Korte omschrijving

Garage Tibet 

Het bedrijfsleven leek tot de jaren negentig van de vorige eeuw vooral een abstracte wereld van producten en geldstromen. Toen kwam het ineens dichterbij. Wie aan geld kon komen stapte in de aandelenmarkt en wie een uitdaging zocht, begon een eigen bedrijf. 

In Garage Tibet wordt het zakenleven de arena van de menselijke situatie. Het gaat niet om de glamour of de marketingtechnieken, maar vooral om de dagelijkse dingen en de menselijke kanten van netwerken die elkaar raken in werk en in zingeving.

In deze roman lijdt een interim-manager schipbreuk en gaat een bedrijf door brand in rook op. In de jaren negentig begon je dan opgewekt aan iets nieuws. Alleen Vicky kan niet opnieuw beginnen. Haar leven en sterven zijn zowel de rode draad van het verhaal als een metafoor voor het moderne ondernemerschap: als werk een nietsontziende passie wordt, sneuvelt menig goed voornemen om ook ruimte te geven aan bijvoorbeeld vrije tijd en reflectie. Zo komen de jaren negentig terug en krijgt de lezer tegelijk de kans zich te bezinnen op de woelige tijden die ongetwijfeld nog gaan komen. 

Zesde roman in een zevendelige cyclus over de periode 1936-2025: de woelige geschiedenis van de geboortegolfgeneratie. De delen zijn los van elkaar te lezen. 

David Grabijn 

Garage Tibet 

Ondernemers op pad

Colofon

Alle karakters en gebeurtenissen in dit boek zijn verzonnen, behalve waar het algemeen bekende feiten betreft: bijvoorbeeld dat in de jaren negentig de economie tot grote bloei kwam en dat in garages gewerkt kan worden.

ISBN 9789077556948 voor deze epublicatie 

NUR 301

Trefw.: roman; geschiedenis; bedrijfsleven; jaren negentig; babyboomers.
© 2007 David Grabijn
Omslagontwerp Antonetta Eilers

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

All rights reserved. No part of this book may be reproduced, stored in a retrieval system, published or transmitted in any form by print, photocopying, microfilm, recording or any other means without prior permission in writing from the publisher.

Samensteller(s) en uitgever spannen zich in een zo betrouwbaar mogelijke uitgave te verzorgen. Niettemin kunnen zij geen aansprakelijkheid aanvaarden voor mogelijk erin voorkomende onjuistheden.

LPN 70.006-207-02-3303-8003

LezersPoort Uitgevers,  Haarlem - NL

info@lezerspoort.nl 

www.lezerspoort.nl

Vooraf

Wat is er zo bijzonder aan ondernemen? Er is een tijd geweest dat boeren, ambachtslieden en handelaars duidelijk zichtbaar de samenleving op gang hielden. Ondernemen was heel gewoon. Door een groeiende ambtenarij, industrialisatie, verstedelijking en specialisatie kwam in de vorige eeuw het accent te liggen op het werken 'als loonslaaf ' in grote fabrieken, kantoren en supermarkten. Het ondernemen verdween enigszins uit het zicht. Voor veel mensen bleef het in hun persoonlijk leven beperkt tot het aanschaffen van boodschappen en het kopen of verkopen van een auto, een huis of tweedehands spulletjes op Koninginnedag.

In de jaren negentig kwam het ondernemen weer in bijzonder aanzien. Zoals bij zovele zogeheten nieuwigheden, lag de wortel van dit verschijnsel in de creatieve jaren zestig. Liever dan in een kantoor of fabriek aan te schuiven, ondernamen talloze jonge mensen toen allerlei activiteiten: ze begonnen winkels voor gezond voedsel, drukkerijtjes voor opruiende pamfletten, importeerden snuisterijen uit India, speelden in bandjes voor geld, kortom, ze waren graag zelfstandig bezig. De schrijver herinnert zich, zo vertelde hij mij, twee jonge mensen die thuis pinda's roosterden, er pindakaas van maakten en die aan alternatieve winkels verkochten. Het was ook nog eens driehonderd keer lekkerder dan de suffe pindapasta's waaraan de grote meerderheid van de bevolking de voorkeur gaf (en geeft). Het vrolijke pionieren in die jaren leidde ook op dit punt niet tot een snelle doorbraak. Over links hield men zich liever bezig met het verder optuigen van de verzorgingsstaat (jaren zeventig) en over rechts begon men die verzorgingsstaat in de jaren tachtig even ernstig weer af te breken (no nonsense). Het vrije ondernemen kwam daarmee weer wat scherper in beeld.

Eind jaren tachtig viel de Berlijnse muur. In het Oosten had het kapitalisme gezegevierd over het communisme en in het Westen was het geld sterker gebleken dan de sociale samenleving. Reagan, Thatcher en anderen hadden de weg gewezen en er was nu geen houden meer aan. De idealen van de jaren zestig waren zoek. Kwik, Kwek en Kwak waren onvolwassen idealisten gebleven en oom Dagobert had voorlopig het pleit gewonnen.

fragmenten uit het eerste hoofdstuk:

In de nacht brandt een grote loods. Als de brandweerlieden op het industrieterrein arriveren, zien ze hoe delen van het dak vlam gevat hebben en naar beneden storten. Het vuur reikt hongerig naar de donkere hemel. De gloed is tot in de verre omgeving te zien.

De vlammen werken zich door wanden en stellingen heen. De hal en de kleine kantoren bieden weinig weerstand aan de vuurzee. Ramen springen kapot. Door een opengebarsten deur is zichtbaar hoe opgestapelde pallets en dozen fel branden. De brandweer rolt slangen uit en begint met het bluswerk. De muren van de loods dampen in de koude lucht. Voor zover mogelijk gaat men het gebouw in. Er is gevaar voor instorting. De brandweerman die het lichaam van de schoonmaakster vindt, is erdoor van de kaart en wordt naar huis gebracht.

De loods is verloren. Uiteindelijk blijven van een paar zware vrachtwagens alleen zwart staal en stinkende resten over. Enkele caravans die er voor de winter waren gestald, zijn geblakerde geraamten. De politie gaat op zoek naar de familie van de schoonmaakster en naar de eigenaar of de huurder van de loods.

Het vuur smeult lang na en in de rokende puinhopen doen chemische reacties het vuur af en toe oplaaien. Het lijkt of er rooksignalen opstijgen, maar als dat zo is, worden deze door niemand begrepen. De brandweer houdt die nacht en de volgende dag de boel nat.

*

Op Schiphol hield de marechaussee een man aan. De politie haalde hem op en bracht hem naar het bureau in Hoofddorp. Verward en strijdlustig tegelijk zit hij nu in de cel. Rien Visser, eigenaar van een transportonderneming en huurder van de vernielde loods, bevindt zich in voorlopige hechtenis.

Hij is een kalende veertiger met een stoppelbaard. Hij voelt zich beroerd. Wat zou hij graag een scotch drinken om er de kater van een uitgelopen zakenetentje mee te lijf te gaan! Voor zijn vlucht naar Leeds had hij die ochtend ruim de tijd genomen. Toen hij in de taxi zijn paspoort en ticket zocht, zaten deze niet in zijn jasje. Verkeerde jasje aangetrokken? Had de secretaresse ze niet in zijn koffertje gedaan? Hij had de taxi laten omkeren. Thuisgekomen kon hij zijn huissleutels niet vinden. Ach, hij had ze aan de schoonmaakster gegeven die ook het kantoor aan kant hield. Hij had geen idee waar ze woonde. Hij was opnieuw op weg gegaan naar Schiphol. Bij de incheckbalie had hij gezegd dat zijn ticket in de koffer van iemand anders zat en dat hij alleen zijn stoelnummer nodig had. De dame had zich laten vermurwen. Bij de douane had hij gezegd: 'Mijn paspoort heb ik bij de balie al laten zien, mijn vlucht staat op punt van vertrekken.' Toen hij zijn paspoort niet kon tonen, stevig was blijven drammen en zelfs een dreigende houding had aangenomen, hadden de mensen van de marechaussee hem eens goed aangekeken: 'Dit kunnen we helaas niet goedvinden, meneer.' Ze hadden zijn gegevens opgeschreven en hem apart gezet in een glazen kantoortje. Na anderhalf uur had de politie hem meegenomen. Hij was gearresteerd wegens dood door schuld, brandstichting en belastingfraude. De schoonmaakster had het niet gered. Rookvergiftiging. Zijn bedrijf volledig in de as gelegd.

(---------------------) 

*

  'Waarom ben je weggegaan?'  'Toen ik met de zeilboot op reis ging?'   Cor loopt met zijn dochter langs het strand van Scheveningen. Ze zijn een dagje samen weg.
  'Waarom ik ben weggegaan? Je zou kunnen kijken naar wat het heeft opgeleverd. Onze boot is weg, dat is vervelend. Maar ik ben er zelf nog wel. Dat zou je winst kunnen noemen.'
  'Kon je eigenlijk wel goed zeezeilen? Het was de eerste keer dat je zo ver weg ging!'
  'Water is water, normaal gesproken had ik een heel eind kunnen komen. Maar ik ben niet ontevreden dat ik in Cornwall belandde. Ik kwam een stel fijne mensen tegen en dat heeft me goed gedaan. De groep heeft leden in verschil lende landen, en er zitten aardige mensen tussen, heb ik gemerkt.'
  'Maar waarom ging je weg?'
  'Ja, waarom? Zoveel is er inmiddels niet veranderd. Ik ben nog steeds, zoals dat heet, interim-manager, ik ben docent bedrijfskunde en ik heb een paar wijngaarden in Zuid-Frankrijk en Toscane, uit erfenissen van je moeders familie en van mijn overleden vriend Thomas. Maar dat weet je. Ik ben moe, zullen we op een terrasje gaan zitten?'
  'Goed.'

Chantal is Cors enig kind. Ze is een intelligente meid die hem de laatste tijd vaak verbluft doet staan als ze zijn wijsheden of analyses met een tegenvraag of een losse opmerking onderuithaalt. Cor probeert het niet te laten merken, maar hij moet er naderhand vaak eventjes van bijkomen.   Chantal staat ongedwongen en onbevangen in het leven. Ze kan goed overweg met haar vaders tweede vrouw, Anna. Eigenlijk kan ze met iedereen goed opschieten.

Ze blijven een tijd op het terras zitten en kijken naar de wolken en naar de mensen die voorbijkomen. Ten slotte komt hij terug op haar vraag:
  'Waarom ben ik toen weggegaan? Ik denk dat ik er gewoon eens lang tussenuit moest. En weet je wat? We gaan weer eens op huis aan.'
  'Maar je bent nu nog vaker op reis dan vroeger.'
  'Vind je dat vervelend? Je moeder en ik waren heel vroeger ook al vaak weg, maar dat weet je niet meer, denk ik.'
  'Je bent per jaar toch minstens drie, vier maanden in het buitenland. Maar ik ben het gewend en ik vind het niet erg. We bellen toch?'
  'In Cornwall heb ik je op het laatst toch wel gemist. Misschien ben ik daarom teruggekomen. En om Anna, natuurlijk.'
  'Natuurlijk.'

Onderweg naar huis zitten vader en dochter in de auto moe en tevreden naast elkaar voor zich uit te kijken. Voorbij Utrecht maakt Chantal zich los uit haar voldane, wat slaperige stemming en haalt koekjes te voorschijn.
  'Koekje, pap?'
  'Ja, lekker.'

Cor denkt in de auto terug aan een gesprek dat ze pas met elkaar hadden.
  'Wat is eigenlijk arbeidsproductiviteit, pappa?' Chantals vraag had heel onschuldig geklonken, maar Cors hersenen werkten meteen op top snelheid. De eerste honderd meter in drie seconden.
  'Arbeidsproductiviteit is de sleutel tot de welvaart van een bedrijf of een samen leving,' had Cor plechtig geantwoord.
  'Hoe werkt dat dan?'
  'Als er op een kantoor heel veel koffie wordt gedronken en er wordt veel gepraat over wat er op tv was of hoe de vakantie was, als er veel rookpauzes zijn of als de administratie slecht is georganiseerd en dus veel tijd vraagt, dan wordt daar minder geproduceerd dan zou kunnen. Je hebt in dat geval meer mensen nodig om het werk te doen, je betaalt meer loonkosten en misschien ook wel meer huur omdat ze allemaal een zitplek moeten hebben, en dan ben je niet doelmatig bezig. Meestal wordt gemiddeld 15 tot 20 procent van de werktijd niet productief doorgebracht.'   
  'Dus arbeidsproductiviteit is hetzelfde als efficiënt bezig zijn?'
  'Ja, maar dan toegespitst op wat er uitkomt aan resultaten. Je doet zo veel mogelijk werk tegen zo weinig mogelijk kosten. En voor het beste resultaat zet je, waar nodig, specialisten in.' 
  'Maar jij zegt ook weleens dat je soms resultaten haalt door juist niets te doen.'
  'Klopt, maar dan heb je het over de waarde van het werk en daar hebben we het niet over. Je bent productief als je veel produceert.'
  'Maar als niemand het wil hebben, hoe kan productiviteit dan voor welvaart zorgen?'
  'Als niemand je producten of diensten wil hebben, moet je met reclame zorgen dat mensen ze toch willen hebben. Of je laat de overheid ervoor opdraaien, dan haalt de belastingdienst het geld dat nodig is bij de mensen en de bedrijven op. Dat is allemaal economie.'

  'Waarom probeert niet iedereen zo productief mogelijk te zijn?'

  'Niet iedereen wil dat of kan dat. Ga maar na. Als de docent te snel praat of te veel huiswerk opgeeft, raken de studenten over vermoeid en ben je verder van huis. Als je op een kantoor alle praat- en rookpauzes verbiedt, worden de medewerkers chagrijnig en gaat er nog veel meer mis dan anders. Als je per uur betaald wordt, zoals de werkster of de accountant, en je bent heel productief, dan straf je jezelf, want je kunt minder uren in rekening brengen dan wanneer je niet zo productief zou zijn. Je kunt je uurtarief wel verhogen, maar dan nemen ze iemand die goedkoper is en dat schiet niet op, want dan ben jij je klant kwijt.'

  'Productief zijn, maakt niet altijd gelukkig?'

  'Dat zei ik al: niet iedereen heeft er belang bij. Als jij drie keer opstaat van je stoel om bij een collega een paperclip te pakken, of als je op kantoor altijd met zijn tweetjes koffie gaat halen, als jij zonder je aandacht erbij je huiswerk maakt, wanneer jij drie dozen van eenzelfde artikel op drie verschillende plekken neerzet in het magazijn, dan ben je meer bezig met tijd vullen dan met productief zijn. En als de manager of de docent de medewerkers en studenten liever tevreden ziet dan productief, zul je niet gauw merken dat er iets aan de productiviteit wordt gedaan.'

  'Wie heeft dan belang bij meer productiviteit?'

  'Eigenlijk heeft iedereen er belang bij. Al was het maar omdat je in principe leukere dingen zou kunnen doen met je tijd dan 38 of 40 of nog meer uur in de week werken en daarbovenop nog uren onderweg zijn. Maar het model is nu eenmaal zo, dat er van je verwacht wordt dat je op kantoor, in de fabriek of in het onderwijs uren doorbrengt in lijfelijke aanwezig heid. Want dat is gewoon makkelijker te controleren. En bijna iedereen heeft die controle nodig, want waarom zou je anders je bed uitkomen? En als je eenmaal op je werk bent, waarom zou je dan productief zijn, als je toch niet eerder naar huis mag? En wat zou je trouwens thuis moeten gaan doen? Nog meer televisie kijken? Nog meer klusjes doen in huis? In feite hebben alleen bazen en aandeelhoudersbelang bij lage kosten en hoge productie, want dat levert meer winst op als het goed is.'

  'Zonder productiviteit geen welvaart.'

  'Precies.'

  'Mooie welvaart is dat. Zo veel mogelijk zo goedkoop mogelijk produceren en daardoor houdt iedereen dan een beetje meer geld over, zodat nog meer mensen nog meer dingen kunnen kopen die ze niet echt nodig hebben.'

  'Ja, daar heb je de doelmatigheid van het kapitalisme fraai mee samengevat. Als je je eerste hypotheek afsluit, zul je het beter begrijpen.'

(--------------)