Het gele behang

Charlotte Perkins Gilman

Diderot Classics 

Titel: The Yellow Wallpaper

Auteur: Charlotte Perkins Gilman

Vertaald door Wilma Baltus

ISBN-10: 9077932240

ISBN-13: 9789077932247

Copyright © 2016 Wilma Baltus

Het gele behang

Het komt niet vaak voor dat gewone mensen, zoals John en ik, een oud landhuis als zomerverblijf weten te bemachtigen. Een koloniaal herenhuis, op een groot landgoed. Ik zou het een spookachtig huis willen noemen, maar zal het noodlot niet tarten! Toch noem ik het, enigszins uitdagend, een vreemd huis. Waarom zou het anders zo goedkoop worden verhuurd en zo lang hebben leeg gestaan? John lacht me uit, als ik dit soort dingen zeg, maar dat schijnt gebruikelijk te zijn binnen een huwelijk.

John is zeer rationeel. Hij heeft geen belangstelling voor geloof, een hekel aan bijgeloof en spot met alles wat niet waargenomen kan worden of uitgedrukt kan worden in cijfers. John is arts en dat is MISSCHIEN – ik zou dit natuurlijk niet aan een levende ziel toevertrouwen, maar dit is levenloos papier en het lucht me enorm op dit te uiten – MISSCHIEN is dat de reden waarom ik niet sneller beter wordt. Hij gelooft namelijk niet dat ik ziek ben! Wat kan ik daaraan doen? Wanneer een arts van aanzien, je eigen man, vrienden en familie verzekert dat er echt niets met je aan de hand is - behalve een zenuwinzinking van voorbijgaande aard – wat moet je dan? Mijn broer is ook een arts van aanzien en hij zegt hetzelfde. Dus beweeg ik in de buitenlucht, neem fosfaten of fosfieten - wat het ook mag zijn - en drankjes. Het is me verboden 'te werken', totdat ik weer beter ben. 

Ik ben het niet met John en mijn broer eens. Zelf ben ik van mening dat passend werk, wat spanning en verandering, me goed zou doen. Maar wat kan ik doen? Ondanks hun verbod, heb ik een poos geschreven. Het HEEFT me uitgeput dit stiekem te moeten doen, zodat ik niet betrapt werd. Als ik minder tegenwerking en meer gezelschap zou hebben, meer uitgedaagd zou worden…, maar John zegt dat me zorgen maken het ergste is wat ik kan doen. Ik geef toe dat ik me daar altijd slecht door ga voelen, daarom zal ik het er niet meer over hebben en over het huis vertellen.

Het ligt afgelegen, op een afstand van de weg, ongeveer vijf kilometer van het dorp. Een perfecte locatie! Dit ondermijnt mijn spookachtige beschrijving, vrees ik, maar dat kan me niet schelen. Het doet me denken aan de Engelse landgoederen waar je over leest. Er zijn heggen, muren, afsluitbare poorten en kleine vrijstaande arbeidershuisjes. Er is een HEERLIJKE tuin! Ik heb nog nooit zo'n tuin gezien, groot en schaduwrijk, met buxus omzoomde paden en met neerhangende druivenstruiken bedekte terrassen. Er waren ook tuinkassen, maar die zijn nu afgebroken, want er waren juridische problemen. Iets tussen erfgenamen, veronderstel ik. Hoe dan ook, het buitengoed staat al jaren leeg. 

Er is iets vreemds aan het huis. Dat voel ik. Ik zei dit tegen John toen het volle maan was. Hij zei dat ik het voelde TOCHTEN en sloot het raam. Soms word ik boos op John. Vroeger was ik nooit zo gevoelig. Ik denk dat dit wordt veroorzaakt door deze nerveuze toestand. John zegt dat ik mijn zelfbeheersing verlies, wanneer ik me zo voel. Ik doe moeite mezelf te beheersen, vooral in zijn bijzijn, en dat maakt me heel erg moe.

Ik hou niet van deze kamer. Ik wilde een kamer op de begane grond, die uitkeek op de binnenplaats, met rozen langs het raam en van die mooie ouderwetse glanskatoenen gordijnen! John wilde dat niet. Hij zei dat er maar één raam was en geen ruimte voor twee bedden. Ook was er geen aparte, aangrenzende kamer voor hemzelf.

John is heel zorgzaam en geeft me voortdurend liefdevolle aanwijzingen. Hij heeft een dagindeling voor me opgesteld en neemt me alles uit handen. Ik voel me ondankbaar, omdat ik hem niet meer waardeer. Hij zegt dat we enkel voor mij hier zijn, zodat ik optimale rust en frisse lucht krijg. “Je bezigheden zijn afhankelijk van je kracht, liefje,” zei hij, “en je voeding van je eetlust, maar frisse lucht kun je de hele dag gebruiken.” Dus namen we de kinderkamer op de bovenste verdieping.

Het is een grote, ruime kamer, die bijna de hele verdieping beslaat. Kleine ramen kijken alle kanten uit. Lucht en zon zijn hier in overvloed. Het was eerst een kinderkamer, daarna speelkamer en vervolgens sportkamer, veronderstel ik. De ramen zijn voorzien van metalen spijlen, vanwege kleine kinderen, en er zijn ringen in de muur. De verf en het behang zien eruit alsof de kamer door jongens werd gebruikt. Het behang is in forse flarden - bijna zover als ik rond het hoofd van mijn bed kan reiken – afgetrokken, net zoals een grote plek aan de andere kant van de kamer. Ik heb in mijn leven nog nooit zo’n beroerd behang gezien. Met van die onbegrijpelijke extravagante patronen, die elke artistieke zonde begaan. Saai genoeg om het oog te verwarren, wanneer je het wil volgen. Uitgesproken genoeg om voortdurend te irriteren en je aan te sporen het te onderzoeken. Zodra je de grillige rondingen volgt plegen ze plotseling zelfmoord in zonderlinge hoeken, vernietigen ze zichzelf in tegenstellingen. De kleur is afstotend, bijna weerzinwekkend. Een groezelig geel, vreemd vervaagd door het langzaam draaiend zonlicht. Het is somber oranje op sommige en een ziekelijke zwavel tint op andere plekken. Geen wonder dat de kinderen er een hekel aan hadden! Ik zou er zelf ook een hekel aan krijgen, wanneer ik lang in deze kamer zou moeten verblijven. Daar komt John, ik moet dit wegstoppen. Hij wil niet dat ik ook maar een woord op papier zet. 