoeding is voldoende op gang gekomen. Joep moet nu leren dat hij niet meer op verzoek wordt gevoed, maar er moeten wat langere slaapjes gaan komen. Het is de bedoeling dat er 2 tot 4 uur tussen de voedingen zit. Als hij eerder komt dan 2 uur na de vorige voeding, dan moeten we het wat gaan rekken. We troosten hem dan bijvoorbeeld met een pink of speen, wiegen en liedjes zingen. ’s Nachts mag er maximaal 6 uur tussen zitten, maar dat redden we bij lange na niet. Ik merk opeens dat ik veel eerder wakker ben dan Joep. Ik weet zeker dat dat komt doordat mijn borsten volgelopen zijn, dus het is logisch dat ik wakker ben.

Tom

Ik maak me best wel zorgen om je. Je bent zo druk, zowel in je spraak als fysiek. Je gaat de hele tijd fel tegen me in. Een beetje discussie ben ik wel gewend van je, maar het lijkt net alsof je de strijd opzoekt. Vannacht bijvoorbeeld toen ik zei dat je me te vroeg wakker maakte voor de voeding. Je luistert geen moment naar me, maar doet meteen in hoog tempo je eigen lange verhaal om je daar vervolgens stellig aan vast te houden. Ik heb aan de verloskundige gevraagd hoe dat kan en zij zegt dat je inderdaad wel wat druk bent en dat je alles graag perfect wilt doen. Het kan wel zes weken duren voordat je weer normaal bent. Rare dingen die hormonen.

Donderdag, vier dagen na de bevalling

Dan is het weer acht uur in de ochtend. Ik evalueer met mijn kraamhulp. Ik wil zo graag en zo veel aan haar vertellen, op één of andere manier ben ik razend enthousiast en kan ik gewoon niet stoppen met praten. Dat doe ik dan ook niet en ik praat aan één stuk door. De kraamhulp luistert geduldig en aandachtig naar me. We trekken een aantal conclusies: ik maak me te veel zorgen om Toms kwalen. Hij moet beter op zichzelf passen en gaat daarmee van start door vanaf nu bij te tanken. Als hij op zichzelf past, hoef ik niet meer op hem te passen. Hij gaat een paar nachten apart slapen.

Daarnaast ben ik te bezorgd om mijn ouders. Ik besef tijdens deze evaluatie pas hoeveel ik me bezighoud met hun welzijn. We hebben meer tijd nodig voor ons kersverse gezinnetje. We houden niet voor niets de deur dicht voor alle andere visite. Ik zal mijn ouders vragen of ze niet meer langs zullen komen, zodat we geen afleiding hebben en optimaal kunnen genieten van de kraamtijd.

Gelukkig hebben mijn ouders alle begrip voor de situatie. Mijn vader geeft aan dat hij trots op me is dat ik deze beslissing maak. Hij spreekt uit dat hij zich zorgen maakt om mij. Hij heeft mijn moeder een aantal keren net bevallen meegemaakt en ik blijk erg op haar te lijken qua gedrag. Ik leg mijn vader uit dat dat een andere situatie is, want wij hebben een kerngezond ventje. De zorgen die zij destijds hadden, hebben wij niet. Maar vanaf nu wil ik graag met zijn drietjes genieten. Mijn vader steunt dit besluit. Ik vond het vreselijk om dit tegen mijn ouders te zeggen, maar het is beter zo. Geen afleiding meer.

Vanaf nu voeren we ons eigen huishouden. Net op het moment dat ik het eten aan het klaarmaken ben, krijgt Joep zijn huiluurtje. Per toeval ontdekt Tom dat Joep heel goed reageert op onze eigen lievelingsmuziek. Die muziek hebben we grijs gedraaid tijdens de zwangerschap. Tom schuifelt met Joep door de woonkamer. Ik ben blij dat Tom dit heeft ontdekt, want Joep zijn gehuil gaat me enorm aan het hart. Om negen uur zijn mijn mannen uitgedanst. We eten ons avondmaal. Het smaakt heerlijk. We genieten ervan dat alles op onze eigen manier kan, ook al is dat niet helemaal volgens het boekje. De tijd neemt helaas wel een loopje met ons. Best druk, zo’n klein ventje erbij.

Ik ben bang om de dingen die in me op komen weer te vergeten, dus ik schrijf alles op wat in mij opkomt. Boodschappen, huishoudelijke benodigdheden, to-do dingen (leuke dingen die ik wil doen én noodzakelijke regeldingen) en cadeautips. Die chaotische briefjes reorganiseer ik op meerdere lijstjes.

Tom

Sandra heeft tegen je gezegd dat het goed is voor je om je onderkant te laten luchten, zodat je wondjes sneller herstellen. Ik vind het best vreemd dat je om de haverklap in je blote kont op bed ligt. Je schaamt je niet eens op het moment dat Sandra de slaapkamer binnenkomt. Je bent totaal de gêne voorbij. Ben jij nog wel jezelf? Ook dit lijkt wel een obsessie te worden.

Ik maak me ook nog zorgen om iets anders. Is het normaal dat je als kraamvrouw overal briefjes voor maakt? Ik heb je nog nooit een boodschappenlijstje zien maken en nu doe je het aan de lopende band.

Vrijdag

De tijd die ik voor mezelf heb, gebruik ik om mezelf perfect te verzorgen. Ik vind het heel belangrijk om er knap uit te zien als newly-mom. De kilo’s vliegen eraf zonder dat ik er iets voor doe. Ik hield ook zo veel vocht vast tijdens mijn zwangerschap. Ik trek mijn leukste kleding aan en steek m’n haar op. De veertien kilo extra lichaamsgewicht zorgden ervoor dat ik eelt kreeg op mijn voeten. Dat scrub ik eraf en ik smeer mezelf in met bodylotion.

Ook het huishouden verwaarloos ik niet. Tijdens de ‘me-momenten’, kwartiertjes dat Joep slaapt en ik dus aan mezelf toekom, knal ik zo het huishouden erdoorheen. Opruimen en wasjes sorteren, dat waren echt mijn hobby’s niet. Nu geef ik mezelf helemaal over aan mijn nesteldrang. En dat in speed-tempo. Want het moet gedaan voordat Joep wakker wordt en ik weer moet voeden.

Vandaag komt er een mevrouw van het consultatiebureau langs voor het hielprikje en de gehoortest. Ze is op de fiets, want het zijn nog altijd tropische temperaturen. In huis is het inmiddels ook al 25 graden. Tom laat de mevrouw binnen en ik zit al te wachten met Joep in mijn armen. We krijgen te horen dat Joep een lekker ventje is en we zijn ontzettend trots. Gelukkig heeft Sandra ons al ingeseind dat Joep niks aan zijn oortje mankeert, dus daar zijn we niet zenuwachtig voor. Terecht: beide oren hebben prima resultaat. Het hielprikje vinden we wel wat spannend. Hij huilt maar heel even als hij wordt geprikt. De vrouw van het consultatiebureau stempelt met zijn hiel meerdere bloedafdrukken op een papiertje. Dat zal naar een lab worden opgestuurd. Als we binnen twee weken geen telefoontje krijgen, kunnen wij ervan uitgaan dat er niets vreemds in zijn bloed is aangetroffen. Dat hebben we ook maar weer gehad.

Zondag

Sandra kwam de eerste vier dagen thuis van acht uur ’s ochtends tot vier á vijf uur in de middag, daarna een dag van acht tot twee. Gister en ook vandaag komt ze van acht tot twaalf uur, dit zijn de laatste twee dagen dat we kraamhulp krijgen. Die uren vliegen voorbij. Waar blijft de tijd, überhaupt? Ik heb het gevoel alsof de tijd een loopje met mij neemt. Zal wel normaal zijn dat je geen controle hebt over zo’n kraamweek. Ik ben in elk geval blij dat we de deur ‘dichthouden’ voor visite. We moeten zelf eerst onze rust en regelmaat maar eens vinden.

Tom heeft een grote doos merci voor Sandra gekocht. We hebben al naar elkaar uitgesproken dat we het leuk vinden om contact te onderhouden. We zullen elkaar waarschijnlijk wel eens tegenkomen, want we wonen in dezelfde stad. En ze heeft een hondje waarop wij met liefde willen oppassen. Een win-win situatie dus! Daar houd ik van. Sandra stapt op de fiets en we zwaaien haar gedag. Ik ben hier wel aan toe. Nu gaan we van start met ons eigen gezinnetje.

Ik voel me zo trots! Ik voel me heerlijk en iedereen mag het weten! Ik vind het tijd om dat met mijn sociale contacten te delen. Ik plaats direct een paar foto’s op Facebook. Eentje van Joeps mooie gezicht. Eentje van Joep in mijn armen. En eentje van Joep gebadderd door Sandra. Ik tag Sandra en schrijf erbij hoe dankbaar we zijn. Bij elke foto schrijf ik binnen 30 seconden een verhaaltje over Joep. Zo. Iedereen in één klap op de hoogte. Daar volgen alle likes en reacties over hoe knap onze Joep eruit ziet. Aandacht. Woei! Ik houd ervan. Ik had niet door dat ik door deze Facebookactie nóg meer aandacht zou krijgen op mijn mobiele telefoon. Ik had al een heleboel WhatsApp-berichtjes gekregen, maar ook gemiste oproepen, sms’jes en pb’tjes op Facebook. Oefff. Nu voel ik me gestalkt. Eigen schuld, dikke bult. Ik voel me verplicht om te reageren. Toch doe ik het niet. Ze zullen het heus wel begrijpen.

Tijdens een voeding van Joep besluit ik alleen nog even om mijn vriendin uit Den Haag te bellen. Die heeft me echt plat gestalkt met telefoontjes en ik heb erg zin om met haar te kletsen. Ik ratel aan één stuk door. Ik vraag of ze langskomt dinsdag. Helaas kan ze niet. Ze voelt zich gelijk schuldig. Ik leg haar uit dat dat niet nodig is. Na het ophangen besluit ik mijn telefoon uit te zetten. Weg met die afleidende prikkels. Ik ben nu bezig met wat écht belangrijk is. Mijn man en mijn kind.

Nu onze kraamhulp weg is, hebben we het badritueel van Joep verplaatst naar de avond. Wij zijn zelf namelijk ook avond-douchers. Dan zal Joep dat ook wel zijn. Het badritueel van vanavond is net achter de rug. Tom en Joep gaan nog even naar beneden, samen een filmpje kijken. Joep slaapt toch het beste bij één van ons op de borst. Ik ga alvast naar bed om aan mijn uurtjes slaap te kunnen komen. Twee uur daarna komt Tom naar boven voor de eerste nachtvoeding. Ik zeg tegen hem dat hij wel kan gaan slapen. Ik red me wel alleen wel met de voeding. Linkerborst, verschonen, rechterborst, zelf wat gaan eten, plassen en zelf gaan slapen. Dan wordt Joep weer wakker voor de volgende voeding. Met een beetje geluk zitten er drie uurtjes tussen de voeding. Met pech twee uur.

Ik heb pijn in mijn schouders. Dat is al een tijdje zo, maar het wordt nu erger. Zo nu en dan voel ik een pijnscheut in mijn rug, precies achter mijn longen. Ik merk dat ik hierdoor soms mijn adem inhoud, of gewoon oppervlakkig ademhaal. De pijn is namelijk het ergst als ik diep inadem.

Ik schrik wakker en ben benauwd. Ik raak helemaal in paniek. Ik kan niet ademhalen! Ik roep Tom. Tom komt eraan. Ik probeer rustig te ademen, maar de pijn gaat niet weg. Het wordt tijd dat mijn privé fysiotherapeut me onder handen neemt. Hij beweegt mijn armen alle mogelijke kanten op en vraagt waar de pijn zit. Ik lift mijn borsten, want de pijn is het minst als ik mijn borsten omhoog duw. Ik kijk naar beneden. Dat formaat is nieuw voor me. Ik moet maar eens een stevigere borstvoedingsbeha aanschaffen.

Maandag, acht dagen na de bevalling

De volgende dag ga ik op de bank zitten en leg ik kussens onder mijn borsten. Zo worden ze omhoog gepusht. Geen gezicht. Maar het doet me niks meer. Het is Joeps eerste levensbehoefte. Eten! Tom heeft helaas steeds meer last van zijn maagontsteking. Hij is al bij de dokter geweest en heeft maagtabletten gekregen. Zou het van de stress komen?

Ondanks zijn pijn vraag ik hem toch om mee te gaan voor een nieuwe voedingsbeha. Ook Joep gaat mee. Het had een gezellig uitje moeten worden. Maar gezellig is het niet echt. We praten niet. Bij de Prénatal aangekomen gaat Tom in de stoel zitten. Ik vraag om hulp, want aan Tom heb ik niets. Ik pas een stuk of tien beha’s. Ik wil de allerbeste. Wat het kost kan me niet schelen. Ik loop druk heen en weer om weer nieuwe maten te pakken. Waar blijft die hulp? Ik loop nog een keer naar de verkoopmedewerker. Samen zoeken we de beste maat. Ik pas een stuk of tien beha’s en vind de beste maat, 80F. Halleluja.

Tom

Ik smeek je om in de paskamer te gaan staan, want als ik het je gewoon vraag luister je niet. Je vindt het maar doodnormaal om beha’s te passen midden in Prénatal. Met je ontblote bovenlijf pas je bh na bh. Je geeft de verkoopster opdrachten de juiste maat te vinden. Jij bent jezelf niet meer sinds je borstvoeding geeft.

Ook thuis doe je raar. Je loopt vaak door huis met de flappen van je borstvoedingsbeha open. Dat is goed voor het herstel van je tepels, leg je me uit. Wie er in de buurt is kan je geen reet interesseren. Ik begrijp niets meer van je.

We zijn weer thuis van ons uitje naar Prénatal. Joep is net in slaap gevallen. Tom en ik liggen samen in bed. Tom ligt maar wat afwezig naast me. We geven de pijn scores, net als in het ziekenhuis. Bij pijnscore 10 is Tom niet meer aanspreekbaar. Hij negeert me dan, wil alleen nog maar slapen. Ik heb zijn pijn nog nooit gevoeld, maar ik weet wel hoe hij zich kan ontspannen. Ik kriebel hem. Van zijn rug naar zijn arm, terug naar zijn rug. Van zijn rug naar zijn andere arm en weer terug. Zijn schouderbladen, zijn nek. Ik zie kippenvel verschijnen. Ik kriebel verder. Van zijn rug naar zijn benen. Bovenbenen, onderbenen. Ik kruip andersom in bed, ga met mijn hoofd bij zijn benen liggen. Ik neem zijn beide benen onder handen. De bovenkant van zijn voet en ook de onderkant. Zijn tenen. Ik geef alle liefde die ik in me heb. Hopelijk neemt de pijn af, ik vraag het hem. Pijnscore 5. Zie je wel, het heeft effect. Ik kriebel zijn billen. Ik weet dat hij dat lekker vindt, ik kriebel hem namelijk veel vaker. Zachtjes begin ik te masseren. Ik draai Tom op zijn buik en masseer hem tussen zijn benen. Ik vraag naar zijn pijnscore: 3. Ik kan er nog wel een schepje bovenop doen. Ik draai me weer om, kruip dicht tegen hem aan en zoen hem in zijn nek. Ik zuig aan zijn oorlel, blaas mijn adem achter zijn oor. Ik zoen hem iets steviger en bijt zachtjes in zijn oorlel. Ik raak er opgewonden van.

Dat is trouwens niet de eerste keer dat ik opgewonden raak van Tom. Mijn seksdrive is groter dan ooit. Het is voor het eerst in mijn leven dat ik zoveel opwinding voel als nu. Ik heb het aan Tom verteld. Hij wil nog geen seks met mij als pas bevallen vrouw. Zo nu en dan ga ik dan maar gewoon alleen naar boven.

Dinsdag

Ik lig in bed met Joep. Ik zweet me rot, het lijkt hier wel dertig graden. Dus ik heb al mijn kleding uitgetrokken en ik lig poedelnaakt op bed. Mijn linkerborst heeft Joep net helemaal leeggedronken. Ik verschoon hem. Ik geef Joep mijn rechterborst. Hij neemt zijn toetje. Joep ligt lekker naast me aan de borst en valt in slaap. Ik nestel me lekker naast hem.

Er wordt aangebeld. Ik hoor Tom naar de deur lopen. Een dame van het consultatiebureau staat voor de deur voor een kennismaking. Tom komt naar boven om me te halen. ‘Ze kan toch ook naar boven komen?’ snauw ik. Ik ben eindelijk lekker aan het rusten. ‘Manon, asjeblieft. Doe nou niet zo moeilijk. Kleed je aan en kom naar beneden’, is Toms antwoord. ‘Zij is wel wat gewend hoor!’ roep ik, maar ik ga overstag. Tom staat erop, dus een discussie ga ik nu niet winnen. Tom haalt Joep alvast op en niet lang daarna loop ik ook naar beneden. Straks hoorde ze nog hoe dwars ik net deed, schiet er door me heen.

Er zit een dikke vrouw in de woonkamer. Ik kijk op de thermostaat, 25 graden. Tom voorziet ons van grote glazen water en een glas cola voor de dikke vrouw. Ze wil een boel weten. Ik vind haar wel lief. Ze vraagt naar onze gegevens en onze roots. Ze weet nu alle afwijkingen van Tom en zijn familie. Van astma, een klompvoet, door naar een te korte plasbuis én buisjes in de oren. Hebben we dan alles gehad? We moeten er een beetje om lachen. Aan mijn kant blijft het vrij stil. Totdat ze vraagt hoe we onze jeugd hebben ervaren. Ik ben trots op mijn ouders hoe ze ons hebben opgevoed. Maar ik zou nooit in zo’n klein dorp gaan wonen waar groep 6, 7 en 8 in één klas zitten met in totaal vijftien kinderen. Als je buiten de groep valt, ben je direct helemaal alleen. Ik viel regelmatig buiten die groep. Ik durfde niet mee op schoolkamp, omdat ik toen werd buitengesloten. Mijn ouders hebben me gelukkig toen de hele week ‘ziek’ thuis gehouden. Ik wil graag dat Joep weerbaar is. En keus heeft wat betreft vriendjes. Mijn verhaal wordt aangehoord en er komt een advies om het programma ‘stevig ouderschap’ te volgen. Hier krijgen wij als kersvers gezin begeleiding. De dikke, lieve vrouw geeft aan dat wij daar mogelijk profijt van hebben. Ze vindt het moeilijk in te schatten, geeft ze aan. Ze draait er de hele tijd om heen. Moet ik dit dan opvatten als belediging? Ik vind dit advies juist wel op zijn plek. De lieve vrouw vertelt dat we bij het consultatiebureau kunnen binnenlopen als we vragen hebben over het grootbrengen van Joep. Zij is ons aanspreekpunt. We krijgen haar telefoonnummer en een afspraak voor Joeps eerste vaccinaties. We nemen afscheid en ze verlaat ons paleisje. Niet lang daarna vertrekt ook Tom. Hij heeft gelukkig een afspraak bij de huisarts vanwege zijn hoofdpijn.

Als Tom terugkomt, vertelt hij dat hij medicijnen heeft gekregen tegen zijn hoofdpijn. Daarnaast heeft de dokter een verwijzing naar de psycholoog meegegeven voor mij, want hij vindt dat ik mij een beetje vreemd gedraag. Hij stelt voor dat ik met iemand ga praten. Tom heeft meteen een afspraak geregeld. Aanstaande vrijdag heb ik een intake bij de psycholoog.

Het is midden in de nacht. Ik heb net Joep gevoed en ik kan niet slapen. Ik ben vandaag wat dwars geweest. Ik ga het goedmaken met Tom. Ik stap uit bed, loop de trap af naar beneden en ik pak een kladblok. Ik begin te schrijven over hoe ik ons leven graag wil. Een gezinnetje vol harmonie, liefde en gezelligheid. Als ik klaar ben, zie ik dat ik drie A4’tjes volgeschreven heb. Ik ben tevreden met het verhaal. Ik kan niet wachten tot ik het aan Tom kan laten zien. Morgen zal ik het hem laten lezen.

Ik zal nog even de kleertjes uitzoeken die Joep morgen aan kan. Als ik Joeps kamer binnenloop, ben ik er trots op dat dit zijn eigen kamer is. Ik open de kastdeur en zoek een stoere blauwe romper uit met een witte tekst en daarbij een grijs joggingbroekje. Dat zal hem prachtig staan. Ik besluit maar eens in mijn bed te gaan liggen en ik maak aanstalten om Joeps kamertje te verlaten. Vanuit mijn ooghoek zie ik wat vreemds in zijn ledikantje, dat al keurig opgemaakt is, maar waar Joep nog veel te klein voor is. Kruipen er nou dieren in zijn bed? Ik weet toch echt zeker dat ik Joeps knuffels daar heb neergelegd. Ik kijk nog een keer en ik zie inderdaad zijn knuffeldieren uitgestald in Joeps aankomende bedje. Dat is vreemd. Ik raap de knuffels snel bij elkaar en stop ze in de Tummy Tub, het eerste wat ik zie waar ik ze in kan verstoppen. Het gaat me niet weer gebeuren dat ik bewegende beesten in Joeps bedje zie.

Woensdag

Het wordt nu wel eens tijd dat ik wat beter en langer ga slapen. Ik heb een idee hoe dat kan gaan lukken. Ik wil gaan kolven, zodat Tom de nachtvoedingen kan doen. Ik leg het idee voor aan Tom en hij gaat gelijk overstag. We gaan naar het inloopspreekuur voor borstvoeding bij onze verloskundigenpraktijk. Daar zit een lactatiekundige die we al kennen van een informatieavond. Ze hoort ons verhaal aan en stelt voor vanmiddag langs te komen met de nodige spullen en uitleg.

Op weg naar huis raken Tom en ik in een discussie. Hij zegt dat ik slecht naar hem luister, zijn mening niet vraag en alleen maar door hem heen praat. Ik begrijp niet wat hij bedoelt, maar ik heb geen zin in ruzie. Gelukkig zijn we bijna thuis.

De lactatiekundige stapt onze woonkamer binnen met een grote kist in haar handen. Daar zit het kolfapparaat in. Er zit een aansluitsetje bij met plastic vergiet-vorm achtige onderdelen die ik op mijn borsten moet zetten. Die staan in verbinding met flesjes die de melk opvangen. Ik stel voor om meteen te oefenen. Daar leer ik het beste van. Ik sluit me aan op de pomp. Mijn tepels worden vacuüm getrokken door het apparaat. Het werkt! De melk loopt als een tiet. Acht minuten kolven levert 120 cc moedermelk op, genoeg voor de voeding van vannacht. Dit gaat een succes worden!

Tom

Er zit een mug op onze slaapkamer en die houdt ons wakker. Ik besluit op zoek te gaan naar deze mug, dus ik knip het licht aan, pak één van jouw baby-informatieboekjes die dient als vliegenmepper en ik staar naar het plafond. Als ik de mug in mijn vizier krijg, grijp ik mijn kans. Zoals altijd is de mug sneller dan ik. Ik sla mis. Dan hoor ik jou ineens keihard schaterlachen. Je vindt het grappig hoe ik achter de mug aanjaag. Ik probeer me er niets van aan te trekken en vervolg mijn mugzoektocht. Jij blijft maar lachen, er komt geen einde aan. Ik vind je best wel eng.

Tom is bezig met de nachtvoeding, het is twee uur ’s nachts. Ik mag me van hem niet met hem bemoeien, maar ik lig klaarwakker in bed. Nu ik toch wakker ben, kan ik net zo goed de volgende voeding afkolven. Misschien lukt het me wel om dán te slapen. Dus ik loop naar beneden. Ik sluit me aan op het apparaat. Ik zet het apparaat op full speed. De melk spuit eruit. Ik had nooit gedacht dat het zo fijn kan voelen om een melkkoe te zijn. Binnen acht minuten heb ik een fles voeding voor mijn kind. Mijn doel is bereikt: in mijn handen heb ik een flesje voor Joep en rust voor mij. Op dat moment komt Tom beneden. ‘Manon, je moet gaan slapen! Wat ben je aan het doen! Waarom slaap je niet?’ Tom slaat met zijn vuist op de muur en loopt meteen terug naar boven. Ik zet mijn flesje nachtrust in de koelkast, vlucht naar boven achter Tom aan en probeer het hem uit te leggen. Maar hij begrijpt het niet.

Tom, Joep en ik liggen in bed. Ik aai Joep over zijn lichaam. Wat is hij mooi en wat ligt hij lekker te slapen. Een knapper baby’tje bestaat toch niet? Wat ruikt hij ook lekker. Ik aai nog een keer over zijn kleine lichaampje. Ik kijk naar mijn hand. Ik begrijp er niets van, want Joep ligt er niet. Wat was ik dan aan het aaien?

Ik ben Joep aan het voeden. Hij ligt lekker te drinken aan de borst. Ik bekijk hem. Heel even doe ik mijn ogen dicht. Ik open ze weer en kijk naar Joep. Dan zie ik dat ik alleen mijn borsten vasthoud.

We liggen met zijn drietjes in bed. Tom, Joep en ik. Ik heb een nieuwe hydrofiel luier nodig, dus ik loop naar Joeps slaapkamer. Ik pak de luier, draai me om en ik schrik me helemaal rot. Joep ligt in zijn wieg. Huh? Hij ligt toch bij Tom? Ik word bang, loop naar onze slaapkamer en ik maak Tom wakker. ‘Volgens mij ben ik aan het spoken’, hoor ik mezelf zeggen. ‘Ik weet niet meer wat ik doe, wil je me vasthouden?’ Ik ga voor Tom liggen. Tom kruipt dicht tegen me aan en slaat zijn arm om me heen.

Opa en oma staan bij ons in de slaapkamer. Ze komen gezellig bij ons op visite. Ik vraag ze hoe het met ze gaat. Dan word ik wakker. Wat een gekke droom is dit. Het lijkt alsof het echt is! Ik sluit mijn ogen weer.

Ik ben bij mij ouders thuis. Mijn vliezen breken en het duurt niet lang of ik voel de eerste wee. Opeens lig ik in een ziekenhuisbed. Ik puf alsof mijn leven ervan afhangt. Mijn ouders en zus staan aan het eind van mijn ziekenhuisbed mij aan te moedigen. Is dit een droom? Ik zeg tegen Tom dat ik niet begrijp wat er gebeurt. Ik vertel hem wat ik meemaak.

Tom

Ik dacht dat ik gek werd toen ik je vannacht zag kolven. Waarom slaap je niet? Ik begrijp er niets van. Niet lang daarna maak je me wakker en vertel je me wie en wat je allemaal ziet. Zie je wel, dit is foute boel.

Donderdag

De volgende dag komt oma Vis, Toms moeder bij ons langs. Gezellig. Toms moeder en haar vriend hebben onlangs een heel groot aquarium aangeschaft. Ze hebben een heleboel mooie vissen. Ernaar kijken werkt heel ontspannend. Er zwemmen allemaal stelletjes. Althans, trio’s eigenlijk. Twee vrouwtjes en een mannetje van hetzelfde soort. Als een vrouwtje bevrucht is, draagt ze de eitjes in haar bek. Een heel bijzonder proces waar ik eerst nog niets van af wist. Maar vandaar dus oma Vis. Ik vind het een leuk grapje. Oma Vis is super lief. Ook voor mij. Ik heb het gevoel dat ze me liefheeft. Oma Vis en Tom gaan even samen met Joep naar de supermarkt. Ik kan even slapen.

Ik hoor Tom naar boven komen. Hij loopt met de telefoon in zijn hand naar mij toe en vraagt of ik de huisarts kan bellen. Morgen heb ik intake bij de psycholoog, maar volgens Tom is morgen te laat, dus ik moet nu meteen bellen. Ik doe wat Tom mij vraagt. De telefoon gaat twee keer over, waarna ik de doktersassistent aan de lijn krijg. Ik vertel wat ik vannacht heb beleefd. Ik zeg erbij dat Tom niet helemaal lekker is en dat ik moet bellen van hem.

De doktersassistent zegt dat Tom en ik beiden niet alleen moeten blijven. We moeten oppas regelen. Tom moet vanmiddag maar even terugbellen, want er staat inmiddels een wachtrij met mensen achter de balie. Ik koppel dit terug aan Tom. Tom oogt ontevreden met dit resultaat. Ik laat het los en focus me weer op Joep.

Een uur later hebben we een gesprek met zijn drieën over hoe het gaat. Ik zeg tegen mijn schoonmoeder dat ik denk dat Tom gek wordt. Hij heeft vannacht op de deur geslagen en dat is niets voor hem. Ik wil dolgraag bevestiging van mijn schoonmoeder dat Tom het inderdaad niet helemaal helder voor ogen heeft. Maar in plaats daarvan pakt ze mijn hoofd vast en zegt: ‘Manon, het gaat niet goed met je. Er moet nu wat gebeuren.’ Ze kijkt Tom aan en vraagt wie ze moeten bellen. Ze besluiten de verloskundige te bellen. Mijn schoonmoeder en Tom vertellen wat er gaande is. Ik luister aandachtig. Dan hangt mijn schoonmoeder op, ‘de verloskundige komt eraan’.

De verloskundige zit naast mij op de bank en ze hoort ons verhaal aan. Ze komt nog wat dichter bij me zitten. ‘Manon, dit is niet goed. We gaan er wat aan doen’, zegt ze. Ik begin te huilen. Ik krijg een knuffel van Tom. Hij troost me. We krijgen hulp. We moeten blij zijn. Ik voel me opgelucht en ben bang tegelijk. Wat gaat er gebeuren nu?

De verloskundige belt met een aantal mensen. Ik hoor het woord post partum psychose. Dat blijft hangen tot ze haar telefoon neerlegt en aan Tom vraagt of hij lorazepam bij de apotheek kan halen. Ze vraagt aan ons of er iemand over kan komen voor de nacht. Het is namelijk al 7 uur en een opname is nu niet meer mogelijk. Morgenochtend komt de crisisdienst bij ons. Voor vanavond is het heel belangrijk dat ik ga slapen. Daar gaat zo’n pilletje bij helpen.

Twee uur later staat Toms beste vriend Emiel op de stoep. Mijn schoonmama is net naar huis gegaan. Zolang ik lorazepam gebruik, mag Joep geen borstvoeding. Prima, dan ga ik kolven zolang ik medicijnen slik en dan gooi ik die melk wel weg. Dan blijft mijn borstvoeding op gang en kan ik daarna Joep gewoon weer voeden. Ik weet dat ik moet gaan slapen van de verloskundige, maar ik wil eerst nog een laatste voeding afkolven. Deze melk mag Joep nog wel drinken. Ik besluit het apparaat aan te sluiten en ik druk op de knop. Het apparaat begint te pompen. De melk spuit uit mijn borsten. Ik ben er al best handig in geworden. Tom en Emiel kijken verbaast naar twee vacuüm getrokken borsten. Ik maak een grapje over een melkkoe.

Na het kolven poets ik mijn tanden en ga ik in het logeerbed liggen, zodat ik niet wakker zal worden van Emiel, Tom of Joep, die vanavond met zijn drietjes in onze slaapkamer gaan slapen. Een glas water en het pilletje heb ik in mijn handen. Ik vraag aan Tom of hij bij me wil blijven tot ik slaap. Ik heb nog nooit een pil geslikt. Wat gaat dit met me doen? Ben ik dan helemaal weg? Ik durf niet, maar ik moet wel. Het is beter voor me. Ik moet slapen.

Joep begint te huilen beneden en Tom moet hem gaan troosten. Nee! Laat me niet alleen! Ik roep hem, maar Tom is al onderweg naar beneden. Ik voel dat mijn armen beginnen te tintelen. Ik roep Tom nog een keer, maar hij hoort me niet. Ik vind het doodeng.

Tom

Het is 3 uur ’s nachts. Emiel en ik hebben net de nachtvoeding gedaan, als jij onze slaapkamerdeur opendoet en bij ons om het hoekje kijkt. ‘Ik ben niet gek hoor, maar ik kan niet slapen. Ik had gisteravond nog een wasje gestart en ik móet nu de was even ophangen!’ zeg je.

Emiel en ik kijken elkaar aan en we beginnen te lachen. Wat doe je nou weer! Ik schaam me eigenlijk best wel weer voor je, net als toen je vanavond totaal zonder gêne je borsten ontblootte en het kolfapparaat aansloot. Emiel zat er gewoon naast, maar daar trok jij je niets van aan.

Vrijdag, twaalf dagen na de bevalling

Ik zit op de bank met een kop thee. Er wordt aangebeld. Een jonge vent en een jongedame komen binnen. Ze stellen zich voor. De jonge vent blijkt een psychiater te zijn. De jongedame een verpleegkundige. Ze beginnen me te verhoren. Ik doe mijn verhaal nu voor de derde keer aan professionals. Ze vragen goed door. Dan komt ineens de vraag of ik me wil laten opnemen. ‘Ik doe alles wat nodig is’, hoor ik mezelf zeggen. Er worden wat telefoontjes gepleegd. Om 1 uur kan ik terecht in het ziekenhuis. Daar zijn op de psychiatrische afdeling meerdere moeders die ook hun kindje bij zich hebben. De baby’s slapen op een speciale babykamer. Daar zal ik dus lotgenoten treffen. Dat klinkt goed. Ik krijg nog een lorazepam om rustig te worden, want ik voel me een beetje hyper van de zenuwen. Ik ga snel mijn spullen pakken.

Ik kom naar beneden. Mijn vriendin Josien is er inmiddels ook. Samen met Emiel zullen zij op Joep passen. Emiel overhandigt me een leren boekje. Misschien vind ik het prettig om een en ander van me af te schrijven, zegt hij. Ik stop het boekje in mijn tas. Tom en ik zeggen onze vrienden gedag en stappen in de auto. Ik zet mijn stoel achterover, sluit mijn ogen en krijg niets meer mee van de autorit.

We rijden in een camper. Het is een gezellig sfeertje, want ook onze vrienden zijn bij ons. Een vriendin zingt een lekker nummertje van Alicia Keys. Ik doe mijn ogen open en ik zit gewoon weer in onze auto. Alicia Keys komt uit de speaker.

Tom

Je ratelt maar aan één stuk door; je doet niet aan punten en komma’s. Als ze naar Joep vragen, ben je door het dolle heen en vertel je glimlachend dat het zo goed met hem gaat. Als ze doorvragen naar jou, begin je te huilen en zeg je dat je je niet goed voelt. Vervolgens begin je te vertellen hoe trots je op Joep bent, dat de bevalling goed is gegaan en dat Joep het misschien daarom wel zo goed doet. Binnen een split second verandert je glimlach weer in gehuil. Ik kijk de arts vragend aan, maar de arts is alleen maar jou aan het observeren. Even later vraagt hij mij of ik het wel zie zitten om jou naar het ziekenhuis te brengen. Ze geven mij een telefoonnummer dat ik kan bellen als je niet wilt instappen, dan komen ze je ophalen.

Als we onderweg naar het ziekenhuis zijn, staan we stil voor een rood stoplicht. Op dat moment open je je ogen. ‘Hè, zei je wat? Ik dacht dat je zei dat we kunnen gaan plassen, want we staan nu stil.’ Je kijkt me vragend aan. Een paar seconden later slaap je alweer verder.

Weer open je je ogen. ‘Hé, je moeder zit bij ons op de achterbank.’ Even later besef je dat het niet echt is wat je ziet. We moeten er samen om lachen, maar ik trap het gaspedaal nog wat verder in.

Manon achteraf

Ik heb energie voor tien terwijl ik net ben bevallen. ’s Nachts heb ik geen slaap, dus na het voeden ga ik eten, het huishouden doen en maak ik aantekeningen. Ik heb zelf niet in de gaten dat ik hyperactief ben en het is ook lastig voor anderen te zien of ik mezelf ben of word overgenomen door de hormonen. Ik hoor mezelf heel veel achter elkaar vertellen, maar ik kan maar niet stoppen met praten. Dat doe ik dus ook niet. Na ruim een week bijna niet te hebben geslapen, besef ik dat ik die nacht dingen waarneem die niet de werkelijkheid zijn. De volgende dag ben ik dat weer vergeten en beweer ik dat Tom degene is die gek is geworden. Beseffen dat er iets aan de hand is met mezelf, doe ik op dat moment niet meer.

De verloskundige heeft mij verteld dat borstvoeding het allerbeste voor je kindje is. Natuurlijk wil ik het allerbeste. Dus ik doe er alles aan om de borstvoeding te laten slagen. Ik ben totaal gefocust op de signalen die Joep geeft. Ieder kikje dat Joep geeft hoor en zie ik. Ook de signalen die de mensen om me heen geven gaan niet aan mij voorbij. Ik sta volledig open voor alle prikkels om mij heen. Alles wat ik zie neem ik uiterst serieus. Ik heb niet door dat mijn bevindingen overdreven zijn en niet de realiteit. Wat nog meer aan me voorbij gaat is de tijd. De tijd vliegt.

Weetjes

De symptomen van kraambedpsychose veranderen van moment tot moment en zijn niet te voorspellen. Over het algemeen nemen de verschijnselen snel toe. Bij de één zijn de verschijnselen heftiger dan bij de ander.

Vroege verschijnselen:

•slaapgebrek en verminderde slaapbehoefte;

•zeer snelle stemmingswisselingen;

•rusteloosheid;

•opgewondenheid;

•prikkelbaarheid;

•verhoogde spraakzaamheid;

•achterdocht.

Tussen dag zeven en vijftien na de bevalling (bij 5% tussen dag vijftien en dertig):

•verwardheid: het denken is chaotisch, versneld of vertraagd en er worden verbanden gelegd die in werkelijkheid niet bestaan;

•manie dan wel depressie;

•desoriëntatie;

•wisselend bewustzijn: het gevoel het contact met zichzelf en/of de omgeving kwijt te zijn;

•wanen: denkbeelden zoals de zwangerschap, bevalling of baby, maar ook grootheidswanen;

•hallucinaties: waarnemen van dingen die er in werkelijkheid niet zijn;

•gedachten aan zelfdoding of de baby iets aan te doen.

Een (gedwongen) opname in een psychiatrisch ziekenhuis is vaak noodzakelijk. Ziektebesef van de patiënt is soms niet of maar wisselend aanwezig.

Het is allereerst van belang dat de patiënt goed bijslaapt, door middel van slaapmedicatie. Indien de ziekteverschijnselen dan nog niet verdwenen zijn, zal er gestart worden met antipsychotica Lithium of Zyprexa.

Indien de moeder nog borstvoeding geeft, wordt dit veelal gestopt. Zo kan de moeder ongestoord bijslapen en al haar energie gebruiken om te herstellen van haar ziekte.

Preventieve behandeling tijdens de zwangerschap kan de ziekte mogelijk voorkomen.

We zitten in gesprek met een psychiater en een verpleegkundige. Ik ben moe door het pilletje dat ik heb gekregen. Ik versta de psychiater slecht. Er wordt één en ander uitgelegd. Het gaat langs me heen. Totdat ik hoor dat de borstvoeding per direct moet worden gestopt.

‘Kan ik niet blijven kolven?’ vraag ik verbaasd. Ik heb de gehuurde kolf ook meegenomen van thuis.

‘Nee, het staat namelijk je herstel in de weg. Iedereen stopt hier met borstvoeding. Bovendien gebruik je medicatie waar je geen borstvoeding bij kunt geven’, wordt me uitgelegd.

‘Maar ik stop toch wel weer een keer met die medicatie?’

‘Nee, dat is nu nog onduidelijk. Het is protocol en het staat niet ter discussie. Je moet beter worden en borstvoeding helpt je daar niet bij.’

Dat wil ik niet, maar blijkbaar heb ik geen keus. Beduusd loop ik met Tom en de verpleegkundige de hal door.

Ik pak Toms hand vast. Het is mijn schuld dat we hier nu zijn. Het is mijn schuld dat ik nu hem en Joep achterlaat. Het is mijn schuld dat Tom het nu zo zwaar heeft. Het is allemaal mijn schuld.

‘Sorry Tom’, zeg ik tegen hem. ‘Sorry.’ Ik voel een traan over mijn wang naar beneden rollen. We passeren een aantal deuren en als we aankomen bij de kamer die de mijne gaat worden, zegt de verpleegkundige dat hij mijn tas moet controleren. Ik overhandig hem mijn koffer. Hij ritst hem open. Mijn kleding, ondergoed, toiletartikelen, mp3-speler en dagboek worden op bed uitgestald. Een scheermesje en nagelschaartje worden uit mijn toilettas gehaald. Die worden bij de zusterpost bewaard. Ik mag ze op komen halen wanneer ik ze nodig heb.

Als ik in de rondte kijk zie ik naast het bed met daarop mijn ingepakte kleding en toiletartikelen een nachtkasje, stoel en kledingkast. That’s it. Tom en ik kijken elkaar aan. We geven elkaar een lange knuffel. Ik hoor hem snikken. We blijven een tijdje omarmd staan.

De verpleegkundige zegt dat ik nu eerst maar moet gaan slapen. Ik wil er alles aan doen zo snel mogelijk terug te gaan naar mijn mannen. Dus ik geef Tom een laatste knuffel. Als we elkaar loslaten, besef ik dat hij me hier echt alleen achter gaat laten.

‘Pas goed op Joep, lieverd’, druk ik hem op het hart.

‘Dat zal ik zeker doen, doei schat.’

Tom draait zich om en loopt achter de verpleegkundige aan mijn kamer uit. Shit, hij is nu echt weg. Ik blijf nog een tijdje staan, maar besluit op mijn bed te gaan zitten. En nu? Ik ga nog even snel mijn kledingkast inruimen. Dat is zo gepiept, want zoveel spullen heb ik niet mee. Ik ga op mijn bed liggen en sluit mijn ogen.

‘Waar is Joep?’ vraag ik aan de verpleegkundige die mijn kamer binnen komt lopen.

‘Bij Tom’, antwoord ze.

‘Maar hij lag net toch hier, bij mij?’ Ik kijk haar vragend aan. ‘Oh nee, hij is bij Tom.’

De verpleegkundige heeft me verteld dat ik er niets aan kan doen ik mezelf niet ben. Het heeft met stofjes in de hersenen te maken. Bij de één gebeurt het na twee dagen en bij de ander na vier. Het is een ziekte. Ik bén niet schuldig en het is heel goed te behandelen! Het is heel fijn om te weten dat al mijn ‘symptomen’ die niet bij mij horen, te maken hebben met de psychose. De psychose uit zich in van alles: ‘hyper’ zijn, niet te stoppen zijn, de controle kwijt zijn, dingen zien die er niet zijn (bewust dan wel onbewust) en er is moeilijk contact met me te krijgen. Het voelt goed om bevestiging te krijgen. De puzzelstukjes vallen op zijn plek. Alle gekke dingen die Tom waarnam, passen in het ziektebeeld psychose. En dat is op te lossen! Ik heb zoveel zin om Tom en Joep te zien! Ik kan niet wachten tot het morgen is.

Ik heb onwijs zin om even naar de kapper te gaan. Ik ben al een tijd niet meer geweest. Het liefst zou ik dat samen met Tom en Joep doen. Zou dat mogelijk zijn? Ik zou nog veel meer willen doen samen. Maar we mogen vast nog niet zoveel. We moeten rustig opbouwen. Het is nu eerst tijd voor het avondeten. Ik loop de eetzaal binnen, waar vier tafels staan. Een aantal medepatiënten zit al aan tafel met hun maaltijd voor zich. Waar moet ik nu gaan zitten? Wie heeft er hier een kindje dan? Wat moet ik zeggen tegen ze? Wat voor ziekte zouden zij hebben? Ik ga zomaar op een plek zitten. Het enige wat ik kan is somber voor mij uitstaren. Ik voel me klote. Er zit een meid naast me die probeert me te troosten. Ik hoor niet half wat ze tegen me zegt. Als ik mezelf weer bij elkaar raap, leg ik uit dat ik normaal graag praat, maar nu genoeg heb aan mezelf omdat ik mijn mannen zo enorm mis. Ze vertelt dat ze dat goed begrijpt en dat zij er in het begin te slecht aan toe was om haar dochtertje te verzorgen, dus haar dochtertje was ook bij haar man. Zij besefte dat echter niet en haar dochtertje kwam pas bij haar op de afdeling toen het weer iets beter ging. Voordat ze op deze gesloten afdeling kwam, lag ze op intensive care. Haar lichaam liet haar in de steek. Als behandeling kreeg ze stroomschokjes op haar hoofd. Gelukkig heeft dat haar wel beter gemaakt, maar ze heeft nu last van geheugenverlies. Dus ze weet niet alles meer. Ik luister naar haar verhaal, maar het komt niet helemaal binnen. Ik reageer nauwelijks op wat ze vertelt. Het enige waar ik aan kan denken is hoe het gaat met Tom en Joep.

Na de maaltijd besluit ik rechtstreeks naar mijn kamer te lopen. Ik wil alleen zijn.

De verpleegkundige komt mijn kamer binnen en heeft ijskompressen voor mij meegenomen die de pijn van stuwing bestrijden.

‘Laat je maar verwennen hoor, wat wil je drinken?’ vraagt ze me ‘Wil je vers fruit?’

‘Ja lekker. En een spa rood graag.’

Een paar minuten later komt ze me een bakje fruit en een spa’tje rood brengen.

‘Ga nu maar even slapen’ zegt ze.

Ik heb Toms gedragen T-shirt bij me dat ik dicht tegen me aanhoud. Hmmm. Ook Joeps romper heb ik meegenomen. Ik ruik eraan. Nu ga ik lekker proberen te slapen.

Slapen lukt niet. Waarom ben ik hier alleen? Ik hoor bij mijn man en kind te zijn. Ik ken mijn kind pas net en ik wil hier niet alleen zijn! Ik begin keihard te huilen. Ik ben ontroostbaar en helemaal overstuur. Er arriveert hulp. Een verpleegkundige probeert me te troosten.

‘Natuurlijk moet je huilen. Natuurlijk mis je je man en kind. Dit is het moeilijkste wat er is. Maar dit is nodig. Je mag trots op jezelf zijn.’

Ik word weer rustig. De verpleegkundige vraagt me of ik een pilletje wil. Ja. Of toch nee. Nee, toch liever vanavond pas. Nu word ik rustig door erover te praten.

Mijn borsten voelen keihard aan en ze zijn gegroeid in formaat, sterker nog: ze staan op knappen! Ik vind het vreselijk dat ik moet stoppen met borstvoeding. Ik wil borstvoeding geven wegens alle wetenschappelijk bewezen pro’s. Nu is dat onmogelijk. Joep vond het juist zo lekker en hij ‘deed het er super op’. Zou het mogelijk zijn om de borstvoeding weer op te bouwen, zodra ik gestopt ben met medicatie? Ik heb daarover wel eens wat gehoord. Elke keer als ik mijn borsten voel en zie doet het pijn. Psychisch en fysiek. Ik keek er zo naar uit om lang borstvoeding te geven. Financieel gezien is dat natuurlijk ook niet onaantrekkelijk. Ik moet nu eerst nieuwe ijskompressen halen tegen de pijn. Die kompressen smelten erg snel!

Ik ben onderweg naar het zusterhonk.

‘Aaah meissie dat doet zo’n pijn hè’, zegt een vrouw met knalrood haar, die ook net aan komt lopen. Ze geeft me een knuffel.

‘Pas jij even alleen op jezelf?’ reageert de verpleging.

Ze overviel me. Wat een rare gek. Die moet ik niet.

2.30 uur. Ik word wakker van de zuster die mijn kamer binnenkomt. Slaperig kijk ik haar aan.

‘Heb je geslapen?’ vraagt ze.

‘Ja. Maar nu moet ik Joep voeden’, ik kleed me uit voor de voeding.

Zodra ik mijn borstvoedingsbeha openklik, zie ik de gesmolten ijskompressen in mijn beha. Ineens besef ik dat Joeps wiegje niet meer bij mij op de kamer staat.

‘Waar is Joep?’ vraag ik.

‘Niet hier, maar er wordt goed op hem gepast. Ik kom zo nieuwe kompressen bij je brengen.’

4.30 uur. Ik ben alweer wakker en mijn borsten doen té veel pijn. Die ellendige kompressen ga ik ook maar weer eens vervangen. Ik loop naar het zusterhonk en begrijp van de verpleging dat de ijskompressen nog gemaakt moeten worden in de diepvries. Ondertussen krijg ik twee paracetamol en een rustgevend tabletje. De volgende keer zal ik beter naar de verpleegkundige luisteren en neem ik meteen zo’n pil. Maar nu mag ik in ieder geval slapen zolang ik wil! Tot morgen. Ik ben trouwens zó benieuwd hoe mijn mannen het doen. Hopelijk komen ook zij goed tot rust. Ik mis ze. Het rompertje van Joep en shirt van Tom troosten mij onwijs. Ik wil iedere keer een gedragen rompertje van Joep en een shirt van Tom. Nu ga ik dan écht slapen, met paracetamol tegen die zere tieten. Trusten.

Mijn oma en vriendin Sanne zie ik ineens bij mij op de kamer. Ik stuur ze weg, want Tom en Joep komen zo. Dié wil ik graag zien! Ze gaan weer naar huis. Ik maak me klaar voor mijn bezoek. Maar opeens besef ik dat het nog donker is. Het is nacht.

Als ik om mij heen kijk, zie ik dat ik in mijn eigen huis ben. De verloskundige komt onze woonkamer binnen lopen. Ze belt met de crisisdienst. Is ze er nu al weer of is dit niet echt?

Ik ben weer in mijn kamer in het ziekenhuis. Tom en Joep komen met zijn tweeën bij mij. Ik vind het fijn dat ze er weer zijn. We kletsen weer net zo gezellig als vroeger. Maar dit klopt niet, het is nog steeds nacht. Ze zijn niet echt bij mij, maar in mijn verbeelding. Ik moet nu echt slapen.

Joep ligt weer te drinken aan mijn borst. Oh nee, toch niet dus! Dit is niet echt. Net als al die hallucinaties van net. Ik ben gewoon alleen in het ziekenhuis. Hier ben ik om beter te worden. Slaap ik eigenlijk wel als ik hallucineer? Heb ik mijn ogen open of dicht?

5.20 uur. Dit voelt net weer als thuis. Ineens heb ik totaal geen slaap meer. Ondanks het pilletje. Ik krijg er hoofdpijn van. Jammer, want de tijd gaat een stuk langzamer als je niet slaapt. Duurt het dus veel langer tot ik mijn mannen weer zie.

Zaterdag

Dit psychiatrische ziekenhuis biedt de mogelijkheid de baby bij de moeder te laten. Iets wat ik zo graag wil. Maar de verpleegkundige heeft mij net verteld dat de babykamer nu vol is. We hebben daar net een poos over gesproken. Wanneer Joep hier terecht kan, is onduidelijk. Lekker handig zeg! Hem missen doet mij zo’n verdriet. Tom zorgt nu alleen voor hem en loopt onwijs op zijn tenen. Logisch, met die zorgen die hij sinds de bevalling om mij heeft. En ik mag me van de verpleging niet druk maken om hem! Ik ben hier om beter te worden, dus Tom is niet belangrijk voor nu? Welke mongool kan haar partner links laten liggen voor eigen bestwil, terwijl ze weet hoe zwaar hij het heeft. Hij zegt het niet, want ‘alles komt goed’, maar het blijkt wel dat hij het moeilijk heeft. Na twee uurtjes visite vanmorgen ging hij alweer weg. Hij moest zelf nog wat dingetjes doen. Van de verpleging moet ik maar focussen op de uurtjes dat hij er wel is! Hoera! Lekker scheef vind ik het. Het afdelingsbeleid is dat de baby ook wordt opgenomen. Waarom moet ik dit dan ‘even loslaten’ en op mezelf focussen? Joep hoort verdomme bij zijn moeder hoor! Jullie nemen me de borstvoeding al af, maar nu ook de aanwezigheid van mijn kind! Lekker is dat. En dan te bedenken dat Tom maandag graag wil werken, omdat hij al twee weken vrij heeft gehad. Hij werkt pas sinds twee maanden bij zijn nieuwe baas. Ik begrijp dat hij dan weer aan de slag wil, anders maak je echt een rotindruk op je nieuwe werkgever. Aangezien ikzelf in between jobs ben sinds ik zwanger raakte, moeten we het alleen met zijn salaris doen. Dan wil je het beste beentje heus wel voor zetten, sowieso al trouwens. Tom wordt nu gedwongen dat niet te doen. Grrrr godver. Ik houd niet van vloeken maar ik ben boos en keiverdrietig tegelijkertijd.

Kunnen we misschien oppas regelen voor Joep, zodat hij kan werken? Is dat een oplossing? Onze meest nabije familie woont een uur reizen verderop. Da’s oma Vis. Die helpt Tom nu, maar de rest van de week moet ze gewoon werken. Mijn ouders wonen twee uur reizen verderop en hebben wél tijd. Maar die maken zich al veels te veel zorgen om ons. Dan ga ik mij weer zorgen maken om hen, dus dat is ook geen oplossing. De rest van onze familie woont ook ver weg. Da’s rot. Maar boven dit alles overheerst één iets: iedere pasgeboren baby hoort toch bij zijn vader of moeder te zijn? Ik begrijp de gang van zaken hier niet. Er moet toch iets te regelen zijn? Ik voel me er extreem verdrietig om. Wàt een gemis! Maar ik mag alleen maar aan mezelf denken volgens de verpleging. Hoe is dat gvd mogelijk?

Ik ben overigens wel tevreden met de persoonlijke begeleiding. Alle verpleegkundigen hier zijn lief. Maar ergens ben ik zó woedend. Ze vragen mij om me op mezelf te focussen en niet op mijn partner en baby. Hoe dan? Het beleid van deze afdeling is dat baby’s van psychotische moeders in de babykamer worden opgenomen. Nu is de babykamer vol. Dus míjn Joep moet bij Tom blijven. Tom geeft aan dat hij aan het einde van zijn Latijn is én hij moet maandag weer werken. Wat dan? Hoe dan verder? De afdeling heeft geen zicht op wanneer er een bedje vrij komt. Waar blijven de alternatieven? Die komen niet. Ze begrijpen ons probleem/onze wens/ons gemis/hoe-je-het-ook-maar-wilt-noemen wèl, want dit hoort niet zo. Toch wordt deze behandeling op deze manier voortgezet. Zonder oplossing.

Tom en ik staan erop: Joep moet bij Tom of bij mij zijn. Het ziekenhuis doet echter beroep op onze familie en vrienden. Wij hebben onze situatie al meerdere malen aan hen uitgelegd. We hebben geen achterwacht. Misschien een beetje veel gevraagd, maar ik verwacht op zijn minst dat zij meedenken. Nu voldoen zij namelijk niet eens aan hun eigen beleid. Tom, Joep en ik zijn daar de dupe van. Dit kan zo niet. Het staat mijn herstel in de weg.

Tom vertelde mij dat hij het ‘hogerop’ zoekt, en dat hij woest was aan de telefoon! Zo ken ik hem niet. Nou, nu mag het! Hij zoekt contact met de verpleging in een ander ziekenhuis, de crisisdienst, de directie, vooralsnog zonder resultaat. Morgen gaat hij ermee verder.

Onze sociale omgeving begint trouwens wat irritant te worden. Ze blijven contact zoeken, ook als ik ze negeer. Iedereen wil weten hoe het met ons is, of ze vragen of ze langs kunnen komen. Tom adviseerde me om de openstaande berichtjes gewoonweg te deleten. Dat creëert rust. Aanhouders kan ik best iets laten weten als ik daar zin in heb. Maar als ik dat niet heb, delete ik die gesprekken gewoon nog een keer. De druk neemt echt af als je die berichten gewoon verwijdert! Behalve die van mijn zus en ouders, vriendin Sanne en Sandra de kraamverzorgster. Die waren ongerust omdat ze niets meer hoorden van me. Ik heb hen op het hart gedrukt mijn ziekte aan niemand door te vertellen. Ik schaam me ervoor. Deze ziekte is zo ongrijpbaar en vaag. Men weet vast niet wat het is. Dan denken ze misschien dat ik het zelf heb veroorzaakt. Verder heb ik ook niks aan medelijden. Aandacht staat mijn herstel in de weg. Nu eerst tijd voor een dutje.

De verloskundige en de verpleegkundige zijn net binnen gelopen in mijn kamer. Ze overleggen over mijn behandeling. Ze zeggen niets tegen mij. Ik kijk nog een keer en ik besef dat de kamer leeg is.

Even later staat Tom met kinderwagen en al bij mij in de kamer. We knuffelen met zijn drietjes. Ik geloof het bijna niet. En terecht. Ze zijn er niet.

Ik vind mijn borsten wel erg rood! Ik heb de verpleegkundige gevraagd ernaar te kijken. Ze waren het met me eens. Ze hebben mijn temperatuur en pols gemeten: 38,5 en 108. Bingo! Ik weet hoe laat het is. De verpleegkundige overlegt met de verloskundige en arts. Op dat moment komt er een andere verpleegkundige langs met een handkolf. Ze legt me uit dat de ergste druk er afgekolfd kan worden. Halverwege het kolven komt de eerste verpleegkundige weer binnenlopen. De verloskundige zegt dat het een borstontsteking is. Ze gaan bloed afnemen om naar het lab te sturen en ze vraagt me of ik urine wil opvangen en een vaginale kweek wil afnemen bij mezelf. Dat doe ik dan maar.

Een uurtje later krijg ik mijn eerste penicilline. Tsja, wat moet, dat moet. Jammer, dit had voorkomen kunnen worden. Je kunt toch niet zomaar stoppen met borstvoeding zonder af te bouwen? Shit, ik was heel de tijd met iets anders bezig. Ze hebben me nu gevraagd of Tom witte kool kan meenemen zodat ik de koolbladeren in mijn beha kan leggen tegen de pijn. Lijkt me een stuk beter, want die ijskompressen smelten binnen een half uur. Logisch met zulke hete ontstoken tieten. Een flink aantal keren had ik er zelfs niets op, omdat de kompressen nog gemaakt moesten worden. Ik maak maar even een foto van mijn borsten, ze zijn namelijk echt enorm! Ik verstuur de foto naar Tom. ‘Mis je me al?’ typ ik erbij.

Zondag

De volgende dag is aangebroken. Ik krijg nu penicilline en pijnstillers voor mijn borstontsteking. Ik slik mamapillen om te herstellen van de bevalling, ik ben immers nog een kraamvrouw. Ook krijg ik slaappillen. Overdag krijg ik niets. Ik word nu geobserveerd door de verpleging. Het is belangrijk dat ik wat slaap inhaal. De enige therapie die ik nu volg, is praten met de verpleging. De rapportages die zij over mijn gedrag schrijven, worden overgedragen aan de psychiater. Die zal maandag starten met gesprekken en kijkt wat de eigenlijke problematiek is. Dan krijg ik gerichte therapie en medicatie. Door bij te slapen kunnen sommige symptomen al veranderen en dan weten we zeker dat ik de juiste medicatie krijg.

Het is lunchtijd. Tussen de middag wordt hier warm gegeten. Iedereen zit al aan tafel. Ik zie dat het dienblad met mijn naam erop helemaal achter in de hoek is neergezet. Ik schuif aan. Die roodharige vrouw die mij overviel met een knuffel zit tegenover me. Bah. Zij is net een heks. Schuin tegenover begint een jongedame aan haar tomatensalade. Dat ziet er lekker uit.

‘Waar heb je die salade vandaan?’ vraag ik aan haar.

‘Daar, van de verpleging.’ Ze wijst naar een andere tafel. Ze staat op, loopt naar de tafel en pakt een bakje tomatensalade van een ander dienblad dat klaarstaat om genuttigd te worden. Ze loopt terug naar onze tafel en overhandigt mij de salade.

‘Dank je, maar mag ik die zomaar dan?’ Ik vind het een beetje vreemde actie.

‘Stop met praten tegen mij!’ schreeuwt ze. ‘Laat haar stoppen met praten tegen mij!’

Wat heb ik verkeerd gezegd? Gadverdarrie, wat moet ik hier, denk ik. Ik sta op en loop met mijn dienblad inclusief maaltijd en tomatensalade naar een andere tafel. Daar eet ik verder zonder een woord tegen iemand te zeggen.

Na de lunch komen Tom en Joep langs. Ik ben blij om ze eindelijk weer te zien. We worden door een verpleegkundige naar een kamer gebracht aan het einde van de gang. Dit is een kamer speciaal ingericht voor het ontvangen van visite. Er staat ook een commode, zodat we Joep kunnen verschonen. Tom verlaat de kamer om voor Joep een flesje te maken, dat ik straks mag geven.

Tom is net de deur uit en er stapt iemand van de verpleging de kamer binnen. Ze gaat aan tafel zitten met haar gezicht naar mij toe. Komt ze nou op mij passen? Mag ik niet alleen zijn met Joep? Ik ben geen gevaar voor mijn kind hoor! Niet boos worden, denk ik in mezelf. Al gauw komt Tom de ruimte alweer binnen. De verpleging vertrekt.

Tom overhandigt mij het opgewarmde flesje voeding. Nadat Joep het flesje heeft leeggedronken, leg ik hem op de commode en trek zijn broekje uit om hem te verschonen. Hè bah, wat stinkt zijn poep ineens. Met mijn borstvoeding stonk zijn poep helemaal niet! Logisch natuurlijk met deze onnatuurlijke rotzooi. Ik zing het liedje dat ik tijdens de zwangerschap ook voor Joep zong. Tom vertelt me dat hij dit liedje ook al had opgezet en dat Joep er goed op reageert.

De tijd vliegt en Tom kondigt zijn vertrek alweer aan. Pijnlijk. Ik word een beetje hysterisch van deze momenten. Laat me nou niet weer alleen. Maar Tom pakt Joeps spulletjes al bij elkaar om ze op te ruimen in de luiertas. Ik houd Joep stevig in mijn armen, totdat ik aan Toms blik zie dat het menens is. Hij wil naar huis.

Ik leg Joep in de Maxi-Cosi. Ik voel mijn tranen stromen. Tom duwt de kinderwagen de kamer uit. Ik loop achter ze aan. Samen lopen we weer de lange gang door, op weg naar de deur naar de buitenwereld. De deur naar ons huis, waar ik niet naar toe mag. Als we daar zijn aangekomen krijg ik een knuffel van Tom. De verpleegkundige doet de deur van het slot. Ik kijk huilend toe hoe zij de deur uitlopen.

Het is supermooi weer buiten en ik besef dat ik daar nog niet van heb genoten. Ik vraag aan de verpleging of ik naar buiten mag. Helaas mag ik niet alleen. Maar ik mag wel samen met de verpleegkundige naar een afgesloten tuin die voor alle patiënten toegankelijk is. Dat vind ik een goed plan. Hij opent de deur en we lopen de gangen door naar buiten.

‘Ik vind het toch irritant hoor, deze situatie. Ik begrijp er helemaal niks van dat er geen plek meer is voor Joep.’ We gaan zitten aan een picknicktafel.

‘Ik heb alles al aan je uitgelegd, Manon. Ik heb er eigenlijk ook niets meer aan toe te voegen.’ Hij kijkt me chagrijnig aan.

‘Is je geduld met mij nu al op?’ Ik kijk hem doordringend aan.

‘Nee, maar ik kan niets zeggen wat je wilt horen’

‘Ik wil er nog wel wat over kwijt. Als jij oplossingen bedenkt, je bent tenslotte hulpverlener, kun je toch samen met collega’s een A4 vol schrijven en alvast aan de psychiater doorsturen? Die heeft dit mama-kind beleid bedacht, dus die zal alleen maar blij zijn met jou als proactieve professional. Nu wacht je alleen maar af, net als je collega’s.’ Ik ratel aan één stuk door. ‘Of is die psychiater zo’n hoogdrempelige klootzak dat je niet bij hem durft aan te komen?’

‘Nee, dat is niet zo’, is het enige wat hij antwoordt.

‘Nou, dan is dit een gemiste kans voor jou en ál je collega’s, Patrick! Dit had ik toch nog niet tegen je gezegd?’ Waarom help je me niet? Klootzak!

Ineens schiet me te binnen dat ik graag mijn verpleegkundig dossier wil inzien, zodat ik kan lezen wat de verpleegkundigen over mij schrijven. Er wordt in dat dossier tenslotte over mij geroddeld en ik ben erg benieuwd wat ze zo gek vinden aan mij.

‘Mag ik mijn dossier inzien?’ Ik kijk hem recht in zijn ogen als ik mijn vraag stel en zie dat hij moet nadenken.

‘Waarom wil je dat?’ vraagt Patrick.

‘Ik wil weten wat jullie over mij schrijven.’

‘Daar is het nog te vroeg voor, Manon.’

‘Het is mijn recht, hoor!’

‘Ik zal het overleggen met de dokter’, is het enige wat hij uitbrengt.

‘Waarom durf je zelf geen beslissingen te maken?’

‘We werken als team samen en maken ook samen beslissingen.’

Wat een laffe zak is het toch! Ik krijg mijn zin niet en ik houd daar niet van. We moeten terug naar de afdeling, krijg ik te horen. Ik loop achter Patrick aan naar binnen. Als we de afdeling op komen lopen wordt het avondeten net bezorgd. Ik zoek het dienblad met mijn naam erop en neem het mee naar mijn kamer. Ik ga echt niet met al die lui aan tafel zitten. Ik hoef niets te maken te hebben met wie dan ook hier. Ik wil naar huis!

’s Avonds haal ik mijn medicatie bij de zusterpost. Ik sluit achter in de rij aan. Patrick deelt de medicatie en gelukkig gaat het vrij vlot. Als ik aan de beurt ben, schiet me nog een vraag te binnen.

‘Waarom krijg ik eigenlijk oppas als ik alleen ben met Joep?’ vraag ik.

‘Omdat we jou nog niet kennen.’ Hij overhandigt mij de paracetamol en de slaappillen.

‘Maar jullie zien dat ik overdag scherp en adequaat ben, toch?’ Ik neem mijn medicatie in. Ik leer hier in elk geval pillen slikken. Ik krijg paracetamol altijd zo slecht weg.

‘Deze observaties zijn van slechts twee dagen. Iemand met jouw ziektebeeld is de eerste dagen erg wisselend.’

‘Maar ik heb mijn kind nog nooit in gevaar gebracht! Tom laat mij gewoon alleen met hem. Hij is nota bene degene die ervoor heeft gezorgd dat ik hier ben! Hij kent mij als geen ander.’ Ik word net zo boos op Patrick als ik vanmiddag was.

‘Morgen wordt de situatie opnieuw beoordeeld’, antwoordt hij. ‘Het is ons opgevallen dat je veel met je telefoon en dagboek bezig bent. Ik stel voor dat je die vannacht bij ons inlevert. Breng je die nog even?’

Ik kom terug in mijn kamer en besluit eerst nog even één en ander van mij af te schrijven, voordat ik mijn dagboek bij Patrick ga inleveren.

Ik wil alleen naar buiten! Ik wil naar de kapper! Ik wil in de zon zitten! Ik wil wat lekkers halen in de stad! Ik wil samen met Tom en Joep naar de stad! Waarom mag dat niet? Omdat ik word geobserveerd en wisselend ben? Dat is toch jullie probleem? En nu het mijne! Door het kutweekend spreek ik pas maandag de psychiater die het gaat herbeoordelen. Jullie zijn onbekwaam en wachten op het startsein van de psychiater. Ik ben hier de dupe van! Ik haat jullie!

Manon achteraf

Zodra ik word opgenomen, houden vooral twee zorgen mij bezig. Tom en Joep. Alles draait om Tom en Joep. De crisisdienst zei dat Joep ook zou worden opgenomen en dat blijkt niet te kunnen, omdat de bedjes bezet zijn. Ik word hier extreem verdrietig en boos om. Ik ga tekeer tegen de verpleging en eigenlijk is dat niets voor mij. Normaliter wil ik graag aardig gevonden worden. Ik reageer me volledig af op het personeel van dit ziekenhuis. Ik lijk wel een dier dat bij haar man en kind weggehaald wordt. Zo ken ik mezelf niet. Maar ik ben overtuigd van alles wat ik zeg. Ik heb ook het gevoel dat ik in mijn recht sta en dat het volstrekt logisch is dat ik boos ben en mij zo gedraag.

Maandag

6.00 uur. Ik ben net wakker geworden zonder hallucinatie! Ik loop naar de verpleging, want ik wil nog wel zo’n slaappil. Maar ik krijg er geen. Als ik vraag waarom dat niet mag, hoor ik dat het is omdat ik alleen in het weekend mag uitslapen en niet op maandag. Anders ben ik te suf voor de therapieën van vandaag. Ik loop terug naar de kamer en ga nog maar even proberen te slapen.

Opeens zie ik weer van alles. Joep, Tom en de verpleging. Ik wil niet meer slapen. Ik wil alleen maar twee paracetamol tegen die zere tieten. Die ga ik dus maar eens halen. Nadat ik de paracetamol heb ingenomen, stap ik onder de douche. Daar blijf ik een uur staan.

Een verpleegkundige komt me ophalen, omdat om 9 uur de dagopening is. Ik ben bijna te laat, dus ik loop snel naar de woonkamer. Mijn huisgenoten zitten in een grote kring. Veel gezichten ken ik al van de eetmomenten. Andere ken ik nog niet, omdat ze met weekendverlof zijn geweest. De groepsleider is aan het woord. Hij licht het dagprogramma toe. Ik kan vandaag meedoen aan creatieve therapie. Ik kijk in de rondte. Sommigen zitten somber voor zich uit te staren. Anderen reageren druk op de groepsleider. Ik hoor hier niet. Al die mensen deugen niet. Wat doe ik hier?

De groepsleider vertelt aan mij dat ik vanmiddag om 3 uur een afspraak heb met de psychiater. Dat zal gaan over mijn overplaatsing naar een ander psychiatrisch centrum. Eén waar wél plek is voor Joep. Dus ik kan natuurlijk niet wachten om naar die afspraak toe te gaan. Halverwege de middag vind ik veels te laat. Ik ben bang dat de overplaatsing niet doorgaat. En wat hebben ze hier nu eigenlijk voor me gedaan? Ze geven me alleen maar ‘pammetjes’ (de slaappillen), wanneer het hen uitkomt. Ze observeren me alleen maar. Maar ik moet wachten op de psychiater voordat ik maar één stap buiten de deur kan zetten. Ze houden mij voor de gek! De verpleging durft zelf helemaal geen beslissing te nemen. En oh ja, dankzij hen heb ik een borstontsteking. Bedankt zeg, voor de goede zorgen.

Er zit niets anders op dan me bij de situatie neer te leggen. Ik kan hoog en laag springen, maar bereik er weinig mee. Ik focus me maar op de therapie die volgt. Ik loop de hal door naar de creatieve ruimte. Als ik binnenstap, zie ik een handvaardigheidslokaal zoals vroeger op de middelbare school. Ik zie één van mijn huisgenoten schilderen. Een andere is aan het breien.

De therapeut ziet me naar hen kijken en vraagt aan mij wat ik graag wil doen. Ik denk er even over na en besluit een tekening te maken. Ik krijg een map aangereikt met daarin mooie plaatjes die ik kan natekenen. Ik kies voor een naakte vrouw met veel spieren en een klein hoofd. Dat moet mij dan symboliseren. De therapeut geeft me een potlood, gum en A3 papier. Ik vraag om een liniaal zodat ik de afmetingen een beetje realistisch kan tekenen. Het is jaren geleden dat ik dit heb gedaan, maar ik heb er wel zin in.

Ik ben net lekker bezig als er iemand binnenkomt. Ik hoor dat ze naar mij vraagt. Ze wil graag een lichamelijk onderzoek verrichten. Moet dat nu? Ja, dat moet nu. Lekker dan. Deze therapie duurt maar een uurtje. Maar ik loop met haar mee.

We zijn aangekomen in een klein spreekkamertje, waar me wordt gevraagd om op de onderzoekstafel te gaan zitten. De mevrouw test of mijn reflexen het doen, op plaatsen waarvan ik niet wist dat daar reflexen zaten. Vervolgens moet ik haar bewegende vinger volgen met mijn ogen. Ten slotte moet ik over een lijn lopen. Eerst met ogen open, vervolgens met ogen dicht. De testen zitten erop. Ik scoor goed, krijg ik te horen. Ik loop weer terug naar het handvaardigheidslokaal om verder te gaan met mijn tekening.

Dan is het alweer lunchtijd. Ik kom weer als laatste de eetkamer binnen. Er is nog één plek over, tegenover die meid met wie ik de vorige keer niet mocht praten. Niemand anders wil zeker tegenover haar zitten. Ik ga zitten en zie dat ik een hele kip op mijn bord heb. Ik houd eigenlijk niet zo van kip. Niemand zegt een woord.

‘Een hele kip, dat krijg ik nooit op!’ zeg ik om de ongemakkelijke stilte aan tafel een beetje te doorbreken.

‘Ik heb geen groente!’ antwoordt mijn tegenoverbuurvrouw.

Ik kijk haar aan en merk op dat zij dwars door mij heen kijkt.

Ze vervolgt luid: ‘Patrick, ik krijg hier door dat de bestellingen niet kloppen’ en tegen mij: ‘Je moet goed eten hoor, want je bent net bevallen.’

Nu kijkt ze me wel degelijk recht in mijn ogen aan.

‘Manon, waar kom jij eigenlijk vandaan?’ Ze wil nu zeker wel met me praten dan.

‘Goh, hoe weet je hoe ik heet?’ vraag ik. Blijkbaar weet ze ook nog dat ik pas bevallen ben.

‘Je hebt je aan me voorgesteld’

Bijzonder, want dat kan ik me niet herinneren. Zou ik dat vergeten zijn?

‘Hoe heet je zoontje?’ vraagt ze, terwijl ze groenten krijgt aangereikt van onze tafelgenoot.

‘Joep.’ Ik wil het niet over hem hebben en ik vertrouw haar voor geen cent.

‘Mijn kind heeft een Ierse naam. Ieren zijn sterk, krachtig en werken hard. Mijn kindje is bij me. Ik geniet elke dag van haar. Van mijn beide kindjes trouwens.’ Ze tovert een rompertje tevoorschijn uit haar decolleté. ‘Waar kom je eigenlijk vandaan?’

‘Uit Overijssel, maar ik woon sinds zes jaar buiten Overijssel.’

‘Heb je zo lang in Overijssel gewoond dan?’

‘Ja, na de havo verhuisde ik voor mijn studie.’ Ik word een beetje zenuwachtig van mijn gesprekspartner.

‘Studie? Zo-zo, wijs ben jij hoor!’ Ze kijkt haar buurvrouw aan en er volgt een lange schaterlach.

‘Van bevallen word je pas wijs,’ stamel ik ongemakkelijk, ik weet niet zo goed wat ik moet zeggen, aangezien ze de vorige keer boos op mij werd.

‘En als je twee keer bevallen bent?’ vraagt ze me.

‘Dan ben je nog wijzer.’

‘Ik bedoel maar!’ Ze zet een arrogante blik op en kijkt even om haar heen. Dan fronst ze haar wenkbrauwen en vervolgt: ‘Weet je, laat ook maar. Jij bent nieuw. Jij wilt graag vertellen, merk ik. Maar als je een keertje komt roken in de rookruimte dan praten we wel verder. Nu even niet!’ Ze loopt weg. Wat een heks. Heks nummer 2.

Ik besluit met de verpleging te overleggen hoe ik met haar moet omgaan. Ik mag best ergens anders gaan zitten, ik kan bijvoorbeeld ruilen met de plek van de verpleging. Ik moet nu eerst verplicht rusten, krijg ik te horen. Dat moet dan maar, ik loop naar mijn kamer en plof neer op mijn bed.

Tom zou er om 2 uur zijn, dus om 10 voor 1 loop ik naar de woonkamer. Ik ga aan de tafel zitten waar ik zicht heb op de gesloten deur. Daar zie ik, door de grote ramen naast de deur, Tom aan komen lopen met de kinderwagen. Echt wat voor hem om eerder aanwezig te zijn dan gepland. Ik haast me naar de deur. Tom heeft al aangebeld. De verpleging doet de deur open. Ik spring meteen in zijn armen. Wat is het toch heerlijk om met hem te knuffelen. Ook mijn lieve Joep geef ik een dikke kus. Hij ligt vredig te slapen. We lopen naar de kamer waar we de eerdere keren ook samen waren. We kletsen honderduit.

Tom laat een briefje zien met een waslijst aan steekwoorden. Hij heeft zich goed voorbereid op het gesprek van 3 uur. Dan laat hij een artikel zien over moeder-kind psychiatrische behandeling. Daarin staat dat een moeder met post partum psychose het beste herstelt met haar pasgeboren kindje in de buurt. De psychiater zelf nota bene heeft hiernaar onderzoek gedaan.

Om kwart over 3 worden we opgehaald door de verpleegkundige. Zij stelt voor even op Joep te passen. Nee! Joep kan wel bij ons zijn tijdens het gesprek. Ik ken deze verpleegkundige helemaal niet. Toch dwingen ze me om mijn kind af te geven. Ik verzet me ertegen. Tom valt de verpleging bij en zegt tegen mij dat het beter is om naar de verpleging te luisteren, dus ik ga overstag. Ik overhandig Joep aan de verpleegkundige. Zij gaat met hem op haar arm aan tafel zitten.

‘Wees voorzichtig met hem, want het is mijn dierbaarste bezit,’ zeg ik tegen haar en ik loop achter Tom aan naar de psychiater. Er staat een aantal stoelen opgesteld en wij gaan op de lege plaatsen zitten. Tegenover ons zit een jonge, knappe dokter. Naast hem zit een dame van middelbare leeftijd. Dat zal die psychiater wel zijn van het onderzoek. Daarnaast zit een verpleegkundige die ik al ken van afgelopen weekend. De knappe dokter stelt de vragen. Ze willen weten wat er voor mijn opname met me gebeurde. Ik leg voor de zoveelste keer uit wat ik meemaakte. Ze stellen Tom ook vragen. Als hij antwoordt dat hij vindt dat ik er nu slechter aan toe ben, schrik ik. Dat voelt als een klap in mijn gezicht; ik was mij daar totaal niet van bewust.

Ik zeg dat ik nu zo graag weer bij Joep wil zijn, dat ik zelfs bereid ben om weg te lopen. Zie ik de psychiater nou tranen in haar ogen hebben? Of toch niet. Ik weet niet goed wat ik zie. Ik weet alleen wat ik wil. Naar Joep. Maar misschien was dat niet heel slim van mij om te zeggen dat ik weg wil. Maar nu moet en zal ik terug naar Joep, want dit is zonde van mijn tijd.

‘Kan ik nu gaan? Mijn kind is hiernaast.’

Het mag. Ik haast me naar Joep en zodra ik aankom in de kamer ernaast, gris ik Joep uit armen van de verpleegkundige en ga ik op de stoel zitten.

Het duurt niet lang of Tom komt ook de ruimte binnen. De verpleegkundige verlaat de ruimte. Tom gaat op de stoel naast ons zitten. We kijken elkaar aan. Nu is het afwachten. Hopelijk werken zij mee en kan ik samen met Joep worden opgenomen op een moeder-kind afdeling in een ander ziekenhuis.

Nog geen tien minuten later wordt er op de deur geklopt. De knappe dokter opent de deur. ‘Woensdag om 1 uur mag je je melden voor de intake in het andere ziekenhuis’, zijn de verlossende woorden.

Zodra de knappe dokter de deur uit is, beginnen Tom en ik te huilen en knuffelen. Gelukkig. Dan zijn Joep en ik weer samen. Helaas kondigt Tom alweer snel zijn vertrek aan. Nu kunnen we dit goede nieuws niet eens samen vieren. Maar het is beter voor hem, legt hij me uit. Hij is helemaal total loss en hij moet op zichzelf passen. Ik kan hem niet overhalen en dus nemen we alweer afscheid. Morgen zal hij weer bij me op visite komen.

Ik loop naar mijn kamer en besef dat het ook alweer bijna etenstijd is. Deze avond zit ik blij aan mijn maaltijd.

Tom

Ik heb afgelopen weekend een aantal telefoontjes gepleegd om je over te plaatsen. Vanmorgen kreeg ik te horen dat een overplaatsing niet zo snel geregeld kan worden. Nadat ik dreig dat ik jou mee naar huis zal nemen, krijgen we toch nog een groen licht.

Iedere keer dat ik bij je ben, zie ik ook de andere zieke mensen op de afdeling. Ik vind het erg vreemd dat jij hier tussen zit, maar je hoort hier nu wel.

Je lucht je hart bij me over alles wat de verpleging je volgens jou heeft aan gedaan. Je bent het oneens met alles, maar ik begrijp hun keuzes wel. Dat je moet stoppen met de borstvoeding bijvoorbeeld, daar sta ik volledig achter. Ik vind het wel schandalig dat je een borstontsteking hebt opgelopen. Je stuurde mij een foto en ik dacht dat hij gefotoshopt was. Toen ik besefte dat dat niet kon, werd ik ontzettend boos.

Als ik na twee uurtjes bezoek weer naar huis ga, ben je teleurgesteld. Je smeekt me of ik je mee terug naar huis kan nemen. Daarnaast begrijp je niet dat ik het zwaar vind om nu alleen voor Joep te zorgen. De verpleging probeert je uit te leggen waarom ik weer naar huis ga, maar jij blijft me verwijten dat ik wegga.

‘Wat moet ik doen als ik graag de finale van ‘De beste singer songwriter’ wil kijken?’ vraag ik aan de verpleegkundige.

‘Dan moet je bij John zijn. Die kijkt iedere avond tv. Als je met hem overlegt, dan kan het vast!’ Hij wijst naar een slanke, kale man die languit op de bank zit.

‘Oké, dan ga ik dat doen!’ Ik loop rechtstreeks naar John.

Hij merkt al op dat ik naar hem toeloop.

‘John, er komt om half 9 een leuk programma op tv dat ik graag wil zien, kan dat?’

‘En dat vraag je aan mij?’ antwoordt hij hard lachend.

‘De verpleging zei dat ik bij jou de tv kon reserveren’

‘En wat is dat dan voor een programma?’

Ik leg mijn favoriete programma uit.

‘Dat is goed. Om 8 uur staat de tv op het nieuws voor Marcella en om half 9 ‘De beste singer songwriter’ voor Manon.’

Mooi zo. Daar ga ik vanavond eens even lekker van genieten!

‘Hoe lang ben jij hier eigenlijk al?’ vraag ik nieuwsgierig aan John.

‘Twee maanden. Ik wilde met een touw om mijn nek van een brug springen. Ik werd wakker in de isoleercel. Maar ze kunnen hier inmiddels verder niets meer voor mij betekenen, dus ik heb een verzoek ingediend om overgeplaatst te worden naar een privékliniek.’

‘Een privékliniek?’

‘Ja, ik heb daar al eerder gezeten, toen ik moest afkicken. Het is daar een mooie omgeving, het ligt midden in de bossen. Je mag daar de eerste twee weken met niemand contact hebben. Ze behandelen daar veel beter dan hier. Hier word ik niet beter, hoor. Ik heb onverwerkte trauma’s, weet je wel. Maar ik ben niet gek, ben een vliegtuig!’ Er volgt weer een lange schaterlach.

Ik lach met hem mee. ‘Ik ben ook een vliegtuig,’ antwoord ik.

‘Nee joh, ik ben de piloot en jij de stewardess!’

‘Hmm, ik ben liever de copiloot!’

Stipt om half 9 loop ik naar de woonkamer. Marcella en John zitten klaar op de bank. Ze hebben de tv al op het juiste net gezet. Ik ben precies op tijd, het programma begint net. Eén voor één spelen de finalisten een lied dat ze al eerder hebben gespeeld en gezongen tijdens de serie. Ik zing sommige liedjes zachtjes mee. Dan is mijn favoriet aan de beurt. Hij begint te zingen en ik krijg meteen kippenvel. I’ll wait for you. Darling, I’ll wait for you. De tranen lopen over mijn wangen. Dit lied slaat op mij! Ik kijk om me heen en zie dat de hele woonkamer inmiddels vol zit met huisgenoten. Iedereen geniet mee. Zelfs de heks staat erbij te kijken.

Na het tv-programma loop ik terug naar mijn kamer. Ik trek mijn pyjama aan om vervolgens naar het zusterhonk te lopen voor mijn medicatie. Ik lever daar ook weer mijn telefoon, tijdschriften en dagboek in. De verpleegkundige geeft me mijn pillen, die ik één voor één inneem met een hap vla. ‘Je kunt ze wel in één keer innemen, hoor’, zegt de verpleegkundige. ‘Heb je haast ofzo?’ reageer ik.

‘Ja, eigenlijk moet ik nog één en ander doen.’

‘Sorry, maar ik ben het niet gewend om pillen te slikken.’

Waarom verontschuldig ik me eigenlijk? Ik neem de volgende hap vla met een pil erin. Ondertussen hoor ik de verpleegkundige luid zuchten, maar ik kan niet anders dan de tijd hiervoor nemen.

‘Gaat het met je?’ vraag ik haar sarcastisch. Dat is het enige wat ik kan bedenken om tegen haar te zeggen.

Ze lacht mijn vraag weg.

Inmiddels heb ik mijn vijfde en laatste pil genomen.

‘Zo, je kunt weer verder met je werk, hoor!’ Ik draai me om en loop de hal door terug naar mijn badkamer om mijn tanden te poetsen. In mijn hoofd herhaalt zich het gesprek meerdere keren. Na het tanden poetsen ga ik op bed liggen en sluit ik mijn ogen. Ondertussen tikken de minuten weg.

De nachtdienst komt me controleren en ik ben nog steeds klaarwakker. Ik bespreek het voorval met haar. Dat lucht op. De nacht verpleegkundige vind ik wél lief! Ik hoop dat ik nu kan slapen.

Dinsdag

Werd ik net wakker zonder te hallucineren? Het is half 6 zie ik op de klok, dus ik besluit verder te slapen.

Als ik weer wakker word is het nog maar een uur later. Volgens mij heb ik weer niet gehallucineerd! Mijn gedachten zijn alleen wel alweer aardig op gang gekomen. Ik blijf nog even in bed liggen, maar merk al gauw dat ik te druk in mijn hoofd ben om te gaan slapen. Ik besluit om naar de keuken te lopen, waar ik water op zet om een kopje thee te maken. Wie weet word ik daar weer wat rustiger van. Met een dampend kopje thee loop ik terug naar mijn kamer. Ik kijk door het raam naar buiten. Ik heb best wel een mooi uitzicht vanaf hier. Waarom zie ik dat pas nu?

Als ik mijn kop thee op heb, stap ik onder de douche. Daar blijf ik minstens een half uur staan.

Het ontbijt smaakt me dit keer prima! Het geschreeuw van een patiënt op de achtergrond valt me wel op, maar hindert mij niet. Er schijnt vannacht weer iemand hier te zijn gebracht. Hij of zij, wat ik niet kan opmaken uit het geschreeuw, zit in de isolatiecel. In het zusterhonk staat een tweetal schermen waar je op kunt zien wat er in de isoleerkamer gebeurt. Ik heb al eens gespiekt uit nieuwsgierigheid, maar dat lukte niet onopvallend. Toen heb ik het kijken maar gestaakt.

Een beschuitje verder besluit ik me maar eens te mengen met mijn huisgenoten. Eén van de andere moeders vertelt me wat zij hier met hun kindje doen. Ze doen aan babymassage en volgen relatietherapie. Ook filmen ze hoe ze omgaan met hun kindje om dat vervolgens te bekijken en te evalueren met de verpleegkundige. Ik voel me vreselijk jaloers. Mijn woede van de afgelopen dagen was terecht. Ik ben nu bijna vijf dagen zonder Joep hier geweest, terwijl de andere moeders vanaf het begin hun kindje bij zich hebben. Ik vanaf morgen ook − wat een enorme opluchting is.

Aan het einde van de ochtend zit ik op de bank in de woonkamer. Ik ben in gesprek met een aantal huisgenoten.

‘Ik maak je kapot,’ zegt de mevrouw met het rode haar vanuit het niets tegen een andere mevrouw. Die mevrouw was me nog niet eerder opgevallen. De roodharige mevrouw loopt de woonkamer uit. Het is blijkbaar niet onterecht dat ik haar een heks vind.

‘Dat is al de derde keer dat ze me bedreigt!’ vertelt de onopvallende mevrouw aan ons.

‘Dat kan toch niet!’ zegt John.

Ook de andere huisgenoten zijn fel tegen het gedrag van de heks. Totdat er iemand voor haar opkomt: ‘Zij kan daar niets aan doen hoor, want zij is ziek!’

Op dat moment komt een verpleegkundige de ruimte binnen. Ze is iets aan het bespreken met een medepatiënt als ik besluit naar haar toe te lopen. Ik ga dit voorval aan haar vertellen, want ik vind dat zij dit moet weten. Als die heks dit tegen mij zou zeggen, zou ik me hier echt niet veilig voelen! Nadat ik het heb verteld aan de verpleegkundige, zegt ze dat de roodharige mevrouw erop gaat aanspreken.

Ik heb besloten mijn vriendinnen in te gaan lichten dat ik hier opgenomen ben en haal mijn telefoon en dagboek op bij het zusterhonk.

Eerst bel ik mijn ouders om het goede nieuws van de overplaatsing te vertellen. Ik grap dat zij ook maar eens in therapie moeten om aan de slag te gaan met hun onverwerkte trauma’s, wat ze niet erg op prijs stellen. Ik kan er echter wel om lachen.

Ik vraag aan de verpleging hoe het komt dat ik me zo blij voel. Ze legt me uit dat het bij mijn ziektebeeld past.

Ik vraag haar ook of ik die aardige verpleegkundigen van afgelopen weekend nog zie. Ik schaam me namelijk best wel voor mijn gedrag richting hen. De verpleegkundige antwoordt dat ze hier wel wat gewend zijn. Dat zal dan wel, maar voor mij is dit niet normaal. Ik schrijf een briefje om ze te bedanken. Dat briefje zal ik voor ze achterlaten. Daarna besluit ik mijn tekening af te maken, lekker onder de mensen in de woonkamer. Ik ben druk aan het tekenen als ineens de twee allerbelangrijkste personen in mijn leven voor mijn neus staan. Mijn alles! Ik houd van ze. Ik heb zoveel zin in ze. Ik ben Tom zo ontzettend dankbaar dat hij me op tijd heeft gered en Joep en mij weer bij elkaar gaat brengen morgen!

De psychiater heeft beoordeeld dat ik samen met Tom naar buiten mag. Ik heb dus toestemming om lekker samen met Tom en Joep te gaan wandelen in het park naast het ziekenhuis. We lopen door het park, op zoek naar een terrasje. Daar houden wij altijd zo van.

Als we een terras gevonden hebben, gaan we zo ver mogelijk bij de mensen vandaan zitten, voor wat privacy. We bestellen wat te drinken. Tom heeft warm water meegenomen en een afgemeten hoeveelheid poedermelk. Hij bereidt het flesje en ondertussen pak ik Joep uit de kinderwagen. Als hij de speen tegen zijn mond voelt, begint hij meteen gulzig te drinken.

Terug in het ziekenhuis is het alweer tijd voor het avondeten. Ik geloof niet dat ik dit ga missen. Ik bedenk me dat ik niet te veel moet eten, anders raak ik mijn zwangerschapskilo’s misschien wel nooit meer kwijt. Ik ga straks maar even op de hometrainer die ik aan het einde van de gang heb zien staan.

De hometrainer staat voor het raam. Rustig beweeg ik mijn benen in rondjes en ik staar naar buiten. Vanaf morgen kan ik weer voor Joep gaan zorgen. Het is al bijna zover, ik moet nog heel even geduld hebben en volhouden.

Dan hoor ik mijn naam achter me. De verpleegkundige vraagt aan me of ik een signaleringsplan kan invullen. Ze zegt ook tegen me dat ik nog niet mag sporten. Oh ja, dat mag pas zes weken na de bevalling.

Ik vraag aan de verpleegkundige waarom dat signaleringsplan nu nog nodig is. Het zal wel iets volgens protocol zijn. Ja, dat is inderdaad het geval. Ik vind het onzin: wat hebben zij er hier nu nog aan? Maar ik loop met haar mee, zodat we het plan kunnen gaan invullen.

Als ik bij een kamer naar binnen kijk, constateer ik dat het een tweepersoonskamer is. Ook de kamer ernaast beschikt over twee bedden. Volgens mij ben ik een van de weinigen hier met een eenpersoonskamer. Ik hoop maar dat ik die morgen ook krijg, want je zou maar een kamer moeten delen met zo’n heks! Misschien doet die je ’s nachts wel wat aan! Godzijdank hoef ik geen kamer met haar te delen.

Ik vraag aan de verpleegkundige ik of ik zo meteen nog even een ommetje mag maken in de zon.

‘Nee,’ zegt ze chagrijnig.

Ik irriteer me aan de hoeveelheid motivatie die de verpleegkundige toont. Ze heeft overduidelijk een gebrek aan werkplezier. Ze ziet er trouwens ook best wel moe uit. Och, waar maak ik me nou weer druk om? Laat het nou los, Manon! We starten met het opzetten van mijn signaleringsplan.

Beschrijving van de symptomen voor opname:

•Veel schrijven om houvast te krijgen;

•Snel en veel praten;

•Anderen niet uit laten praten;

•Strijd/discussie aangaan;

•Niet kunnen concentreren;

•Hallucinaties;

•Alleen willen zijn (in mijn goede doen wil ik altijd onder de mensen zijn);

•Geen tijdsbesef;

•Weinig slapen;

•Opruimwoede.

Manon achteraf

Door het goede nieuws is mijn boosheid van afgelopen weekend omgeslagen in enorme vreugde. Ik kijk er enorm naar uit overgeplaatst te worden, zodat ik mijn kleintje weer bij me heb. Ik onderneem van alles, heb energie te over en meng me tussen de medepatiënten. Ik ben me erg bewust van mijn omgeving. Er zijn hier twee dames die ik liever niet in het donker tegenkom. Ik ben blij dat de verpleging de scherpe voorwerpen uit mijn tas heeft gehaald. Ik let ook erg op de signalen die ik krijg van de verpleegkundigen. Ik vraag mij nog steeds af of dit de werkelijkheid was of puur mijn eigen perceptie.

Woensdag

Ik zit op de bank in de woonkamer. Ik heb mijn spullen al ingepakt in mijn koffer die naast de bank staat. Ik observeer wat er hier allemaal gebeurt. Dat vind ik best interessant, want ik ken deze situatie helemaal niet. Een ziekenhuisopname zoals deze ken ik alleen van een film.

Mevrouw Klaassen staat naast de bank. Telkens als ik haar zie, staat ze er maar wat suf bij te kijken. Eigenlijk merk je haar niet op, want ze praat namelijk niet. Ze luistert volgens mij wel.

‘Mevrouw Klaassen, komt u ook zitten?’ Ik klop met mijn hand op de bank. Ze gaat zitten, blijkbaar begrijpt ze mij.

We zitten stilletjes naast elkaar op de bank. Het is half 11, zie ik op de klok. Tom komt me om 11 uur ophalen. Ik kijk naar de buffetkast. Daar zitten spelletjes, boeken en tijdschriften in. Ik pak een tijdschrift, zodat ik wat afleiding heb dit laatste half uurtje hier.

Daar is Tom, samen met Joep. Ik haast me naar ze toe. Ik zoen Tom en ik zoen Joep. Ik zeg de verpleging gedag en zonder om te kijken lopen we de deur uit. We zeggen niet zoveel tegen elkaar. We lopen dwars door het ziekenhuis, naar de parkeergarage. Deze route kan ik mij niet herinneren van vijf dagen geleden toen Tom mij hier bracht. Het is best druk in het ziekenhuis en de parkeergarage, merk ik op. Als we aankomen bij onze auto, koppelt Tom de Maxi-Cosi los van het onderstel van de kinderwagen, om hem op de achterbank te plaatsen. Ik wil het onderstel in de kofferbak laden, maar ik weet niet meer hoe de kinderwagen werkt. Tom ziet me stuntelen en zegt dat ik dat maar aan hem over moet laten. En dan te bedenken dat ik dit tijdens mijn zwangerschap aan Tom wilde uitleggen, zodat hij me uit het ziekenhuis kon halen. Direct na de bevalling bedoelde ik, niet nu.

Als Tom zich buigt over de kinderwagen ga ik alvast naast Joep zitten op de achterbank. Tom stapt achter het stuur. Ik hoef niet te navigeren, zegt hij. Normaal gesproken ben ik zijn navigatiesysteem, als we ergens naartoe rijden waar we de weg niet kennen. Op naar het andere psychiatrisch centrum. Tom parkeert de auto en stapt uit. Ik volg. Tom zet Joep in zijn Maxi-Cosi weer terug op het onderstel van de kinderwagen. Ik pak mijn koffer uit de kofferbak. Met zijn drietjes lopen we het gebouw binnen. We melden ons bij de receptie en mogen in de hal wachten. Het duurt niet lang tot er twee verpleegkundigen aan komen. Eén van hen vraagt ons met hen mee te lopen. We komen een vergaderkamer binnen, waar een gesprek met de arts en haar co-assistent zal volgen. Wij zitten al klaar als er twee jonge mensen binnen komen. Ze zien er lief uit. Ook de twee verpleegkundigen zitten bij het gesprek. Opnieuw worden dezelfde vragen aan mij gesteld. Ik doe mijn verhaal voor de zoveelste keer. Ondertussen wieg ik Joep heen en weer in de kinderwagen. Als aan mij wordt gevraagd of ik daarmee kan stoppen, antwoord ik dat dat niet kan, omdat Joep dan wakker wordt. Vreemd dat zij dat niet begrijpen en mij vragen om de kinderwagen stil te laten staan. Er ligt hier toch een pasgeboren baby? Ik blijf de kinderwagen heen en weer bewegen en vervolg mijn verhaal.

Na het gesprek wordt de babykamer aan ons geshowd. De verpleegkundige geeft aan dat ik Joep hier moet laten, zodat ze mij ook de gesloten afdeling kan laten zien. Ze vraagt of Tom bij Joep wil blijven of met mij mee wil gaan. Hij kiest voor mij. We lopen via een zware blauwe deur een lange gang op. Allemaal deuren, net als in het vorige ziekenhuis. Gelukkig zie ik allemaal eenpersoonskamers. De rondleiding voert ons ook langs de woonkamer en de keuken. Dan zijn we bij een klein leeg kamertje. De verpleegkundige schuift mijn naamkaartje achter het nummerbordje van de kamer. Ik zet mijn koffer onder het bureau en ga op mijn nieuwe bed zitten. Na een kort overleg besluit Tom naar huis te gaan. Nu al?! Meen je dat nou? Ik kijk hem smekend aan. Blijf nog even asjeblieft. Maar hij gaat. Hij is kapot en heeft knallende hoofdpijn. Hij geeft me een knuffel en loopt de lange gang door naar buiten. Ik blijf alleen achter.

De verpleegkundige zegt dat ze me zal bellen zodra Joep voeding nodig heeft, dus ik besluit een kijkje te nemen in de woonkamer. Zodra ik binnen ben, komen de mensen één voor één op me aflopen om zichzelf aan mij voor te stellen. Dat is wel een gekke ervaring. Allemaal nieuwe energieën, indrukken en prikkels. Het gekkenhuis. Pfff, zit ik hier nou tussen? Dan komt de begeleiding naar me toe. Ik mag naar Joep. Yes!

Ik word naar de babykamer gebracht. Daar zit een andere meid op de bank. Ze kijkt me aan en stelt zich aan me voor: Leona. Zij is net zo druk als ik, merk ik op. Ze ziet er gezellig uit. We grappen dat we nieuwe BFF’s kunnen worden.

Ik word naar het kantoor begeleid. De verpleegkundige overhandigt me Joep. Ook wordt me een flesje melk aangereikt. De verpleegkundige blijft bij ons op kantoor. Joep begint gulzig te drinken. Ik laat hem boeren tussendoor. Dat is nieuw voor me, want tijdens de borstvoeding boerde hij niet.

Na het flesje word ik weer terug naar de afdeling begeleid. Als de deur achter me in het slot valt, mag ik zelfstandig verder lopen. Aangekomen in mijn kamer, sla ik mijn dagboek open en maak ik de balans op.

Dit nieuwe ziekenhuis heeft:

•een fijne atmosfeer;

•geduldige, plezierige verpleegkundigen;

•eenpersoonskamers;

•een mooie babykamer;

•lekker eten (’s avonds warm eten in plaats van ’s middags);

•een tuin die aan de gesloten afdeling grenst, waar je heen kunt gaan wanneer je maar wilt.

•een pc tot mijn beschikking, inclusief internet;

•een kamerdeur die op slot kan, dat voelt veilig;

•verplichte eigen rust;

•maar bovenal: Joep!

Allemaal verbeteringen ten opzichte van het vorige ziekenhuis! Het enige nadeel is dat ik nu weer nieuwe gekken om me heen heb op deze gesloten afdeling.

Ik zit rustig aan mijn bureau in mijn nieuwe kamer. Ineens dringt tot mij door hoe k.u.t. deze situatie is. Mijn kraamtijd is verpest. We horen met zijn drietjes samen te zijn. Nu zit ik hier, Joep op de babykamer en Tom zit ik weet niet hoeveel kilometers bij ons vandaan.

Ik voel de tranen over mijn wangen lopen. Ik wil Tom heel graag weer om me heen hebben, maar hij was helemaal total loss van de afgelopen dagen. Hij is echt wel toe aan rust, nadat hij vijf dagen een twee weken oude baby heeft verzorgd die hij nog moet leren kennen en ondertussen zoveel moest regelen om de moeder van zijn kind over te plaatsen.

Ik ben weer terug van mijn bezoekje aan Joep. Ik heb hem vandaag al voor de tweede keer gevoed! Ik heb hem al twee keer lekker in mijn armen gehad. Superfijn. Vanavond is het mijn laatste ‘beurt’ en ik mag hem ook nog even een nachtkusje komen brengen om 9 uur. Tijdens de nacht nemen de verpleegkundigen de verzorging over. Dat vind ik veel moeilijker dan de zorg overlaten aan Tom. De verpleegkundige sturen me ook gelijk weer weg zodra Joep de fles op heeft. Hè bah, ze zijn wel streng voor mij hoor. En we kennen ze niet. Zijn ze wel te vertrouwen? Vannacht heeft Joep Tom niet meer in de buurt! Zou hij dat merken?

Mijn superlieve begeleider Bart heeft mij uitgelegd dat de verpleegkundigen heel anders met mij omgaan als ik straks op de open afdeling ben. Gelukkig, want ik krijg absoluut geen ruimte om wat langer bij Joep te blijven. Hij heeft mij toch nodig? Vooral nu zijn vader er niet voor hem is.

De psychiater komt bij me langs op de kamer. Hij stelt zich aan mij voor en begint meteen te vertellen. Hij zegt dat twee lorazepam per dag niet genoeg helpen bij mijn ziekte. We beginnen vanavond nog met een antipsychoticum. Want ik ben veels te druk in mijn hoofd, zegt hij.

Is dat echt zo? Is het nodig zo snel te beginnen? De vorige psychiater deed niets en deze man begint direct. Is dat niet een beetje apart? Is het vreemd dat ik hierdoor twijfel? Ik ben bang dat ik de rest van mijn leven aan die pillen moet. Hoe kom ik in vredesnaam zo snel mogelijk thuis? Nu beginnen met de pillen of helemaal niet beginnen? Ik heb geen flauw idee wat ik moet. Ik vind dit zo naar.

Ik heb iets nieuws uitgevonden. Het is superfijn om muziek te luisteren. Dus ik loop de hele tijd rond met mijn mp3-speler in mijn hand. Ik probeer me op die manier ook wat af te zonderen van alle prikkels op de afdeling. Ik wil ook graag meer creatief bezig zijn. Ik ga morgen tekenen of schilderen. Maar het is alweer laat dus ik ga nu eerst mijn pillen halen en slapen.

Ik loop naar de zusterpost. Als ik daar aankom blijkt er wat verwarring over mijn pillen te zijn. Er is een antipsychoticum én lorazepam voorgeschreven.

‘Klopt dat wel?’ vraag ik aan Bart.

Bart geeft aan dat het goed is om beide pillen te nemen, want mijn lichaam is nu gewend aan lorazepam en het was een drukke dag met veel prikkels door de overplaatsing.

Ik check het ook nog bij zijn collega en ook hij zegt dat het verstandig is om beide pillen in te nemen.

Dus ik krijg nu voor het eerst zo’n echte psychosekiller. Ik vraag nog of je er verslaafd aan kunt raken, dat kun je namelijk wel aan lorazepam, en wat de bijwerkingen zijn. Verslavend is het antipsychoticum niet, maar je kunt wel een enorme eetlust ontwikkelen. Dus ik kan er dik van worden! Maar ja, een grote eetlust heb ik altijd al gehad en ik doe er natuurlijk alles aan om beter te worden.

Donderdag

De hele nacht heb ik geslapen. Ik moet me zelfs haasten voor de dagopening om half 9. Het is net als het kringgesprek op de basisschool. Iedereen mag om de beurt zijn verwachtingen van vandaag uitspreken. Ik geef aan dat ik graag mijn vrijheden wil bespreken. Het blijkt dat ik onder begeleiding (ook van Tom) naar buiten mag. Zolang ik me maar aan mijn afspraken houd, zoals op de afgesproken tijd terugkomen op de afdeling. Als ik dat niet doe, wordt deze vrijheid weer ingetrokken.

De verpleging heeft me nog niet gebeld om Joep te voeden, dus ik besluit lekker lang te gaan douchen. Ik tut mezelf een beetje op, draai een wasje en volbreng mijn dagtaak: de vaatwasser uitruimen. Dan is het zover: ik mag naar Joep.

Ik vind het superfijn om Joep te voeden onder goede, gemotiveerde en meedenkende begeleiding. Joep doet het super en ik vind het heerlijk om met hem samen te zijn. De begeleiding merkt op dat ik niet moe word om Joep te voeden. Ik ben al een uur bij hem. De meeste moeders die zijn opgenomen worden erg moe van het voeden. Maar ik ben geen gemiddelde patiënt hoor!

Ik rust nu verplicht twee keer per dag. Ik kan mij maar twee keer herinneren dat de verpleging in het vorige ziekenhuis mij naar bed heeft gestuurd. Ik word wel onzeker van verschillende meningen. Psychiaters, verpleegkundigen, maar ook het consultatiebureau, etc. Ze spreken elkaar erg vaak tegen. Ik zal nu echt eens moeten leren op mijn gevoel te vertrouwen. Dat vind ik erg lastig!

Ik hoor mijn telefoon trillen. Op het scherm zie ik Tom staan. Als ik opneem, vertelt hij dat hij vanavond komt, wegens mijn bezoektijden van 7 tot half 9. Zo weet hij zeker dat hij Joep en mij samen ziet. Ik ben het er totaal niet mee eens. Ik had me zo op vanmiddag verheugd. Tom is vanmiddag vrij, het is prachtig weer en ik mag naar buiten! De paniek en het verdriet overvallen me. Ik ben niet in staat om hem te overtuigen. Ik heb mijn zinnen op vanmiddag gezet en ben vreselijk drammerig aan de telefoon. Tom zegt daarop dat ik alleen maar aan mezelf denk. Hij is een beetje pissig op me. Ik luister niet, ben druk en ik vraag niet naar zijn mening. Is dat de psychotische Manon? Ik moet toch meer aan mijzelf gaan denken van iedereen? Ik begrijp wel dat hij moe is, hij past nu wél goed op zichzelf, maar ik dacht dat hij ons toch ook miste en dat hij zo lang mogelijk bij ons wilde zijn?

Ik bespreek het voorval met een verpleegkundige. Zij geeft aan dat ik in plaats van het bezoek maar lekker naar creatieve therapie moet gaan vanmiddag. Daar kan ik gaan tekenen. Ze heeft me ook uitgelegd dat ik volledig opensta voor alle prikkels om me heen. Ik heb ook het idee dat het pilletje nog helemaal niets voor mij doet. De verpleegkundige stuurt me naar mijn kamer, waar ik verplicht moet rusten.

Ik word wakker en mijn gedachten draaien weer eens volop. Ik loop door de gang naar de woonkamer. Ik kijk naar links, waar de deur naar de separeerkamers open staat. Het is een donkere ruimte. Ik zie een verpleegkundige de vloer soppen. Ik loop naar hem toe en doe net alsof ik gek ben.

‘Zijn dit de isoleerkamers?’ zeg ik en ik kijk nieuwsgierig om me heen. Aan de linkerkant staat een laag bed op de grond. De rechtermuur is één groot krijtbord dat nog staat volgeklad. Opeens voel ik me benauwd worden.

‘Ja, soms is het nodig dat een patiënt in een compleet prikkelarme omgeving zit,’ vertelt de verpleegkundige. ‘Als hij een gevaar voor zichzelf en andere mensen vormt.’

‘Hoeveel van dit soort kamers hebben jullie?’ vraag ik.

‘Twee, hiernaast zit er nog één.’ Hij sopt weer verder.

Ik loop maar weer terug naar de gang, want ik word hier niet bepaald vrolijk van. Ik besluit dat ik nog even in het zonnetje ga zitten buiten. Een kleine vrouw met roodbruin geverfd haar en felrode lippenstift stapt op me af. Ze heeft zich gister al aan mij voorgesteld, Peggy heet ze.

‘Je bent te lief. Je mag wel wat harder worden, want je hebt niet veel meegemaakt,’ zegt ze tegen me. ‘Je moet hier goed rustig blijven en goed op jezelf passen.’

‘Hoe weet je dat?’ vraag ik haar beduusd.

‘Ik zie het allemaal aan je,’ antwoordt ze.

‘Hoe dan, zie je een aura of zo?’

‘Ja, zoiets!’

‘Ik moet gaan,’ zeg ik en ik loop meteen naar het zusterhonk, want ik vind dit een beetje eng worden. Daar aangekomen vertel ik wat me zojuist overkomen is. Ik krijg het advies om de volgende keer rustig tegen haar te zeggen dat ik alleen wil zijn of dat ze wat te dichtbij komt. Dat zal ik doen. Maar ergens ben ik ook wel nieuwsgierig naar haar! Wat ziet ze dan allemaal bij me?

Creatieve therapie begint zo, dus ik loop alvast naar het lokaal. Ik ga aan tafel zitten en de creatieve therapeut komt naar mij toe. Ze overhandigt me een boek met voorbeelden van wat ik hier kan gaan doen. Ik blader het boek door. Boetseren, kleien, mozaïeken, schilderen, noem maar op. Ik geef aan dat ik graag wil tekenen. Ik mag zelf de spullen die ik nodig heb uit de kast pakken. Opeens staat Peggy naast me. Ze overhandigt me een zelfgemaakte zon, een leesboek en een klein potje Nivea.

‘Asjeblieft. Voor jou. Je moet je kindje lekker insmeren. Dat heb ik ook gedaan vroeger.’

‘Dankjewel’ zeg ik, om me vervolgens op mijn tekening te concentreren.

‘Wat heb je een mooi zwart jurkje aan!’ Ze probeert toch weer contact met mij te krijgen. Ik negeer haar.

‘Wat heb je een leuke staart in!’

Nog steeds doe ik alsof ik haar niet hoor. De rest van het therapie uur ben ik druk aan het tekenen.

Na de therapie is het voor mij weer tijd om te rusten. Ik loop naar mijn kamer en spring in mijn bed.

Ik lig met mijn ogen dicht als ik iemand op mijn deur hoor kloppen. Hoor ik dat nou goed? Zou het Peggy zijn? Gelukkig had ik mijn deur op slot gedaan, dus er kan niemand binnen komen. Ik pak mijn mp3-speler en Douwe Bob klinkt in mijn oren. Het volume zet ik nog een tikkeltje hoger.

Vrijdag

Ik zit in de woonkamer verder te werken aan mijn tekening.

‘Wat prachtig! Jeetje, wat een ontzettend mooi kunstwerk!’ hoor ik achter me. Het is André, een man van een jaar of 65 met een grote bos grijze krullen. Zijn exacte leeftijd vind ik overigens best lastig in te schatten. ‘Is dat voor op de kamer van je zoontje?’ vervolgt hij.

Ik kijk André aan en antwoord dat dat niet de bedoeling was, maar dat ik dat een heel goed idee vind. Deze tekening wordt voor Joep. Ik teken weer verder.

In mijn ooghoek zie ik Peggy aan komen lopen. Heel even kijk ik haar aan en ik zie ineens dat ze nu een zwart jurkje draagt en haar haar in een paardenstaart heeft, net zo hoog op haar achterhoofd als ikzelf. Dan zie ik dat ze een mp3-speler in haar hand heeft. We kijken elkaar recht in de ogen aan. Ze twijfelt geen moment en komt meteen naar me toe. Ze pakt één van de oordopjes uit haar oren en houdt hem bij mijn oor.

‘Lekker muziekje hè?’ zegt ze tegen me.

Ik luister, maar ik hoor niks.

Zou Joep al wakker zijn? Het is alweer een uur of drie geleden dat ik hem heb gevoed. Ik besluit aan de verpleegkundige te vragen of ik al naar hem toe mag. Ze pakt haar telefoon en belt naar de babykamer. Gespannen wacht ik af.

De verpleegkundige humt. ‘Oké, ik geef het door’, zegt ze en ze hangt op.

‘Hij slaapt nog. Ze bellen mij zodra hij wakker is. Dan kom ik je ophalen.’

Jammer.

Op weg naar mijn kamer kom ik langs een heleboel deuren, waarvan er één open staat. Uit nieuwsgierigheid kijk ik naar binnen, recht in André’s gezicht.

‘Hallo Manon!’ ik voel me betrapt.

‘Hoi André, ik wist niet dat dit jouw kamer is’, antwoord ik.

Ik weet niet wat ik zie. Potjes, knutselwerkjes, bloemen en schilderijen. Het is precies dezelfde kamer als de mijne, maar hij is niet te herkennen. Verrek, dit is zijn atelier.

‘Wat heb je mooie spulletjes hier.’

‘Ja, ik ben druk aan het werk, kijk maar!’

Hij laat me wat schilderijen zien. Ongelofelijk dat hij in deze rommel kan leven. Zou hij denken dat hij hier werkt? Ik begrijp er niets van.

‘Ik ga weer, want ik moet rusten’, zeg ik om niet langer bij hem te blijven hangen. Ik loop naar mijn kamer, plof neer op bed en zet mijn lievelingsmuziek op.

Er wordt aangeklopt. Ik loop naar de deur en draai hem van het slot. Het is de verpleegkundige, met de mededeling dat ik Joep mag gaan voeden. Eindelijk is hij wakker! Ze loopt met mij mee de afdeling af richting babykamer. Er wordt tegen me gezegd dat ik in het kantoor moet gaan zitten; daarna komt vrij vlot een verpleegkundige aanlopen met zowel Joep als een flesje melk. Als Joep in mijn armen ligt en ik in de rondte kijk, valt er een kwartje. Ik moet vast afgezonderd van de rest Joep voeden. In het kantoor zijn natuurlijk minder prikkels.

Joep ligt lekker te drinken. Ik geniet ervan om bij hem te zijn. Maar als hij de melk op heeft, duurt het niet lang totdat ik weer naar de gesloten afdeling word teruggebracht.

Het is prachtig weer dus ik ga met mijn mp3-speler in de grote binnentuin zitten. Na een tijdje komt er een mevrouw aangelopen, die ik nog niet eerder heb gezien.

‘Mag ik hier zitten?’ vraagt ze me.

‘Ja hoor.’ Ik haal de oordopjes uit mijn oren en leg ze op de tafel neer.

‘Zit je hier al lang?’ vraag ik.

‘Twee weken nu, maar ik zit hier helemaal verkeerd. Ik ben wel ziek, maar niet psychisch ziek. Ik had een vervelend wondje, dus ik had de wijkverpleegkundige gevraagd om langs te komen. Ze liet me de hele middag wachten, dus ik besloot mijn wondje zelf maar te verzorgen. Toen stond er om 6 uur iemand op de stoep. Ik was boos dat hij zo laat was, dus ik heb hem van mijn erf gestuurd. Toen bleek mijn man achter mijn rug om een psychiater te hebben gebeld. Het was niet de verpleegkundige die ik had weggestuurd, maar de psychiater. Die heeft daarop de politie gebeld en zij kwamen mij ophalen. Vervolgens hebben ze me drie uur laten wachten in een cel. Dat terwijl ik ziek ben! Ik kreeg een banaan te eten, maar die heb ik naar hun hoofd gegooid. Ik had zo’n pijn en dat bed in die cel is keihard, dus waar moest ik gaan zitten? Ik moest ook nog mijn beha inleveren, omdat ik mezelf niet mag verwonden, weet je wel. Toen heb ik mijn broek uitgetrokken en net gedaan alsof ik mezelf van kant wilde maken. Ook heb ik mijn stoma geleegd en de poep over de grond gesmeerd. Er kwam iemand de cel binnen, die vroeg of ik me vrijwillig wilde laten opnemen. Daar heb ik mee ingestemd. Nu blijkt het een inbewaringstelling te zijn en nu zit ik hier alweer twee weken. Maar ik hoor hier helemaal niet!’

‘Jeetje. Wat een heftig verhaal. Maar waarom heb je niet gewoon met ze gecommuniceerd?’ vraag ik haar.

‘Omdat ik niet pik hoe ze met me omgaan! Ze hebben me uren laten wachten en ze liegen tegen me’, antwoordt ze.

‘Weet je, ik had een paar dagen geleden mijn man om geld gevraagd, zodat ik wat lekkere dingen kan kopen. De verpleegkundige heeft zonder het te zeggen die vijftig euro opgeborgen in de kluis, dus ik was boos dat mijn man het geld niet had gebracht. Gister mocht ik twee uurtjes met verlof, dus ik ben naar huis gegaan. Daar zat mijn man in onze prachtige tuin lekker een pilsje te drinken. Ik was nog steeds boos dat hij het geld niet naar me had gebracht, dus we kregen meteen ruzie. Toen heb ik snel een roseetje genomen en heb ik ook nog een beetje rosé in een flesje gegoten. Ik heb mijn tas volgegooid met kleren en mijn roseetje daarin verstopt. Toen ik hier terugkwam, heeft de verpleging mijn tas gecontroleerd. Dus je raadt het al, ik ben betrapt. Maar ik heb mijn rosétje al binnen hoor!’ Er volgt een lange schaterlach.

‘Ja, heerlijk een roseetje, zeg!’ Ik heb er ook wel trek in bij dit mooie weer. Maar ik begrijp niets van deze mevrouw. Is ze nou alleen fysiek ziek, zoals ze zegt, of toch ook psychisch?

Ondertussen schuift een andere huisgenoot bij ons aan.

‘Zo, ik heb er even wat van gezegd’, begint ze te vertellen terwijl ze naar een mevrouw in de woonkamer wijst. ‘Zij zit er maar wat bij als een plank, terwijl ze hier ook eens wat klusjes moet doen. Ik heb haar naam op het bord gezet bij tafel dekken.’

Ik kijk haar vragend aan. Ik heb de mevrouw ook al een aantal keer zien zitten, alsof ze in trance is, maar ja, wie ben ik om daarover te oordelen.

‘Ben je het niet met mij eens dan?’

‘Tsja, ik weet niet wat die mevrouw mankeert…’ begin ik.

‘Nou niks, ze zit daar maar wat te zitten met haar ogen dicht, de hele dag door. Iedereen moet klusjes doen. Dus ook zij! Thuis doet ze dat toch ook!’

Ik lach het maar een beetje weg.

De twee dames raken met elkaar in gesprek. Ik besluit me terug te trekken. Ik sta op en loop naar mijn kamer.

Ik hoor hier niet. Ik ga keihard mijn best doen om beter te worden. Ik wil zo graag naar huis!

Ik sla mijn dagboek open en bedenk een plan van aanpak om dat doel te bereiken.

Vanaf nu ga ik:

• muziek luisteren;

• creatieve therapie volgen;

• tekenen en schilderen;

• schrijven in mijn dagboek;

• niet meer op Facebook;

• weinig op WhatsApp;

• twee keer per dag echt rusten, minimaal een uur per keer;

• genieten van Joep;

• rustig blijven;

• niet te veel focussen op het gemis van Tom;

• niet te veel de twee ziekenhuizen met elkaar vergelijken;

• vertrouwen hebben;

• me eraan overgeven.

Zaterdag

Tom komt straks bij mij op visite en ik kijk daar enorm naar uit. In de tussentijd schrijf ik wat in mijn dagboek, maak ik een tekening en luister ik naar mijn favoriete muziek op mijn mp3-speler. Daar word ik helemaal vrolijk van. Ik zet het volume nog wat hoger en sta op van mijn stoel, want ik voel de behoefte om even lekker te dansen! Ik laat me meeslepen op de muziek en draai rondjes door de kamer. Deze kamer is niet meer mijn kamer, maar mijn dansvloer.

Het liedje is afgelopen en ik zap terug naar het begin. Repeat! Ik draai weer een rondje en zie vanuit mijn ooghoek dat mijn kamerdeur openstaat. Dat niet alleen, in de deuropening staat een verpleegkundige naar mij te kijken. Oeps. Hoe lang zou zij daar al zo staan? Snel haal ik de oordopjes uit mijn oren.

‘Joep is wakker. Je kunt naar hem toe om hem te voeden.’

Manon achteraf

Of ik al wat ben opgeknapt van deze opname? Ik heb werkelijk geen idee. Als ik de andere mensen zie, vraag ik me echt af wat ik daar tussen moet. Ik voel mijzelf gewoon zoals ik mij altijd voel en merk dus weinig verschil met normaal. In elk geval word ik er erg onzeker van. Misschien word je juist wel extra kwetsbaar als je in aanraking komt met andere patiënten. Dat die andere mensen ziek zijn heb ik wel door, maar ikzelf ben niet ziek hoor. De professionals zullen het wel weten. Ik ben hier voor mijn eigen veiligheid en voor die van Joep. Veilig voel ik me er echter niet.

Ik begin wel een beetje een idee te krijgen hoe het op de afdeling werkt. Ik houd me aan de verplichte rustmomenten, doe mee aan de therapieën, neem de pillen die voor mij zijn klaargezet, socialize een beetje met mijn medepatiënten voor zover ik dat durf en haast me naar Joep op de momenten dat dat toegestaan is. Ik heb nog altijd totaal geen tijdsbesef, dus de dagen vliegen gelukkig voorbij. Ik houd mezelf voor dat het in dit ziekenhuis een stuk beter is dan in het vorige ziekenhuis en dat stelt me wat gerust.

Maandag, drie weken na de bevalling

Vandaag mag ik verhuizen naar de open afdeling! In overleg met de verpleging pak ik mijn koffer in en loop ermee naar het zusterhonk. Daar krijg ik te horen dat ik bij nader inzien nog tot vanmiddag moet wachten. Om 3 uur is er namelijk nog een behandelplanbespreking, waarna duidelijk zal worden of ik daadwerkelijk mag verhuizen.

Voor mij is de overplaatsing heel belangrijk. Enerzijds omdat ik dan meer vrijheden krijg met Joep, anderzijds omdat ik me niet op mijn plek voel op de gesloten afdeling. Het is een teleurstelling dat ik niet meteen over mag, maar de observaties van afgelopen weekend worden meegenomen in het overleg. Dan komt het vast goed. De verpleegkundigen zullen toch ook inzien dat ik lang zo gek niet ben als de rest hier? Ik mag mijn koffer achter slot en grendel bij de verpleging neerzetten.

Na de lunch ga ik maar weer met mijn tekening in de woonkamer zitten. Tijdens het tekenen hoor ik in de verte een rollend geluid. Ik kijk op. Peggy loopt in haar zwarte jurkje en trekt een koffer achter zich aan. Nu weet ik het zeker, ze doet mij na. Waarom zou ze dat doen? Ik begrijp helemaal niets van die vrouw. Ik vind het maar een raar idee, maar besluit me te focussen op mezelf en mijn tekening.

Dan komt er een verpleegkundige naar mij toe. Ze vertelt me dat ik naar de open afdeling mag. Ik spring een gat in de lucht, pak snel mijn spullen bij elkaar en vraag of ze de deur open wil maken. Ze loopt met me mee naar de open afdeling, waar een kamer is gereserveerd voor mij. De verpleegkundige brengt mij erheen: een kleine slaapkamer met een bed, bureau, kledingkast en wastafel, precies zoals op de gesloten afdeling. Er hangt een prikbord boven het bureau. Daar hang ik de kaarten op die ik heb gekregen, want ik ben bang dat ik hier voorlopig nog zal moeten blijven.

Vanaf nu mag ik gaan en staan waar ik wil, als ik alles maar afstem met de verpleging. Het voelt als een enorme vrijheid. Nadat ik mijn kleding, toiletartikelen en tekenspullen een plekje heb gegeven in mijn nieuwe stulpje, loop ik naar de gezamenlijke woonkamer. Daar word ik begroet door Leona, die op de bank de fles aan haar dochtertje aan het geven is. Ook word ik welkom geheten door twee verpleegkundigen, Linda en Janine. Linda is een klein en volslank dametje met een mooie blonde boblijn en een lief gezicht. Zo klein en volslank Linda is, zo lang en slank is Janine. Ze heeft een streng gezicht, maar volgens mij is ook zij hartstikke lief.

Ik vraag Leona aan hoe lang ze hier al is. Ze vertelt dat ze hier nu anderhalve week is. Op dag vier na de bevalling heeft ze zich vrijwillig laten opnemen, omdat ze manisch was. Toen ze net bevallen was heeft ze, nog dezelfde dag, haar hele kledingkast opnieuw ingedeeld. Dat vond iedereen een beetje vreemd gedrag. We moeten erom lachen.

Ineens hoor ik Joep huilen. Het is blijkbaar voedertijd. Linda geeft aan dat ik in het kantoortje kan gaan voeden. Ik vond het net gezellig worden, maar word ook weer wat drukker van zulk leuk gezelschap.

Tegen de tijd dat Joep zijn fles op heeft, is het alweer vijf uur – tijd voor de dagsluiting.

Als ik met Joep in mijn armen op de bank ga zitten, ontmoet ik ook mijn andere huisgenootje, Iris. Zij is wat rustiger van aard.

We spreken om de beurt onze dag door en blikken vooruit naar de avond. Ik geef aan dat ik enorm blij ben dat ik nu hier ben. Iris en Leona zeggen het ook gezellig te vinden. Vanavond komt Tom op visite. Daar heb ik onwijs veel zin in. Maar eerst heb ik mijn eerste avondmaal op de moeder-baby unit.

Janine komt aanlopen met een karretje vol dienbladen. Op ieder dienblad staat een maaltijd. Er staat ook een kaartje op het dienblad met daarop één van onze namen en het menu. Een paars deksel houdt de maaltijd warm. De dienbladen worden op de eettafel verspreid en we schuiven aan tafel. Er wordt een momentje stilte gehouden, waarna iedereen begint te eten.

Dinsdag

Ik heb mij liggen afvragen wat voor mensen er nog meer op deze open afdeling zijn opgenomen, maar heb heerlijk geslapen. Gelukkig kon ook deze deur op slot. Ik deel de gang met een stuk of acht andere patiënten en ik heb ze nog niet eens ontmoet. Ik krijg alleen te maken met de moeders met wie ik een woonkamer deel.

Ik kijk op de klok en zie dat ik me moet haasten naar de dagopening om half 9. Ook hier is de start van het dagprogramma.

Heb je goed geslapen? Wat zijn je verwachtingen vandaag? Zijn er bijzonderheden? Dat zijn vragen die tijdens de opening besproken worden onder begeleiding van een verpleegkundige. Ook wordt besproken welke therapieën we die dag gaan volgen. Creatieve therapie is er alle dagen. Daarnaast is er één keer in de week psychomotorische therapie en schrijftherapie. Er wordt ook aan video-evaluaties gedaan. Ten slotte is er moeder-kind therapie en babymassage.

Samen met mijn twee nieuwe huisgenoten moet ik vandaag meedoen aan psychomotorische therapie. Deze therapie is speciaal voor kersverse moeders. De verpleging past op onze kindjes.

We lopen met zijn drietjes door de lange gangen naar een kleine gymzaal, waar we worden opgewacht door onze therapeut Bas. We krijgen ieder een matje waar we op mogen gaan liggen.

Bas begint heel rustig te vertellen wat we moeten doen. ‘We beginnen met een aandacht oefening. In gedachten ga je al je lichaamsdelen bij langs. We starten bij de tenen van je rechtervoet. Je voelt je rechtervoetzool, je hak en je enkel. Je focust op je kuiten… je scheenbeen… je achillespees. Concentreer je op je rechterknie. De binnenkant van je knie, de buitenkant, de linker- en de rechterkant van je knie. Neem je bovenbeen waar. Je concentreert je eerst op de bovenkant en daarna op de achterkant.’

Rustig vervolgt Bas de oefening. ‘Nu ga je met je aandacht naar je linkerbeen. Je start bij de tenen. Je voetzool, hak en enkel.’

Mijn gedachten dwalen af naar Joep. Hoe zal het met hem gaan? Zullen ze wel goed voor hem zorgen? Ik wil hem vandaag ook in badje doen, zou dat mogen?

‘Je hoeft nu even helemaal niets, alleen maar je aandacht te richten op je linkerbovenbeen,’ hoor ik Bas zeggen. Oh ja. We zijn bezig met deze aandachtsoefening.

‘Richt je aandacht op je buik, je ademhaling in je buik. Voel je schouders. Neem nu je rechterarm waar. Je bovenarm en vervolgens je onderarm. De vingers aan je hand. Je duim, wijsvinger, middelvinger, ringvinger en je pink. Voel nu je linkerarm. Je bovenarm en je onderarm.’

Ik vind het moeilijk om bij de les te blijven. Ik voel dat ik druk ben in mijn hoofd. Ik ben ver weg in gedachten als het alweer tijd is voor de volgende oefening, een ontspanningsoefening.

‘We gaan nogmaals met onze gedachten onze lichaamsdelen langs. Dit keer span je je spieren kort aan, om vervolgens duidelijker de ontspanning van de spieren te kunnen voelen. We beginnen met ons rechteronderbeen.’

Ik span mijn kuiten aan. Als ik ze loslaat, voelt het inderdaad extra ontspannen. Vervolgens spannen we ons rechterbovenbeen aan. Lichaamsdeel na lichaamsdeel komt voorbij. Als we onze beide benen, buik, rug en armen hebben aangespannen, eindigen we bij ons gezicht.

‘Frons je voorhoofd. Druk je kaken tegen elkaar aan. Druk je lippen stevig op elkaar. En laat alles weer los. Je hoeft nu verder niets, dus je hoeft nu ook nergens anders aan te denken. Je bent volledig ontspannen, dus rust nu maar even uit.’

Ik hoor mijn huisgenootje zuchten. Ik lig niet lekker, dus ik rol me op mijn zij. Zo blijf ik vijf minuten liggen. Mijn gedachten zijn bij Joep. Ik heb echt zin om hem in bad te doen, dat ga ik straks meteen doen. De secondes tikken voorbij. Hoe laat moet Joep zijn flesje ook alweer? Ik hoop niet dat die nu al wordt gegeven, want ik wil het graag zelf doen.

‘Rustig kom je overeind’, hoor ik Bas zeggen, dus ga ik in kleermakerszit zitten. Ik kijk recht in het ontspannen gezicht van Leona. Op hetzelfde moment pinkt Iris een traan weg.

‘Gaat het, Iris?’ vraagt Bas.

‘Toen ik me aanspande voelde het weer net alsof ik in het ziekenhuisbed lag,’ antwoordt Iris. ‘In gedachten werd ik naar de operatiekamer gereden.’

‘Wat voelde je toen?’ vraagt Bas.

‘Ik wist niet wat er ging gebeuren en ik was doodsbang,’ vervolgt ze huilend.

‘Dat moet heel moeilijk voor je zijn’, reageert Bas.

‘Hoe heb jij deze eerste oefeningen ervaren, Manon?’

Ik antwoord dat ik wel wat snel afgeleid was. Het is de bedoeling mijn aandacht alleen bij de oefening te houden, legt Bas nogmaals uit. Ja, dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan! Bas vraagt ook aan Leona hoe zij het ervoer. Zij vond het heerlijk, antwoordt ze.

We lopen met zijn drietjes terug door de gangen naar onze woonkamer.

‘Hoe kwam het dat je opgenomen werd in het ziekenhuis?’ vraag ik belangstellend aan Iris.

‘Vijf weken na de bevalling bloedde ik nog steeds. Toen de huisarts de hoeveelheid bloed zag, schrok hij en stuurde hij mij direct naar het ziekenhuis. Er bleek een stuk van de placenta achter te zijn gebleven in mijn baarmoeder, dus ik moest meteen worden geopereerd.’

‘Wat een heftige gebeurtenis. En wanneer ben hier je opgenomen?’

‘Twee weken geleden. Ik kon me niet meer ontspannen. Ik kreeg eerst thuis pilletjes om te ontspannen, maar die hielpen te weinig.’

We zijn aangekomen in de woonkamer, waar een verpleegkundige met mijn huilende baby in haar armen staat. Ze stelt zich aan me voor en ik krijg Joep overhandigd. Ik wieg hem om hem rustig te krijgen. Het helpt niet, want het is weer voedertijd. Dat komt goed uit, dan kan ik zelf de fles geven. Ik vraag aan de verpleegkundige of ze een fles voor me wil klaarmaken. Ze zet het flesje met water in de magnetron en voegt er vervolgens een aantal schepjes poeder aan toe. Nadat ze fles een paar keer flink schudt, overhandigt ze mij de warme melk. Joep is nog steeds aan het huilen en ik ben blij dat ik de fles in zijn mond kan stoppen. Ik overleg met de verpleging of ik Joep straks in bad mag doen. Dat mag zeker, maar wel onder begeleiding. Dat vind ik prima.

Na de lunch en ons verplichte rustmoment volgt er creatieve therapie. De verpleging past op Joep, zodat ik verder kan werken aan mijn tekeningen. Het therapieuur is gezamenlijk met de gehele open afdeling, dus niet alleen voor de moeders. Ik praat nauwelijks met de anderen, omdat ik zo druk aan het tekenen ben. Ik begin de therapieën leuk te vinden en zo vliegt de dag voorbij. Of zou dat komen doordat ik nog steeds zo weinig tijdsbesef heb?

Woensdag

Vandaag staat er moeder-kind therapie op het programma, evenals babymassage. Joep is echter nog te jong voor babymassage, dus vanmiddag zijn Joep en ik samen vrij.

Leona en ik zitten met onze baby’s op de bank, te wachten op de moeder-kind therapie. Iris heeft een extra rustmoment, dus zij is er niet bij. Er komt een slanke dame met een lange paardenstaart onze woonkamer binnen. Ze stelt zich aan me voor. Leona blijkt haar al te kennen. Ze is psychotherapeut. Vervolgens rolt ze een mat uit en spreidt er een laken overheen. Ze gaat erop zitten in kleermakerszit en vraagt aan Leona hoe het met haar gaat. Leona antwoordt dat ze zich goed voelt en dat ze steeds beter contact kan maken met haar dochtertje. Ze vertelt dat ze er wel moeite mee heeft als haar dochtertje moet huilen. Ze weet niet altijd even goed wat er dan met haar aan de hand is. Als haar dochtertje krampjes heeft, dan weet ze al helemaal niet wat ze moet doen om haar te helpen. Ik kan alleen maar knikken, want ik begrijp Leona helemaal. De krampjes zijn verschrikkelijk en ik vind het ook best moeilijk om te polsen hoe Joep zich voelt. Hij wil het liefst ook de hele dag bij me in de armen liggen, want in zijn bedje moet hij nogal eens huilen. De therapeut luistert naar ons. Ze legt ons uit dat het normaal is dat we onze kindjes nog moeten leren kennen. Dat gaat gepaard met onzekerheid. Ze geeft aan dat ze volgende week een artikel mee zal nemen met babygebaren. Wie weet hebben we daar wat aan.

De therapeut breit er een einde aan. Nu al? Waarom is deze therapie maar een half uurtje? Nu hebben we er toch niks van opgestoken? Ik deel mijn gedachten en Leona valt me bij. De therapeut legt uit dat dit een kennismaking is en dat zij vandaag wilde polsen waar wij behoefte aan hebben. Volgende keer meer.

Het is best gezellig op deze afdeling. Ik vind de begeleiding en mijn huisgenoten erg aardig. Op dit moment zijn er maar drie moeders opgenomen en dus ook drie baby’s. Er is ruimte voor vijf moeders met baby. Er is eigenlijk altijd wel iemand in de woonkamer om mee te kletsen. Soms zijn alle drie de baby’s wakker, soms geen één. Er liggen spelletjes, puzzels, tijdschriften en boeken in de kast. Op de momenten dat ik niet voor Joep zorg, ben ik aan het rusten op mijn kamer, schrijf ik in mijn dagboek, luister ik naar muziek of lees ik een tijdschrift. Ik heb altijd wel wat te doen.

Om 5 uur is er weer de dagsluiting. We bespreken hoe we de dag hebben ervaren en wat de plannen zijn voor de avond. Vanavond komt Tom weer gezellig langs. Hij komt inmiddels om de dag bij me op visite, zodat hij ook een beetje rust in de tent heeft.

Tom

Als ik bij je op visite kom, ben je extreem blij. Je laat al je tekeningen aan me zien en je stelt me voor aan je nieuwe vriendin. Je bent hartstikke druk, maar je ziet er gelukkig wel iets beter uit. Je moet en zal vanavond met mij samen eten. Je wil meteen de afdeling af, naar het ziekenhuisrestaurant. Dat mag onder mijn begeleiding. En ook al slaapt Joep, hij moet met ons mee in de kinderwagen. Dat vind je zo gezellig, zeg je.

Ik kom direct uit mijn werk naar jullie toe, maar zodra ik jullie zie krijg ik last van mijn maag. Soms wil ik door die buikpijn al best snel weer naar huis. Als ik aanstalten maak om weer naar huis te gaan, word je gelijk emotioneel. Soms ben je teleurgesteld in mij, je bent best veeleisend.

Zo nu en dan zie ik mijn oude vertrouwde Manon weer even verschijnen. Je bent dan lief en grappig als vanouds. Dat maakt dat ik toch weer graag bij je ben.

Donderdag

Het enige wat er vandaag op het programma staat is gezamenlijk wandelen. Dat is verplicht, omdat de woonkamer dan wordt schoongemaakt. Vandaag staat dus in het teken van onszelf vermaken, maar dat gaat prima.

Ik haast me naar de woonkamer, waar de moeders met kinderwagens al klaar staan om te vertrekken. Joep ligt te slapen. Ik leg hem voorzichtig in een kinderwagen. We lopen achter elkaar aan de gangen door naar buiten. We komen langs de woonkamer van de open afdeling, de creatieve therapiezaal en de receptie. Via de ingang lopen we naar buiten. Het is nog steeds prachtig weer. Eigenlijk is het net een hotelletje, deze psychiatrische instelling. We zijn hier gewoon op vakantie. Jammer dat deze omgeving niet zo mooi is. Leona en ik lopen voorop met onze slapende kindjes. Iris en verpleegkundige Linda komen achter ons aan. Leona en ik hebben het over ons favoriete programma ‘De beste singer songwriter van Nederland’. Zowel dit jaar als vorig jaar hadden we dezelfde favoriet. We vragen ons hardop af wat de mensen van ons zullen denken als ze ons onder begeleiding zien lopen. We lopen langs de bedrijven, om een vijver heen.

Binnen een kwartier zijn we alweer terug bij de ingang van het psychiatrisch centrum. We besluiten nog maar een keer hetzelfde rondje te lopen. Ik ga even naast Iris lopen. We hebben het over haar studie Gezondheidswetenschappen. Ze heeft een leuke baan, maar niemand op haar werk weet dat ze opgenomen is. Net als ik heeft Iris aan weinig mensen verteld dat ze is opgenomen. We schamen ons ervoor. Voordat we het weten komen we opnieuw langs de vijver.

We kletsen gezellig door, ook als we het ziekenhuis weer binnenlopen. De slapende kindjes laten we in de kinderwagen liggen.

Het is alweer lunchtijd, dus samen dekken we de tafel. We bespreken hoe we onze mannen hebben leren kennen en ook de trouwerijen komen aan bod. We maken grapjes. Na de lunchtijd is het tijd om te rusten. Ieder vertrekt naar haar eigen kamer om een dutje te doen of wat te lezen.

Zaterdag

Ik loop naar de uitgang om buiten mijn vriendin Sofie op te wachten. Ze komt samen met haar vriend langs. Het is voor het eerst dat ik visite krijg van iemand anders dan Tom. Het bezoekuur is al begonnen en er komt al een aantal mensen voorbij gelopen. Dan opeens zie ik mijn andere vriendin Marga. Die had ik niet verwacht! Ze vliegt me om mijn nek en zegt dat ze zin had om Joep en mij te zien. Wat leuk dat ze er is. Samen wachten we op Sofie. Marga vertelt over haar vakantie, waarvan ze net is teruggekomen. Dan komen Tom en Sofie eraan. Ik ben helemaal vrolijk dat ze er zijn. Ik vertel honderduit en laat ze mijn kamer en de afdeling zien. Marga en Sofie mogen even om het hoekje kijken bij Joep. Ik schenk wat te drinken voor hen in en we gaan op het terras zitten. Ik krijg een mand vol met cadeaus. Ik merk dat ik wat druk ben, maar dat ben ik altijd in gezelschap. Het bezoekuur vliegt voorbij en voordat ik het weet is het alweer tijd dat ze weer naar huis gaan.

Tom

Je stopt onwijs veel energie in de gesprekken met je vriendinnen. Je vertelt over je bevalling, maakt grapjes aan de lopende band, geeft een rondleiding en je laat Joep zien. Je laat hen geen keus, het moet per direct en alles gaat in een hoog tempo. Je bent hyper. Je denkt dat je allang weer jezelf bent en je vraagt meerdere keren aan je vriendinnen of zij dat kunnen bevestigen. Je schaamt je voor de plek waar je bent, je wilt ergens gaan zitten waar we geen medepatiënten tegenkomen. Toch komt er een aantal medepatiënten voorbij. Je wijst naar hen en verklaart ze voor gek, zonder te beseffen hoe vreemd je jezelf eigenlijk gedraagt.

Zondag

Vanmiddag komt oma Vis langs. Ook komt Tom gezellig op visite. Het is prachtig weer dus we besluiten naar het winkelcentrum te lopen. Joep mag ook met ons mee, want ik ben onder begeleiding. We komen langs een groot terras aan het water. Het ziet er prachtig uit en het lijkt ons leuk om daar wat te gaan drinken.

Ik bestel een 0.0 biertje. We hebben het gezellig. Oma Vis geeft Joep de fles. We verschonen hem in de Bugaboo en lopen nog een rondje door het centrum. We kopen een Italiaans ijsje voordat we teruglopen naar het ziekenhuis. Ik geniet onwijs van mijn visite, maar als het tijd is dat ze gaan, word ik verdrietig. Ik vind het nog altijd even verschrikkelijk om afscheid te nemen van Tom. Ik laat er iedere keer weer een paar tranen om.

Maandag, vier weken na de bevalling

Nu ik in mijn nieuwe kamer ben op de open afdeling, gaat het een stuk beter met me. Ik ben nog wel druk. Ik word nog altijd door de verpleegkundigen geobserveerd. Ze hebben me uitgelegd dat ik manisch ben. De rapportages worden tijdens de behandelplanbespreking overgedragen aan de dokter en psychiater. Zij buigen zich over mijn ziekte en helpen mij rust en ritme in mijn leven terug te brengen. Mijn programma heet dan ook rust en structuur. Dat betekent bijvoorbeeld dat de verpleging mij tussen de middag naar bed stuurt.

De professionals beoordelen ook mijn vrijheidscode. Op dit moment heb ik vrijheidscode 1. Ik mag alleen onder begeleiding voor Joep zorgen. Hoe beter het met je gaat, hoe meer vrijheden je krijgt. Vrijheidscode 2 betekent dat je je kindje mag verzorgen, zolang de verpleging in dezelfde ruimte aanwezig is en een oogje in het zeil kan houden. Alleen onder begeleiding mag je je kindje van de afdeling meenemen. Code 3 houdt in dat je je kindje zelfstandig mag verzorgen, maar je kunt de verpleging nog wel om advies vragen als dat nodig is. Bij code 4 mag je zelfstandig met je kindje de afdeling af. De verpleging geeft je nog wel tips en adviezen voor de verzorging van je kindje. Bij code 5 moet je functioneren alsof je thuis bent. Je hebt geen hulp of adviezen meer nodig van de verpleging.

Dinsdag

Vandaag ga ik voor het eerst meedoen aan de aandachtsgroep. Dat is een combinatie van mindfull bezig zijn en beeldende therapie. Ik loop samen met Leona naar het therapielokaal. Deze therapie is, net als activiteitenbegeleiding, niet alleen voor de moeder-baby unit, maar voor de gehele open afdeling. Evengoed is er vandaag niet veel animo: we zijn slechts met ons drieën.

De therapeut legt de opdracht uit: welke gevoelens heb je op dit moment? Schrijf ze onder elkaar op. Geef de gevoelens een bepaalde kleur. Vervolgens mag je de gevoelens in een cirkel tekenen. Waar staan je gevoelens in de cirkel? Er wordt pastelkrijt uitgedeeld. Ik begin er enthousiast op los te tekenen. Van blijheid en verliefdheid op Tom en Joep gaan de kleuren over naar verdriet en gemis. Een grote blauwe onzekerheid zit in de kern van mijn cirkel. Van daaruit teken ik een reflectie die ik de hele dag toepas op mijn eigen gedrag. De reflectie gaat over in moeheid. Sinds gisteren voel ik me zo enorm moe! Die moeheid schijnt te komen doordat ik zo manisch ben. Ik ben ontzettend druk. Mijn psychose ontnam me mijn echte gevoel. Op dit moment overheerst de moeheid. Dat is goed, want het is een teken van herstel. Ik kom weer terug bij mijn gevoel!

We bespreken onze tekening. Ik mag beginnen. Als ik mijn verhaal doe, begin ik te huilen. De hele situatie is niet zoals ik het tijdens de zwangerschap voor ogen had. Ik had zo uitgekeken naar mijn kraamtijd. Tom was twee weken vrij, zodat we rustig aan Joep konden wennen en daarna zou ik gewoon gaan genieten van het moederschap. Je beleeft maar één keer je eerste kraamtijd en je kan dit nooit meer overdoen. Daar baal ik ontzettend van.

Na mij krijgt Leona het woord. Ook zij stelt zich helemaal open, vertelt erop los en pinkt een traan weg.

Dan is onze buurvrouw aan de beurt: ‘Hier in het midden zien jullie een zwarte cirkel, dat symboliseert mijn wens om dood te zijn. Om deze cirkel heen worden de cirkels steeds wat lichter. Ik voel me namelijk steeds een beetje beter. In die lichtere cirkels verschijnt er hier en daar nog een kleine zwarte cirkel. Ik wil zo nu en dan weer dood.’

Als ik dat zo hoor valt mijn ziekte nog wel mee.

Woensdag

Leona en ik krijgen vandaag weer moeder-kind therapie. Het wachten is op de psychotherapeut. Ze komt aanlopen en vraagt of het oké is dat ze onze bijeenkomst filmt ten behoeve van haar opleiding. Leona en ik hebben geen bezwaar. De psychotherapeut legt weer de matten neer en gaat erop zitten. ‘Naar aanleiding van de bijeenkomst van vorige week heb ik een hand-out over babygebaren voor jullie meegenomen’, ze overhandigt ons een aantal blaadjes. ‘We kunnen kijken of jullie de gebaren herkennen.’ Dat vind ik wel interessant.

‘Aan de handjes kun je zien hoe het met je kindje gaat. Een ontspannen kindje zal zijn vingers los om het duimpje of helemaal open hebben. Schrikt hij, dan zal hij zijn armen omhoog doen met zijn vingers gespreid. Als je kindje nieuwsgierig is, zal hij zijn handje ontspannen met zijn duim en wijsvinger geopend. Houdt je kindje zijn duimpje in zijn gespannen vuistje, dan zal je kindje gespannen zijn. Herkennen jullie deze gebaren?’

Donderdag

Vanuit het ziekenhuisrestaurant heb ik contact met mijn familie en vrienden. Via de wifi van het ziekenhuis verstuur ik foto’s. Er komt een man aangelopen die de lichten uitdoet. Ik zie dat ik dat al een uur bezig ben, dus ik besluit terug te lopen naar de afdeling. Er staan nog wat ‘lopende gesprekken’ open. Er zijn nog vragen aan me gesteld die ik nu dus niet beantwoord. Ik voel een schuldgevoel opkomen. Stel je voor dat ze het niet pikken dat ik niet reageer. Hè bah, laat het nou los, zeg ik tegen mezelf. Het frustreert me dat ik dit niet naast me neer kan leggen. Ik ben inmiddels aangekomen bij de tussendeur van het ziekenhuis naar het psychiatrisch centrum. Hij zit op slot. Ik voel lichte paniek opkomen. Zou de hoofdingang nog wel open zijn? Ik begin te rennen. Aan het einde van de gang is de hoofdingang. Het is nog zo’n vijftig meter. Als ik de hoek om kom, zie ik meer mensen en besef ik dat de deur nog open is. Gelukkig. Ik loop het parkeerterrein over op weg naar de straat. Ik kijk op mijn telefoon en constateer dat de batterij van mijn telefoon leeg is. Ook dat nog! Ik ben aangekomen bij de tuin van de open afdeling en kijk door de ramen naar binnen. Niemand ziet me, dus niemand kan de deur voor mij open doen. Ik loop door naar de hoofdingang van het psychiatrisch centrum. Ik probeer de deur open te doen, maar hij blijkt dicht te zitten. Er schiet me te binnen dat er ook nog een nachtingang is en ik haast me daar naar toe. Ik bel aan en het duurt niet lang tot ik word binnengelaten. Godzijdank. Stel dat de verpleging me kwijt was geweest! Wat had ik moeten doen? Ik voel de adrenaline door mijn lijf stromen.

Ik maak me klaar voor de nacht. Niet alleen vandaag, maar alles van de afgelopen vier en een halve week schiet door me hoofd. Ik ben zo druk in mijn hoofd en kan mijn gedachten niet stop zetten. Is dit een terugval? Wat zal de begeleiding nu wel niet van me denken? Ben ik nu mezelf of ben ik weer psychotisch? Ik voel me erg onzeker.

Het positieve aan onzekerheid is dat je geen eigenwijze snotaap bent die vol zit van zichzelf en niet naar anderen luistert. Ik ben geen eigenwijze snotaap. Ik ga nu eerst naar de verpleging om een pilletje te halen waar ik rustig van word.

Zaterdag

Ik heb mijn spullen alvast ingepakt, want het eerste weekendverlof is aangebroken. Om 11 uur komt Tom me halen. Het vervelende is dat Joep dit weekend nog niet mee mag. Op zich is dat wel logisch, omdat er dan kans is dat ik ’s nachts niet slaap. Als ik een nacht niet slaap, is er kans op terugval. Ik vind het heerlijk om naar huis te gaan. De verpleging zegt dat het confronterend zal zijn de plek te zien waar het misging met mij, maar ik ben alleen maar blij dat ik daar weer naar toe mag. Als Tom de woonkamer binnenloopt, zit ik net met Joep op de bank. Ik ben ontzettend blij dat Tom er is. We knuffelen met elkaar en met Joep. Totdat het tijd is om hem naar bed te brengen. Tom legt Joep in zijn bedje en geeft hem een kus. Joep begint te huilen. Toch lopen we zijn slaapkamertje uit. Ik vraag aan de verpleging of ze hem in de gaten willen houden. Net op het moment dat ik dat vraag, stopt het huilen. Gelukkig. We pakken mijn spullen en lopen de lange gang door naar buiten. We stappen in de auto. Het is best een eindje rijden naar huis.

Tom draait de sleutel in het slot en drukt de deur open. Ik loop achter hem aan. Alles ziet er hier nog precies zo uit als hoe ik het hier heb achtergelaten. De parasol en barbecue staan er verlaten bij.

Aan de muur heeft Tom een touw bevestigd, waar we de ontvangen kaartjes aan gaan ophangen. Het zijn er ongelofelijk veel. Iedereen schrijft dat we van Joep moeten genieten. Gefeliciteerd met de geboorte van Joep, geniet ervan! Hmm, een beetje dubbel is dat. De meerderheid weet niet van mijn opname.

We koken samen, we eten samen, we knuffelen samen, we kijken een film samen, we bellen naar het ziekenhuis om te vragen hoe het met Joep gaat, we slapen samen.

Het is heerlijk om weer thuis te zijn, alleen twee dagen zijn veel te kort.

Maandag

Vandaag is er zoals op elke maandag behandelplanbespreking. Vanaf vandaag krijg ik een nieuwe vrijheidscode: ik mag zonder begeleiding met Joep naar buiten.

Ik besluit het gelijk in de praktijk te brengen. Joep en ik wandelen samen naar het centrum, waar we op het terras gaan zitten. Mijn favoriete bezigheid. Joep krijgt van mij een flesje melk, ik bestel een spa rood. Zie je wel, mijn opname is net een vakantie.

Dinsdag

Ik stap het therapielokaal binnen voor de aandachtsgroep. Ik ga naast Leona zitten. Eén voor één komen er meer mensen binnen. De opdracht moeten we met zijn tweeën uitvoeren. Leona en ik kijken elkaar aan. Gelukkig denkt zij hetzelfde. De therapeut legt bij ieder tweetal een groot tekenblad neer en pastelkrijt. Deze opdracht gaat over grenzen, wordt ons uitgelegd. Allereerst moeten we onszelf tekenen, in welke vorm dan ook. Ik teken een blauw rondje. Ik veeg het rondje uit zodat er een vage gloed omheen verschijnt. Ik ben een heel open persoon. Dan mogen we onszelf verbinden met de persoon tegenover ons. Leona en ik beginnen uitbundig lijnen naar elkaar toe te tekenen en uit te vegen. Vervolgens teken ik een lijn naar de hoek van het papier. Mijn reflectiehoek. Ik weet dat ik toegankelijk ben voor alles en iedereen. Vervolgens neem ik al die interactie mee naar een hoek om daar al het gezegde te overdenken. Van daaruit ga ik verder, mijn grenzen weer opzoeken. We gaan de opdracht bespreken. Iedereen doet zijn verhaal.

Mijn buurvrouw begint: ‘Deze wolk ben ik. Ik zoek toenadering bij Eva in de vorm van regendruppels. Want ik huil. Nu ik dat teken, groeit de bloem die Eva heeft getekend, want zij tekent nu op datzelfde moment nog meer bloemen.’

‘Ja, bloemen heb ik leren tekenen van mijn tante. Dus ik teken altijd hetzelfde.’ Er komt een lange schaterlach achterna. Ik begrijp niet goed waarom ze zo hard lacht.

Haar buurvrouw is aan de beurt: ‘Ik heb steeds donkerdere lijnen getekend. Die staan voor mij. Want ik voel me dood vandaag. Ik zoek wel toenadering naar een ander, zoals je kunt zien aan deze lijn, maar die komt niet aan. Want eigenlijk heb ik geen zin in andere mensen.’

Hmm, het wordt er hier niet gezelliger op zo.

Het stokje wordt doorgegeven aan haar buurvrouw: ‘Ik heb mezelf in dit hoekje getekend. Ik blijf voorlopig in dat hoekje. Ik heb geen zin om eruit te kruipen.’

Zit ik hier wel goed? Wat een depressieve meuk is dit! Gelukkig heeft Leona wel een gezellig verhaal. En ook het mijne is opvallend positief vergeleken bij de verhalen die nog na de onze volgen.

Woensdag

Iris en ik zitten op de bank in de woonkamer als ik zie dat het al half 9 is. Tijd voor de dagopening. Leona en verpleegkundige Linda komen binnen en gaan op de andere bank zitten. Meteen begint Leona te vertellen. ‘Ik heb zo’n last van die nachtdienst, waarom moeten zij ons altijd controleren als ik slaap? Ik word er iedere keer wakker van!’

‘Dat is verplicht, we moeten kijken of jullie nog wel op jullie kamer zijn’, antwoordt Linda. ‘Nou, ik vind het stik irritant! Maar goed, vandaag ga ik meedoen aan activiteitenbegeleiding en moeder-kind groep. Ik voel me best wel oké vandaag en ik heb redelijk geslapen, lekker met mijn eigen dekbed dat mijn moeder voor me heeft meegebracht.’

‘Heb je onder een dekbed geslapen? Dat mag niet in verband met de brandveiligheid. Je moet gewoon onder de ziekenhuisdeken slapen’, antwoordt Linda.

‘Dat meen je niet, zeg! Met mijn eigen dekbed voel ik me eindelijk weer een beetje thuis. Wat een onzin, zeg!’

‘Vorig jaar is er brand geweest op de afdeling, dus deze regel is niet onterecht. Gebruik van andere dekbedden is gevaarlijk’, legt Linda uit.

‘Hoe heb jij geslapen, Iris?’

‘Ik ben veel wakker geweest vannacht, maar het lukte me wel om op te staan. Ik heb besloten dat ik toch wil starten met een antidepressivum. Daarnaast wil ik graag mijn energie gebruiken om met mijn dochtertje te spelen vandaag, dus ik wil niet meedoen aan het dagprogramma’, vertelt Iris.

‘Dan stel ik voor dat je de moeder-kind groep overslaat, maar wel meedoet aan de activiteitenbegeleiding,’ zegt Linda. Iris stemt daarmee in.

Dan ben ik aan de beurt. ‘Zoals altijd heb ik heerlijk geslapen op de zyprexa. Ik voel mij goed. Ik wil graag zoveel mogelijk voor Joep zorgen en verder volg ik het dagprogramma.’

Ik vertel er maar niet bij dat ik graag wil dat de verpleging ziet dat ik prima in staat ben een hele dag voor Joep te zorgen. Dan mag ik vast gauw naar huis.

‘De psychiater wil jou graag spreken vanmiddag.’

‘Prima!’

Ik zit in de wachtruimte te wachten op mijn afspraak met de psychiater. Ik lees nog even een tijdschrift. Ik blader het gauw door, want ik wil precies weten welke onderwerpen er allemaal in staan en ik wil niets missen. Eigenlijk heb ik hier niet genoeg tijd voor. Ik voel de druk dat ik toch alle artikelen in me wil opnemen. Dan gaat de deur open en word ik naar binnen gevraagd. Zodra ik zit wordt mij gevraagd hoe het met me gaat. Ik antwoord dat ik me prima voel.

‘We vinden je nog wat aan de drukke kant. We zitten er aan te denken de medicatie nog wat op te hogen. Wat vind jij daarvan?’ vraagt de psychiater.

‘Ik ben al veel rustiger dan eerst. Eerst namen mijn gedachten een loopje met mij, nu kan ik ze al een beetje sturen’, is mijn antwoord.

‘Heb je nog wel eens dat er iets in je opkomt om te doen, wat je vervolgens vergeet?’ is haar volgende vraag aan mij.

‘Nee, daar heb ik geen last van volgens mij.’

‘Ben je vroeger wel eens op ADHD getest?’

‘Niet dat ik weet, ik kan me best wel goed en lang achter elkaar concentreren. Leren gaat me bijvoorbeeld ook best wel goed af.’

‘Oké, dan zie ik ook geen noodzaak om je medicatie op te hogen. We continueren de huidige behandeling.’

Al was dit best een kort gesprek, ik ben blij met het resultaat. Tevreden loop ik terug naar de woonkamer.

Donderdag

We krijgen een nieuwe opname. Althans, er komt een baby bij. De moeder gaat eerst naar de gesloten afdeling. Ik ben een tijdschrift aan het lezen als ik stemmen hoor in de gang.

‘Dit is dan de woonkamer’, hoor ik Linda zeggen.

Er komt een jonge meid met een kindje in haar armen de kamer binnen lopen. Achter haar aan loopt een wat ouder koppel, dat zullen haar ouders wel zijn.

Ik sta op om me aan hen voor te stellen. Merel heet de nieuwe moeder. Ze heeft een zwart T-shirt aan met daaronder een wijde donkergroene broek. Bijna net zo donkergroen zijn de wallen onder haar ogen. Ik stel me ook voor aan haar ouders. Merels moeder heeft een lange rok aan en een geruite blouse. Ze huilt en staart naar haar dochter. Ik zie het verdriet in haar ogen. Ik zie precies de blik die mijn moeder in haar ogen had. Die maakt zich natuurlijk grote zorgen. Merels dochtertje wordt in de box gelegd en Merel vervolgt haar rondleiding. Ze lopen achter elkaar de woonkamer uit.

Net als ik komt Merel een aantal keren per dag om haar dochter te voeden. Ze komt wel vaker dan drie keer per dag, want ze geeft nog borstvoeding. Merel mag hier zelf beslissen of ze stopt met borstvoeding geven. Ik voel me ziek worden van jaloezie. De verpleging heeft me uitgelegd dat zij roofbouw op haar lichaam pleegt en dat ze er vanzelf achter komt dat het beter is over te stappen op de fles. Ze heeft me verteld dat ze nog niet kan beginnen met antidepressiva, omdat ze nog borstvoeding geeft. Daardoor zal het herstel langer duren. Maar hallo, ze geeft nog borstvoeding! Elke keer als ik haar zie, kan ik mijn ogen niet van haar afhouden. Ik voel veel jaloezie.

Zondag

Sinds kort staat ook voor mij ieder weekend in het teken van verlof. Daar zijn nog niet alle patiënten aan toe. Ik behoor inmiddels tot de gelukkigen die ieder weekend met verlof gaan. Het is een kwestie van oefenen om weer thuis zijn. Je kunt daar in alle valkuilen trappen.

Mijn huisgenootjes vinden het verlof elke keer weer spannend. Ik niet, ik vind het heerlijk. Vooral omdat Joep ook al mee mag. Ik geniet ervan. Tot het moment aanbreekt dat je weer terug moet. Zoals vandaag. Ik wil niet. De hele weg terug zit ik huilend in de auto. Als we aangekomen zijn krijg ik een heleboel knuffels van Tom. Maar het helpt niet. Ik wil niet meer.

In het ziekenhuis wordt het weekendverlof geëvalueerd, eerst met Leonie en haar man, met wie we tegelijkertijd aankomen. Tom heeft geen zin om te wachten totdat ze uit gesprek zijn en gaat direct weer naar huis. Wel jammer, want nu weet de verpleging niet hoe hij het weekend met mij heeft ervaren. Ik begrijp hem wel, want vorige keer duurde het gesprek met Leona wel een uur. Tom moet ook nog een uur naar huis rijden – dan wordt het wel heel erg laat voor hem!

Maandag

Merel mag vanaf vandaag bij ons avondeten, zodat ze een beetje kan wennen aan onze afdeling. Het zal niet lang meer duren totdat ze naar onze afdeling wordt overgeplaatst. Het dagmenu is stamppot hete bliksem. Ik kende dat niet, maar heb het sinds mijn opname al vaker gegeten en ik vind het best lekker. Het zijn gestampte aardappelen met appel. We hebben er ook een stukje vlees bij.

Iris en ik vinden het dagmenu altijd net wat te weinig. Sinds kort bestellen we beiden daarom anderhalve portie. Volgens mij ben ik best een beetje aan het aankomen sinds ik bijbestel. Ik eet gewoon te veel en van de medicijnen schijn je ook extra eetlust te krijgen. We zitten lekker te eten totdat Merel opeens begint te kokhalzen. Ze excuseert zich ervoor, maar ook bij de volgende hap gaat het mis. Ik heb ineens niet zo’n trek meer.

Dinsdag

Tom komt niet iedere avond meer langs. Hij moet namelijk twee uur rijden voor een bezoekje aan Joep en mij, na zijn lange werkdag. Vanavond komt hij gelukkig wel! We eten lekker samen in het restaurant. We verzorgen Joep. We laten hem slapen in de kinderwagen, zodat we hem nog even kunnen meenemen naar mijn kamer. We knuffelen op mijn bed. Ik weet dat hij Joep en mij net zo mist als ik hem. Zijn leven gaat thuis door zonder ons. Hij werkt bijvoorbeeld gewoon zijn 32 uur. Als hij aanstalten maakt om weer naar huis te gaan, besluit ik met hem mee te lopen naar de uitgang. Ook Joep nemen we mee in de kinderwagen. Onderweg komen we een huisgenoot tegen van de gesloten afdeling. Het is Ricardo. Hij is ons wel bijgebleven, want hij loopt een beetje vreemd. Hij loopt met wijde benen en hij zwaait met zijn armen. En altijd draagt hij een pak, ook al is het zo’n 25 graden buiten. Tom en ik hebben zijn loopje al een paar keer geïmiteerd. Als Ricardo een blik in de kinderwagen werpt, schrikt hij en doet hij een pas achteruit. Dan vertelt hij ons dat hij ook vader wordt.

Iedere dag slik ik braaf mijn medicatie, zyprexa. Vandaag zie ik daar de noodzaak niet meer van in. Ik wil dat spul niet meer en ik kan best zonder, dat heb ik mijn hele leven gekund. Als ik het aan de verpleging vertel, word ik stellig toegesproken. Als ik ermee stop, is de kans groot dat ik weer psychotisch word. De verpleegkundige raadt me met klem aan het pilletje in te nemen. Met tegenzin volg ik haar advies op.

Woensdag

Ik zit met mijn huisgenoten in de woonkamer tv te kijken, als ik Joep hoor huilen. Ik loop naar hem toe om hem gerust te stellen. Als hij weer rustig is, loop ik terug naar de woonkamer. Een kwartier later huilt hij opnieuw. Ik loop naar de babykamer om Joeps speen in zijn mond te doen. Hij is weer gerustgesteld.

Inmiddels ben ik anderhalf uur verder. Ik heb Joep al zeker acht keer zijn speen teruggegeven. Maar nu lukt het me niet meer om hem te troosten. Ik weet het niet zeker, maar hij lijkt klaarwakker dus ik neem hem mee naar de woonkamer. Ik houd hem dicht tegen me aan. Wat is hij al sterk geworden. Hij duwt zichzelf gemakkelijk omhoog. Zijn nekspieren hebben inmiddels genoeg getraind. Het is al 10 uur, zie ik op de klok. Ik wil me eigenlijk klaarmaken voor de nacht, maar Joep oogt nog zo wakker. Wat moet ik nu doen? Nog altijd is 10 uur ongeveer het tijdstip dat ik de zorg voor Joep overdraag aan de verpleging. Nog steeds mag ik ’s nachts niet uit bed om hem te verzorgen. Ik moet ervoor zorgen dat ik elke nacht genoeg slaap krijg. De verpleging heeft mij uitgelegd dat ik al na één slapeloze nacht terug kan vallen in de psychose.

Ik besluit Joep nog even in de box neer te leggen en alvast mijn nachtmedicatie te halen. Eigenlijk had ik al eerder willen overleggen met de verpleegkundige. Maar die zit in het verpleegkundigenkantoor. Het is sowieso niet mijn favoriet, deze verpleegkundige. Het is een heel dikke vrouw, ze praat veel en luistert slecht naar anderen, vind ik. Ik loop naar het kantoor.

‘Mag ik alvast mijn medicatie? Joep ligt nu nog in de box, want hij is nog zo wakker.’

‘Hij moet tóch naar bed, want anders draait hij zijn dag- en nachtritme om’, antwoordt de verpleegkundige.

‘Hoe kun jij dat adviseren, terwijl je de hele avond hier bent?’

‘Dat is mijn ervaring!’ antwoordt ze.

‘Maar je hebt Joep of mij helemaal niet gezien vanavond. Ik heb al anderhalf uur geprobeerd hem in bed te laten. Nu heb ik hem uit bed gehaald, omdat hij zo wakker is!’

‘Dan moet je het zelf maar weten!’ Ze draait haar hoofd weer naar de computer en typt verder.

Najaa zeg!

‘Ik vind dit niet leuk zo!’ Ik kan slecht tegen onrecht en ik voel een paar tranen over mijn wangen lopen.

‘Wat is er aan de hand, Manon?’ vraagt ze me. Nu kijkt ze me wat liever aan.

‘Ik vind het niet leuk dat je zegt dat ik het niet goed doe en daarom schiet ik in de weerstand.’

‘Dan moet je zeggen dat je je aangevallen voelt in plaats van zo te reageren’, zegt ze. ‘Ik voel aan dat je onzeker bent en juist daarom reageer ik zo. Andere moeders leggen duidelijk uit waarom ze hun kind in de box leggen en daar heb ik dan niets tegen in te brengen. Begrijp je dat?’

‘Ja, ik ben onzeker.’

‘Ik vind dat je hartstikke veel geduld hebt met je kind. Maar jij bent op zoek naar de perfecte moeder en die bestaat niet!’

‘Ik ben een perfectionist. Dat klopt ja. Perfectionistisch zijn is zó vermoeiend.’

‘Misschien was je nu al te vermoeid en ben je over je eigen grens gegaan, voordat je hier kwam.’

Misschien heeft ze gelijk. Ik heb wel veel van mezelf gevraagd vanavond. Ik knik.

‘Is het nu goed tussen ons? Voor mij is het klaar nu.’

‘Ja, het is klaar. Maar nu zit ik met dit gesprek in mijn hoofd.’

‘Heb je extra medicijnen om te slikken naast de zyprexa, waar je nog wat rustiger van wordt in je hoofd?’

‘Ja, lorazepam. Doe me die maar.’

Ik neem mijn pillen in en loop naar mijn kamer. Het gesprek doe ik over in mijn hoofd. Eigenlijk ben ik trots dat ik een grote bek op zette. Voorheen zou ik over me heen laten lopen. Nu kom ik tenminste voor mezelf op. Eigenlijk is het nog niet klaar voor mij. Ik ben nog steeds boos op die stomme dikke vette verpleegkundige.

Donderdag

Als newly-mom krijg je om de haverklap ongevraagde adviezen. ‘Je kunt dit product gebruiken tegen darmkrampjes, ideaal!’; ‘Gewoon wat extra voeding geven rond 11 uur en hij slaapt de héle nacht door!’; ‘Neem hem gewoon even lekker in je armen, dat heeft hij toch wel verdiend?’ ga zo maar door. Ik wil ze negeren. Maar wat doe ik? Ik vat het op als kritiek! Ik voel me persoonlijk aangevallen. Ze zijn het niet eens met hoe ik het doe. Dus ik ga in de tegenaanval, vraag om extra uitleg of leg uit waarom ik het op mijn manier doe. Zonde van de energie! Ik zou er eigenlijk gewoon om moeten lachen. Want negen van de tien keer zegt het meer over de ander zelf dan over mij. Die ene keer die overblijft, heeft men het gewoon goed met mij voor. Waarom vind ik het dan zo moeilijk om er mee om te gaan?

Op een psychiatrische afdeling lijkt het me eigenlijk heel normaal dat je die ongevraagde adviezen opvat als kritiek. Je wordt namelijk de hele dag geobserveerd. Er wordt over je gerapporteerd. De verpleging gaat in overleg over jou. Ze sparren met artsen, psychologen en psychiaters over jou. Vind je het dan gek dat ik álles wat de verpleging zegt, serieus neem?

Ik word moe van mezelf. Ik zou er heel graag maling aan willen hebben, maar ik neem nou eenmaal een ander vaak serieus. Ik zie doodgewone opmerkingen als een aanval op mij. Ik ben al een tijdje met dit leerpunt bezig. Ik ben nu bijna vier weken opgenomen en ik word keihard geconfronteerd met àl mijn leerpunten. De hele dag door is er namelijk interactie tussen de verpleging, huisgenoten en mij. Dus van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat kan ik oefenen met mijn valkuilen en leren er niet in te trappen. Ik ben zó zelfkritisch. Ik zou graag minder willen reflecteren op alles wat tegen mij gezegd wordt. Meer vertrouwen op mijn eigen gevoel. Ik ben namelijk best slim. Maar als je opgenomen bent in een psychiatrische inrichting voel je jezelf nou eenmaal dom.

Maandag, anderhalve maand na de bevalling

We hebben mijn weekendverlof inmiddels zelfs al uitgebreid naar vier dagen. Het spannendste aan verlof is of ik niet wakker ga liggen. Tom doet de nachtvoeding en ik moet blijven slapen. Ik heb oordopjes aangeschaft, maar die vallen halverwege de nacht uit. Als Joep begint te huilen, word ik wakker, maar gelukkig val ik redelijk snel daarna weer in slaap. Ik heb het niet eens door als Tom weer terug in bed stapt. Ik voel me wel schuldig dat hij nu iedere nacht de nachtvoeding moet doen. Maar, het is nu even niet anders. De verpleegkundigen wijzen mij erop dat nachtrust extreem belangrijk is voor mij. Oefenen om thuis te zijn is echt noodzakelijk. Als het goed blijft gaan, mag ik met ontslag. Op zijn vroegst is dat al over twee weken. Dat wil ik dolgraag. Overdag oefenen we onze dagstructuur en we leren simpelweg hoe we als gezinnetje kunnen functioneren.

Dinsdag

Omdat mijn drukke gedrag ondanks de medicatie nog steeds aanhoudt, vragen de verpleging en de arts zich nog steeds af of zyprexa wel genoeg voor me doet. Er wordt aan me voorgesteld om toch nog een ander medicijn, lithium, te starten. Dan gaat de verpleging mij de komende tijd observeren en aan de arts rapporteren of ik rustiger van dat medicijn word. Ik schrik ervan. Ik wil niet langer opgenomen blijven! Ik vind een nieuw medicijn geen goed idee en ik leg aan de verpleging uit waarom. Ik heb zelf het gevoel dat ik weer de oude ben. Ik besef goed dat ik nog vaak druk ben. Dat komt met name doordat ik hier 24/7 onder de mensen ben en daardoor word blootgesteld aan veel prikkels. De verpleging kijkt met me mee en zij rapporteren over mij, waardoor ik als patiënt veel druk voel. Dat heb ik in het dagelijks leven ook. Het plan wordt meteen weer bijgesteld, omdat zij mijn betoog erg overtuigend vinden. Dat betekent dat ik, als alles goed blijft gaan, over twee weken met ontslag mag. Gelukkig maar, want mijn huisgenoten die lithium gebruikt, moet iedere week bloedprikken om te kijken of ze niet te veel of te weinig medicijn in haar systeem heeft. Daar zit ik echt niet op te wachten. Van mijn tante weet ik dat zij heel moeilijk kan afbouwen van dit medicijn. Nee, ik moet hier echt niet mee starten! Misschien zit ik dan de rest van mijn leven aan deze medicijnen! Dat wil ik echt niet. Het heeft ook weer andere rare bijwerkingen, zoals een droge mond. Maar bovenal wil ik gewoon op korte termijn met ontslag. Die datum staat al gepland.

Om het ontslag door te laten gaan, moet er nog wel een aantal dingen geregeld worden. Allereerst krijg ik thuiszorg die vier dagen in de week vinger aan de pols houdt door met mij mijn dagstructuur te bespreken. Daarnaast kom ik onder behandeling van een psychiater in verband met mijn medicatie. Ten slotte volg ik gesprekstherapie bij een psycholoog. Met zoveel begeleiding zal het toch wel moeten lukken thuis! Wel een beetje irritant dat ik door de medicijnen geen alcoholische drankjes mag nuttigen. Of ik mag autorijden valt nog te bezien. Mijn medicijnen hebben een gele sticker op de verpakking. Dat betekent dat de pillen mijn reactievermogen kunnen vertragen. De psychiater heeft me uitgelegd dat ik zelf moet inschatten of ik overdag verschil in mijn reactievermogen en/of sufheid ervaar. Indien dat het geval is, moet ik natuurlijk niet gaan autorijden.

Woensdag

Tom, Joep en ik zitten met ons drietjes in het ziekenhuisrestaurant als ik ineens in de verte mijn naam hoor. Ik kijk op en zie Peggy naar me zwaaien.

Ik zwaai terug en Peggy maakt gelukkig aanstalten om verder te lopen. Dan zie ik Ricardo achter haar staan. Verrek, Peggy pakt zijn hand vast! Ze lopen hand in hand verder! Tom ziet het ook. We kijken elkaar aan en lachen erom. Wat een gekkenhuis is het toch hier.

Donderdag

Na de geboorte van Joep ben ik op reis gegaan. Deze reis brengt me naar plaatsen waar ik nog nooit ben geweest. Ik kom op mooie plekken, waar ik nieuwe kanten van mezelf ontdek. Ik teken, schilder, brei, schrijf en mozaïek. Deze afleiding, waar ik normaliter weinig geduld voor kan opbrengen, geeft me nu de afleiding die ik nodig heb.

Ik ben onderweg ook op minder mooie plaatsen geweest. Ik werd omringd door mensen met ziektes. De belevenissen heb ik opgeschreven, als foto’s in een album.

Soms was ik me ervan bewust dat ik aan het reizen was, maar meestal nam de tijd een loopje met mij, net als op vakantie.

Nu wil ik naar huis. Het enige wat ik wil is thuis zijn. De heimwee is groot. Ik ben toe aan de volgende bestemming.

Maandag

Vandaag staat het systeemgesprek gepland. Mijn ouders en Tom zijn hiervoor uitgenodigd. Ik vind het erg fijn dat mijn ouders nu worden betrokken bij mijn herstel. En dat ik ze vandaag weer zie. Aan de andere kant, is het niet een beetje laat om ze nu nog bij mijn herstel te betrekken? Ik mag toch al bijna naar huis? Ook Toms mening zal vandaag uitvoerig worden gehoord. We gaan samen met de psychiater, arts en de verpleegkundige terugkijken naar de afgelopen weken, maar we gaan vooral vooruit kijken.

Het gesprek opent met de vraag in hoeverre mijn naasten mij weer de oude vinden. Want de verpleging vindt me vaak nogal druk. Is dit Manon of is dit een manie? Ben ik wel eens getest op ADHD?

Mijn ouders en Tom vinden me niet meer ziek. Maar ze vinden me een nieuwe Manon.

Daar ben ik het mee eens. Ik ben tevreden met wie ik ben en hoe ik het doe met Joep, maar ik ben een stuk onzekerder geworden. Onze relatie bijvoorbeeld heb ik altijd ervaren als gelijkwaardig, maar nu voel ik me kleiner dan Tom. Hij is een enorme steun voor me, maar nu heb ik niet genoeg aan zijn bevestiging. Ben ik nu normaal? Ben ik niet te druk? Ben ik nog psychotisch? Ik vraag ook bevestiging aan mijn ouders. Ik krijg bevestiging, van alle kanten. Maar nog steeds voel ik me klein. Ik ben altijd al wat onzeker geweest en nu voel ik me breekbaar.

Ik mag van mezelf niet verlangen dat ik direct weer de oude ben. Dit schijnt bij het herstel van mijn ziekte te horen. Maar soms besef ik niet goed hoe ziek ik ben geweest. Hoe ziek was ik eigenlijk? Op het moment van de psychose had ik dat nauwelijks in de gaten. Een psychose is een raar ding. Op onvoorspelbare momenten schiet je erin en weer eruit. Ik voelde wel dat ik wat druk was. Maar ik was net bevallen, logisch dat je vol adrenaline zit. Ik stond open voor alle prikkels in mijn omgeving. Maar ook dat is mij niet vreemd. Al mijn karaktereigenschappen werden uitvergroot. Dus dit was de psychotische Manon, maar toch besef ik het niet. Ik vond iedereen op de gesloten afdeling veel zieker dan ikzelf.

Een psychose is moeilijk te herkennen. Drie verloskundigen en mijn kraamverzorgende hebben aan mijn bed gestaan. Alle vier hebben ze de ziekte gemist. Daaruit blijkt hoe gevaarlijk deze ziekte is.

Mijn ouders geven aan dat ze er altijd voor me zullen zijn als dat nodig is. Ze geven ook aan dat er door mijn ziekte veel oud zeer boven kwam. Dat maakte deze situatie voor hen erg complex. Natuurlijk weet ik dat ik altijd bij hen terecht kan. Dat is altijd al het geval geweest.

Het gesprek wordt afgerond. Ik begrijp het niet, want Toms mening is nog niet aan de orde geweest. We zouden toch ook nog samen vooruitkijken?

Woensdag

Ik heb een crisispreventie actieplan gemaakt met Janine. In dit plan staat wat mijn naasten en ik in bepaalde situaties kunnen doen. Als ik niet kan slapen, neem ik een slaappil en licht ik mijn psychiater in. Ik zal er dan voor moeten zorgen dat ik overdag goed rust en daar is oppas voor Joep voor nodig. Als ik, net zoals toen ik ziek was, chaotisch word en briefjes ga schrijven om overzicht te houden, moet ik mijn vangnet inschakelen en naar de psychiater gaan. Datzelfde geldt als ik manisch word en druk gedrag vertoon. Ook hebben we een vangnetregeling gemaakt. Daarin staat wie ik op welke dag kan bellen als het dreigt mis te gaan. Zo probeer ik erin te geloven dat ik niet opnieuw ziek kan worden!

Donderdag, twee maanden na de bevalling

Vandaag is de dag dat ik naar huis mag. Ik ga proberen de nieuwe Manon te accepteren. Ik kan best met haar door één deur. Ze is nog altijd enthousiast en lief, een sociaal dier. Ze heeft een fantastisch kind op de wereld gezet. Dat is mijn kleine Joep. Als ik Joep vasthoud, grijpt hij zich vast aan mijn shirt. De rest van mijn leven ben ik mama van dit lieve kind. Ik heb zin in het leven samen met mijn liefste twee mannen.

Ik voel me wel een stuk onzekerder dan voorheen. Continu vraag ik mezelf af of ik wel weer normaal ben. Mijn psyche heeft me in de steek gelaten, zonder dat ik dat doorhad. Maar het komt vast wel weer goed. Mijn vertrouwen komt vast wel weer terug. Dat heeft tijd nodig.

Tom

Ik ben blij voor jou dat je weer naar huis mag, maar het is ook best wel even wennen dat we weer samen voor Joep gaan zorgen. Ik ben erg benieuwd hoe het zal gaan.

Ik kijk er best wel een beetje tegenop dat jij straks alleen thuis bent met Joep, als ik naar mijn werk ga. Zal het allemaal goed blijven gaan als je alleen bent met Joep? Kan ik daarop vertrouwen? Ik kan niet anders dan vertrouwen hebben. Ik ben alleen niet helemaal overtuigd.

De professionals staan achter dit plan dus ik ga erin mee.

Jij bent enorm blij en opgelucht dat de opname achter de rug is.

We gaan er tegenaan.

Weetjes

•1 tot 2 op de 1000 vrouwen ontwikkelt een kraambedpsychose.

•Bij de bevalling van een eerste kind is de kans het grootst.

•De helft van de vrouwen die de ziekte oplopen hebben nog nooit eerder last gehad van een psychiatrische aandoening.

•Vrouwen met een bipolaire stoornis hebben een grotere kans op postpartum problematiek.

•Indien een bloedverwant een bipolaire stoornis of een andere psychiatrische ziekte heeft, is de kans groter.

•Het lijkt erop dat de sociaal economische klasse en het hebben van stress of een trauma geen invloed heeft op het ontwikkelen van een postpartum psychose.

•Een zware bevalling geeft geen hogere kans op de ziekte.

•Vrouwen die bij hun eerste kind een psychose oplopen, hebben een grote kans op herhaling bij de geboorte van een volgend kind.

•Mogelijk hebben bepaalde stofjes in de hersenen (daling van oestrogenen na de bevalling en een verstoorde calciumbalans) een verband met het ontstaan van psychiatrische ziekten.

Maandag, elf weken na de bevalling

Vandaag heb ik een intake bij mijn nieuwe psycholoog die mij gaat voorzien van nazorg. Tom past zo lang op Joep. Ik heb opgezocht waar ik moet zijn en het is vlakbij, dus ik besluit op de fiets te gaan. Na nog geen vijf minuten fietsen kom ik aan bij het gebouw van de psycholoog. Ik parkeer mijn fiets en loop naar binnen.

Bij de balie moet ik mijn ID en verzekeringspasje overhandigen. Er worden kopieën van gemaakt door de receptionist. Ze vertelt me dat ik straks word opgehaald door de psycholoog. Ik neem plaats in de wachtkamer.

Dan komt er een kleine donkerharige vrouw van een jaar of dertig aan lopen die naar mevrouw Valken vraagt. We lopen de trappen naar boven en komen aan bij haar kamer. Ik mag aan de ene kant van de tafel gaan zitten, zij gaat aan de andere kant zitten.

We bespreken hoe ik ziek werd na de bevalling en ze vraagt hoe het nu met me gaat. Ik voel me goed, maar ik ben enorm onzeker geworden door deze ziekteperiode. Daarnaast is mijn relatie veranderd. Ik heb het gevoel dat ik minder waard ben dan Tom, terwijl we altijd een gelijkwaardige relatie hadden. Dat komt doordat ik me schuldig voel over alles wat er gebeurd is. Ik weet wel dat ik er niets aan kan doen, maar toch voelt het voor mij zo. Daar zou ik graag over willen praten, ik wil me graag weer wat zekerder voelen. Daar zullen we de komende periode aan werken.

De psycholoog gaat mij voorleggen in de teambespreking en dan hoor ik daarna wat voor zorg ze me gaan bieden. Ik merk dat het me best veel energie heeft gekost om mijn verhaal opnieuw te vertellen. Moe, maar voldaan ga ik op weg naar mijn fiets.

Donderdag

Joep begint te huilen. Ik zie op de klok dat het 7 uur is. Tom is al naar zijn werk. Stiekem baal ik ervan dat ik nu al mijn bed uit moet. Ik haal Joep uit zijn ledikant en loop met hem naar beneden. Het is nog donker buiten, dus het is ook nog erg donker in huis. Ik doe snel de lichten aan en maak een flesje klaar voor Joep. Nadat hij de fles heeft leeggedronken, verschoon ik hem. Vervolgens leg ik hem in de box. Als ik zie dat hij moe wordt, knuffel ik hem nog even en loop ik met hem naar boven om hem terug in bed te leggen. Ik aai hem even over zijn voorhoofd totdat zijn oogjes dichtgaan.

Vrijdag

Iedere dag komt er iemand langs van de thuisbegeleiding, dus ook vandaag. Mijn begeleider Laura is een vijftigjarige verzorgende van beroep. Ik heb gevraagd wat haar werk inhoudt en ze heeft mij verteld dat ze bij verschillende mensen thuis komt om ze te begeleiden. Gezinnen, maar ook alleenstaande ouderen. Ze helpt mensen om uit de schulden te blijven en mensen met gedragsproblematiek. Mij helpt ze een uur per dag in het huishouden en ze zorgt voor een stukje mentale begeleiding. Ze zal mij begeleiden bij het plannen en bijstellen van de dagstructuur, maar komt ook simpelweg bij me kijken hoe het gaat. Ik vind het fijn dat ook deze vorm van nazorg er is, want dat geeft me wat meer zekerheid. Ik vind Laura erg aardig, ze werkt bij dezelfde zorgorganisatie als mijn kraamverzorgende, een grote maatschappelijke onderneming.

Laura gaat zitten. Ik zet een pot thee voor ons. Ze vraagt allereerst hoe het met me gaat. Ik vertel dat ik vandaag niet vrolijk ben. Ze luistert naar me en zegt dat het niet erg is om niet vrolijk te zijn. Ze drukt me op mijn hart het rustig aan te doen. Als we zijn uitgepraat stel ik voor om samen de was op te vouwen. Als dat klaar is, maakt ze aanstalten om weer te vertrekken. ‘Ik kom er wel uit’, zegt ze en ze loopt de deur uit. Ik begin aan de afwas.

Dinsdag, twaalf weken na de bevalling

Als Joep slaapt, weet ik niet goed wat ik kan doen. Het zijn best korte slaapjes. Ik heb nu even geen zin om me bezig te houden met het huishouden. Als ik net besloten heb te gaan schrijven in mijn dagboek wordt Joep alweer wakker. Dan moet ik er weer zijn voor hem, dus stopt mijn bezigheid meteen. Ik geef Joep de fles, verschoon hem, leg hem in de box of troost hem als hij moet huilen. En weer opnieuw. De muren komen op mij af.

Ik moet de deur maar eens uit. Bij wie kan ik op visite gaan? Ik wil onder de mensen zijn. Ik besluit om vanmiddag bij een vriendin langs te gaan. Ik trek Joep zijn jas aan, leg hem in de kinderwagen, pak de luiertas in, trek mijn eigen jas aan en loop de deur uit.

Donderdag

Ik ben een drammer. Ik wil alles per direct oplossen. Dat uit ik in werk, het huishouden, eigenlijk altijd. Nu loop ik tegen de lamp. Ik kan er slecht tegen als er iets tussen komt en nu komt er de hele dag iets tussen. Mijn kleine lieve Joep. Ik wil hem alle liefde geven, maar kom niet toe aan mijn eigen dingen. Ik heb er simpelweg de energie niet voor. Ik voel me ontzettend moe.

Vanaf het moment dat ik ziek werd, heb ik alles eraan gedaan om zo snel mogelijk beter te worden. Ik hoorde voor mijn gevoel ook niet in die psychiatrische instelling. Vanuit mijn beleving was ik best normaal in mijn kraamtijd. Ik had niet in de gaten dat het niet goed met me ging. Ik besef nog steeds niet goed wat ik heb meegemaakt. Ik begrijp dan ook niet waardoor ik vandaag geen energie heb. Zonder energie voel ik me somber. Dat kan ik moeilijk accepteren. Ik mag me niet somber voelen, want ik moet genieten. Van het mooiste wat er is, mijn kleintje. Ik besef nu: ik heb me-time nodig om bij te tanken.

Vrijdag

Vandaag ga ik voor de tweede keer langs bij de psycholoog. Ze vertelt me dat het team heeft besloten dat zij mijn therapeut wordt. Daarnaast krijg ik een psychiater toegewezen als hoofdbehandelaar. De psychiater zal ook mijn medicijnen voorschrijven.

Ze vraagt me meteen hoe het met me gaat. Ik vertel dat ik me somber en vermoeid voel en nergens aan toekom. De psycholoog legt me uit dat ik moet kijken naar de dingen waar ik wél aan toekom, in plaats van te focussen op wat ik niet heb gedaan. Zo kan ik wat positiever worden. Ik kan ook de genietmomentjes opschrijven in een boekje. Ik vertel de psycholoog dat ik graag weer aan het werk wil, want ik denk dat ik dan vanzelf meer kan genieten van de tijd die ik samen met Joep heb. Maar werk wordt me afgeraden. Ik ben simpelweg nog niet stabiel genoeg om te gaan werken, zegt ze tegen me.

Maandag

Ik word wakker, 5 uur zie ik op de wekker. Gedachten schieten door me heen. De schuifpui is kapot. Die moet gemaakt worden. Joep slaapt niet door, wanneer gaat hij dat wel doen? Moeten we misschien nog een jaar lang de nachtvoedingen doen? Wat moeten we doen als hij later gepest wordt op school? Hoe kan ik hem veilig laten opgroeien? Over een tijd groeit hij uit zijn ledikant. Dan moeten we nieuwe meubels voor hem kopen. Dan moeten de commode en kledingkast ook weer uit elkaar. Waar heb ik dat sleuteltje om de schroeven eruit te draaien opgeruimd? Ik heb geen puf om te gaan zoeken en tegelijkertijd kan ik er niet goed tegen dat ik niet weet waar het sleuteltje ligt.

De tuin moet ook nog worden gedaan, want die is de afgelopen twee maanden verwilderd. De heg moet worden gesnoeid. We hebben helemaal geen gereedschap om in de tuin te werken. Ik krijg het benauwd van alles wat we nog moeten doen. Ik voel de paniek door mijn lichaam. Deze paniek wil ik niet voelen. Ik wil helemaal niets meer voelen.

Ik moet uit bed, misschien stoppen de gedachten dan. Ik spring uit bed terwijl de tranen over mijn wangen stromen. Ik ga op de bank zitten en sla de plaid om me heen. Er moet zo veel gebeuren. Hoe krijg ik dat in hemelsnaam voor elkaar zonder energie? Ik weet niet waar ik moet beginnen.

Als Tom beneden komt, stelt hij voor om mijn nieuwe psychiater te bellen. We moeten nog tot half 9 wachten. Stipt om half 9 bel ik. Mijn psychiater is niet aanwezig, maar de dienstdoende arts zal me later terugbellen.

Als dat gebeurt leg ik uit dat ik angstig ben en daar graag iets tegen wil. Er wordt voorgesteld mijn zyprexa op te hogen zodat ik rustiger word en ik krijg pilletjes die ik kan nemen als ik weer angstig ben.

Tom is vandaag vrij en hij stelt voor om te gaan babyzwemmen. Ik heb weinig puf, maar toch pak ik onze badkleding en handdoeken. Bij het zwembad laat ik me leiden door Tom. We kleden ons om en lopen naar het zwembad. Ik zie allemaal moeders met kindjes van verschillende leeftijden. We gaan het water in. Ik houd Joep vast, kijk naar hem, maar ik voel niets. Ik geef Joep aan Tom. Hij geniet ervan. Er wordt gezongen. ‘Op een rode paddenstoel, rood met witte stippen.’ Ik kijk naar Tom die samen met Joep door het water loopt. Waarom voel ik niks? Dit hoort leuk te zijn, maar meedoen voelt als een groot karwei. Ik kijk naar de moeders die zichtbaar lol hebben met hun kindjes. Zij wel. Waarom kan ik geen lol maken met mijn kindje?

De arts heeft het recept van de medicijnen naar de apotheek gefaxt. Ik stap op de fiets om ze op te halen. Zoals altijd is het druk bij de apotheek, dus ik moet even wachten. Het kost veel energie om te wachten op mijn beurt. De medicijnen blijken al klaar te liggen. Ze worden me overhandigd. Ik stop ze in mijn jaszak en fiets naar huis. Thuis besluit ik de bijsluiter door te nemen. Ik stuit op de volgende vaak voorkomende bijwerkingen: verwardheid en desoriëntatie, ernstige neerslachtigheid, trekkerige, ongecoördineerde bewegingen, problemen met evenwicht, verslechtering van het geheugen, onduidelijk praten, verlies van alertheid of concentratie, duizelig, hoofdpijn, dubbel of wazig zien. En daar moet ik minder angstig van worden? Paniek overvalt me. Ik durf deze pillen echt niet te nemen.

Dinsdag

Ik kijk in de rondte. Op de eettafel ligt een aankleedkussen. Een stapeltje luiers ligt ernaast. Wat een rommel is het hier in huis sinds wij een baby hebben. Hoe krijg ik het hier netjes in huis? De afwas staat op het keukenblad. Wanneer moet ik afwassen?

Ik moet me ook nog douchen en aankleden. De was moet nog gedaan worden. Waar moet ik beginnen? Ik heb geen zin om te beginnen en ik overzie niet wat ik wanneer moet doen. Ik voel weer paniek opkomen. Ik weet niet hoe ik de dag moet doorkomen. Ik voel me zo raar. Ik ben de controle kwijt en kan niets meer relativeren. Ik word angstig van al mijn gedachten.

Manon achteraf

Als ik terugdenk aan deze tijd vind ik het vreemd dat ik zo in paniek kan raken door mijn eigen gedachten. Alles kwam op me af en overviel me. Dit heb ik nog nooit eerder meegemaakt. Ik wist mij totaal geen raad. Ik ben helemaal geen angsthaas van nature, ik doe gewoon wat in mij opkomt. Maar toen werd ik helemaal naar van alles wat in mij afkwam.

Woensdag

Ik voel me zo moe, ik wil slapen.

Elk moment dat Joep slaapt, kruip ik ook in mijn bed. Ik trek de dekens hoog op en het duurt nooit lang totdat ik in slaap val.

Als ik wakker word doordat Joep begint te huilen, baal ik en moet ik weer uit bed. Wat een ellende is dit, het voelt alsof ik net vijf minuten sliep. Ik kijk op de wekkerradio, het moet toch wel een uur geleden zijn dat ik hem in bed stopte.

Ik stap mijn bed uit, trek mijn badjas aan en loop naar Joeps kamertje. Als ik hem zie liggen in zijn bedje, zie ik hoe hulpeloos hij is. Ik zou net zo goed een kussen op zijn hoofd kunnen drukken. Dan is hij dood. Dan heb ik mijn oude leven weer terug en is alles weer zoals het was. Dat wil ik.

Ik schrik van mijn eigen gedachte. Dit hoor je als moeder niet te denken!

Ik pak Joep uit zijn bed en loop met hem naar beneden. Ik mag dat niet meer denken. Stop met denken!

Ik kijk naar Joep en voel het nog steeds. Als jij er nou eens niet meer bent, dan voel ik mij weer goed.

Gelukkig ligt Joep weer even in zijn bed en hoef ik een momentje niks. Ik vraag mezelf af waar ik in hemelsnaam aan begonnen ben. De dag voelt als één grote opgave. Ik heb nergens zin in. Geen zin om me aan te kleden, geen zin om mezelf te verzorgen, geen zin om te eten, geen zin om mensen te zien, geen zin om Joep te verzorgen.

Ik kruip weer in mijn bed. Als ik niet meer wakker word zou ik het niet erg vinden. Dan heb ik geen angst meer en hoef ik mij ook geen zorgen meer te maken. Ik trek de dekens wat verder over me heen. Ik wil alleen nog maar in bed liggen, want dan hoef ik niks anders te doen.

Tom

Je ziet er slecht uit en je doet niets meer om jezelf mooi te maken. Je lijkt niet blij te worden van Joep. Ook ik ontvang weinig liefde van je. Je ligt elk mogelijke moment van de dag in bed. Als ik tegen je zeg dat ik denk dat je depressief bent, word je boos op me en vraag je hoe ik dat in mijn hoofd haal.

Als ik naar mijn werk moet, vind ik het moeilijk om de deur uit te gaan. Ik heb de hele dag mijn telefoon bij me voor het geval er iets gebeurt. Ik wil te allen tijde bereikbaar zijn. Ik ben gefrustreerd dat we geen hulp krijgen. Ik vind de psychologische zorg die je krijgt ronduit slecht, er wordt alleen maar soft geluld. Wie neemt nu eens verantwoordelijkheid en voelt zich geroepen om echt te helpen? Nu lijkt het uurtje factuurtje. Wie kan onze situatie aanpakken?

Donderdag

Ik zit bij mijn psycholoog. Ze geeft me de opdracht om mijn negatieve gevoelens te accepteren. Ik moet terug naar het moment dat ik me naar voelde. Ik visualiseer het moment dat ik in bed lag en last had van angsten. Ik zeg tegen mezelf ‘het is oké om dit te voelen. Het gevoel mag er zijn.’ De tranen stromen over mijn wangen. Ik huil vanwege zelfmedelijden. Helpt dit in de acceptatie? Ik wil het gevoel liever wegstoppen en ervoor zorgen dat die negatieve gedachten niet terugkomen. Maar de psycholoog legt uit dat ze dan toch opkomen, net als een bal die je onder water probeert te duwen. Pas als ik mijn gevoelens accepteer, kan ik verder, legt ze me uit.

Vervolgens krijg ik een mindfullnessoefening die ik kan toepassen als ik te veel pieker.

‘Kijk eens in de rondte’ zegt de psycholoog. ‘Noem drie dingen die je om je heen ziet.’

‘De kast, de prullenbak, de tafel voor me en een doos tissues,’ antwoord ik.

‘Wat hoor je?’

‘Het tikken van de klok.’

‘Wat voel je?’ vervolgt ze.

‘Mijn kleding, de stoel waarop ik zit en de vloer onder mijn schoenen.’

‘Zo ben je in het nu. Zo zijn je gedachten nergens anders dan in het nu. Zo is er geen ruimte om te piekeren.’

Het werkt! Dit ga ik thuis proberen als ik weer last heb van de angsten die ik afgelopen dagen had.

Vrijdag

Om 9 uur staat Laura op de stoep. Ik laat haar binnen en loop naar de keuken om een pot thee te zetten. Laura vraagt hoe het met me gaat. Ik vertel van mijn somberheid, paniekaanvallen en de trucjes die de psycholoog me heeft uitgelegd. Laura heeft ook nog een tip voor me. Ze stelt voor dat ik een pot maak met verwenmomentjes. Ik moet op briefjes leuke dingen schrijven, zoals een maskertje, zonnebankje of massage van mijn vriend. Elke week mag ik een briefje uit de pot pakken.

We besluiten een wandeling te maken, want dat geeft me afleiding. Ze vertelt me dat ze vier kinderen heeft. Ik vertel dat ik graag weer wil werken, omdat ik denk dat ik daarvan opknap. Laura denkt dat ik rustig aan wel weer kan beginnen met werken. We lopen langs de kinderboerderij terug richting huis. Daar aangekomen pakt Laura haar spullen en vertrekt naar haar volgende patiënt.

Nu ben ik weer alleen. Ik pak mijn telefoon en bel mijn moeder. Ik vraag haar of zij bij me kan komen, omdat ik me niet goed voel. Ik kan het niet meer alleen. Ze zal overleggen met mijn vader.

Dinsdag, drie maanden na de bevalling

Mijn moeder is gister bij ons gekomen om me te helpen. Samen verzorgen we Joep. Samen doen we boodschappen. Samen doen we het huishouden. We doen samen Nederland in beweging, omdat zij me op sleeptouw neemt.

Ik heb nergens zin in. Ik kan alles waar ik angstig voor ben delen met mijn moeder. Alles waar ik tegenop zie, vertel ik aan haar. Het lucht op om een uitlaadklep te hebben.

Ik weet niet of ik wel van Joep houd en voel me daar heel schuldig over. Ik zorg voor hem omdat dat moet, maar eigenlijk heb ik er geen energie voor en geen zin in. Mijn moeder is lief voor me. Ik wil gewoon niet alleen zijn, nu ik me zo rot voel. Ik heb m’n moeder nodig.

Weetjes

Vrouwen met een postpartum depressie voelen zich somber, ongelukkig en angstig. Ze zijn vermoeid, prikkelbaar en kunnen niet genieten van hun kindje. Ze hebben slaapproblemen, huilbuien en verliezen hun eetlust of hebben juist heel veel eetlust. Ze hebben een schuldgevoel, schamen zich voor hun gevoelens en trekken zich vaak terug van familie en vrienden.

Het herstel

•Hoe eerder de depressie wordt behandeld, hoe sneller het herstel zal gaan. Een postpartum depressie duurt gemiddeld vier tot zes maanden, maar kan ook een jaar aanhouden.

•Een postpartum depressie is goed te behandelen, vaak door gesprekstherapie en antidepressiva.

•Antidepressiva leiden na vier tot zes weken tot vermindering van klachten, maar hebben verschillende bijwerkingen.

•Soms zijn hormonen, vitaminen en mineralen nodig om te herstellen.

•Inzicht in en kennis van de klachten kunnen helpen bij het herstel.

•Contact met lotgenoten kan verlichting geven.

•Als er met antidepressiva wordt gestart, moet de borstvoeding veelal worden gestopt.

Donderdag

Ik zit op een stoel bij mijn psychiater. Wij zitten ieder aan een kant van haar bureau. Net als bij de huisarts. Zij stelt de vraag, ik geef antwoord, zij typt in de computer en stelt weer een nieuwe vraag. Ik ben angstig. Ik voel me somber. Ik zorg voor Joep omdat het moet. Ik voel me moe. Ik wil veel slapen. Ik heb geen zin om de dag te beginnen.

De psychiater stelt voor om te beginnen met een antidepressivum. Ik schrik. Ik dacht dat dat alleen voor depressieve mensen was. Ben ik dan nu officieel depressief?

‘Het komt wel vaker voor dat moeders depressief worden na een psychose’, vertelt de psychiater. ‘Dit medicijn zorgt ervoor dat jij een stofje aanmaakt waar je blijer van wordt. Als je start met het medicijn kan het een paar weken duren voordat je de positieve effecten ervan merkt. Je kunt vanaf het begin wel de bijwerkingen ervaren. Je kunt er bijvoorbeeld misselijk van worden. Neem nu ’s avonds een halve tablet, zodat je lichaam eraan gewend raakt. Na een week kun je iedere avond een hele tablet nemen. Ik zorg ervoor dat het recept gefaxt wordt naar je apotheek, dan kun je het meteen ophalen. Heb je nog vragen over het medicijn?’

‘Nee, het is me duidelijk zo.’

‘Goed, dan plannen we alvast een nieuwe afspraak over ongeveer een maand. Dan kijken we dan hoe de medicijnen aanslaan.’

Vrijdag

Vandaag is het alweer zo’n dag. Ik heb nergens zin in. Ik heb geen zin in het leven. Ik kijk op tegen het leven met een kindje. Het hele leven draait om Joep. Waarom voelt mijn leven nu zo rot? Ik had hier toch zin in? De hele zwangerschap keek ik uit naar Joeps geboorte! Nu kan ik me dat niet meer voorstellen. Joep bepaalt mijn dag. Voor de rest van mijn leven.

Mijn moeder is nog steeds bij mij. Zij zorgt voor structuur in de dag. Het enige wat ik doe is haar adviezen opvolgen. Ik kan niet eens bedenken wat ik wil eten, dus gelukkig stuurt mijn moeder mij aan. Zij besluit dat we samen koffie drinken, rusten, eten en klusjes doen. Sinds mijn moeder er is, komt Laura niet meer. Dat scheelt ook weer geld, besefte ik toen ik een brief las waarin stond dat ik een eigen risico moet betalen voor de thuisbegeleiding. Daarover hebben ze me in het ziekenhuis niet geïnformeerd, of had ik dat zelf moeten uitzoeken? Ik heb dat nagelaten. Dom van me. Ik weet niet eens hoeveel ik nu moet betalen voor de thuisbegeleiding. Ik kan daarvan erg in de stress schieten en ben boos op mezelf dat ik me er niet in heb verdiept.

Volgende week heeft mijn zus vakantie en zij heeft aangeboden dan bij me te zijn. Ze zal het overnemen van mijn moeder. Dat vind ik veel plezieriger dan de thuisbegeleiding.

Manon achteraf

Nog nooit eerder in mijn leven ben ik zo kwetsbaar geweest als toen. Ik vind het teleurstellend dat ik, onder toeziend oog van de hulpverlening, zo onwijs ben verslechterd. Nog nooit eerder heb ik me zo gevoeld. Ik weet me totaal geen raad meer.

Eén keer in de week zag ik de psycholoog en ook de psychiater zag ik regelmatig. In hoeverre waren zij bekend met het ziektebeeld kraambedpsychose?

Het bevreemdt mij ik dat ik met mijn ziektebeeld post partum psychose terechtkwam op de afdeling depressie, terwijl ik op dat moment nog geen negatieve gevoelens had.

Ik vraag mij ook af of dit te voorkomen was geweest. Had ik dan toch aan de lithium moeten gaan in het psychiatrisch centrum.

Ik denk dat de begeleiding beter had gekund. Achteraf praten heeft alleen zo weinig nut. Het is nou eenmaal zo gelopen.

Zaterdag

Ik besef nu pas hoe gezellig Tom en ik het altijd hadden. Tot nu toe. Nu worden we gestoord door Joep. Hij vraagt heel veel aandacht van ons. We houden minder tijd over voor elkaar. Nou heb ik al weinig energie, dus ik ben sowieso niet echt gezellig. De helft van de tijd lig ik te slapen. Ik probeer gezellig te doen, maar dat kost me bergen energie. Hadden wij Joep wel moeten krijgen? Door hem komen we niet meer aan elkaar toe. Door hem ben ik ziek geworden. Het komt allemaal door Joep. Vind je het gek dat ik niet van hem houd? Ik durf het niet tegen Tom te zeggen, maar opeens vraagt hij het me.

‘Houd jij wel van Joep?’

Ik blijf stil, ik ben aan het nadenken wat ik zal antwoorden.

Ik hoef al niks meer te zeggen want het is Tom al duidelijk. Ik voel me enorm schuldig en voel me daardoor nog rotter.

Dinsdag

Mijn zus Marije is bij me deze week. Ze heeft haar PlayStation sportspel meegenomen. We doen samen een work out als Joep ligt te slapen, omdat zij er zo op aandringt. Marije heeft mijn moeders rol overgenomen en ze beslist wat we doen. Dat betekent iedere dag een work out. Ik vind het fijn dat ze er is. Ze is een enorme steun, want ik heb weer een uitlaatklep. Eentje waarbij ik helemaal mezelf kan zijn. Ik mag me dus energieloos en chagrijnig voelen. Ik hoef me even niet beter voor te doen dan ik ben.

Woensdag

Het is weer tijd voor een praatuurtje bij de psycholoog. Ik vertel over het weekend met Tom. De psycholoog legt uit dat het belangrijk is een momentje voor ons samen in te plannen. We zullen met enige regelmaat een oppas moeten regelen zodat we weer aan elkaar toe kunnen komen. Dat is heel normaal bij kersverse ouders. Ik vertel ook over mijn gevoelens voor Joep. Of beter gezegd, de gevoelens die ik mis. Ik begin te huilen. Ik vind het zo rot wat er gebeurt.

Ze zegt dat dat heel normaal is. Dat gevoel moet groeien, maar daar rust een taboe op. Niemand zal zeggen dat hij niet van zijn kind houdt. Maar moeder worden is de grootste verandering van je leven. Het is logisch dat je daar aan moet wennen. Ze vraagt waarom ik me schuldig voel. Dit overkomt je, je kunt er niets aan doen, legt ze uit.

Ik vertel dat mijn zus nu bij me is. De psycholoog vindt het verstandiger om de thuisbegeleiding te laten komen, omdat familie geen ervaring heeft met het begeleiden van depressies. Ik ben het daar niet mee eens. Mijn familie is er de hele dag en de thuisbegeleiding kwam maar een uurtje. Hoe kom ik dan de rest van de dag door?

Dan is het uur alweer voorbij.

Donderdag

Marije stelt voor om de stad in te gaan. Ik heb geen zin, maar ik besluit in haar plan mee te gaan. We lopen met de kinderwagen naar het winkelcentrum. In de HEMA kijken we bij de kinderkleding, maar eigenlijk heb ik niets nodig. Ik heb nog een cadeaubon, maar ik voel me besluiteloos. Ik kan niet kezen. Dat voelt zo vreemd, normaal gesproken kan ik veel beter beslissingen nemen. Ik loop achter Marije aan naar een parfumerie. We proberen wat geurtjes. Vervolgens struinen we nog een paar winkels af. We eindigen bij de supermarkt.

‘Wat wil je eten?’ vraagt Marije me. Maar ik kan niet kiezen.

‘Beslis jij maar’, is mijn antwoord.

Ik loop achter Marije aan langs de schappen. Alles wat Marije in het winkelmandje gooit, vind ik best. Nadat we afgerekend hebben, lopen we terug naar huis.

Ik breng Joep naar bed en Marije begint alvast met koken.

Manon achteraf

Ik zie mezelf door de stad achter mijn zus aan slenteren als een zombie. Ik neem geen initiatief en alles kost me enorm veel moeite. De hele wereld kan me gestolen worden. Als ik ter plekke dood neer zou vallen, zou ik dat prima vinden. Graag zelfs. Het leven is maar gedoe. Alles wat ik onderneem vind ik gedoe. Kun jij je voorstellen dat je je zo zou voelen? Ik had nooit gedacht dat ik zo naar het leven zou kunnen kijken.

Maandag, vijftien weken na de bevalling

Ik heb geprobeerd leuk te zijn afgelopen weekend, speciaal voor Tom. Ik wil niet zo’n zeurvriendin zijn. Ik wil weer gezellig zijn, net als toen ik nog zwanger was. We kregen visite en ik deed dus gezellig. Nu voel ik me ontzettend moe. Uitgeput.

Hoe ga ik in hemelsnaam deze week voor Joep zorgen als Tom weer aan het werk is? Hij gaat voor 7 uur de deur uit en is rond zessen terug. Dat zijn lange dagen als je je niet goed voelt. Het enige wat ik wil is in bed liggen, dus hoe ga ik dit voor elkaar boksen? Ik trek het niet.

Tom vraagt of ik het prettig zou vinden naar mijn ouders te gaan. Eigenlijk lijkt dat me wel een veilig idee. We bellen mijn ouders om te vragen wat zij daarvan vinden. Het blijkt dat ze graag willen helpen, dus ik ben zeker welkom. Tom besluit me samen met Joep naar mijn ouders toe te brengen. Ik pak Joep en mijn tas in. Dat is best wel lastig, want ik overzie niet wat ik allemaal nodig heb de komende dagen. Ik zet alle spullen klaar in de hal en Tom laadt ze in de auto. Ik leg Joep in de Maxi-Cosi. Het is twee uur rijden naar mijn ouders.

Dinsdag

Ik word gewekt door mijn vader. Hij vindt dat het tijd is dat ik uit bed kom. Het is ook alweer 9 uur. Maar ik heb geen zin om de dag te beginnen. Hij staat erop dat ik opsta. Met tegenzin stap ik uit bed. Liever was ik de hele dag blijven liggen. Ik trek een badjas aan en loop de trap af. Mijn ouders hebben vannacht en vanmorgen voor Joep gezorgd, zodat ik goed kon uitrusten.

De ontbijttafel staat gedekt. Mijn ouders zijn aan het kletsen. Zodra er weer een negatieve gedachte door mijn hoofd spookt, word ik door hen afgeleid. Het valt me op dat mijn moeder heel lief praat tegen Joep. Dat moet ik toch ook kunnen? Maar iedere keer dat ik naar Joep kijk, komen er angstige gedachten op. Waarom houd ik niet van hem?

Ik ben gevlucht voor de angsten die ik als moeder heb. Maar ze zijn nog niet helemaal weg. Toch voel ik me hier veilig, ik mag ziek zijn hier in huis. Er wordt voor me gezorgd. Ik ben weer een beetje kind in plaats van moeder.

Woensdag

Als Joep veel aandacht van mij vraagt, schieten er weer allerlei gedachten door mijn hoofd. Dan ben ik bang dat ik de rest van mijn leven alleen met Joep bezig ben. Ik krijg het benauwd en word er somber van. Ook ben ik bang dat ik geen werk meer krijg, nu het gat op mijn cv groter wordt. Eigenlijk wil ik meteen werk vinden, omdat dat anders alleen nog maar moeilijker wordt. Maar ik heb helemaal geen energie om werk te zoeken. Laat staan om te werken. Kom ik ooit nog weer aan de bak? Ik ben jaloers op iedereen die werk heeft. Overal hoor en zie ik andere mensen die wél werk hebben. Ik word er moedeloos en verdrietig van dat ik geen werk meer heb. Mijn gedachten draaien volop en het voelt alsof ik alleen maar problemen heb.

Zaterdag

Tom is dit weekend naar ons toe gekomen. Ik voel dat hij bij me wil zijn en natuurlijk bij Joep. Ik voel me schuldig dat ik hier ben. Dat ik me zo rot voel waar Tom bij is. Ik wil dat alles weer normaal is. Dat ik me goed voel. Maar ik voel me niet goed en dat doet me veel verdriet.

Tom vraagt me of ik nog wel van hem houd. Ik weet het niet, wat ik wel weet is dat een brok ongeluk in de weg zit. Ik wil zo graag dat alles weer normaal is. Vooral voor Tom. Ik wil het hem niet aandoen depressief te zijn. Niet na alles wat er al is gebeurd de afgelopen maanden. Daardoor leg ik druk op mezelf dat ik me goed moet voelen. Ik móet me goed voelen. Ik mag geen negatieve gedachten hebben. Het kost me veel moeite om me goed voor te doen. Ik word er nog moeier van.

Tom

Ik kan niet meer aanzien hoe slecht het met je gaat. Ik weet niet meer hoe ik dit kan oplossen. Het is goed dat je bij je ouders bent, veilig en wel. Ik baal natuurlijk wel enorm dat jullie nu ver weg zijn.

Ik vraag me echt af of je nog wel van me houdt, want je straalt het niet uit. Je straalt eigenlijk niets meer uit. Terwijl je normaal gesproken juist zo’n sprankelende persoonlijkheid bent. Daar is niets meer van over.

Een depressie begrijpen is voor mij onmogelijk. Hoe kun je nu niet van Joep houden? Waarom ben je liever bij je ouders dan thuis bij mij? Wat is eigenlijk jouw thuis? Rare gedachten spelen door mijn hoofd, moeten we dan maar verhuizen zodat we dichter bij je ouders wonen?

Ergens geloof ik ook dat het goed komt met je, dat je weer wordt zoals je was. Onbewust leg ik ook druk op jou, ik wil door met ons leven en kan niet goed aanzien dat je zo passief bent.

Bij je ouders ben je op je plek en zo krijgt Joep ook alle liefde die hij verdient.

Zondag

Ik heb vandaag afgesproken met een vriendin, omdat ik daar normaal gesproken energie van krijg. Veel zin heb ik niet, maar ik ga toch. Op de fiets. Beweging schijnt namelijk ook goed voor me te zijn. Mijn ouders passen even op Joep. Even me-time.

We drinken koffie en we eten koekjes. We kletsen over het werk en net gekochte huis van mijn vriendin. Ik vind het gezellig en ik denk dat het werkt: Ik krijg er energie van. We kletsen ook over mij. Ik vind het niet leuk om over mezelf te praten, want dat is allemaal zo negatief. Ze vertelt me dat ze iemand kent die tweeënhalf jaar nodig heeft gehad om weer de oude te worden na een postnatale depressie. Tweeënhalf jaar, dat is verdraaid lang. Maar het brengt me ook tot een inzicht. Ik moet de tijd nemen om beter te worden.

Woensdag

Wéér een dag zoals de andere dagen. Ik wil slapen, het liefst de hele dag door. Want dan hoef ik verder niks. Ik heb ook geen zin in eten als ik opsta, want ik voel me misselijk. Ik heb helemaal nergens zin in en ik kijk overal als een berg tegenop. Het kost mij te veel moeite om mijzelf te verzorgen en dat laat ik dan ook na.

Wel merk ik ineens dat het vanaf een uur of 3 lijkt alsof de lucht een beetje opklaart. Als dat gebeurt begrijp ik niet waar ik vanmorgen zo tegenop keek. Het is nu al een paar dagen zo dat de mist optrekt in het loop van de middag.

Vrijdag

M’n ouders schoppen me de deur uit, omdat dat volgens hen goed voor me is. Dus ik ben op weg naar mijn vriendin Sanne. Zij heeft ook net een kindje gekregen dus we zitten in hetzelfde schuitje. We drinken thee en praten over onze kindjes. Ik ben jaloers op haar dat het bij haar allemaal wel goed gaat. Toch hebben we het wel een beetje gezellig. Ik vind het nog steeds niet leuk om over mezelf te praten, want dan voel ik me nog rotter. Dus praten we vooral over haar. We zetten onze kindjes naast elkaar op de bank. Ze kijken naar elkaar en ze raken elkaar aan. Je kunt zien dat haar kindje net wat ouder is dan Joep. Het is fijn dat we dit samen kunnen delen. Ik knap er best wel van op om hen te zien.

Dinsdag

Mijn moeder stelt voor om de stad in te gaan voor wat boodschappen. Ik vind het goed. We zetten Joep in de auto, laden de kinderwagen in de kofferbak en rijden weg. Na tien minuten rijden parkeren we de auto, zetten de kinderwagen in elkaar en lopen het centrum in. Ik loop achter mijn moeder aan. Wat een gedoe is het allemaal. We moeten zoveel spullen meeslepen om Joep mee te nemen.

Ik vind het moeilijk beslissingen te maken, dus het komt goed uit dat ik mijn moeder kan volgen. We halen de nodige boodschappen bij de supermarkt en de bakker. We lopen nog een rondje door de stad en besluiten daarna om weer naar huis te gaan.

Er zijn een paar vriendinnen die contact met me zoeken. Ik vind het leuk dat ze belangstelling tonen, maar ik kan niet goed uitleggen hoe ik me voel. Ik schaam me er ook voor, want dit is toch niet normaal? Straks denken ze dat het mijn eigen schuld is of vinden ze me een aansteller. Misschien vinden ze me niet meer aardig als ik niet meer gezellig ben. Sommige vrienden stellen voor om langs te komen, maar daar kijk ik meteen tegenop. Ik zeg dus tegen iedereen dat ik er nog niet aan toe ben. Of ze er begrip voor hebben weet ik niet, maar voor het eerst in mijn leven kan dat me niets schelen.

Donderdag, vier maanden na de bevalling

Mijn ouders doen gelukkig nog steeds de nacht- en ochtendvoeding, want het lukt me nog steeds niet om mijn bed uit te komen. Tussen 9 en 10 uur sta ik toch op. Ik trek een badjas aan en loop naar beneden. Ik voel me misselijk, dus het ontbijt sla ik ook vandaag weer over. Joep ligt te spelen in de box. Ik verzorg hem omdat dat zo hoort. Als hij ligt te slapen, kijk ik wat tv-programma’s op uitzending gemist. Ik lees wat en ik ben ook begonnen met een puzzel. Dan is het vaak alweer tijd om Joep te voeden en te verschonen. Daar gaan we weer. Hij lacht steeds vaker naar me, maar ik voel er weinig bij.

Mijn ouders proberen me te stimuleren om naar buiten te gaan, in plaats van op de bank te blijven hangen. Ik volg hun adviezen op. Met tegenzin, maar uiteindelijk zal ik me er beter door voelen. Ik heb ook een taakje gekregen, de vaatwasser uitruimen. Zo nu en dan passen mijn ouders op Joep, zodat ik even in mijn dagboek kan schrijven. Daar heb ik ook niet altijd zin in, maar het lucht wel op.

Vrijdag

Mijn vader zegt dat ik moet gaan hardlopen. Ik trek met tegenzin mijn sportkleding aan en loop naar buiten. Ik besluit een klein rondje te lopen, dan zeurt mijn vader tenminste niet meer zo. Het zonnetje schijnt, dus het zal me wel goed doen om te lopen.

Als ik terugkom van het lopen ga ik douchen. Dat was ook alweer twee dagen geleden. Ik heb daar de laatste dagen geen energie voor, maar nu voelt het wel lekker. Dat hardloopmomentje is toch wel goed voor me, denk ik.

Als ik me heb aangekleed is het tijd voor Joeps fruithapje. Ik zet hem in de stoel en ik geef hem zijn geprakte peer en banaan, die hij heel lekker vindt. Daarna verschoon ik hem en leg hem terug in bed.

Maandag

Tijd voor leuk nieuws! Muziek doet me goed, ik vind het fijn om daarnaar te luisteren. Dat heb ik eigenlijk mijn hele leven al gehad. Nu werkt dat dus nog steeds. Ook een koffiemomentje vind ik lekker. Ik gun mezelf een genietmoment met een zelfgemaakte cappuccino. Ik ben ook weer een beetje aan het tekenen. Zelfs breien leidt me af. Nooit eerder had ik geduld om te breien. Afleiding heb ik nodig om mijn gedachten te verzetten, net als tijdens activiteitenbegeleiding in het ziekenhuis. Ik boots mijn opname van mijn kraambedpsychose na en dat lijkt wel goed te werken.

Donderdag

Toen ik met Tom besloot om naar mijn ouders te gaan, heb ik mijn afspraak bij mijn psycholoog afgezegd, zonder een vervolgafspraak te maken. Ik weet namelijk niet wanneer ik weer terug naar huis ga en ik heb tot dusver niks meer van de psycholoog gehoord. Met de secretaresse van mijn psychiater heb ik een telefonisch consult ingepland.

Vandaag hebben we die telefonische afspraak. Als ze me belt en vraagt hoe het gaat vertel ik meteen dat het nog niet zo goed met me gaat. Nadat ze mij heeft aangehoord, stelt ze voor om de dosis antidepressivum op te hogen. Ze vraagt me of ik naar 75 of 100 milligram wil. Ik zit nu op 50 en ik stel voor om naar 100 te gaan.

Als ik dit met Tom bespreek, zegt hij dat het misschien ook wel wijs is om een psycholoog bij mijn ouders in de buurt te zoeken, zodat ik ook therapie kan blijven volgen. Ik zie de noodzaak niet zo. Een telefonisch consult met de psychiater over mijn medicijnen is toch wel voldoende?

Tom

Ik ben zo kwaad en gefrustreerd, omdat je steeds meer naar je ouders trekt en minder naar mij. Naar mijn advies luister je niet. Ik wil dat je naar een psycholoog gaat, zodat je verder kunt met de verwerking van het krijgen van een kindje, je psychose en je herstel. Maar alles wat ik zeg komt niet bij je aan. Het lijkt alsof je me niet meer serieus neemt, want je ouders zijn er nu.

Over de hulpverlening ben ik ook nog steeds niet tevreden. Telefonisch wordt met jou besproken om de medicatie op te hogen, maar is dat alles? Waar is de betrokkenheid?

Zaterdag

We zitten met vrienden in een huisje in een bungalowpark. ’s Ochtends mijn bed uitkomen vind ik nog steeds moeilijk, dus het valt niet mee.

Vanmorgen zijn Tom, Joep en onze vrienden gaan zwemmen terwijl ik nog in bed lag. Nu zijn ze uitgebreid aan het ontbijten.

Ik schuif aan, maar ik heb geen trek. Dat ben ik wel gewend, want dat is al zo sinds ik het antidepressivum slik. Het zal vast de bijwerking van het medicijn zijn.

We besluiten samen een stadje verderop te gaan bekijken. We geven Joep de fles voordat we vertrekken. Tom pakt de spullen bij elkaar. We rijden met zijn vijven in de auto naar het stadje. Daar aangekomen parkeren we de auto en lopen we het centrum door. Het is een prachtig stadje en bovendien is er markt. Ik probeer ervan te genieten. Het lukt een beetje. We besluiten wat te gaan drinken samen. We hebben het best gezellig met zijn vijven.

Maandag

We zijn weer thuis van ons weekendje weg. Tom moet even de deur uit. Ik voel me gelijk alleen. Ik kijk naar Joep in de hoop dat hij me troost. Maar in plaats daarvan moet ik huilen als ik besef dat ik hier niet wil zijn. Ik word paniekerig van de gedachte dat ik Joeps moeder ben. De verantwoordelijkheid voor hem kan ik niet aan. Hoe kan ik de rest van mijn leven voor hem zorgen, als ik niet eens alleen kan zijn?

Als Tom terug is bespreken we dat het misschien verstandig is dat hij me weer terugbrengt naar mijn ouders.

Donderdag

Het lijkt wel alsof ik vandaag ben opgestaan zonder tegenzin. Zouden de antidepressiva dan nu eindelijk hun werk beginnen te doen? Ik pieker minder en kijk minder op tegen het leven. Ik besluit te gaan puzzelen. Mijn oma komt bij me op visite om samen te puzzelen. Ik vind het erg lief dat ze bij me komt. Ze vindt het ook erg leuk om Joep te zien. Waarom voel ik dat zelf toch niet?

Maandag, twintig weken na de bevalling

Tom is dit weekend weer bij me geweest. Ik keek ernaar uit. Als hij bij me is, voel ik dat hij niet helemaal blij is. Dat trek ik me aan. Ik wil heel graag dat ik me weer goed voel, ook voor Tom. Maar ik ben niet goed. Ik kijk ertegen op om weer met zijn drietjes te zijn. Ik voel me niet veilig genoeg bij hem. Ik heb het gevoel dat ik niet ziek mag zijn, want anders ben ik geen leuke vriendin voor hem. Vandaag ging hij weer naar huis. Ik vond het vreselijk dat hij wegging. Ik wou graag bij hem blijven, desnoods met hem mee gaan. Maar dat kon niet. Ik was er kapot van.

Donderdag

Ik ben nu drie dagen achter elkaar wakker geworden met een neutraal gevoel. Ik ben zelfs even blij geweest dat ik niet hoef te werken, maar vrij ben. Ik heb gekookt voor mijn ouders. Ik heb voor het eerst sinds een lange tijd geen tegenzin in de dag. Het doet me goed dat ik weer wat positiever kan denken over dingen.

Dinsdag

Na Tom beginnen nu ook mijn ouders erop aan te dringen dat ik weer gesprekstherapie ga volgen. We hebben de huisarts van mijn ouders geraadpleegd en die verwijst me door naar de plaatselijke GGZ. Al gauw volgt de intake, waar ik mijn verhaal doe. Van Joeps geboorte, naar een psychose, opname, weer naar huis en nu depressief. Ik heb hulp nodig en dat zien zij ook. Zij gaan me hulp bieden. Vanaf nu kom ik iedere week op gesprek bij een nieuwe psycholoog.

Donderdag

Vandaag heb ik mijn eerste gesprekstherapie. Ik geef aan dat ik maar zelden kan genieten van Joep en dat ik me soms afvraag of ik niet beter af ben zonder hem. De psycholoog kijkt er niet van op. Ze begint te vertellen. ‘Ouder worden is de grootste verandering in je leven. Je moet daar aan wennen. Er zijn heel veel vrouwen die niet vanaf het begin van hun kindje houden. Als hun baby geboren wordt, kunnen ze zich moeilijk voorstellen dat ze dat zo graag wilden. De baby bepaalt hoe de dag eruit ziet, wanneer hij wil eten en slapen, wanneer jij er voor hem moet zijn. Moeders durven niet te zeggen dat ze niet meteen van hun kind houden. Zonder een depressie erbij is het al zwaar om een baby te verzorgen. Zodra een kindje meer gaat kunnen, krijg je er meer voor terug en dan ga je normaal gesproken ook meer van je kindje houden.’

‘Ik voel me zo vreselijk schuldig richting Tom. Ik vind het vervelend voor hem dat ik geen leuke vriendin ben en dat ik ons kind bij hem weghoud.’

De psycholoog zegt dat ik niets aan deze ziekte kan doen, dit overkomt mij. Ik hoef me niet schuldig te voelen, zegt ze. Ik ben nu hard aan het werk om beter te worden.

Vrijdag

Mijn vader heeft me verteld dat een oud-klasgenoot van mij een jaar geleden bevallen is en ook bij de psychiater loopt vanwege een depressie. Heel toevallig heeft ze mij onlangs toegevoegd op Facebook. Ik besluit haar een berichtje te sturen. Wat blijkt: onze vaders hebben met elkaar gesproken en ook zij had van haar vader over mij gehoord. Ze had me toegevoegd omdat ze dacht, net als ik, dat we misschien wat aan elkaar hadden.

We beginnen berichtjes heen en weer te sturen. Het is fijn om een lotgenoot te hebben. Zij maakt hetzelfde mee dus begrijpt precies waar ik het over heb. Je hoeft het niet uit te leggen, je hebt aan een paar woorden al genoeg om je eigen situatie te herkennen. Het zorgt ervoor dat je beseft dat je niet te enige bent. Je hoeft je even niet te schamen voor de klachten die je hebt.

Dinsdag, vijf maanden na de bevalling

Vandaag gaan Tom en ik samen naar mijn nieuwe psychiater bij mijn ouders. Zolang ik bij mijn ouders verblijf, is zij mijn hoofdbehandelaar.

We komen de kamer binnen, waar drie stoelen, een tafeltje met een doos tissues en een bureau met een computer staan. We hangen onze jas op en gaan zitten.

‘Hoe gaat het met je?’ vraagt de psychiater.

‘Ik ben wat positiever. Ik kijk minder op tegen de dag, al heb ik nog wel eens een piekergedachte hoe ik het ga redden met een kindje.’

‘Hoe gaat het met de verzorging van Joep?’ vraagt de psychiater.

‘Mijn ouders doen de nachtvoeding en de eerste voeding ’s ochtends, want ik vind het nog moeilijk om mijn bed uit te komen.’

‘Je komt beter over dan de vorige keer, vind ik. Hoe vind jij het gaan Tom?’

‘Ik zie dat Manon vooruitgaat, dus daar ben ik blij om’ antwoordt Tom.

‘Tussen ons gaat het wel wat moeizamer’, vul ik aan. ‘Ik had altijd het gevoel dat wij samen alles aan konden, maar nu zijn we wel een beetje wankel geworden.’

‘Manon was een zelfstandige vrouw en nu is ze erg afhankelijk van haar ouders. Nu ze bij haar ouders is, heb ik soms het idee dat het drie tegen één is.’

‘Hoe bedoel je dat?’ vraagt de psychiater aan Tom.

‘Het maakt niet uit wat ik vind, ze doen het op hun eigen manier.’

‘Eerst was Tom mijn vaste adviespartner, maar nu zijn dat weer mijn ouders’, zeg ik beschamend. ‘Bij hen voel ik me veilig. Bij Tom doe ik erg mijn best om een leuke vriendin te zijn. Dus ik doe mij soms beter voor dan ik ben, waardoor ik op mijn tenen loop. Zo raken we nog verder uit elkaar. Ik heb het idee dat hij het niet meer trekt.’

‘Ik ben gewoon boos en gefrustreerd. We zijn al vijf maanden bezig met strijden, terwijl we zouden moeten genieten.’

‘Heb je een manier om je boosheid kwijt te kunnen? Houd je ervan om te sporten bijvoorbeeld?’

‘Ja, ik voetbal en tennis, maar de laatste weken schiet dat erbij in’ antwoordt Tom.

‘Het lijkt me goed dat jullie beiden je eigen dingen blijven doen. Manon, wat doe jij graag?’

‘Ik houd ervan om af te spreken met vriendinnen, alleen daar heb ik de laatste tijd zo weinig zin in.’

‘Ja, dat is typisch bij een depressie. Het is belangrijk dat je zo nu en dan toch dingen doet waar je normaal gesproken blij van wordt. Dan kan het zijn dat je daar energie van krijgt en dat helpt bij het herstellen van de depressie. Dat noemen we activatie. Ik stel voor dat we de medicatie voorlopig zo laten en een vervolgafspraak inplannen. Heb je nog genoeg medicatie of moet ik nog wat voorschrijven?’

‘Ik heb nog voor negen dagen.’

‘Dan stuur ik ook alvast een recept naar de apotheek.’

Deze week hoeft Tom maar twee dagen te werken, dus we hebben besloten dat ik met hem mee terugrijd naar huis. Dat zal ons vast goed doen. Ik ga proberen om weer alleen te zijn. Ik ben best wel opgewekt en ik zie er niet heel erg tegenop.

Woensdag

Het is 7 uur en Tom is al naar zijn werk. Joep begint te huilen. Ik stap uit bed en til Joep uit zijn ledikant. Beneden leg ik hem in de box. Ik maak een fles klaar – de eerste fles voor vandaag, Joep heeft doorgeslapen! Wat ben ik trots op hem. Gulzig drinkt hij de fles leeg. Na de fles verschoon ik zijn poepluier en leg ik hem in de box. Hij speelt met zijn favoriete boekje en ik kijk toe. Ineens besef ik het: wat hebben Tom en ik een mooi kindje gekregen.

Eigenlijk wil ik nog wel even terug naar bed, dus ik wacht totdat Joep moe wordt. Zodra ik zie dat hij in zijn oogjes wrijft, stop ik hem terug in bed. Ik ga snel ook op bed liggen.

Het is 10 uur als Joep weer begint te huilen. Ik stap uit bed, trek mijn badjas aan en loop naar Joep zijn slaapkamer. Ik neem hem weer mee naar beneden. Joep lacht naar me. Ik zet hem in zijn wipstoel en ga ervoor zitten. Ik trek een aantal gekke bekken en Joep komt niet meer bij.

Donderdag

Het lijkt wel alsof mijn gevoelens weer voorzichtig terugkomen. Ik voel weer wat liefde voor Tom en Joep. Ik besef het als ik naar hen kijk en dat voelt als een enorme opluchting. Ik wil me nooit meer rot voelen. Voor het eerst zie ik er niet tegenop om te gaan douchen en me aan te kleden. Ik doe mijn haar en make-up. Ik ben tevreden met het resultaat.

Tom en ik maken een wandeling met Joep erbij. Het lijkt alsof de depressie even niet meer tussen ons in staat. We hebben het gewoon gezellig samen. In het centrum besluiten we nog een drankje te drinken. Joep zit bij me op schoot. Ben ik nou aan het genieten?

Zaterdag

We zijn uitgenodigd bij oma Vis. Om 3 uur pakken we de spullen in, laden de auto in, trekken we de jassen aan en stappen we in de auto. We staan voor het stoplicht als Tom aan me vraagt of ik wel zin heb om te gaan. Opeens besef ik het. Ik heb geen tegenzin! Ik ga sociaal doen. Hoe lang is dat geleden?

Drie kwartier later komen we aan bij onze familie. We parkeren de auto. Oma Vis staat al bij de deur. We krijgen allebei een knuffel van Toms moeder. Ik ben blij om er te zijn. Toms zus, haar vriend en zoontje komen ook straks. Het duurt niet lang of Toms moeder vraagt aan me hoe het met me gaat. Ik antwoord dat het stukken beter gaat. Daar is niets van gelogen. Vanaf nu kan ik doen wat iedereen me adviseert te doen. Ik kan genieten. Van Tom en Joep. Ons gezinnetje.

Tom

Het gaat iets beter met je, wat een ontzettende opluchting is, maar het kan mij niet snel genoeg gaan. Ik wil zo graag dat je weer beter wordt. Je bent een nieuwe Manon aan het worden.

Met jou gaat het beter, maar ik hoop ook dat het tussen ons nog beter gaat worden. Deze hele periode heeft niet alleen jou veranderd, maar ook mij. Ik ben kwaad, verbitterd en heb weinig energie. Rationeel verwijt ik jou niks, maar onbewust denk ik dat ik toch wel boos op je ben. Ik krijg weinig waardering voor wat ik allemaal voor jou heb gedaan en tegelijkertijd voel ik me schuldig voor mijn gedrag richting jou, terwijl je ziek was. Wij zijn er nog lang niet.

Dinsdag

Inmiddels ben ik weer terug bij mijn ouders. Ik heb een afspraak met de psycholoog bij de GGZ. Ik meld me bij de receptie en ga in de wachtruimte zitten. Ik ben niet de enige, er wacht nog een aantal andere mensen. Ik blader door een tijdschrift als mijn psycholoog me komt halen. In haar kamer vraagt ze me hoe het met me gaat. Ik zeg dat het wat beter gaat. Eerder piekerde ik de hele dag, nu nog maar met vlagen. Zo nu en dan schrik ik van de verantwoordelijkheid die je hebt als moeder. Daarvan kan ik in paniek raken. De psycholoog adviseert mij om het dan met Tom te delen, want hij kan me geruststellen.

Ik koppel Tom en ons huis aan mijn depressie. Ik ben bang om terug te vallen als ik weer thuis ben, daarom zie ik er soms tegenop om lang alleen te zijn thuis. Volgens de psycholoog kan ik dat alleen maar oplossen door te oefenen en succeservaringen te krijgen. Het huis en Tom staan los van de depressie. Ik zal weer het vertrouwen op moeten bouwen dat ik niet opnieuw ziek word als ik daar ben.

Ik zie mijn vertrek naar mijn ouders als vlucht. Dat vind de psycholoog onterecht. Ze zegt dat ik trots mag zijn dat ik naar mijn ouders ben gegaan, want veiligheid staat voorop. Het is volstrekt normaal dat ik naar mijn ouders verlangde in mijn situatie. Ik moet dat niet als falen zien, maar als oplossing. Het heeft bijgedragen aan mijn herstel. Ik ben ervan opgeknapt.

Donderdag

Vanaf nu brengt mijn vader me iedere donderdag naar huis. Op maandag is Tom vrij en brengt hij me weer naar mijn ouders. Zo bootsen we het weekendverlof na, dat ik tijdens mijn ziekenhuisopname had.

Ik ben best bang om terug te vallen in mijn depressie, dus ik heb er baat bij om te oefenen met thuis zijn. Ik heb wat succeservaringen nodig om weer zelfvertrouwen te krijgen. Ook het autorijden oefen ik, zodat ik binnenkort zelf met de auto heen en weer kan pendelen. Het is ruim twee uur rijden enkele reis, dus we maken aardig wat uurtjes op de weg. Mijn medicijnen hebben nog altijd de gele sticker, wat betekent dat de pillen mijn reactievermogen kunnen vertragen. Ik word echter alleen de eerste twaalf uur slaperig van het medicijn, dus de overige twaalf uur kan ik wel autorijden. Als ik vermoeid raak van het autorijden, neemt mijn vader of Tom het stuur over. Ik merk dat ik me steeds langer achter elkaar kan concentreren. Oefening baart kunst.

Vrijdag

Tom is al naar zijn werk als ik met Joep naar beneden loop. Sinds een tijdje slaapt Joep door. Dat voelt voor mij als geruststelling. Hij wordt nu tussen 7 en 8 wakker, vandaag om half 8. Het is nog donker buiten, maar ik word er niet somber van. Ik besluit de tv aan te zetten om geen stilte om me heen te hebben. Ik geef Joep de fles en leg hem vervolgens in zijn box. Ik kijk niet op tegen deze dag. Vanavond om 6 uur is Tom thuis. Tot die tijd vermaak ik me prima samen met Joep. Hij kan al een beetje zitten, wat mij gelijk iets meer vrijheid lijkt te geven. Hij kan zichzelf ook beter vermaken. Het begint echt een leuk mannetje te worden met zijn eigen persoonlijkheid. Als je maar een beetje gek doet, ligt hij helemaal in een deuk. Hoe gekker, hoe beter.

Dinsdag

Terug bij mijn ouders. Ik fiets naar mijn wekelijkse praatuurtje met de psycholoog. Ik ben precies op tijd, dus ik hoef niet lang te wachten in de wachtruimte. Ik word opgehaald door de therapeut en ik loop naast haar naar haar kamer. Ze vraagt me hoe het met me gaat. Ik vertel dat ik ’s ochtends nog best wel moeite heb om op gang te komen, dat ik met moeite mijn bed uit kom en vooral dan piekergedachten heb. Zolang ik in bed blijf liggen hoef ik de dag niet te beginnen. Ze vraagt me wat voor gedachten ik dan heb. Ik vertel dat ik het benauwd krijg van de gedachte dat ik een kindje heb, dat straks alleen maar groter wordt. Straks moet ik hem naar school brengen en weer ophalen, moet hij naar voetbal of naar gitaarles. Ik ben mijn vrijheid totaal kwijt. Ze vertelt me wederom dat het normaal is bij een depressie dat je daar ’s ochtends meer last van hebt. Het is gebruikelijk dat de negatieve gedachten dan het sterkst zijn en dat je dan het minst goed kunt relativeren. Ze vraagt me hoe ik mijn gedachten kan verzetten. Dat doe ik door Joep te visualiseren, dan zie ik in hoe lief en leuk hij eigenlijk is. De therapeut vindt dat dat een heel goede manier is om met je gedachten terug te gaan naar het nu. Ze legt me uit dat ik de positieve gedachten ook sterker kan maken door te denken dat een heleboel mensen op deze wereld een kind krijgen. Het lukt hen ook om een kind te laten opgroeien, dus dat lukt mij ook. ‘Je kunt ook tegen jezelf zeggen dat Tom je erbij helpt of dat je slim genoeg bent om een kind te hebben. Dat zijn allemaal trucjes om je gedachten positiever te maken.’

De therapeut vindt het een goed idee om ’s ochtends toch mijn bed uit te komen. Als ik dat doe, zal ik daar waarschijnlijk een goed gevoel aan overhouden. Als het zorgen voor Joep nog te veel gevraagd is, kan één van mijn ouders of Tom dat nog overnemen. Maar als ik oefen om het bed uit te komen, kan ik het thuis straks ook. Daar werken we naar toe.

De therapeut vertelt dat het naarmate je kind ouder wordt, steeds gemakkelijker wordt om voor hem te zorgen. Het eerste jaar is een kindje het afhankelijkst van je. Sommige vrouwen vinden het daarom heerlijk om te gaan werken. Dan zijn ze even vrij.

Ik vertel van mijn plannen om vrijwilligerswerk te gaan doen en vraag wat zij daarvan vindt. Het kan geen kwaad, meent ze, tenzij ik dat fulltime wil gaan doen. Fijn om te horen, want ik heb zin om mijn handen uit de mouwen te steken buitenshuis. Dat lijkt me een welkome afleiding.

Zaterdag

Vanavond vieren we de verjaardag van Emiel. We hebben afgesproken in een all you can eat sushi-grillrestaurant. Ik heb sinds een lange tijd moeite gedaan om me leuk aan te kleden. Voordat we naar het restaurant rijden, brengen we Joep bij oma Vis. Die vindt het altijd leuk om op te passen. Nadat we Joep hebben afgezet, rijden we verder naar het restaurant, waar we welkom worden geheten door een echte Japanner. We worden naar onze tafel geleid. Er is plaats voor zeven vrienden. Emiel komt binnen met zijn andere vrienden en we begroeten elkaar enthousiast. Hij legt uit dat we vijf rondes van vier gerechtjes kunnen bestellen. Een waar vreetfeest hebben we dus voor de boeg. Gezellig.

Vrijdag

Vanavond heb ik afgesproken met mijn nieuwste vriendinnen die ik heb leren kennen via de verloskundige. Ik parkeer mijn fiets naast een boom en stap de kroeg binnen. Ik ben de eerste, dus zoek ik een plekje uit waar ik mijn tas neerzet en wacht op de rest. Eén voor één stappen de onlangs bevallen vrouwen binnen en schuiven aan bij mij aan tafel. Het gaat goed met ze. Eindelijk kan ik vertellen dat het ook goed gaat met mij.

Dan beginnen de bevallingsverhalen. Cindy heeft twee liter bloed verloren en mocht de eerste twee dagen niet van bed, totdat ze een bloedtransfusie kreeg. Ze baalde onwijs dat ze haar kindje niet in bad kon doen. Ze lag tegelijk te bevallen met Priscilla. Bij haar ging de bevalling enorm snel. Binnen anderhalf uur had ze volledige ontsluiting en mocht ze persen. Bij Maaike vorderde de ontsluiting juist niet snel genoeg. Ze had al urenlang weeën toen ze werd klaargemaakt voor een spoed operatie. Het viel haar onwijs tegen dat ze met een keizersnede beviel van haar zoontje. Dat was niet de bevalling die ze voor ogen had. Ze heeft er wekenlang van gebaald en ze begrijpt heel goed hoe ik me de afgelopen tijd heb gevoeld. Nog steeds heeft ze het soms moeilijk met de bevalling.

De ober komt langs en we bestellen allemaal nog een rondje drinken. Ik besluit een wijntje te nemen. Eigenlijk mag dat niet met de medicijnen die ik gebruik. Cindy zegt dat een vriendin van haar ook regelmatig een wijntje drinkt, ondanks de antidepressiva. Ik ben om, want wat heb ik zin in een wijntje. Het gespreksonderwerp blijft onze baby’s. We kletsen honderduit. Het is heerlijk om een avondje uit te zijn.

Zaterdag

Om 7 uur begint Joep te huilen. Ik sta op en haal hem uit bed. Beneden maak ik een fles voor hem klaar. Nadat Joep die leeggedronken heeft, leg ik hem in de box. Ik zet thee voor mezelf en ga op de bank zitten, met de tv aan. Een uurtje later komt Tom beneden.

‘Hoe was het gisteren?’ vraagt Tom.

‘Heel gezellig. We hebben leuk gekletst en ik heb een wijntje gedronken.’

‘Da’s een grapje zeker’, zegt Tom.

‘Nee hoor, wat dan?’

‘Jij neemt stiekem een wijntje? Straks word je weer psychotisch!’

‘Dat zal heus niet gebeuren na één wijntje.’

‘Dat weet je niet! Ik vind het niet goed, ik wil niet meer dat je dat doet! Vraag het ten minste na bij je psychiater.’

‘Dat zal ik doen.’

Eigenlijk is het alleen maar lief van Tom dat hij zo bezorgd om me is.

Tom

Ik snap soms helemaal niets van jouw gedachtegang. Jij kunt je zo impulsief en onverantwoordelijk gedragen. Ik weet dat ik een kort lontje heb, maar ik wil dit alles nooit meer meemaken en ben bang dat jouw medicijnen niet werken als je alcohol drinkt. Ik wil dat alles weer normaal wordt. Ik reageer dan ook fel en overdreven. Ik besef wel degelijk dat dat niet werkt, maar ik kan het niet controleren. Ik merk dat ik druk op je leg en dat is niet eerlijk, maar ik ben ook onderdeel van dit geheel. Alles draait nu om jou en Joep. Ik wil proberen wat te ontspannen, zodat jij ook minder druk voelt.

Ik voel de drang opkomen om het huis schoon te maken en ik heb er ook energie voor, dus ik geef me over aan de nesteldrang en stofzuig en dweil zowel beneden als boven. Daarna maak ik de badkamer en wc schoon. Wat hebben we nu weer een heerlijk schoon huis.

Het is mooi weer en we besluiten met zijn drietjes een wandeling langs de rivier te maken. We kletsen aan één stuk door. Als we de stad weer in lopen, gaan we nog even naar de supermarkt. Vanavond krijgen we visite van vrienden, dus we halen allerlei lekkere dingen in huis.

Thuisgekomen zorgt Tom voor Joep en ik bak ondertussen een hartige taart. Ik drink een alcoholvrij wijntje tijdens het koken. Tom drinkt zijn colaatje. Ik zie dat het 4 uur is. Het zal niet lang meer duren tot onze vrienden op de stoep staan We gaan een gezellige avond tegemoet.

Zondag

Op advies van mijn psycholoog lassen we een avondje uit in voor ons samen. We brengen Joep weer naar oma Vis. Het bevalt ons heel goed om even met zijn tweetjes te zijn. Zo hebben we quality time voor ons samen. We hebben het over de reizen die we nog willen maken in de toekomst. We gaan dit jaar twee weekendjes weg met zijn tweetjes plannen, te beginnen met volgend weekend. We gaan bij een vriendin in Londen logeren.

Tom vindt onze relatie nog niet zoals hij was. We zijn een stuk minder klef. Als het aan hem ligt, mag ik best wat liever voor hem zijn. Ik dacht dat het goed met ons ging, maar het kan blijkbaar beter. Daar gaan we komend weekend aan werken.

Manon achteraf

Tom en ik zijn weer samen leuke dingen gaan doen. Dat hebben we ook wel nodig. We zijn niet alleen ouders, maar ook partners. Ik ben natuurlijk veel weg geweest de afgelopen weken, waardoor we nog minder tijd hadden voor elkaar. We hebben wel wat in te halen. Dan is het toch ook logisch dat alles nog niet 100% soepeltjes loopt? Maar we zijn op de goede weg. We kijken weer vooruit, naar onze toekomst samen.

Dinsdag, zes maanden na de bevalling

Het begint al vertrouwd te voelen, het GGZ-gebouw waar ik met gesprekstherapie ben gestart. Het was dan wel op aandringen van mijn ouders en Tom, maar ik ben blij dat ik hier weer ben. Ik meld me bij de receptie en neem plaats. Ik ben net door een tijdschrift aan het bladeren als ik door haar word opgehaald. We mogen een half uur kletsen vandaag. Ik vertel dat ik voor het eerst weer een beetje de oude ben. Ik voel me namelijk vrolijk. De therapeut vraagt zich hardop af of ik niet weer manisch ben. Maar nee, ik kan keurig uitleggen waarom mijn gedrag verschilt van mijn manische periode. Ze vraagt me hoe Tom dat ervaren heeft. Die vindt ook dat het beter gaat. Ik leg uit dat we altijd erg klef waren en dat dat kleffe gedrag nu wat is afgenomen. Daar is Tom wel wat ontevreden over. De therapeut legt me uit dat ik mijn aandacht nu tussen Joep en Tom moet verdelen, dus dat het logisch is dat Tom minder aandacht krijgt. Daar moeten kersverse ouders altijd even aan wennen. Daarnaast is het te verwachten dat Tom klachten heeft over onze relatie, omdat daar sinds kort nu het beter met mij gaat ruimte voor is. Dus eigenlijk is het iets positiefs dat Tom zijn mening met me deelt. Het is heel goed idee dat we volgend weekend samen weggaan. Ze vindt ook dat Tom en ik binnenkort maar weer eens samen moeten komen op gesprek, of dat Tom zelf hulp moet zoeken bij een eerstelijns therapeut. Dat vind ik een goed idee. Ze vraagt me hoe het verder gaat. Ik vertel dat ik ’s ochtends altijd moe ben als ik opsta. Dat komt mogelijk door de medicijnen denkt de therapeut. Het lijkt haar goed om dit te bespreken met de psychiater, want misschien mag ik al medicijnen afbouwen of kan ik de medicijnen op een eerder tijdstip nemen. Het gesprek doet me goed. Het maakt me ervan bewust dat het goed met me gaat. Dat is belangrijk om bij stil te staan.

Zaterdag

We zijn net geland op Londen Standsted. We lopen langs de douane en gaan op zoek naar de bus die ons naar Liverpool Street zal brengen. Na wat navraag vinden we de bushalte. We stappen in en wachten totdat de bus vertrekt richting de stad. Het is een tijd geleden dat Tom en ik echt samen weggeweest zijn. Ik vind het zelfs een beetje spannend!

Mijn vriendin Mianda en haar vriend Jim staan op ons te wachten bij de McDonald’s in Liverpool Street. Wat is het fijn om Mianda weer te zien na zo’n lange tijd. Jim vraagt ons wat we willen doen. Ik zeg dat ik graag een Engelse pub van binnen wil zien. Hij weet wel een leuke. We gaan op weg naar de pub, maar komen ook nog langs wat toeristische attracties. We zien de London Eye en de Big Ben. Op de markt kopen we een stokbroodje met varkensvlees. In de pub bestellen we wat te drinken en kletsen we over van alles en nog wat. We hebben het heel gezellig met zijn vieren.

Twee uur later besluiten we naar hun huis te gaan. Bij het eerste metrostation dat we tegenkomen lopen we de trap af naar beneden. De underground brengt ons naar de wijk waar Mianda en Jim wonen. Het is nog twintig minuten lopen en als we bij hun flat aankomen, merk ik pas hoe moe ik eigenlijk ben. Ik ben werkelijk gesloopt. Mianda begint voor ons te koken en wij rusten uit op de bank.

Zondag

We hebben heerlijk uitgeslapen op het luchtbed met elektrische pomp. Ik vind het best lekker dat we geen rekening hoeven te houden met Joep zo ’s ochtends vroeg. Het is best een belasting is om ’s ochtends altijd voor je kindje op te moeten staan. Daar heb ik te gemakkelijk over gedacht tijdens de zwangerschap. Nu het zover is, valt het eigenlijk wat tegen.

Mianda staat al in de keuken. We moeten goed eten, zodat we energie hebben voor het dagprogramma van vandaag, vindt ze. Er staat een omelet met vlees en groenten in de oven. Mianda is een ware keukenprinses. We smullen van ons ontbijt en maken ons klaar voor de wandeltocht naar de metro.

Bij het metrostation vlakbij Buckingham Palace stappen we uit. Het is een lekker winters weertje. De zon komt zo nu en dan tevoorschijn. Als we wat foto’s hebben gemaakt lopen we via het park naar Oxford Street. We besluiten wat kleertjes voor Joep te shoppen. Daarna gaan we op zoek naar een pub waar we de voetbalwedstrijd Chelsea - Arsenal kunnen kijken. Bij het straattheater blijven we nog even staan kijken.

Na de voetbalwedstrijd lopen we nog even over de Piccadilly Circus. Vervolgens is het hoog tijd om weer naar huis te gaan.

Maandag

Vandaag gaan we een stadswandeling maken naar de Towerbridge en de Tower of Londen. We hebben afgesproken Jim na zijn werk op Canary Wharf te ontmoeten om uit eten te gaan. Sushi wat mij betreft. We zijn al langs veel hippe sushitentjes gekomen. Als het even kan willen we daarna nog naar de grote bioscoop O2. Genoeg te doen dus.

Tom en ik lijken weer een beetje als ‘vanouds’. Tom mist Joep wel meer dan ik. Ik zou best nog wel wat langer zonder Joep kunnen.

Dinsdag

Terug in Nederland rijden wij van het vliegveld naar huis. Mijn ouders zullen Joep bij ons thuis brengen. Ik zal deze week voor het eerst samen met Joep thuis zijn. Na vandaag zijn het natuurlijk nog maar drie dagen. Ik kijk er niet meer tegenop lange dagen alleen te zijn. Ik ben natuurlijk ook niet alleen, want ik ben met Joep! We gaan er wat leuks van maken.

Donderdag

Een van mijn angsten is dat ik niet meer aan het werk kom. De arbeidsmarkt is niet al te best en het gat op mijn cv werkt niet echt bevorderend. Ik weet niet zo goed of de tijd rijp is om te gaan werken, maar wie niet waagt, wie niet wint. Solliciteren kan natuurlijk altijd. Via een oude bekende heb ik vandaag een sollicitatiegesprek geregeld. Daar heb ik mij goed op voorbereid. Ik weet wat ik ga antwoorden op de standaardvragen en ik heb de vragen die ik hen ga stellen op papier. Ik heb mijn kleding bij elkaar gezocht, weet hoe ik mijn haar ga doen en ken de route naar het kantoor. Wat kan ik dan nog meer doen? Ik ben erg zenuwachtig. Ik probeer tegen mezelf te zeggen dat het ook niet erg is als ik niet word aangenomen, want dan ben ik gewoon lekker thuis bij Joep. Heel even zakken de zenuwen weer weg, maar het duurt niet lang. Ik zeg tegen mezelf dat ik tijdens het gesprek ga kijken of ik daar wil werken. Dat neemt heel even de druk weg. De spanning is pas echt weg zodra ik de hand van de recruiter heb geschud. Ik loop met haar mee naar een spreekkamer. Ik benoem de punten die ik heb voorbereid. Zo hier en daar improviseer ik. Er worden ook lastige vragen gesteld. Volgens mij hebben we wel een klik. Ik voel me op mijn gemak. Ik zit anderhalf uur in gesprek. Dat vind ik best wel lang, zou dat een goed teken zijn? Ik ben heel benieuwd of dit me wat gaat brengen. Ik kan het moeilijk inschatten. Er is niets meer aan te doen nu, het is afwachten. Ietwat vermoeid rijd ik in de auto naar huis.

Vrijdag

Het verlossende telefoontje komt: ze vonden dat ik leuke antwoorden gaf en ik ben aangenomen! Is het echt waar? Heb ik de andere kandidaten verslagen? Hoe heb ik dat nou weer voor elkaar gekregen? Ik kan het gewoon niet geloven.

Gaat het me eigenlijk wel lukken om 32 uur te gaan werken? Ik heb geen idee. De twijfel slaat toe. Maar ik ben best trots op mezelf. Over drie weken mag ik beginnen in mijn nieuwe baan.

Dinsdag

Ik ben samen met Joep naar mijn ouders gereden speciaal voor mijn therapie. Concentreren en autorijden gaat alweer heel goed. Dat is maar goed ook, met het nieuws van vorige week. Ik ga zowel met mijn psychiater als psycholoog overleggen over mijn nieuwe baan. Ik vraag me namelijk af of ze het daar wel mee eens zijn.

Ze vinden dat ik deze kans niet kan laten lopen. Het zou natuurlijk beter zijn als ik de uren rustig aan kon opbouwen, maar bij een nieuwe baan kan dat nu eenmaal niet. Ik ga dus gewoon 32 uur proberen te werken. De psycholoog geeft aan dat het goed is dat het een functie betreft die ik al eerder heb vervuld. Het is niet verstandig om in een totaal andere werkomgeving te starten.

De psychiater vindt het fijn om te zien dat ik zo ben opgeknapt. Ze stelt voor mijn antipsychotica af te bouwen. De antidepressiva zal ik nog een lange tijd moeten gebruiken. Aangezien ik vanaf morgen weer helemaal thuis ga wonen, gaan ze me overdragen aan mijn oude psycholoog en psychiater.

Donderdag

Ik merk dat ik het prettig vind dat het inmiddels ’s avonds langer licht blijft. Zou de herfst hebben bijgedragen aan mijn depressie? Ik sta al een week lang vroeg op. Ik ga niet meer terug naar bed zodra Joep gaat slapen. Zo probeer ik in het werkritme te komen. Ik neem ook mijn medicijnen wat eerder op de avond, 7 uur in plaats van 10 uur. Ik heb het idee dat ik daardoor gemakkelijker mijn bed uit kan komen ’s ochtends.

Dinsdag

Een nieuw dilemma: nemen we een gastouder of gaat Joep naar het kinderdagverblijf? Een gastouder is lekker huiselijk, niet al te druk en het is goedkoper dan het kinderdagverblijf. Maar er is geen controle op de gastouder. Zij kan Joep in principe de hele dag laten huilen zonder dat wij dat door hebben. En wat als ze ziek wordt? Dan is een kinderdagverblijf een uitkomst. Maar wat als Joep ziek wordt? Dan mag je jouw kind niet naar het kinderdagverblijf brengen. Misschien zijn er daar ook wel leidsters met wie we geen klik hebben. Je kunt je eigen gastouder uitzoeken, dus dan zorg je er wel voor dat het klikt. Ik heb inmiddels drie gastouders ontmoet en één daarvan wil ik wel beter leren kennen. Ze heeft zelf twee kindjes die al naar school gaan en ze wil graag twee oppaskindjes erbij. Dat spreekt Tom en mij wel aan. Ik heb het gevoel dat ik haar kan vertrouwen. Ik ben benieuwd wat Tom van haar vindt, dus we gaan er binnenkort samen heen.

Aangezien de hulpverlening bij mij thuis weer opnieuw op gang moet komen, heb ik vandaag mijn therapieuurtje telefonisch met de psycholoog bij mijn ouders. Het is kwart voor 1 als ik mijn beltoon hoor. Precies volgens afspraak. Mijn therapeut vraagt hoe het met me gaat. Ik vertel dat Joep mij zo nu en dan nog steeds benauwt. We bespreken dat ik er misschien niet al te veel aandacht aan moet besteden en het gevoel moet negeren. Dan waait het misschien gewoon over. Afleiding zoeken werkt ook, dus als ik straks ga werken zal ik er misschien minder over piekeren. Mijn therapeut legt me uit dat het best logisch is dat ik weer wat meer pieker, nu ik de stap heb gezet om weer alleen thuis te zijn. Gelukkig kan ik mijn therapeut vertellen dat mijn relatie intussen een beetje de goede kant uit gaat. Langzaamaan groeien we weer naar elkaar toe. Dat komt ook doordat we weer meer tijd hebben samen. Het leven gaat de goede kant op.

Woensdag

Ik heb met Maaike afgesproken om een proefles fitdankbaby te gaan doen. Ik heb er een filmpje van gezien en het komt erop neer dat je gymt samen met je baby. Ik loop de sportschool binnen en zie meteen een fitnessruimte waar allemaal mensen aan het trainen zijn. Aan de andere kant zie ik een grote zaal met een spiegelwand. De instructrice merkt me op en komt naar me toe. Het is de eigenaresse van de sportschool en ze is erg vriendelijk. We lopen samen naar de oefenzaal. Als ik Joep uit zijn Maxi-Cosi haal, komt ook Maaike de zaal binnen lopen. We zijn de enigen vandaag, dus we krijgen privéles. We krijgen beiden een band om ons middel waar onze baby in komt te zitten. Zo beginnen we aan de warming up. We bewegen op muziek. Joep hobbelt lekker met me mee. Na de warming up komt er een kinderliedje. We zingen enthousiast mee. Dan gaan we onze benen trainen. We zakken een aantal keer door onze benen met onze kont naar achter. Daarna gaan we buikspieroefeningen doen. Joep ligt op mijn benen, vastgemaakt met de band. Hij vindt het allemaal wel prima. Ik vind het best geinig, zo’n work out samen met je kind. Het is leuk om samen bezig te zijn, maar het is niet de meest optimale training. Heel pittig is het ook niet. Er komt weer een kinderliedje voor onze baby’s, maar Joep is een beetje vermoeid. We doen ook nog een aantal andere oefeningen, het uur is zo voorbij. Na deze sportles besef ik dat het tijd is om het sporten weer op te pakken. Aangezien er dan ‘geluksstofjes’ in je hersenen worden aangemaakt, is dat helemaal nog niet zo’n gek idee. Vanaf nu ga ik iedere week een keertje sporten.

Ik zit op de bank als ik besef hoe lekker het is dat ik er vanmorgen even uit ben geweest. De hele dag binnen zitten geeft mij namelijk echt geen voldaan gevoel. Een paar weken geleden besefte ik dat niet. Toen wilde ik zelfs de deur niet uit. Nu heb ik weer zin om op pad te gaan. Vanmiddag ga ik met Joep de stad in. Ik ga shoppen voor werkkleding en boodschappen doen. Ik voel me trots als Joep in zijn kinderwagen zit en me aankijkt met zijn mooie blauwe ogen.

Donderdag

Het is alweer een tijdje geleden dat ik voor het eerst ging babyzwemmen. Ik ga het nog maar eens proberen. Het is best een gedoe, want je moet eerst jezelf omkleden en dan je baby. Je sleept met veel spullen van de kleedkamers naar de aankleedkussens. In onze badkleding loop ik met Joep naar het zwembad. Ik ga aan de rand van het zwembad zitten. Joep zit bij me op schoot. Hij begint meteen met zijn benen in het water te spartelen. Ik herinner me de laatste keer nog goed. Alle prikkels om mij heen kwamen bij mij binnen. Ik voelde me toen niet goed worden. Nu let ik veel minder op de andere kindjes, maar vooral op mijn eigen kindje. In het bad begint hij meteen met zijn armen in het water te slaan. Hij vindt het prachtig. Als we onze kindjes vanaf een mat in het water mogen laten plonsen, verschijnt er een heel grote glimlach op Joep zijn gezicht. Ik besef goed dat het heel anders aanvoelt om hier te zijn dan de vorige keer.

Mijn vorige bezoek aan mijn psycholoog in mijn eigen woonplaats was ruim twee maanden geleden. Vandaag heb ik weer een afspraak bij haar. Zoals altijd vraagt ze hoe het met me gaat. Ik vertel dat ik voor het eerst het gevoel heb dat ik weer de oude ben. Ik schaam me er best wel voor hoe ik me heb gevoeld de afgelopen periode. Ik heb me in mijn leven nog nooit zo slecht gevoeld. Ik had nergens zin in en mijn gevoelens waren compleet verdwenen. En dat terwijl dit de mooiste tijd van mijn leven moest zijn. Mijn hormonen hebben me compleet in de maling genomen. Ik ben zo blij dat ik deze periode nu kan afronden. Vanaf nu ga ik genieten van ons gezinnetje. De psycholoog zegt na dit aangehoord te hebben dat we de therapie gaan afsluiten. Ze vindt het niet meer nodig om me te zien. Mocht het weer slechter met me gaan de komende tijd, dan mag ik contact met haar opnemen. Ik moet even wennen aan het idee dat ik nu zonder begeleiding verder ga, maar het geeft me ook veel vertrouwen. Voordat ik de deur uitloop, vraag ik nog één keer of ze me echt stabiel genoeg vindt. Ze zegt dat ik nu veel zelfverzekerder oog dan de eerste keer dat ze me sprak. Met een voldaan gevoel loop ik naar huis. Nu begint het leven weer.

Zaterdag, acht maanden na de bevalling

Ik ben nu vier weken aan het werk. De combinatie van werken en moeder zijn vind ik heerlijk. Op het werk ben ik weer even de oude Manon. Het is een goede afleiding en het voelt ook onwijs nuttig iets te doen naast het moederen. Het lukt me ook goed om vroeg op te staan, al ben ik ’s avonds wel moe. Na een dag werken kijk ik ernaar uit mijn kleine ventje weer te zien. Ik kan meer genieten van de tijd dat ik vrij ben. Eerlijk gezegd is vier dagen wel wat te veel, maar ik weiger te vertellen over mijn privésituatie. Dus voorlopig laat ik het zo. Zaterdag is mijn vaste uitslaapdag, dan tank ik bij en kan ik fris aan het weekend beginnen. Op mijn vrije dagen ga ik ook nog wel eens naar bed als het tijd is voor Joeps middagslaapje.

Ik heb van de week telefonisch contact gehad met mijn psychiater. Ik heb gevraagd of ik kan afbouwen met de antipsychotica. Dat mocht; nu zit ik op 2,5 milligram. Toen ik uit het ziekenhuis kwam zat ik op 5 en toen ik depressief raakte op 7,5. Ik slaap nog steeds goed en ik heb ook het gevoel dat ik het ’s avonds wat langer vol kan houden. De antidepressiva moet ik nog minstens een half jaar gebruiken, maar ik zou daar ook nog niet mee durven te stoppen.

Ik voel me vrolijker, maar Joep kan me soms nog steeds een benauwd gevoel geven. Het heeft geen zin om daar over na te denken, want er is geen weg meer terug. Ik zou hem ook niet meer willen missen, maar een kind hebben vind ik de grootste verantwoordelijkheid die er is. Hij bepaalt wanneer hij je nodig heeft en dan moet je er voor hem zijn. Ik kan daar nu steeds beter mee omgaan, door dat benauwde gevoel te negeren. Ik zie ook in dat Joep steeds leuker wordt doordat hij steeds meer kan. Maar als hij een nacht niet goed slaapt en veel moet huilen, baal ik nog steeds natuurlijk. Gelukkig slaapt hij vaak genoeg door zonder wakker te worden. Maar ik ben blij dat hij op dit moment even geen last heeft van doorkomende tandjes. Hij heeft er nu zeven. Ik ben trots op mijn ventje en op wat hij allemaal al kan. Op een gegeven moment zal het ouderschap weer zwaar zijn, er zullen bijvoorbeeld nog meer tanden komen. Daar ben ik nu wel tegen opgewassen. Ik heb het gevoel dat ik nu alles aankan. En dat ik daar antidepressiva bij nodig heb, so be it.

Manon achteraf

Het moederschap is een grote verandering in je leven. Hoe goed je je daar ook op voorbereidt, je weet niet wat je te wachten staat. Ineens draait het leven om dat kleintje. Van ’s ochtends vroeg (met een beetje pech vanaf 6 uur in de ochtend, waar Joep helaas onlangs een gewoonte van heeft gemaakt) tot ’s avonds laat. En dan natuurlijk nog de nachten in het begin.

Ik vind het van groot belang om tijd voor jezelf te nemen, om even ‘op adem te komen’. We hebben inmiddels een vaste oppas, zodat we er ook met regelmaat samen op uit kunnen gaan. Daarna kan ik er weer helemaal tegenaan.

Naast het wennen aan het ouderschap, ben je ook nog aan het ‘ontzwangeren’. Ik ben ervan overtuigd dat ik zeker acht maanden nodig had om weer de oude te worden. Pas daarna kon ik op een gezonde manier proberen te settelen. Ik ben nog steeds bezig mijn draai te vinden als mama, maar eindelijk kan ik genieten van Joep. Het is een prachtig ventje en hij ontwikkelt zich als een speer. Je kunt inmiddels echt interactie met hem hebben en dat is fantastisch. De liefde die ik voor hem voel is met niets te vergelijken. Inmiddels kan hij aan de hand lopen en daardoor voelt hij zich al heel groot en stoer. En terecht, want dat is ‘ie.

Nu ik me eindelijk weer vrolijk en stabiel voel, merk ik dat er ruimte is om de afgelopen maanden te verwerken. Ik kijk foto’s terug en lees regelmatig in mijn dagboek. Ik voel de behoefte contact te zoeken met lotgenoten, dus dat heb ik weer opgepakt. Tom en ik zijn ook bij Leona en haar man op visite geweest. Ik heb het vermoeden dat het niet alleen voor mij, maar ook voor Tom heel prettig is om iemand te spreken die je volledig begrijpt, doordat je in hetzelfde schuitje hebt gezeten.

Soms word ik verdrietig van wat er allemaal is gebeurd. Des te groter wordt mijn behoefte om deze ervaring met mensen te delen en meer bekendheid over dit ziektebeeld te creëren. Ik had tijdens mijn depressie het gevoel dat ik de enige was die me zo voelde. Dat blijkt niet het geval te zijn. Gevoel van herkenning gaf mij destijds hoop en vertrouwen, in plaats van enorme schaamte voor mijn gevoelens.

Natuurlijk ben ik nog steeds wel kwetsbaar. Ik moet ervoor zorgen dat ik goed slaap en ik moet regelmatig rust pakken.

Tom en ik zijn onlangs samen naar het psychiatrisch ziekenhuis geweest waar ik de eerste dagen ben opgenomen. Ik heb de verpleegkundige ontmoet die zich het meest met mij heeft bemoeid. Hij herinnerde zich mij nog erg goed, omdat ik zo boos op hem was. Ik vertelde hem dat ik nog steeds niet goed besef dat ik ziek ben geweest, omdat ik in mijn eigen hoofd niets merkte.

‘Was ik echt zo gek?’ vroeg ik aan hem. ‘Ja, je was best wel gek’, antwoordde hij. Hij, Tom en ik begonnen te grinniken. Het is prettig om de ruimte te zien die ik eerst beschouwde als horrorscenario. Ik kan die horror nu omzetten in iets positiefs. Zij hebben daar de eerste stappen gezet om mij beter te maken.

Tom en ik zijn vorige week met ons tweeën een weekendje naar het buitenland geweest. We hebben als vanouds genoten van het samenzijn. Heel even hadden we ons oude leven terug, waar ik tijdens mijn depressie nog zo naar verlangde. Inmiddels kan ik mij dat gevoel niet meer voorstellen. Toen we vanmiddag met zijn drietjes in de tuin speelden en Joep over mij heen klom en met Tom rondjes liep, was ik apetrots op ons gezinnetje.

Tom

We zitten in de lift, het gaat eindelijk weer goed met jou. Je geeft steeds meer tegengas zoals vroeger, je voelt je weer gelijkwaardig en stelt je minder afhankelijk op. Mijn frustratie wordt gelukkig ook steeds minder, al ben ik nog wel boos dat dit ons is overkomen.

Ik denk dat een postpartum psychose wordt onderschat door iedereen. Het is heel moeilijk om te zien dat bijna niemand reageert op wat er op dat moment gebeurt. Waarom weten verloskundigen, kraamverzorgers, huisartsen en sommige psychologen zo weinig van dit ziektebeeld? Hoe is het mogelijk dat dit niet herkend werd?

Het moeilijkste is dat je moet afwachten. Afwachten of je leven, relatie en vriendin weer even leuk worden als voorheen. Een nieuwe rolverdeling is een feit, maar dat maakt een relatie niet per definitie minder leuk of spannend.

De therapie is in mijn ogen niet van doorslaggevende waarde geweest, simpelweg omdat er amper wordt gevraagd waar de patiënt behoefte aan heeft. Het lijkt voor mij alsof er standaardhulpmiddelen en -interventies worden toegepast. De overdracht van de ene hulpverlener naar de andere is summier. Vanuit de hulpverlening is er nooit aan Manon gevraagd wat zij dacht uit het werk te kunnen halen. Het was geen goed idee en het was te vroeg, volgens hen.

Voor mijn gevoel is een baan Manons redding geweest. Daarmee kreeg ze weer eigenwaarde, evenals zelfvertrouwen.

Inmiddels ben ik opnieuw verliefd geworden, eerst al op mijn zoontje en nu wederom op mijn vriendin. Manon is sterker dan ooit en heeft een hele levensles gekregen. Wat ongelooflijk belangrijk is gebleken: de familie van Manon. Ik heb hen wel eens vervloekt, maar nu realiseer ik me hun liefde en toewijding.

Er zijn mensen die uitspreken respect te hebben voor het feit dat ik bij Manon ben gebleven. Natuurlijk is het niet altijd gemakkelijk geweest. Ik heb haar persoonlijkheid ontzettend gemist en ik verlangde naar warmte en liefde, die ik niet meer kreeg. Het vertrouwen heb ik echter altijd gehouden en mede dankzij de hulp van GGZ, Manons ouders en Joep is onze relatie sterker dan ooit.

Het is volgens mij onmogelijk om een psychose te begrijpen, laat staan een depressie die daar bovenop komt. Ook het verschil tussen man en vrouw helpt niet mee om te begrijpen wat er gebeurt, het mannelijk brein snapt echt niets van het vrouwelijke. Manon en ik waren altijd al verschillend toen we elkaar ontmoetten, maar, hoe cliché het ook mag zijn, wij vulden elkaar perfect aan. Zij zorgde ervoor dat ik bepaalde dingen deed die ik anders niet gedaan zou hebben en andersom was ik haar rustige en verstandige basis, haar veilige haven. Des te confronterender was het om haar zo kwijt te raken toen ze opgenomen en bij haar ouders was. Ik wilde de situatie meteen aanpakken terwijl ik om me heen hoorde dat ik geduld moest hebben. Mijn valkuil was dat ik dacht de hele wereld aan te kunnen, het voelde als een drug. Die drug zorgde helaas ook voor druk bij Manon. Ik gaf haar het gevoel dat ze moest herstellen en wel zo snel mogelijk. Achteraf had ik dat nooit moeten doen.

Nu het weer goed gaat wonen we hier perfect, zelfs ondanks de afstand tot familie. We hebben beiden een leuke baan, waardoor we een mooie toekomst hebben samen. Joep is het mooiste en beste wat mij overkomen is. Ik heb het er allemaal voor over gehad.

Weetjes

•10 tot 15% van de bevallen vrouwen krijgt last van een postpartum depressie.

•Een postpartum depressie begint vaak drie tot vier maanden na de bevalling.

•Een postpartum depressie verschilt van de baby blues. 50 tot 80% van de bevallen vrouwen krijgt de eerste dagen na de bevalling last van huilbuien, gespannenheid, angsten, prikkelbaarheid en slapeloosheid of juist heel veel willen slapen. Deze stemmingswisselingen gaan echter vanzelf weer over.

•Vrouwen die eerder depressief zijn geweest of last hadden van hormoonschommelingen hebben meer kans op een postpartum depressie.

•Als er depressies in de familie voorkomen, heeft een vrouw meer kans op een postpartum depressie.

•Vrouwen lopen meer kans op een postpartum depressie als zij graag door iedereen aardig gevonden willen worden, goed voor anderen zorgen en alles perfect willen doen.

•De kans op een postpartum depressie is verhoogd als een vrouw niet goed over haar gevoelens kan praten.

•60% van de vrouwen met een postpartum depressie krijgt na een volgende bevalling opnieuw een depressie.

•Er kunnen voorzorgsmaatregelen getroffen worden om herhaling te voorkomen.

Oorzaken

•De hormoonwisselingen in het lichaam door de zwangerschap.

•Te hoge verwachtingen van het moederschap/zorgen over de opvoeding.

•Extreme stress.

•Een moeilijke zwangerschap of bevalling.

•Een verstoorde schildklierfunctie.

•Ontregeling van de bloedsuikerspiegel.

•Een tekort aan vitamines en mineralen.

•Onverwerkt verdriet uit het verleden.

•Een minder enthousiaste partner/relatieproblemen.

Nawoord

Ruim een jaar na de bevalling lees ik terug in mijn boek en zo nu en dan valt mijn mond open van verbazing. Ik ben mij bewust van de transformatie die ik als moeder heb doorgemaakt. Nog steeds ben ik kwetsbaar. Niet alleen door de ziekte, maar juist doordat ik besef iets kwijt te kunnen raken wat mij zo ongelofelijk dierbaar is. Ik heb gevoelens voor mijn zoon in een mate die ik niet voor mogelijk heb gehouden. Inmiddels ben ik van 100 mg antidepressiva rustig afgebouwd naar 25 mg en misschien draagt dit er ook wel aan bij dat ik mijzelf weer ben. Ik kan weer van mijn naasten houden en ook weer van mijzelf.

De gevoelens die ik heb gehad tijdens mijn depressie kan ik mij niet meer voorstellen. Ik schaam mij ook nog altijd voor de moeder die ik was. Tegelijkertijd besef ik dat ik dat niet was, maar mijn ziekte. Toch durf ik er niet goed voor uit te komen hoe ik mij heb gevoeld en gedragen. Ik wil het graag aan mijn medemens vertellen, maar ik ben bang voor de mogelijke oordelen.

Op een dag deed ik mijn verhaal aan een collega, naar mijn mening een intelligente vrouw. Haar reactie bevestigde mijn angst. ‘Goh, jij kwam juist zo stevig over’, antwoordde zij. Denkt zij werkelijk dat je niet stevig bent als je een psychische ziekte hebt doorgemaakt?

Aan de andere kant krijg ik ook wel sympathieke reacties wanneer mijn ziekte ter sprake komt. Dat is meestal het geval als mijn gesprekspartner iemand kent die iets soortgelijks heeft meegemaakt. Mijn wens is dan ook dat er meer bekendheid komt over deze psychische ziektebeelden. Misschien dat mijn lotgenoten dan durven te vertellen over wat zij hebben doorgemaakt.

Bronnen postpartum psychose

•http://www.lkpz.nl/patienten-psychose.php

•http://www.medicinfo.nl/%7B6cc67b2a-e584-45cd-90f7-bd45cc40f 674%7D

•http://www.wetenschap24.nl/programmas/labyrint/nieuws/2012/Het-ontstoken-brein/Kraambedpsychose.html

•http://hulpgids.nl/informatie/ziektebeeld/psychiatrische-stoornissen-in-kraambed/post-partum-depressie.html

Bronnen postpartum depressie

•http://www.psychischegezondheid.nl/action/psychowijzer/28/postpartum_depressie.html

•http://www.gezondheidsnet.nl/zwangerschap-bevalling-en-baby/artikelen/1554/depressie-tijdens-en-na-de-zwangerschap

•http://www.korrelatie.nl/thema-s/depressie/43/postnatale-depressie.html

•http://www.lichtopdepressie.nl/stemmingsstoornissen/postnatale-depressie/

•https://www.mchaaglanden.nl/stimulansz/ziekten-a-z/postpartum-depressie

•