DE ONTHOOFDE STAD

De onthoofde stad

Hans Mantel

ISBN 978 94 61850 522

4e druk december 2013

Foto omslag: iStockphoto.com
Omslagontwerp: Eva Singer 

VanDorp Uitgevers/Uitgeverij Village

Postbus 42

3956 ZR LEERSUM

info@vandorp.net / www.vandorp.net

Copyright © 2007/2013 VanDorp Uitgevers (deze uitgave)
Copyright©2007/2013 Hans Mantel

Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd in welke vorm dan ook zonder uitdrukkelijke en schriftelijke toestemming van de uitgever.

Hans Mantel

DE ONTHOOFDE STAD

THRILLER

UITGEVERIJ VILLAGE

Voor mijn trouwe maatje Nic
zonder wie ik mij het leven
niet kan voorstellen

I

Juist toen ik de voordeur achter me dichtgedaan had en mijn jas aan de kapstok hing ging de telefoon.

Ik was naar de lokale supermarkt geweest en had voor een hele week etenswaren ingeslagen. Het was mijn eerste vakantiedag sinds twee jaar en ik was vast van plan om eens helemaal uit te luieren. De afgelopen maanden waren hectisch geweest en ik was toe aan een paar weken rust. Ik was laat opgestaan, had op mijn gemak ontbeten en probeerde alle zakelijke beslommeringen van me af te zetten. In die stemming ervoer ik de telefoon als een hinderlijke stoorzender. Het kon me niet schelen wie er belde, ik wilde met rust gelaten worden. Ik besloot het geluid te negeren en begon mijn aankopen op het aanrecht uit te stallen. Na enige tijd hield het op, maar nog voor ik alle boodschappen had uitgepakt begon het opnieuw. Het dwingende geluid ging me steeds meer irriteren, te meer omdat de beller niet van ophouden wist. Tenslotte kon ik het niet meer verdragen. ‘Wie is daar?’ snauwde ik in het apparaat.

‘Hallo Peter,’ zei een kalme mannenstem. Het was Dave McCartney van De Globe.

‘Hi Dave,’ zei ik zo neutraal mogelijk. ‘Is er iets?’

‘Nou, nee. Ik wou even zeggen dat jouw artikel vrijdag al geplaatst wordt, omdat de zaterdageditie ditmaal een extra milieubijlage krijgt.’ Dat wist ik al en Dave wist ook dat ik daar al van op de hoogte was. Een gevoel van argwaan bekroop me. Hij belde voor iets anders en gebruikte dit als aanloopje.

‘En,’ informeerde McCartney, ‘je bent zeker begonnen met eens goed uit te slapen?’

‘Goed geraden,’ beaamde ik, me afvragend waar hij op aanstuurde. ‘Ga je nog weg met je vakantie, naar het buitenland of zo?’ Het klonk heel terloops. Kijk, en op zo’n moment ben ik niet alert genoeg. Ik had natuurlijk moeten zeggen: ‘Ja, ik ga op safari in Zimbabwe. Over een half uur ga ik de deur uit.’ Maar dat soort antwoorden vallen mij altijd achteraf pas in dus zei ik: ’Nee, deze keer blijf ik thuis.’

De aap kwam prompt uit de mouw.

‘Ik ben blij dat te horen want ik heb je ergens voor nodig.’

‘Ik wil het niet horen,’ zei ik. ‘Over drie weken ben ik weer beschikbaar, nu heb ik vakantie.’

McCartney zweeg enkele ogenblikken. ‘Laat ik eerst iets anders zeggen,’ vervolgde hij. ‘Je herinnert je toch nog wel de rel die we hebben gehad met Traxxon Chemie?’

En óf ik me die herinnerde! Na maanden speurwerk had ik het bewijs in handen dat Traxxon Chemie illegaal zwaar giftige chemicaliën loosde. Ik had een dijk van een artikel in voorbereiding en ik was zo zeker van mijn zaak dat ik dat tijdens een gesprek met de directie van Traxxon aankondigde. Toen brak de pleuris uit. Diverse invloedrijke figuren bleken rechtstreeks of zijdelings belang bij dat bedrijf te hebben. Conform de spelregels van de democratie, volgens welke je mag zeggen wat je wilt, maar wel moet doen wat je gezegd wordt, werd mij te verstaan gegeven dat ik dat artikel beter niet kon publiceren of anders… Maar ik was eigenwijs en wilde doorgaan. Dave is er toen tussengesprongen en heeft de druk van de ketel gehaald anders was ik waarschijnlijk met heel mijn gelijk vermalen tussen de raderen van het justitiële apparaat.

‘Ja,’ zei ik nors, ‘dat herinner ik me’.

‘Goed zo,’ vervolgde McCartney, ‘dan herinner je je ook dat je toen gezegd hebt dat, als ik ooit een probleem had, ik je altijd kon bellen.’

‘Ja,’ beaamde ik met tegenzin, ‘en wat is het probleem want daar bel je me dus voor.’ Het begon me steeds minder te bevallen.

‘Het probleem is dat ik een artikel van een halve pagina moet hebben over ‘The Shelter’, dat opvangcentrum voor thuisloze jongeren.’

‘Godallemachtig!’ zei ik, ‘Dat noem jij een probleem? Waarom laat je dat Eddy Lewis niet doen? Die heeft toch zo’n jongerenrubriek? Echt iets voor hem.’

Ik werd langzamerhand nijdig. ‘Luister, Dave, ik heb nu eindelijk vakantie en ik wil even niet aan werk denken.’

‘Ik weet het, Peter,’ zei McCartney, ‘en begrijp het. Ik zou je er ook nooit mee lastigvallen en zeker niet op je eerste vakantiedag als de directie me niet voor het blok gezet had. Ze waren uitgenodigd voor het jaarlijkse ‘Welfare-diner’, gisteravond in het stadhuis. Niemand van de directie zag er het belang van in, maar uiteindelijk is de ouwe Price er toch maar naartoe gegaan. In zijn tafelrede bracht burgemeester Mayer The Shelter ter sprake. Ze doen daar, zei hij, zulk nuttig werk met de opvang en resocialisatie van thuisloze jongeren dat het instituut het verdient om eens in het zonnetje gezet te worden en dat hij er van overtuigd was dat de directie van De Globe daar aan zou willen meewerken. Price had daar natuurlijk flink de schurft over in, maar kon in dat gezelschap geen nee zeggen en speelde de bal aan mij door. Het is natuurlijk een goedkope truc van Mayer, de populaire jongen uithangen op andermans kosten. Ik heb inderdaad eerst aan Eddy Lewis gedacht, maar de ouwe Price ziet dat anders.’

‘Nou,’ zei ik, ‘stuur er dan een ander naar toe, je hebt er genoeg, desnoods een aankomend verslaggever. Het is een klus van niks.’ McCartney loosde een hoorbare zucht. ‘Ik weet het, Peter, maar nu Price voor het blok gezet is wil hij er ook wat voor terug. Hij heeft een nogal rigoureuze verbouwing van het redactiegebouw in gedachte en vergroting van de parkeerplaats. De vergunningen daarvoor liggen moeilijk bij de gemeente dus als we nu met een gelikt artikel komen wordt het hopelijk wat makkelijker. Price heeft jou nogal hoog zitten en ook omdat jij al vaker over jongerenproblematiek hebt geschreven vindt hij dat jij de aangewezen man bent om hierover een evenwichtig artikel te schrijven, wat Price dan weer de gelegenheid geeft om zijn belangen bij burgemeester Mayer te bepleiten.’

‘Dus,’ zei ik, ‘het komt erop neer dat ik op mijn eerste vakantiedag de directie van The Shelter moet gaan interviewen en een hallelujaverhaal moet schrijven over al het goede werk dat ze daar doen.’

‘Daar komt het ongeveer op neer,’ beaamde McCartney. ‘Luister, Peter, ik vind het verdomd vervelend dat ik jou hiermee moet opzadelen, maar je bewijst me er een enorme dienst mee. The Shelter staat in hoog aanzien bij iedereen die met welzijnswerk te maken heeft. In dat opzicht is het een belangrijk artikel.’

‘Ja,’ meesmuilde ik, ‘erg belangrijk.’

Ik voelde me dubbel gepakt. Een damesbladverhaal schrijven op je eerste vakantiedag. Ik besefte echter ook dat ik moeilijk kon weigeren. De Globe vertegenwoordigt een flink stuk van mijn inkomen als freelance journalist. Ik heb een vaste wekelijkse column en met enige regelmaat een halve pagina in de weekendbijlage.

‘Tja,’ zei ik tenslotte, ‘dan vrees ik dat er weinig anders op zit. Wanneer moet je het hebben?’

‘Uiterlijk vrijdagmorgen vóór twaalf uur. Degene die je moet interviewen is een zekere Martin Santana. Hij is hoofd van het dagelijks bestuur. Tom Scott zal een paar plaatjes schieten.’

Ik kende Scott wel. Een jonge vent en een prima fotograaf. ‘Heus, Peter, ik vind het reuze lullig dat ik je dit moet vragen….’ begon McCartney weer, maar ik had geen zin in verdere conversatie. Nu ik wist hoe de vork in de steel zat wilde ik zo snel mogelijk van hem af.

‘Ja,’ onderbrak ik hem, ‘dat is wel goed. Je krijgt je verhaal en… eh… bedankt voor de opdracht,’ voegde ik er hatelijk aan toe. Ik hoorde zijn onderdrukte gegrinnik voordat ik de telefoon neerlegde. Ik mompelde een hartgrondige verwensing en liep naar de keuken om de rest van de boodschappen op te bergen. Ik had goed de schurft in. Twee jaar had ik op deze vakantie moeten wachten. Ik had me er echt op verheugd en voordat ik het er van kon nemen was het al weer in het honderd gelopen. Een blik op mijn horloge vertelde me dat het half twee was. Misschien was het mogelijk om dat interview vandaag nog te regelen. Hoe eerder ik het achter de rug had hoe liever. Ik zocht The Shelter op in de telefoongids en tikte het nummer in.

‘Goedemiddag,’ zei een aangename vrouwenstem, ‘u spreekt met de secretaresse van de heer Santana. Wat kan ik voor u doen?’

‘U spreekt met Keller van De Globe,’ zei ik. ‘Kan ik de heer Santana even spreken?’

‘Het spijt me. De heer Santana is vanmiddag afwezig. Gaat het over dat interview?’

‘Inderdaad,’ zei ik, me afvragend hoe ze dat wist. Ze gaf zelf het antwoord. ‘Burgemeester Mayer heeft ons laten weten dat hij dat interview gearrangeerd heeft en de heer Santana zou u morgen kunnen ontvangen als u dat schikt.’

We spraken af om half elf. Ik noteerde de tijd in mijn agenda. Onderwijl bedacht ik dat Dave niet had overdreven. Burgemeester Mayer was dus een ordinaire egotripper. Ik realiseerde me ook dat, als de burgemeester zoveel moeite deed om Santana en zijn Shelter te plezieren, het toch kennelijk een zaak betrof van enig belang. Ook op dat punt had Dave dus gelijk. Aansluitend belde ik Tom Scott. We spraken af dat ik hem zou ophalen bij zijn studio. Ik legde de telefoon neer, trok de stekker uit de muur en zette mijn mobiel af. De rest van de middag besteedde ik aan het weer enigszins op orde brengen van mijn flat. Ik ben van nature niet zo’n opruimer en de afgelopen weken was daar al helemaal niets van gekomen.

De volgende ochtend was ik bijtijds op. Ik mag dan in veel opzichten een sloddervos zijn, maar waar het mijn werk betreft ben ik nauwgezet. Tom Scott ook trouwens want toen ik op klokslag tien uur bij zijn studio arriveerde stond hij me al op te wachten.

Fotografen hebben de eigenaardige gewoonte om hun complete uitrusting mee te nemen ook als het om een paar eenvoudige opnamen gaat. Hij laadde vier metalen koffers in mijn achterbak gevuld met objectieven, telelenzen, statieven en allerlei andere parafernalia die hij voor deze job niet nodig had. Tot mijn geruststelling zag ik dat hij ook een handcamera bij zich had.

Op mijn pc had ik al wat informatie vergaard. The Shelter is gevestigd in een voormalig klooster aan de rand van de stad. Het was lang bewoond geweest door karmelieter monniken. Als gevolg van de toenemende vergrijzing en uitblijvende verjonging van de bewoners was het uiteindelijk verlaten, waarna Stichting The Shelter het gebouw, dank zij haar sociaal relevante activiteiten, voor een gering bedrag had kunnen verwerven. Onderweg er naartoe bespraken we de werkzaamheden.

‘Tenzij jij iets anders in gedachten hebt,’ zei Scott, ‘stel ik voor een opname te maken van het gebouw, eentje van Santana en een groepsfoto van de bewoners.’

Ik had nog helemaal niets in gedachten dus ik vond het prima. Het roodstenen gebouw ligt in een rustige buitenwijk. Ik reed de auto tot voor het statige hek. Scott stapte uit, drukte op de bel en meldde onze aankomst waarna het hek openzwaaide. De brede oprijlaan liep door een soort park. Aan weerszijden lagen netjes onderhouden gazons met statige oude bomen. Van enige afstand gezien ademde alles nog de sfeer van een klooster. Die indruk vervaagde bij het zien van een trimbaan die bij de kazerne van een regiment commando’s niet zou hebben misstaan. In de parkeervakken, naast de ingang van het gebouw, stonden enkele kleine onopvallende auto’s en een grote olijfgroene BMW. Ik parkeerde mijn auto naast de enige motor. ‘Ga jij maar vast naar binnen,’ zei Scott. ‘Ik loop eerst wat rond en dan maak ik een plaatje van het gebouw.’ Een opgewekte jonge vrouw opende de deur. We stelden ons wederzijds voor. Ze bleek Tracy Bell te heten.

‘U bent de secretaresse van de heer Santana, nietwaar,’ zei ik.

‘Inderdaad,’ zei ze, ‘hoe weet u dat?’

‘Dat hoor ik aan uw stem. Ik had u immers aan de telefoon.’ Ze knikte glimlachend. ‘Zal ik u voorgaan?’ Terwijl ik haar volgde door de betegelde gang werd ik vaag de geur van een aangenaam parfum gewaar. Ze droeg de prijzige, geraffineerd eenvoudige kleding van de ervaren secretaresse. Ze klopte op een deur. ‘Kom erin,’ riep een mannenstem. Tracy opende de deur en we stapten naar binnen. De man achter het bureau stond op en gaf me een stevige hand. ‘Mijn complimenten, meneer Keller, u bent een man van de klok. Het is exact half elf.’

‘Neem plaats, meneer Keller. Ach, Tracy, wil jij ons iets te drinken bezorgen? Koffie, thee, iets fris, wat u wilt.’

‘Koffie graag,’ zei ik tegen Tracy. ‘Geef mij ook maar koffie,’ besloot Santana.

Hij was een stevig gebouwde man met grijs golvend haar. Ik schatte hem een goede vijftiger. Hij droeg een klassiek streepjespak en een fleurige stropdas. Het opvallendste vond ik de ring aan zijn rechterhand. Die was bezet met briljanten die beurtelings flonkerden als hij zijn hand bewoog. Ik nam aan dat de groene BMW die ik buiten had zien staan bij hem hoorde. Hij schoof wat dossiers en andere paperassen opzij en keek mij over zijn leesbril vragend aan. ‘Zo, meneer Keller, wat kan ik voor u doen?’

Ik plaatste mijn taperecorder op het bureau. ‘Zoals u weet,’ zei ik, ‘heeft burgemeester Mayer de directie van De Globe ervan kunnen overtuigen dat uw tehuis wat positieve publiciteit verdient. Ik zou u dus wat vragen willen stellen en verder ben ik geïnteresseerd in alle relevante informatie die kan bijdragen om de lezers een goed beeld te geven van de activiteiten van uw stichting.’

Santana knikte langzaam. ‘Tja, Mayer vond dat hij me een plezier moest doen. We zijn nogal bevriend, weet u, maar dat hoeft hij, wat mij betreft, niet op deze manier tot uitdrukking te brengen. Maar goed, we zullen hem niet teleurstellen en er een positief verhaal van maken.’ Santana steeg plotseling in mijn achting. Hij zat kennelijk ook met het artikel in zijn maag.

‘Weet u, vervolgde hij, ‘wij doen ons werk liever in stilte. Begrijp me goed, dat is geen valse bescheidenheid, maar wij hoeven nu eenmaal niet aan de weg te timmeren zoals commerciële bedrijven dus publiciteit is voor ons van weinig waarde, nu er A gezegd is moeten we ook B zeggen.’ Hij wees naar de taperecorder. ‘Is dat ding nodig? Het gaat toch om een gewoon babbeltje? Niks belangrijks.’

Ik legde uit dat de redactie elk interview op tape wil hebben om eventuele misverstanden uit te sluiten. Santana haalde zijn schouders op en maakte er verder geen probleem van. Er klonk een bescheiden klop op de deur waarna Tracy binnen kwam met de koffie. Ze plaatste het dienblad op een tafel naast Santana’s bureau en verdween geruisloos.

‘Mooi kantoor heeft u,’ zei ik alroerend in mijn koffie. Het was inderdaad stijlvol ingericht. Behalve Santana’s met houtsnijwerk versierde bureau stonden er twee prachtige antieke kasten. Aan de wand hingen schilderijen met religieuze voorstellingen en een kunstig gestileerde crucifix van gematteerd zwart metaal.

‘Ach ja,’ zei Santana op bijna verontschuldigende toon, ‘dit was vroeger een karmelietenklooster en toen de abt met pensioen ging en wij dit pand betrokken heb ik deze spullen, zeg maar, van hem geërfd.’

Ik wierp een steelse blik op mijn horloge. Het werd tijd om ter zake te komen. Hoe eerder ik met deze klus klaar was hoe liever het me was. Ik schakelde de taperecorder in en zei: ‘Dit is Peter Keller voor De Globe in gesprek met de heer Martin Santana, hoofd van het dagelijks bestuur van stichting The Shelter. Het is dinsdagochtend l6 juli, tien voor elf.’ Daarna richtte ik me tot Santana.

‘Als ik het goed begrepen heb heeft u hier een tehuis voor dakloze jongeren.’

Hij knikte. ‘Om precies te zijn: een opvangcentrum voor thuisloze wezen.’

‘Is dat een belangrijk verschil?’ vroeg ik. ‘Voor de jongens die hier naar toe komen wel,’ antwoordde Santana. Zijn vingers speelden afwezig met een balpen. Hij leek te zoeken naar woorden. Het was duidelijk dat hij niet gewend was om interviews te geven. Ik gaf hem alle tijd om zijn gedachten te ordenen.

‘Ik zal het u uitleggen,’ vervolgde hij. ‘In de sloppenwijken van de grote steden leven allerlei ‘drop-outs’ waaronder veel dakloze jongeren die om één of andere reden van huis zijn weggelopen. Dat is beroerd genoeg, maar ze hebben wel ouders om op terug te vallen. Dakloze wezen hebben niets en niemand om op terug te vallen. Zij zijn van al die misdeelde jongeren het slechtst af en komen om in hun onderhoud te voorzien op den duur welhaast automatisch in de criminaliteit terecht. Ze vormen de kwetsbaarste groep. Daarom richten we ons speciaal op hen in een poging hun een menswaardig bestaan te bieden.’

‘En uw stichting verschaft ze dus onderdak en verzorging,’ veronderstelde ik.

Santana knikte. ‘Als ze hier komen zijn ze vaak vervuild en ondervoed daarom besteden we veel aandacht aan lichaamsverzorging en voeding. De eerste tijd staan ze onder regelmatige medische controle. Naarmate hun fysieke toestand verbetert mogen ze gaandeweg deelnemen aan de sportlessen, want door hun verslonsde jeugd zijn ze vaak motorisch slecht ontwikkeld. Daarom doen we hier veel aan sport. Een gezond lichaam is nu eenmaal een belangrijke voorwaarde voor een gelukkig leven.’

Hij keek op van zijn bureau. ‘Wilt u nog koffie of iets anders?’

Ik bedankte. ‘Wat gebeurt er uiteindelijk met hen?’ vroeg ik, Santana de gelegenheid gevend een antwoord te formuleren.

‘Tijdens hun verblijf krijgen ze basisonderwijs. Verreweg de meeste jongens die hier komen hebben nooit op school gezeten. Als ze zo ver zijn dat ze enigszins kunnen lezen, schrijven en rekenen en een sociaal aangepast gedrag vertonen, zoeken we voor hen een gastgezin. Ze kunnen zich dan in gezinsverband verder ontwikkelen. Wij hebben de ervaring dat dat meestal goed gaat.’

Ik luisterde zwijgend naar Santana’s betoog. Tot dusverre vond ik het een weinig inspirerend verhaal, erg menslievend allemaal wat ze daar doen, maar dat was per slot van rekening hun werk. Ik moest toegeven dat Santana de boel niet opklopte en zichzelf ook niet belangrijk trachtte te maken. Het klonk, integendeel, eerder wat onderkoeld. Dat was prima, maar voor een halve pagina in De Globe had ik meer nodig.

Santana’s stem onderbrak mijn gedachten. ‘Als u daar prijs op stelt kan ik u zometeen een rondleiding geven door het gebouw.’ Hij wierp een blik op zijn horloge.

‘Heeft u nog vragen?’

‘Ja,’ zei ik. ‘Hoe komen die jongens hier terecht? Ik bedoel, wie haalt ze uit de sloppen en stuurt ze hierheen?’

Santana nam zijn bril af en begon de glazen zorgvuldig op te poetsen. ‘Door ons werk,’ zei hij tenslotte, ‘hebben wij veel contact met welzijnsorganisaties, zowel van kerkelijke als andere gezindte. Die doen aanbevelingen voor jongeren waarvan zij denken dat ze in aanmerking komen voor huisvesting in The Shelter. Een van de leden van onze Raad van Toezicht komt uit het welzijnswerk. Die coördineert de aanvragen en maakt daar een keus uit waarbij de mate van urgentie gewoonlijk de bepalende factor is. Het aantal aanvragen overtreft namelijk altijd onze capaciteit. Wij hebben plaats voor maximaal tweeënveertig jongens. Afhankelijk van het aantal uitplaatsingen, kunnen wij weer nieuwe jongens opnemen.’

Ik knikte. Het klonk allemaal logisch en doordacht. Het was duidelijk dat het bestuur van The Shelter zich liet leiden door een gezonde dosis nuchterheid. Santana onderbrak andermaal mijn gedachten. ‘Mijnheer Keller, ik heb van mijn secretaresse begrepen dat u met z’n tweeën gekomen bent. Waar is uw metgezel als ik u vragen mag?’ Ik voelde me enigszins betrapt. Ik had helemaal niet meer aan Scott gedacht en er ook niets over gezegd. ‘Dat is waar ook,’ zei ik. ‘Tom Scott, dat is de fotograaf die ik meegebracht heb, is toen we hier aankwamen buiten gebleven om een foto van het gebouw te maken. Hij zal zo wel komen.’

Alsof het afgesproken was hoorde ik een klop en verscheen Scott’s hoofd om de hoek van de deur. Ik stelde hem voor aan Santana. ‘Tom zal even een opname van u maken,’ zei ik. Ik zag dat Santana tegenwerpingen wilde maken, zonder zijn reactie af te wachten richtte ik me tot Scott. ‘Wat denk je, zittend achter het bureau?’ Scott schudde zijn hoofd. ‘Ik moet hier flitsen en die ramen erachter geven misschien reflectie.’

Ik had die ramen wel gezien, maar er geen bijzondere aandacht aan besteed. Nu ik ze eens goed bekeek zag ik dat het prachtige Jugendstilvoorstellingen waren in kunstig glas-in-lood. ‘Als het dan toch moet,’ mengde Santana zich in het gesprek, ‘kan ik misschien beter daar gaan zitten.’ Hij wees op een clubfauteuil tegen de wand naast een van de antieke kasten. Scott knikte instemmend. ‘Ja, dat is beter. Dan pak ik die crucifix ook mee.’ Als mensen een camera op zich gericht weten gaan ze zich vaak anders gedragen. Santana vormde op dat punt geen uitzondering, maar Tom Scott had daar ervaring mee.

Al pratend tegen Santana nam hij snel een aantal foto’s. Daarna hing hij de camera weer aan zijn nek en keek me vragend aan.

‘Hoe ver ben jij?’

‘Ik heb begrepen dat de heer Santana ons een en ander zal laten zien,’ zei ik.

‘Dat klopt,’ beaamde Santana. Hij leek opgelucht dat hij aan de rondleiding kon beginnen. We liepen de kamer uit. De deur van de secretaressekamer stond op een kier. Ik stak mijn hoofd om de hoek van de deur. Tracy was druk bezig. Haar handen bewerkten geroutineerd het toetsenbord van de computer.

‘Tracy, bedankt voor de koffie.’ Ze wendde haar blik een ogenblik af van het beeldscherm. Er verscheen een glimlach op haar gezicht. ‘Graag gedaan.’ Ze liet een hand door haar donkere, bijna zwarte haar glijden. ‘Gaat u al weer weg?’

‘Straks,’ zei ik. ‘We krijgen eerst nog een rondleiding.’ Ze knikte.

‘Succes!’

Ik gaf haar een knipoog. ‘Tot ziens,’ en sloot de deur.

We liepen een grijsbetegelde gang door. Aan de wanden werden religieuze voorstellingen afgewisseld met posters van pop- en sportidolen. Aan het eind van de gang gaf een dubbele deur toegang tot de slaapzalen met in rijen opgestelde stapelbedden. Alles zag er sober en netjes uit. Twee jongens van, naar schatting, zestien of zeventien jaar waren bezig de vloer te dweilen.

‘Alle jongens hebben beurtelings corvee,’ lichtte Santana toe.

‘Dat is onderdeel van hun sociale training. De jongens bekeken ons nieuwsgierig, maar hielden geen ogenblik op met hun werk. Via de slaapzalen kwamen we in een schoollokaal waar op dat moment niemand aanwezig was. Santana wierp een blik op zijn horloge. ‘Ik denk dat ze bezig zijn op de trimbaan. Die heeft u vast wel gezien toen u de oprijlaan op kwam.’

Ik knikte zwijgend. Er bleek ook een sportzaal te zijn. Behalve de gebruikelijke gymtoestellen waren er ook veel voorzieningen voor het beoefenen van krachtsport. ‘Zo te zien wordt hier inderdaad veel aan sport gedaan,’ merkte ik op. Santana knikte.

‘Dat is zo. De fysieke toestand van de meeste jongens hier laat veel te wensen over. Wij proberen dat zo goed mogelijk bij te spijkeren en ze vinden het leuk om te doen.’ Dat kon ik me voorstellen. Van wat ik tot dusverre gehoord en gezien had zat het no-nonsens beleid van The Shelter goed in elkaar. Het was doelmatig en zonder overbodige franje. We kwamen langs een openstaande deur die toegang gaf tot de keuken. Twee koks waren bezig met het bereiden van de lunch.

‘Het eten is ook een aspect dat bij ons veel aandacht krijgt,’ zei Santana toen ik een ogenblik bleef staan om naar de verrichtingen van de koks te kijken. ‘Wij beschikken over uitstekend opgeleid keukenpersoneel dat voedzame maaltijden klaarmaakt en zorgt voor een evenwichtig voedingspatroon. De jongens die hier komen hebben vaak hun hele jeugd te weinig en te ongezond gegeten. Met goede voeding en veel sport brengen we hun conditie op peil.’

Ik knikte zwijgend. Het zag er allemaal professioneel en brandschoon uit. We liepen verder. ‘En hier,’ zei Santana, een deur openduwend, ‘is de eetzaal annex recreatieruimte.’ Het was een grote zaal. Een gedeelte werd in beslag genomen door rijen tafels waartussen twee jongens bezig waren met borden en bestek om ze gereed te maken voor de lunch. In de overige, verreweg grootste ruimte konden de jongens tafeltennissen, biljarten, darten en andere spellen doen. Tegen de achterwand was zelfs een bowlingbaan. Ook hier waren de wanden versierd met posters van popartiesten en sporthelden.

‘Deze zaal diende als refter toen het nog een klooster was,’ verklaarde Santana. ‘Hier worden de maaltijden gebruikt en, zoals u ziet, zijn er ruime mogelijkheden voor vrijetijdsbesteding.’

‘Dat kun je wel zeggen,’ zei ik. ‘Ze hoeven zich hier bepaald niet te vervelen.’

Ik realiseerde me dat mijn stem erg plichtmatig klonk, ik had dan ook weinig reden voor enthousiasme. Het was allemaal leuk en aardig, maar nog steeds niet bepaald boeiende stof voor een uitvoerig krantenartikel. Achter weer een deur bleek zich een volledig geoutilleerde dokterskamer te bevinden.

‘Hier komt één dag per week een arts voor de medische controle waarover ik u verteld heb.’ Er stond moderne apparatuur. Ik zag een scanner, een röntgencamera, apparatuur voor eenvoudig laborato-riumonderzoek, alles was er. We gingen naar buiten. Via een terras met een kunstig gemetselde bogengalerij kwamen we in de achtertuin.

‘Dit was vroeger de moestuin,’ lichtte Santana toe. ‘We hebben enige tijd geprobeerd die in stand te houden, dat is helaas niet gelukt. We zijn tenslotte geen boeren. De kruidentuin, waar de monniken altijd veel werk van maakten, is er nog wel. Die is eenvoudiger in het onderhoud. De jongens houden die helemaal zelf bij.’

Terwijl Tom nog wat losse opnamen maakte liepen we om het gebouw heen en kwamen bij de trimbaan. Mijn aanvankelijke indruk werd bevestigd: het was eerder een stormbaan voor commando’s dan voor ongeoefende jongens. Ik hoefde daar geen vraag over te stellen. Santana gaf zelf de uitleg.

‘Deze trimbaan is drie maanden geleden aangelegd door professionals. De jongens mogen hier pas oefenen als ze via de indoortraining in de sporthal het vereiste niveau hebben gehaald.’ Van enige afstand keken Tom en ik toe hoe twee jongens bezig waren de hindernissen te overwinnen. De overigen probeerden met gefluit en geschreeuw de twee tot grotere prestaties aan te sporen. Ze deden erg hun best en kwamen heelhuids over de hindernissen heen. Tom maakte er wat opnamen van. Ik stond achter de laatste beproeving, een zwiepend klimnet, toen de twee jongens hijgend en transpirerend hun inspanning voltooiden.

‘Mijn complimenten,’ zei ik, ‘dat doe ik jullie niet na.’

Er verscheen een zweem van een lach op de bezwete gezichten waarop een harde vreugdeloze jeugd duidelijke sporen had nagelaten. Ik mengde me tussen de jongens die me nieuwsgierig maar afstandelijk bekeken. Pas toen ik over hun sportbeoefening begon kwamen ze enigszins los. De jongens waren allemaal van ongeveer dezelfde leeftijd, zo’n zestien tot achttien jaar. Ze vormden een wonderlijke mengelmoes van Latino’s, Aziaten en halfbloeden van onduidelijke afkomst. Sommigen hadden slecht geheelde littekens op hun gezicht of ledematen, sporen van veelvuldige vechtpartijen waarbij ze in de harde strijd om het bestaan betrokken waren geweest. Ondanks hun door een harde jeugd getekende gezichten maakten ze een tamelijk onbekommerde indruk. Op mijn vraag wat ze wilden worden zeiden de meesten dat ze hoopten in een goed gezin geplaatst te worden waar ze de gelegenheid zouden krijgen een vak te leren. Santana hoorde het allemaal glimlachend aan. Toen hij op enige afstand van de groep met de sportleraar stond te praten tikte een jongen op mijn arm. Hij was één van de twee jongens die ik op de trimbaan aan het werk had gezien. Met een schuin oog Santana in de gaten houdend, zei hij: ‘Ik wou u iets vragen.’

‘Ga je gang kerel,’ zei ik.

‘Mogen Carlos en ik een afdruk hebben van een foto waar wij op staan?’ Hij zweeg een ogenblik en keek naar de stompe nagels van zijn handen. ‘Wij hebben onszelf nog nooit op een foto gezien.’

‘Wie is Carlos?’ vroeg ik. ’Mijn vriend die met mij over de trimbaan ging.’

Ik vond het best. Mijn agenda pakkend zei ik: ‘Geef jullie namen maar.’

‘Carlos Rodriguez, mijn vriend dus, en Paco Sanchez, dat ben ik.’

‘Oké,’ zei ik. ‘Ik stuur ze per post aan mijnheer Santana of ik breng ze even langs.’ Met een steelse blik op Santana, die nog steeds stond te praten, zei hij: ‘Het is beter als u ze ons zelf geeft. Ik weet niet of we ze van mijnheer Santana mogen hebben.’

Ik gaf hem een knipoog. ‘Ik kom ze wel even brengen.’

‘Dank u wel,’ zei hij. Ik zag zijn ogen, die waarschijnlijk al meer leed gezien hadden dan ik in mijn hele leven zou meemaken, even oplichten. Zijn neus was, zo te zien, een keer gebroken geweest en slecht geheeld. ‘Als u de achteringang neemt ziet niemand het,’ zei hij.

‘De achteringang?’, vroeg ik. ‘Ja, daar achter het tuinhuis is een hek dat nooit op slot is.’ Hij wees naar een houten bouwsel dat tussen de bomen zichtbaar was.

Ik knikte. ‘Komt voor elkaar.’ Paco keek zijn vriend triomfantelijk aan. ‘Zie je nou dat ik het wel durfde vragen?’

Carlos schudde zijn hoofd. ‘Je zou het aan die fotograaf vragen. Aan hem (met een hoofdknik in mijn richting) had ik het ook wel durven vragen.’

‘Kijk,’ zei Paco tegen mij, ‘zo gaat het nou altijd. Hij durft zogenaamd alles, maar ik moet het altijd doen. Je bent een schijtlaars.’ Carlos grijnsde brutaal en stompte Paco tussen zijn ribben. Die liet zich niet onbetuigd en stoeiend rolden ze over het gras. Het waren net jonge honden. Deze jongens hadden het geluk gehad dat ze tijdig uit de goot waren gehaald en als ze voldoende bijgeschaafd waren konden het ongetwijfeld volwaardige burgers worden. Ze hadden alleen nooit de kans gekregen. Die kregen ze hier wel en zo te zien grepen ze hem met beide handen aan. Tom Scott zat op een bank tegen de muur en sloeg het tafereel geamuseerd gade. Juist toen Santana weer naar ons toe kwam, stak Tracy haar hoofd om de hoek van de deur met de mededeling dat er telefoon voor hem was. Toen Santana verdwenen was vond ik het een mooi moment om het voor gezien te houden. Ik wisselde nog enkele woorden met de sportleraar, een opgewekt ogende jongeman met het tanige figuur van de echte sportman. Hij bleek Ed Summers te heten. ‘Kunt u ze een beetje onder de duim houden?’ informeerde ik.

‘Zeker wel,’ antwoordde hij. ‘Als ze niet doen wat ik zeg stamp ik ze in elkaar, nietwaar boys?’ Een luid gejoel van de jongens om hem heen volgde op die uitspraak. Het was duidelijk dat hij goed met ze overweg kon. Ik gaf hem een hand en wou juist afscheid nemen van de jongens toen Tom Scott aan Summers voorstelde een groepsfoto te maken. Hij stelde drie rijen op, de sportleraar in het midden, de langste jongens achteraan, de wat kleinere daarvoor en de rest geknield op de voorste rij. Met een armzwaai namen we afscheid. Toen we het gebouw binnen gingen hield Paco mij staande. ‘U vergeet het toch niet, hè?’ zei hij zacht.

Misschien kwam het door de lichtval, ik weet het niet, plotseling zag ik in dat harde straatjongensgezicht het kwetsbare kind dat er achter schuil ging. Ik pakte hem bij zijn schouder en zei: ‘Paco, jij krijgt je foto en Carlos ook, daar kun je op rekenen.’ Er vloog een glimlach over zijn gezicht toen hij wegrende naar de rest van de groep. Santana zat in zijn kantoor nog aan de telefoon dus liep ik bij Tracy binnen.

‘En, is het allemaal gelukt?’ vroeg ze. ‘Op een paar algemene gegevens na heb ik alles. Ik moet alleen nog wat namen en functies hebben, wanneer stichting The Shelter is opgericht, dat soort dingen.’

‘Daar kan ik u wel aan helpen.’ Ze haalde een map tevoorschijn en overhandigde me een tekst. ‘Dat is een algemeen info-bulletin over The Shelter,’ zei ze. Ik bekeek het vluchtig. Het bevatte zo te zien alle gegevens die ik nodig had. ‘Tracy, je bent een schat,’ zei ik. ‘Ik wou dat je mijn secretaresse was, want ik kan nooit wat vinden.’

‘Ja,’ zei ze met een hoofdknik in de richting van Santana’s kamer, ‘daar hebben meer mannen last van.’ Ik grinnikte en gaf haar een hand. Op dat moment kwam Santana de kamer binnen.

‘Sorry, meneer Keller, dat ik u plotsklaps in de steek liet, ik had een dringend telefoontje.’ Ik zei dat ik dat volkomen begreep. Ik bedankte hem voor de medewerking en beloofde hem er een mooi artikel van te maken. Santana wendde zich tot Tom. ‘Ging met de foto’s ook alles naar wens?’

Tom knikte. ‘Ja hoor, ik heb zo hier en daar wat geschoten. Leuke plaatjes. Daar maken we wel een keus uit. Die groepsfoto die we zo-even gemaakt hebben ziet er, denk ik, ook wel aardig uit.’

Santana, die ons begeleidde naar de uitgang, bleef plotseling staan. ‘Dan heb ik een verzoek aan u.’

‘En dat is?’ vroeg Tom. Santana aarzelde. ‘Ik zou graag zien dat u die groepsfoto niet plaatste.’ Tom keek mij een ogenblik met opgetrokken wenkbrauwen aan. ‘Mag ik vragen waarom?’

Santana keek enkele ogenblikken zwijgend naar de grond. Toen richtte hij zijn hoofd op. ‘Ik zal het proberen uit te leggen.’ Weer deed hij er secondenlang het zwijgen toe.

‘De jongens die hier zijn komen overal vandaan. Ze hebben, om in hun onderhoud te voorzien, vrijwel allemaal kleinere of grotere delicten gepleegd. Voorzover wij kunnen nagaan heeft ongeveer de helft van de jongens tot jeugdbendes behoord die zich bezig hielden met alles wat Onze Lieve Heer verboden heeft. Sommigen waren letterlijk op de vlucht. Als u zo’n foto publiceert kan het gebeuren dat ze herkend worden door lieden die nog een appeltje met hen te schillen hebben en omdat in die kringen zogenaamde ‘onbetaalde rekeningen’ vroeger of later altijd vereffend worden willen we ze daartegen beschermen. Begrijpt u wat ik bedoel?’

Dat klonk aannemelijk en omdat ik het verhaal leuk wilde houden beloofde ik dat de groepsfoto niet geplaatst zou worden. We namen afscheid en reden terug naar huis. Het was inmiddels lunchtijd en we stopten bij een hamburgertent.

‘Santana heeft zijn zaakjes goed voor elkaar,’ zei Tom toen we een tafeltje gevonden hadden. Ik nam een hap van mijn hamburger en knikte. ‘Hij is in elk geval niet zo’n zweverige new-age figuur. Ik denk dat hij er goed de wind onder houdt. Als je nagaat wat die gasten voor leven hebben geleid moet dat ook wel, maar hij geeft ze tenminste een kans en dat beseffen ze dondersgoed.’

‘Dat is zo,’ beaamde Scott, ‘en ze maken het zich niet gemakkelijk want ze richten zich op de echte kansarmen. Als je als wees zonder thuis, zonder dak boven je hoofd en zonder inkomsten moet overleven in een grote stad dan heb je in feite geen andere opties dan creperen of in de criminaliteit gaan en dan is een instelling als The Shelter natuurlijk de kans van je leven.’

‘Voor ik het vergeet, Tom, ik wil twee afdrukken van die groepsfoto. Ik heb twee jongens de foto’s beloofd.’

‘Maak ik voor je,’ zei Scott. Om twee uur was ik weer thuis. Dat viel dus mee. Ik had geen zin meer om het artikel nog te schrijven. Per slot van rekening had ik vakantie.

II

De volgende dag regende het. Dat was een tegenvaller. Ik had me er al weken op verheugd om eindelijk weer eens te gaan vissen. De hengelsport is van jongsaf een hobby van me. Anderzijds ben ik nu ook weer niet zo fanatiek dat ik onder alle weersomstandigheden aan de waterkant ga zitten en de druilerige regen die, zo te zien, wel eens de hele dag zou kunnen duren, benam mij alle lust om naar buiten te gaan. Het was woensdag en Dave McCartney wilde het artikel vrijdag voor de middag hebben. Hoewel ik er absoluut geen zin in had besloot ik het eerst te schrijven, dan was ik er vanaf en misschien was het morgen beter visweer.

Na het ontbijt maakte ik een extra pot koffie en zette me achter het toetsenbord van mijn computer. De ingrediënten voor het artikel waren mager. Het verhaal van Santana was zakelijk en gauw verteld. Ik had meer spanning nodig, meer emotie.

Ik besloot het zwaartepunt van het verhaal enigszins te verleggen. Niet The Shelter als voornaamste onderwerp, maar het leven van zwerfjongeren in de grote steden. Ik had daar in diverse bladen met enige regelmaat over geschreven. Ik zocht de kopij op en bij herlezing bleek dat het allemaal nog tamelijk actueel was. Ik surfte nog wat op internet en vond daar recente statistische gegevens waaruit naar voren kwam dat het er voor rondzwervende jongeren als gevolg van de steeds materialistischer wordende maatschappij alleen maar slechter op geworden was. Het was allemaal niet opzienbarend, maar ik had niet meer. Ik moest roeien met de riemen die ik had en begon mijn verhaal.

Tegen de verwachting in vlotte het aardig. Soms ben je gemotiveerd en dan wil het schrijven niet goed lukken en nu had ik er eigenlijk geen zin in en regen de zinnen zich moeiteloos aaneen. Ik schetste het barre leven van de ouderloze zwervers, hun dagelijkse strijd om het bestaan, hun ontberingen, hun agressie jegens de onverschillige maatschappij die geen vinger naar hen uitstak en hen beschouwde als een soort schadelijk ongedierte. Ik beschreef uitvoerig hun uitzichtloosheid, het totaal ontbreken van enig toekomstperspectief. Ik hanteerde sobere bewoordingen. Uit ervaring weet ik dat emoties beter overkomen als ze goed gedoseerd, bijna onderkoeld worden beschreven. Toen ik dat onderwerp voldoende had uitgediept schakelde ik langzaam over op The Shelter die, na het sombere verhaal over de kansloze jongeren extra goed uit de verf kwam. Met verse herinneringen aan mijn gesprekken met de jongens schetste ik hun leven, hoe ze van ondervoede en vervuilde verschoppelingen dank zij de goede zorg en begeleiding in The Shelter opbloeiden tot levenslustige knapen die het leven met andere ogen bekeken en de toekomst vol vertrouwen tegemoet zagen. Omdat misdaadbestrijding het bij het publiek altijd goed doet benadrukte ik vooral het feit dat deze jongens, als ze aan hun lot worden overgelaten, bijna automatisch in het criminele circuit terechtkomen. Hun huisvesting in The Shelter behoedde hen daar voor en bood hun tevens een toekomstperspectief.

In enthousiaste bewoordingen beschreef ik de sportactiviteiten, het onderwijsprogramma, de corveediensten, het bijhouden van de kruidentuin en tenslotte, als apotheose, de plaatsing in een gastgezin waar ze, voor het eerst in hun bestaan, de warmte en geborgenheid van het familieleven konden ervaren. Ik besloot het artikel met een oproep aan de lezers om het werk van The Shelter daadwerkelijk te steunen door zich als gastgezin op te geven. Ik deed ook een beroep op het bedrijfsleven om een gebaar van sympathie door een stukje van hun goodwill sponsoring aan The Shelter te besteden en tenslotte bepleitte ik dat de gemeentelijke overheid wat dieper in de buidel zou tasten al was het alleen om te tonen dat het hen menens was met de bestrijding van misdaad onder jongeren. Dat laatste was waarschijnlijk aan dovemansoren gericht, het was dan ook meer bedoeld als koekje van eigen deeg voor burgemeester Mayer.

Bij het teruglezen van het artikel kon ik een grijns niet onderdrukken. Het moest een hallelujaverhaal worden. Nou, dat was het dan ook geworden. Ik maakte een uitdraai voor mezelf en e-mailde de kopij naar de redactie. Ik ging het artikel met opzet niet brengen om niet de kans te lopen opnieuw met een probleem te worden opgezadeld. Ik trakteerde me op een stevige borrel om het echte begin van mijn vakantie te vieren. De telefoon bleef uitgeschakeld. Van nu af was ik voor iedereen op safari. De rest van de week deed ik waar ik zin in had. Ik nam mijn auto eens goed onder handen, ging een paar potjes biljarten en, toen het weer eindelijk opklaarde, kon ik ook een dag gaan vissen. Starend naar mijn dobber dacht ik opeens aan Tracy Bell. Het was jammer dat we elkaar zo kort gesproken hadden. Ik zou haar best nog eens willen ontmoeten.

Dat zou eerder gebeuren dan ik kon vermoeden.

‘s Zaterdags verzeilde ik in Café de Paris. Ik loop daar wel eens binnen. Joost mag weten waarom het Café de Paris heet want er is niets Frans aan. ‘Koffie, meneer Keller?’ informeerde de ober. Ik knikte. ‘En de krant graag.’ Ik ging aan de leestafel zitten en sloeg de weekendbijlage van De Globe op. Het was een fors artikel geworden, ruim een halve pagina. De koppenmaker had de teneur van het artikel goed begrepen.

VERSCHOPPELINGEN WORDEN

VOLWAARDIGE BURGERS

Opvangcentrum The Shelter geeft kanslozen een kans

Er stonden drie foto’s in: een opname van het gebouw, één van de trimbaan en de foto van Santana. Het geheel zag er, ook qua opmaak, goed uit. Ik las het nog eens rustig over. Als een artikel afgedrukt staat in de krant komt het anders over dan thuis op je beeldscherm. Ik moet bij het schrijven bepaald de geest hebben gehad want het was een indringend verslag, zo’n verhaal waar je niet omheen kunt. Terwijl ik de krant weer opvouwde bedacht ik dat Dave McCartney tevreden kon zijn. Hij had gekregen waar hij om gevraagd had. Ik dronk mijn koffie op en bladerde nog wat in de lectuur die op de leestafel lag. Tenslotte ging ik naar buiten en mengde me tussen het winkelend publiek. Later op de dag liep ik een bruin café in. Ik kwam daar wel meer, meestal om een potje te biljarten. Het was er druk. Op weg naar de bar begroette ik wat hele en halve kennissen en bestelde een biertje. Alle barkrukken waren bezet dus met het glas in mijn hand keek ik rond of er ergens plaats was.

‘Hé, Peter!’

Ik draaide me om en zag een uitgestoken arm. ‘Hier is nog plek!’

Het was Andy Konitz. Hij is Hoofd Informatie en Documentatie op het gemeentehuis en een nuttige kennis. Ik zocht hem weleens op als ik gegevens nodig heb die niet direct voor het grijpen liggen. Andy wist de weg in het doolhof van de gemeentelijke administratie. Hij had toegang tot de centrale databank en had mij al dikwijls aan, soms vertrouwelijke, informatie geholpen. Hij ging daarbij weleens zijn boekje te buiten, maar wist dat hij mij kon vertrouwen. In ruil voor zijn medewerking had ik hem op de lijst van gratis abonnementen laten plaatsen.

‘Ga zitten, Peet. Alles kits?’ Ik knikte en nam een slok van mijn bier.

Andy is een fors gebouwde dertiger met vlasblond haar en een enigszins slome manier van doen, maar zijn opmerkzame blauwe ogen verraden een scherp verstand. Andy legde zijn hand op mijn arm. ‘Ik heb vanochtend dat artikel van jou gelezen over dat jongenstehuis.’

‘O ja?’ zei ik zo onverschillig mogelijk. ‘Wat vond je ervan?’

‘Heftig!’

‘Hoezo heftig?’

‘Tja, hoe zal ik het zeggen? Ik heb wel eens meer wat over die zelfkantjongeren gelezen. Die vallen dan meestal in handen van hele of halve psychologen, sociale werkers en weet ik veel. Ze verzeilen dan in praatgroepen met gesprekstherapie en dat soort rimram. Allemaal gelul. In The Shelter pakken ze de koe bij de horens: een strak regime, goed eten, veel sport, basisonderwijs, sociale training en uiteindelijk plaatsing in een gezin.’ Hij nam een slok van zijn bier. ‘Er zal er best weleens eentje struikelen, maar ik denk dat de meesten toch wel op het rechte pad blijven en een vak leren.’ Hij tikte met zijn wijsvinger op de tafel. ‘Dat is, volgens mij, de juiste aanpak van de jeugdcriminaliteit. Ik vond het een heel indringend artikel, zonder franje en to the point.’ Hij dronk de rest van zijn bier op en veegde met de rug van zijn hand het schuim van zijn lip. ‘Geschikte vent trouwens, die Santana.’

‘Ken je hem?’

‘Oppervlakkig. Hij is, geloof ik, een vriendje van burgemeester Mayer. Af en toe zie ik hem wel eens. Hij moet meestal bij de emigratiedienst zijn.’

‘Allicht,’ zei ik. ‘Hij heeft natuurlijk ook buitenlandse jongens die komen en gaan.’

Andy knikte. ‘Als ik hem toevallig zie maak ik weleens een praatje met hem. Hij lijkt me een figuur die met beide benen op de grond staat en ik denk dat het artikel van jou hem geen windeieren zal leggen. Voor zo’n instelling als The Shelter moet gewoon meer geld komen, niet dan?’ Dat kon ik volmondig beamen en als Andy representatief was voor de gemiddelde lezer dan had het artikel het beoogde effect. We namen nog een paar pilsjes, raakten in gesprek met andere cafebezoekers en deden een rondje biljart, alles bijeen was het een prima tijdverdrijf. Wat moet je nou anders op zaterdagavond?

De zondag en maandag bracht ik door bij vrienden buiten de stad. Het was een steeds weer uitgesteld bezoek waar ik nu tijd voor had. Ik was nu echt in vakantiestemming. Toen ik ‘s avonds terug reed naar huis bedacht ik dat ik best een weekje of twee naar het buitenland kon gaan. Ik besloot er eens een nachtje over te slapen.

De dinsdagmorgen voorspelde weinig goeds. Vanuit mijn bed hoorde ik de regen tegen de ramen kletteren dus draaide ik me nog eens om. Pas tegen tienen werd ik wakker. Ik trok mijn ochtendjas en mijn slippers aan, zette de televisie aan en ging naar de keuken om een ontbijt klaar te maken. Juist toen ik stond te overwegen of ik een gekookt of een gebakken eitje zou nemen ging de bel. Dat kon de postbode wel eens zijn, bedacht ik. Die kwam meestal om deze tijd. Ik nam vast een balpen mee om het ontvangstbewijs te tekenen en opende de voordeur. Het was Dave McCartney.

‘Goedemorgen Peet, mag ik binnenkomen?’

‘Dat hangt af van waar ik jouw bezoek aan te danken of te wijten heb. Als je me weer met zo’n lulverhaal komt opschepen heb ik liever dat je weggaat.’

McCartney maakte een afwerend gebaar. ‘Ik heb alleen maar goed nieuws.’

Nou ken ik Dave langer dan vandaag. Zijn gesprekken beginnen dikwijls anders dan ze eindigen. Hij valt nooit met de deur in huis, maar doseert zijn verhaal zo dat de eigenlijke boodschap op het eind komt. ‘Laat eens horen,’ zei ik, ‘koffie?’

‘Ja, graag.’ Dave haalde een sigaret voor de dag, stak hem op en keek goedkeurend om zich heen. ‘Leuke flat heb je.’

‘Gaat best,’ beaamde ik. Terwijl ik de koffie inschonk realiseerde ik me dat het de eerste keer was dat Dave mij thuis bezocht. Hij had natuurlijk geprobeerd me te bellen, maar ik had mijn telefoon en mijn mobieltje uitgeschakeld. Het leek me sterk dat hij me kwam vertellen dat hij mijn artikel zo leuk had gevonden. Dave was daar de man niet naar, als hij een aanleiding had om mij tijdens mijn vakantie onder werktijd thuis te bezoeken dan was er iets aan de hand. De vraag was wat? Ik zette de koffie neer en ging tegenover hem zitten. ‘Nou, vertel dat goede nieuws dan maar.’

Dave tipte de as van zijn sigaret en roerde in zijn koffie. ‘Ik kom je namens de directie de complimenten overbrengen van burgemeester Mayer naar aanleiding van je artikel over The Shelter. Hij is er zeer mee ingenomen. Hij vindt…, wacht even, ik heb het opgeschreven. Hij grabbelde een papiertje uit zijn zak.

‘Hij vindt met name dat je in het kader van de bestrijding van de jeugdcriminaliteit The Shelter terecht een voorbeeldfunctie hebt toegedicht, reden waarom hij, Mayer, het internaat altijd een warm hart heeft toegedragen.’

Bij die laatste woorden bracht Dave een verachtelijk gesnuif ten gehore. ‘Hij probeert gewoon een deel van het succes van The Shelter op zichzelf te projecteren, de egotripper.’

‘Bedankt voor de waarderende woorden,’ zei ik. ‘En jij komt door dat rotweer helemaal van de redactie om me dat te komen vertellen?’ Ik geloofde er geen barst van.

‘Nou,’ zei Dave, ‘dat is nog niet alles. De telefoon bij ons heeft niet stilgestaan. Allerlei mensen willen zich als gastgezin aanbieden, de gemeenteraad wil een ruimere subsidie bepleiten en er heeft zich een verzekeringsmaatschappij aangemeld die als sponsor wil optreden.’

‘Leuk voor ze,’ zei ik. ‘Ik gun het ze van harte want ze doen goed werk, maar Dave kun jij die opschudding verklaren? Per slot was het gewoon een artikel over een doorsnee sociaal project. Niks bijzonders.’

McCartney gooide twee klontjes in zijn lege kopje. Dat was zijn manier om aan te geven dat hij nog koffie wilde. ‘Weet je, Peet, daar heb ik over nagedacht. Volgens mij zit het zo: ‘Punt één was het een geïnspireerd verhaal. Ik hoef je dat niet te vertellen. Dat weet je natuurlijk zelf ook wel. Vooral naar het einde toe heeft het een gedrevenheid die grote indruk heeft gemaakt op de lezers. Daar komt bij dat de toenemende misdaad onder de jeugd de laatste tijd veel in het nieuws is geweest. Vooral het pessimisme over de falende bestrijding ervan heeft veel aandacht gekregen en dan komt zo’n artikel extra positief over. Bovendien staat het in de weekendbijlage dus hebben de mensen tijd om het rustig te lezen. Dit was zo’n voltreffer waar de reclamejongens altijd op hopen: op het juiste moment met de juiste boodschap bij het juiste publiek aankloppen. Dan krijg je een enorme impact.’

Terwijl ik nog een keer koffie inschonk bedacht ik dat ik niet goed wist wat ik ermee aan moest. ‘Blij dat te horen,’ zei ik tenslotte. ‘Ik heb m’n best gedaan en de rest is voor jullie.’ Dave drukte zijn half opgebrande sigaret uit en stak verstrooid een nieuwe op. ‘Kijk, en daar zit nou de kneep. De lezers willen weten waaraan gastgezinnen moeten voldoen om in aanmerking te komen en of ze alleen in de regio mogen wonen of ook daarbuiten. Ze willen weten hoe het in het algemeen gaat met jongens die uitgeplaatst worden, welke problemen ze kunnen verwachten, hoe de wettelijke regelingen zijn, kortom, aanvullende informatie. Allerlei bedrijven zijn bereid om gratis werkzaamheden uit te voeren zoals schilderwerk, onderhoud, timmerwerk enzovoort. We kunnen dat niet op z’n beloop laten. We moeten actie ondernemen.’

Ik deed een wolkje melk in mijn koffie. ‘Nou, wat let je? Dan doe je dat toch? Je beschikt over mensen en middelen genoeg om daar adequaat op te reageren.’ Terwijl ik dat zei voelde ik mijn argwaan weer groeien en niet ten onrechte bleek al snel.

McCartney deed er geruime tijd het zwijgen toe. Er ontstond een ongemakkelijke stilte. Ik bracht een bescheiden kuchje ten gehore, toen dat niet hielp en ik op het punt stond om iets te zeggen, hernam McCartney het woord.

‘Weet je, Peet,’ zei hij,’ starend naar zijn ineengestrengelde vingers, ‘er zijn gevallen waarin het onverstandig is om halverwege een andere redacteur in te zetten. Dit is zo’n geval.Volkomen onverwacht heeft dit artikel de mensen aangegrepen omdat je de juiste snaar getroffen hebt. Nu willen ze meer. Plotseling is het, ook voor de directie, een hot item geworden. De kans is groot dat andere kranten, en vooral de tabloids, erop springen en het gras voor onze voeten wegmaaien. Dat moet voorkomen worden.’ Hij nam een haal aan zijn sigaret en blies de rook door zijn neusgaten naar buiten. ‘Met andere woorden, Peet, de directie geeft jou de opdracht om zo snel mogelijk een vervolgartikel te schrijven.’

Ik was niet eens verbaasd. Vanaf het moment dat Dave binnenkwam en tegen zijn gewoonte in met complimenten begon te strooien had ik de bui al zien hangen. Het was natuurlijk wel godgeklaagd. Het was weer net als vorig jaar. Toen had ik ook mijn vakantie gepland en op het laatste moment werd ik naar Polen gestuurd voor een vervolg op een artikel over nucleaire vervuiling waarover ik maanden daarvoor geschreven had en dat plotseling weer actueel was.

‘Hoe komt het toch dat jullie elke keer weer kans zien om mijn vakantie te verzieken?’ Ik was behoorlijk nijdig en deed geen moeite om dat te verbergen. Dave hief bezwerend zijn handen op.

‘Je gelooft toch niet dat ik daar niet aan gedacht heb? De ouwe Price zit daar best mee in z’n maag, maar zijn ervaring zegt hem dat degene die een successtory schrijft hem ook moet afmaken en, eerlijk gezegd, ben ik dat met hem eens, hoe lullig ik het ook vind voor jou.’ Dave drukte zijn sigaret uit en keek mij hoopvol aan. Voor het eerst zag ik zijn vermoeide blik en de groeven in zijn gezicht. Dave’s job eiste ook zijn tol.

Goedbeschouwd had ik geen keus. Ze hadden Dave voor het blok gezet en ik was de klos. ‘Dus als ik het goed begrepen heb willen jullie nog zo’n keukenmeidenverhaal hebben,’ zei ik op verachtelijke toon.

Dave schudde zijn hoofd. ‘Vergis je nou niet. Het is geen keukenmeidenverhaal meer. De gemeenteraad ziet er zelfs brood in voor de volgende verkiezingen. Ze willen er een issue van maken.’ Ik haalde geërgerd mijn schouders op. ‘Schijt aan de gemeenteraad. Ik vind het veel erger dat mijn vakantie naar de kloten gaat. Voor de tweede keer nota bene. En dan zal ik je nog iets vertellen: Santana doe je er absoluut geen plezier mee, integendeel, hij heeft de pest aan publiciteit.’

Mijn woorden maakten weinig indruk. ‘De mening van Santana doet niet meer ter zake. Het is nu een belang van de krant. Als hij niet meewerkt moet je de informatie buiten hem om bijeen sprokkelen en wat jouw vakantie betreft heb je natuurlijk gelijk, daarom zal ik me er persoonlijk voor inzetten dat je daar een ruime compensatie voor ontvangt. Price heeft trouwens al iets in die richting gezegd. Dan kun je daarna alsnog met vakantie.’ Mijn boosheid zakte wat. Als Dave zoiets zegt dan houdt hij ook woord. Er bleef weinig anders over dan me in de situatie te schikken. Ik stond op het punt om Dave te vragen welke onderwerpen hij aan de orde wilde hebben in het artikel, toen ik besloot om zelf het initiatief te nemen.

‘Dan stel ik voor, Dave, dat ik eerst eens informatie ga verzamelen en wat gesprekken ga voeren. Daarna kunnen we dan bepalen hoe we het artikel gaan optuigen, waar de accenten komen enzovoort.’ McCartney knikte. Hij was kennelijk opgelucht dat ik meewerkte. ‘Wanneer moet je het hebben?’

‘Zo spoedig mogelijk natuurlijk. We moeten het warm houden. Het is nu dinsdag. Kijk of je van de week voldoende informatie kunt verzamelen voor een artikel in de zaterdagbijlage.’ Hij stond op. Ik had mijn medewerking toegezegd dus zijn opzet was geslaagd en aangezien hij een man van weinig woorden was wilde hij nu liefst zo vlug mogelijk opstappen. Dat kwam mij wel goed uit. Ik had ook weinig zin om nog iets aan het gesprek toe te voegen. Ik hielp Dave in zijn jas en liet hem uit. Terwijl ik hem, weggedoken in zijn kraag, naar zijn auto zag lopen uitte ik een hartgrondige vloek. Ze hadden het toch weer voor elkaar. Niks vakantie. Ik kon weer aan de slag. Gadverdamme!