Korte beschrijving

Begin jaren tachtig van de vorige eeuw haperde de economie en steeg de werkloosheid snel. De bakens werden verzet. Reagan, Thatcher en Lubbers predikten de no-nonsense visie: er moest weer gewoon geld worden verdiend. De staat moest marktrijp worden gemaakt en dan zou de burger vanzelf volgen. Ook toen werd gezegd dat een beetje pijn zou leiden naar een heleboel geluk. 

In dit boek komen de krachten van de markt en de overheid samen in het instituut van het ‘Veranderpaleis’. Directeur Grondwater houdt er anno 1987 met zijn staf toezicht op de veranderingen die zich in de samenleving moeten voltrekken. Het reusachtige instituut werkt officieel aan het geluk voor iedereen, en dat mag vanzelfsprekend wel wat kosten. 

Binnen en buiten het Paleis, zelfs in de eigen familie van de directeur, zijn tegenkrachten aan het werk. Menselijk leed, misverstanden, passies, meevallers, misplaatste loyaliteiten en onverwachte ontwikkelingen vormen een tegenwicht tegen de onpersoonlijke gang van zaken in het paleis. De tranen van Cindy, de stemmen van Lex, de volharding van Youssef, de ontsporing van een minister-president, diverse zoektochten naar ander geluk, dat alles wordt het paleis uiteindelijk te veel. 

Vijfde roman in een zevendelige cyclus over de periode 1936-2005: de woelige geschiedenis van de geboortegolfgeneratie. De delen zijn los van elkaar te lezen. 

David Grabijn
De Pijnbank van het Geluk 
De maatschappij in de jaren tachtig

Colofon

Alle karakters en gebeurtenissen in dit boek zijn verzonnen, behalve waar het algemeen bekende feiten betreft: bijvoorbeeld dat in oktober 1987 de beurskoersen dramatisch instortten en dat achter rollators vooral oudere mensen lopen.

ISBN 978 90 77556 955 voor deze epublicatie
NUR 301

Trefw.: Roman; Geschiedenis; Jaren tachtig. 

c 2006 David Grabijn

Omslagontwerp Antonetta Eilers 

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

All rights reserved. No part of this book may be reproduced, stored in a retrieval system, published or transmitted in any form by print, photocopying, microfilm, recording or any other means without prior permission in writing from the publisher.

Samensteller(s) en uitgever spannen zich in een zo betrouwbaar mogelijke uitgave te verzorgen. Niettemin kunnen zij geen aansprakelijkheid aanvaarden voor mogelijk erin voorkomende onjuistheden.

LPN 70.005-206-06-3303-8003

LezersPoort Uitgevers, Haarlem - NL

info@lezerspoort.nl 

www.lezerspoort.nl

Vooraf

(ingekort)

Begin jaren tachtig van de vorige eeuw haperde er iets in de vooruitgang van de wereld. Er was een nieuwe oliecrisis, er waren spanningen: Tito overleed, Irak vergreep zich aan Iran, Israël aan Libanon, de Sovjet-Unie aan Afghanistan, er waren Palestijnse aanslagen in het Westen, je had de Falklandoorlog,de plaatsing van kruisraketten met kernbommen in West-Europa, enzovoort. De werkeloosheid was hoog, de industrie trok zich verder terug naar goedkopere landen elders in de wereld. De welvaart groeide niet meer. Ook het zoeken naar persoonlijke ontplooiing en een betere wereld stokte. Het kwam er niet meer van. Het was tijd voor 'alle hens aan dek'.

(–)

Geen wonder dat de mensen zo schrokken. De ouderen (veertig plus) zagen zich de welvaart – waarvoor ze zo hard hadden gewerkt en waarop ze inmiddels recht meenden te hebben – al door de neus geboord en de jongeren (de rond-de-dertigers, ofwel de babyboomers) kregen juist toen ze eindelijk serieus aan het werk wilden gaan, te maken met een arbeidsmarkt die niet altijd op hen zat te wachten. En de generatie die daar weer achteraan kwam (vijfentwintig min) zag al helemaal geen toekomst meer.

De politiek had het er te kwaad mee. Als er niet genoeg belastinggeld binnenkwam, konden de 'leuke dingen voor de mensen' niet langer betaald worden. En als de bedrijven niet genoeg geld verdienden, kon je daar ook geen geld meer weghalen. Maar ja, ietsje minder welvaart was natuurlijk niet bespreekbaar, dus werd er gezocht naar wegen om de economische groei weer aan te jagen. Het was misschien geen toeval dat in diverse landen de 'no-nonsense' benadering in zwang kwam.

(–)

De oplossing was geniaal: zowel voor de leuke dingen als voor een groot aantal overheidstaken moest je voortaan bij het moderne bedrijfsleven zijn. Zo kon de overheid afslanken en zo kon je tegelijk de burger motiveren zichzelf te

bedruipen. En het zou nog mooier worden: hoe meer het bedrijfsleven kon verkopen, hoe meer mensen er aan het werk konden, hoe

minder mensen een uitkering nodig hadden en hoe meer geld de mensen over hadden om spullen of diensten te kopen.

(–)

Om de gewenste veranderingen in goede banen te leiden, werd een instituut opgericht. Over dit instituut nu gaat dit boek. Het gaat ook over gewone mensen. De gewone mensen, voorzover er gewone mensen bestaan, waren zowel slachtoffer van de ontwikkelingen in de wereld als de dragers van die veranderingen. Iets in hen verzette zich, soms werden ze er ziek van of kregen geestelijke problemen. Tegelijk omarmden ze dezelfde ontwikkelingen en hielpen ze deze verder. Het was en is een duivels dilemma: gaat het in het leven om het geld of gaat het om het hart? Om hebben of om zijn? De meeste mensen zullen zeggen dat het gaat om de juiste mix en daarmee lijkt het probleem voldoende bezworen. Er zullen echter altijd ook mensen zijn die willen kiezen.

De uitgever

Fragment Hfdst 1

oktober 1987

1

Ze was niet ongelukkig. Ze had een lieve man. Een baan met perspectieven. Een hoekhuis met een erker. Aardige buren, tenminste aan de kant van de Jovelstraat. In de familie werd nauwelijks gekibbeld. Haar ouders zorgden prima voor zichzelf. Ze had een aantal prettige vriendinnen en ook nog een trouwe vriend. Geen kinderen, maar wel een zeer tevreden lapjeskat. Ze zag er goed uit voor iemand van tweeënveertig. Niet dik, niet mager, niet uitgezakt. Niet somber, niet overdreven vrolijk. Niet klein en zeker niet te lang. Ze had een kast vol leuke kleren. Genoeg schoenen die lekker zaten en haar goed stonden. Haar kapper prees haar ravenzwarte haar, haar tennisleraar haar inzet.

Maar ze moest altijd huilen. Dat wil zeggen, haar ogen traanden vrijwel zonder onderbreking. Overdag veegde ze de druppels uit haar ooghoeken of, als ze er te laat bij was, van haar wangen. 's Ochtends was haar kussensloop nat. In de spiegel zag ze rode ogen en, na wat deppen met de handdoek, in haar ooghoeken traag opwellend water, als twee minieme bronnen van raadselachtig vocht.

Ze wist niet precies meer wanneer het was begonnen. Het zal een jaar of vier geleden zijn geweest, dat ze 's winters bij het fietsen merkte dat haar ogen traanden. Ze dacht dat ze verkouden werd en wreef haar ogen droog met haar mouw, of bette ze met een zakdoekje. Maar in het voorjaar ging het niet over.

Het was toen nog geen groot probleem. Ze droogde haar ogen, wanneer niemand keek en er waren dagen dat ze er weinig aan dacht. 's Zomers droeg ze op straat een grote zonnebril. Onprettig vond ze het wanneer ze in gezelschap of op kantoor gedachteloos een traan wegpinkte en mensen haar vroegen of er soms iets aan scheelde. 'Nee, gewoon last van tranende ogen,' zei ze dan, een tikje bits.

Lex merkte het natuurlijk ook. In het begin kuste hij haar tranen weg. 'Je smaakt naar de zee, Cindy,' zei hij dan. Op een gegeven ogenblik zei hij dat ze misschien een bril moest, zodat ze niet meer zo zou knijpen met haar ogen. Ten slotte liet ze zich door haar man overhalen om naar de huisdokter te gaan. De dokter zei dat haar ogen in orde leken, maar verwees haar voor de zekerheid naar de oogarts. Ook deze constateerde geen gebreken en raadde haar aan om nog een paar maanden af te wachten of er misschien spontaan verbetering zou optreden. De oogarts vroeg zich ook af of de nieuwe computers op haar werk haar ogen te veel vermoeiden. Of misschien was de lucht in huis en op kantoor te droog?

Haar leven ging intussen gewoon door. Ze had het druk met haar werk. Ze leidde de afdeling promotie van

(---)