Björn Sundell

DE SCHADUW VAN
EEN GROOT MAN

Uit het Zweeds vertaald door Ron Bezemer

Uitgeverij de Rode Kamer | Haarlem

Flaptekst

Malla maakt carrière in de reclamewereld en ook Peter is op weg naar de top. Hij verlaat de journalistiek om hoofd communicatie te worden van Fircotronics - een onderneming met een nieuw product, dat in de autoindustrie een revolutie teweegbrengt. Terwijl de beurskoers stijgt en de economie op volle toeren draait, loodst Timo Manner, oprichter en president-directeur van Fircotronics, het bedrijf de grote zakenwereld binnen. Op het thuisfront wordt hij beschouwd als een held, internationaal ziet men hem als de magische bouwer van een imperium. Overal wekt hij grenzeloze bewondering. Hij is de man die een klein bedrijfje heeft omgetoverd tot een internationaal elektronicaconcern met een miljardenomzet.

Maar in dezelfde periode dat Fircotronics expandeert, doet Manner iets wat niemand wil zien, omdat het hem lukt zijn omgeving met zijn succes te verblinden. De held van de natie is boven iedere verdenking verheven - tot hij op een dag niet verschijnt op een congres waar hij de belangrijkste spreker is.

PROLOOG

De grote zaal is zwanger van gespannen verwachting. Het Finlandiagebouw zit barstensvol mannen in pakken en vrouwen in dure, stemmig gekleurde jurken. Timo Manner is de man die het kleine bedrijf diep in de Finse bossen heeft veranderd in een internationaal concern, een holding met dochterbedrijven in vijftien landen en met een product dat op het punt staat een revolutie binnen de auto-industrie teweeg te brengen. Hij staat bekend als een briljant spreker die zijn publiek bepaald niet naar de mond praat. Als hij ervoor in de stemming is, kan hij ze allemaal provoceren: de directeuren, de vakbondsbestuurders, de journalisten. Ja, allemaal wachten ze op de man die vandaag de openingsspeech zal houden. Waarom is hij er nog niet?

Het jaarcongres in het marmeren gebouw gaat over de toekomst van het land. Er verdwijnen arbeidsplaatsen naar lagelonenlanden en de ondernemers voelen de concurrenten hijgen in hun nek. Timo Manner is het levende voorbeeld van het antwoord op de vraag hoe zulke problemen moeten worden aangepakt. Hij wijdt gewoonlijk uit over zijn tegenslagen, want dan wordt zijn successtory alleen nog maar interessanter. Hij die altijd wint, is lang niet zo fascinerend als degene die af en toe op zijn bek gaat en vervolgens weer opstaat. Maar waar is hij eigenlijk?

De mensen in de zaal zijn zichtbaar ongeduldig. De congresvoorzitter heeft al een kort welkomstwoord gesproken en is zo’n beetje uitgepraat. Toch praat hij nog even verder, louter om de tijd te vullen terwijl hij en het publiek moeten wachten.

– Wie kan er beter dan Timo Manner, president-directeur van Fircotronics, beschrijven hoe men de concurrentie een stap voorblijft? vraagt de voorzitter. De ingenieurs van de onderneming hebben een nieuw elektronisch aandrijfsysteem ontwikkeld dat de weg vrijmaakt voor een sensationele elektrische auto, precies op het moment dat de meesten het vertrouwen in de toekomst van de elektrische auto hadden verloren. Duitse en Franse autoproducenten hebben al licenties gekocht en binnenkort zullen er op de wegen miljoenen auto’s rijden die zijn voorzien van elektronica van deze Finse onderneming.

De voorzitter probeert zijn ergernis te verbergen. Hij schraapt zijn keel terwijl hij naar de stoel op de eerste rij kijkt waar Timo Manner nu had moeten zitten. De voorzitter heeft het gevoel dat die stoel spottend om zijn precaire situatie lacht. En waarom zit er niemand op de stoel ernaast, de stoel die bestemd is voor de vicepresident van Fircotronics? Waarom heeft niemand hem gebeld om hem te waarschuwen?

Opnieuw schraapt de voorzitter zijn keel, hij staat op het punt het publiek voor te stellen het programma te wijzigen en de volgende spreker uit te nodigen. Op dat moment gaat achterin de zaal de deur open en loopt er haastig een man vanaf de trap de zaal in. Het is Mikko Rovanperä, plaatsvervangend president-directeur van Fircotronics. Zijn blonde haar zit een beetje in de war, alsof hij er snel met zijn hand doorheen is gegaan om het te fatsoeneren en zijn jongensachtige gezicht vertoont een verbeten blik. Rovanperä loopt direct het podium op, knikt naar de voorzitter, slikt even en verontschuldigt zich voor het feit dat hij zo laat is. Hij heeft geen papieren in zijn hand. Het publiek vraagt zich af of Timo Manner wellicht wat later komt. Of gaat Mikko Rovanperä de speech houden, zonder aantekeningen? Of misschien is er iets ernstigs aan de hand.

– Geachte dames en heren.

Mikko Rovanperä transpireert. Zijn stem is vast, maar wat scheller dan anders. Het publiek is onrustig. Ze hebben op Timo Manner gewacht, niet op zijn plaatsvervanger.

– Het spijt me dat Timo Manner niet heeft kunnen komen, maar hij heeft helaas een zware verkoudheid opgelopen en moet het bed houden. Hij heeft mij gevraagd zijn excuses aan u over te brengen en zijn voordracht namens hem te houden.

Er gaat een golf van teleurstelling door de zaal. Dit is geen deugdelijke verklaring. Een verkoudheid begint niet van de ene minuut op de andere. Men had de congresvoorzitter gemakkelijk tijdig kunnen waarschuwen. Bij dit publiek dienden pijnlijke situaties vermeden te worden.

Mikko Rovanperä praat verder, maar het vuur in zijn stem ontbreekt. Hij spreekt mechanisch over een schitterende toekomst en over tegenslagen. Hij vertelt over kleine bedrijven die groot en sterk worden, en over kleine landen die opstaan om grootse werken te verrichten en zo hun plaats in te nemen aan de wereldtop. Hij spreekt zonder papier en hij spreekt zoals Timo Manner meestal spreekt - waarschijnlijk omdat hij al honderden keren naar Manner heeft geluisterd - maar het klinkt niet overtuigend en in de zaal lijkt niemand goed te luisteren. Er heeft zich een onbehaaglijk gevoel van het publiek meester gemaakt, er heerst een sfeer van spanning en verwachting. Er moet iets gebeurd zijn. Waarom zou anders de hoogste baas van een van de nationale speerpuntbedrijven onverwachts wegblijven, net op de dag dat hij de elite van de natie zou toespreken?

Mikko Rovanperä sluit zijn speech af, bedankt de aanwezigen voor hun aandacht en wenst het publiek nog een vruchtbare congresdag. Vervolgens haast hij zich de zaal uit. Er is geen gelegenheid tot vragen stellen, geen discussie, zelfs geen mogelijkheid om tijdens de koffiepauze van gedachten te wisselen. Nadat het geluid van het applaus is weggeëbd, hangt er een stilte vol teleurstelling in de zaal. Daarna staan de journalisten als één man op en terwijl ze achter elkaar de zaal uitrennen, blijven de steunpilaren van de samenleving achter en proberen zich zonder veel succes te concentreren op de volgende spreker, die met eentonig stemgeluid begint te praten over de laatste wijzigingen in de belastingheffing voor ondernemingen.

Op dat moment hebben de journalisten al hun eerste telefoongesprek gevoerd, elk met hun meest betrouwbare bron om zo goed mogelijk te achterhalen wat er in het succesvolle elektronicaconcern is gebeurd.

Deel I

Een jaar eerder

Het heden onderscheidt zich van alle voorgaande tijden door een universele ondernemingsgeest. Naties hebben hun zwaarden en musketten omgesmeed tot machines voor hun fabrieken en ze bevechten elkaar in een strijd zonder bloedvergieten, een strijd die desondanks gewelddadig is. Ze sturen niet langer troepen op elkaar af om op verafgelegen slagvelden met elkaar te strijden, maar fabrieksgoederen om de producten van hun vroegere tegenstanders te verdringen en zo nieuwe markten te veroveren.

Schade toebrengen aan de concurrent is de nieuwe oorlogsstrategie waarin alle zenuwen en pezen van een volk zijn samengebald.

Andrew Ure, The Philosophy of Manufactures, Londen, 1835.

EERSTE HOOFDSTUK

Opeens duiken de bergen op.

Lang, erg lang heeft het kleine gezelschap door het vlakke landschap met de vele olijfgaarden gereden en Maria Manner heeft verbaasd naar een van de wilde olijfbomen gewezen. In de kruin van de boom klauteren vijf, zes geiten. Ze gelooft haar ogen niet.

– Yes, zegt Yussef. Yussef is hun tolk, chauffeur, ritselaar en manusje-van-alles.

– Hier klimmen de geiten in bomen als ze trek in olijven hebben. Ze zijn slim, onze geiten.

Yussef spreekt het vlekkeloze Engels dat een buitenlandse student aan Oxford groen van jaloezie zou kunnen maken. Maria heeft nooit eerder Arabieren ontmoet die accentloos Engels spreken en ze vraagt zich af waarom een goed opgeleide Arabier als chauffeur in Marokko werkt. Maar er is zoveel dat ze niet begrijpt; al twintig jaar vergezelt ze haar man op zijn reizen en ze is allang niet meer verbaasd over hun bestemmingen en de vreemde types die ze er tegenkomen. Yussef kan best gewoon een chauffeur zijn met een extreem goed ontwikkelde talenknobbel, maar hij kan evengoed een achterneef van de koning van Marokko zijn met alle contacten die daarbij horen.

De bergen rijzen vanuit het vlakke land omhoog, recht naar de hemel. Op sommige majestueuze toppen glinstert in het felle zonlicht de sneeuw. Ze houdt haar adem in bij het zien van deze zeldzame schoonheid, want ze raakt altijd gefascineerd door sneeuw in Afrika. Het is niet alleen maar mooi, de sneeuw weerspiegelt ook het Afrikaanse contrast tussen de soms verstikkende hitte en de doordringende kou. In de hoger gelegen woestijngebieden kun je ’s middags lopen hijgen van de hitte om slechts enkele uren later te rillen van de kou die je door merg en been gaat. Of je kunt je binnen een uur verplaatsen van een plek op de vlakte met 45 graden in de schaduw naar een bevroren, levenloos, blinkend wit landschap. Eén uur met de auto. Per helikopter een kwartier. Ze vraagt zich af waarom ze deze keer niet per helikopter zijn gegaan. Geld kan toch geen probleem zijn.

– Madam, wilt u hier in het dorp koffiedrinken? vraagt Yussef in zijn onberispelijke Engels.

Ze kijkt naar de lage, okerkleurige huizen en de Berberbevolking die er rondloopt in jurken tot op de enkels. Op de achtergrond rijzen de bergen op, grauwzwart, sommige met hun top in de wolken.

– Nee, Yussef, ik hoef geen koffie.

– Misschien wilt u wat winkelen? Doeken, leer, vazen?

– Nee, Yussef, ik hoef niet te winkelen.

Ze laten het dorp achter zich. De weg door het Atlasgebergte is bochtig en smal. De vrachtwagens ver voor hen werken zich met moeite de steile heuvel op, in hun eerste versnelling. Maar zelfs dat lijkt niet voldoende, want soms lijkt het wel alsof de wagens halverwege de heuvel stilstaan terwijl de mensen erlangs lopen. Maar de vrachtwagens staan niet stil; het hoort tot de realiteit van bergstreken dat een vrachtwagen die rijp is voor de sloop, trager is dan een mens. Als hij vervolgens de top bereikt, maakt hij weer vaart en ook als de chauffeer probeert op de motor af te remmen, neemt zijn snelheid alleen maar toe. Ze ziet de figuren op de ijzeren wieldoppen draaien en met duizelingwekkende snelheid de bochten ingaan. Vaak doet ze haar ogen dicht als ze er genoeg van heeft naar die ronkende, versleten en doorgeroeste vrachtwagens te kijken, die thuis in Europa nooit door de keuring zouden komen. Soms is een mens gelukkiger als hij niets ziet, niets hoort en niets weet, denkt Maria.

Het landschap is oogverblindend mooi - het roodbruine zand tot aan de donkere bergen met sneeuw op de top en de felblauwe hemel erboven. Ze doet haar ogen weer dicht als Yussef het gaspedaal indrukt om een rokende vrachtwagen te passeren waarvan de laadbak bijna bezwijkt onder het gewicht van een partij knoestige stammen van eucalyptusbomen. Ze halen hem vlak voor de bocht in en hoewel het maar een haartje scheelt, verraadt niets op het gezicht van Yussef dat hij geschrokken is van de tegemoetkomende bestelwagen die daar niet had mogen rijden.

– We zijn op tijd in Marrakesh, zegt Yussef.

– Prima, zegt Timo Manner, en dat is het eerste woord dat hij in een uur zegt.

Ze namen hun intrek in Grand Hotel Tazi in de oude stad, dichtbij de markt die het hart van de stad vormt. De chique naam was misleidend, want hun kamer in het Grand Hotel had een bed met kuilen erin en scheuren in de muren, die zo dun waren als papier. Timo Manner lachte verontschuldigend.

– We willen deze keer niet in een luxe hotel gezien worden. Op deze plek stoort niemand ons, want hier logeren geen belangrijke mensen.

Maria vroeg niet waarom een van de meest succesvolle zakenmensen van Finland tussen onbelangrijke mensen wilde logeren.

– Ontdek Marrakesh, Maria! Hier in deze legendarische stad vind je alles waarvan je kunt dromen. De belangrijkste soek van Marokko.

De markt, ja, denkt ze. Marrakesh is een beroemd handelscentrum. Hier vind je een overvloed aan producten, maar ook het paleis van de koning met besneeuwde bergen op de achtergrond. Hier zie je Arabische paarden, ezels en luxe auto’s zich kriskras door elkaar bewegen. Statige hotels voor rijke Arabieren die hiernaartoe komen om zich te vermaken, heeft ze gehoord. Want voor moslims schijnt Marokko wat vrijer te zijn, iets minder conservatief. De Saoediërs kunnen hier aan de boemel gaan, zolang het maar niet in het openbaar gebeurt. Misschien is het maar goed dat Timo geen kamer in een van die luxe hotels heeft geboekt. Ze houdt niet zo van die sjeiks met aan elke vinger een diamant, een tiental bedienden achter zich aan en een paar concubines ergens opgesloten in een kamer.

Kun je, vraagt ze zich op dit moment af, nog van je man houden na een huwelijk van twintig jaar, terwijl je twee kinderen het huis uit zijn en je beseft dat je dromen, althans de romantische, nooit in vervulling zullen gaan? Wanneer het leven, zijn leven, zelden een ander doel heeft dan zakendoen? En wanneer bij het ouder worden het inzicht doorbreekt dat mensen niet veranderen, althans niet veel?

– Ik moet een poosje weg, zegt Timo Manner tegen zijn vrouw en kust haar op de wang. Yussef gaat met je mee naar de soek. We zien elkaar over een paar uur op het plein.

Ze kijkt naar hem terwijl hij zich aankleedt. Spijkerbroek en T-shirt, zulke kleren draagt hij thuis bijna nooit. Een versleten rugzak, waar heeft hij die in vredesnaam vandaan? De sportschoenen herkent ze, net als het petje dat zijn dikke haar bedekt. Ja, zijn haar is dik en donker, ook al is hij bijna vijftig. Maar in zijn baard, zo ongebruikelijk in de top van het bedrijfsleven, zitten de laatste jaren enkele grijze strepen.

– Waarom een rugzak? vraagt Maria.

Hij kijkt haar aan met een vriendelijke maar ondoorgrondelijke glimlach en ze weet dat hij in zijn hoofd al op weg is om een wereld te verkennen die hij niet met haar wil delen. Hij neemt een slok uit een flesje water, zwaait en vertrekt. De vliesdunne deur valt dicht met een hol geluid en een zachte klik van het primitieve slot dat een handige inbreker ongetwijfeld in vijf seconden met een haarspeld open heeft. Bang?

Nee, verzekert ze zichzelf, bang is ze niet.

Hij sloeg rechtsaf en liep haastig over stoffige straten waarlangs roodbruine huizen stonden. De zon stond op zijn hoogste punt, maar de wind was nog steeds koel. Over enkele uren zou de hitte nagenoeg ondraaglijk zijn, maar tegen die tijd zou hij zich op het caféterras naast het grote plein Jema al-Fna aan een verkwikkend drankje wijden. Er liepen jonge mannen op hem af, ze lachten en probeerden hem over te halen mee te gaan: – De beste leerzaak van de hele stad, kom mee! Kom kijken wat een fantastische doeken we hebben, kom die kleuren eens zien, kom! Kruiden? Ik zal u naar het beste assortiment brengen. Lage prijzen, alleen voor u, alleen vandaag. Kom!

Timo Manner negeerde hen, hij keurde de jongens geen blik waardig en ten slotte gaven ze het op. Hij liep door een labyrint van steegjes tussen lage vierkante gebouwen met kleine raampjes. Hij liep langs vrouwen in burka’s en het enige dat hij van hun lichaam kon zien, waren twee donkere ogen, een neus, twee handen en de hielen van hun voeten die uit sandalen staken die op pantoffels leken. Hij passeerde mannen in een djellaba, lange gewaden tot op de grond met een puntige capuchon ter bescherming tegen de zon en de wind, en hij vond dat de mannen hem deden denken aan leden van de Ku Klux Klan, die aan de verkeerde kant van de oceaan waren beland. Op de hoek van een straat stond een man in een lang wit gewaad met een mobiele telefoon aan zijn oor. Hij stond bij zijn ezel die voor een karretje was gespannen vol met reserveonderdelen voor koelkasten. De monteur met zijn zwarte haar, de oude versleten ezel en het glimmende, zilverkleurige mobieltje, wat een perfect symbool voor wat we tegenwoordig globalisering noemen, dacht Timo Manner. Geen enkel volk, geen hoek van de wereld was tegenwoordig te ver weg om mobiel bereikbaar te zijn. Hij kwam aan bij het Bahia paleis, betaalde net als alle andere toeristen tien dinar entree en liep mee met een groepje druk gesticulerende Fransen. Ze liepen over de met mozaïek betegelde vloeren, door mooie zalen met felgekleurde schilderingen op de houten lambrisering van de zoldering, door groen wordende tuinen met rode hibiscus en lila bougainvilles. Manner ging iets dichter bij de gids lopen en luisterde naar zijn verhalen over de vizier van het paleis die vier wonderschone echtgenotes had en vierentwintig concubines. Die hadden op zoele en windstille avonden voor hem gedanst op de muziek van blinde muzikanten, die uitsluitend de stappen van hun mooie kleine voeten konden horen, maar hen nooit mochten zien, want alleen de vizier en zijn allerbelangrijkste gasten mochten van hun schoonheid genieten.

– Als de meisjes te oud werden, zo vertelde de Marokkaanse gids, werden ze uitgehuwelijkt aan iemand van goede komaf en namen nieuwe meisjes hun plaats in, want in die tijd was er nooit een tekort aan kandidaten. En bedenk wel dat we hiervoor niet eens erg ver terug in de tijd hoeven te gaan, nog geen honderd jaar. Timo Manner lachte in zichzelf toen hij zich herinnerde hoe hij zelf als jongen ervan gedroomd had één keer in zijn leven het sprookjesachtige Marrakesh te bezoeken.

– Monsieur Mannu?

De man in het groen gestreepte gewaad was vanuit het niets opgedoken en stond nu vlak naast hem.

– Manner, ja.

– Deze kant op.

Ze liepen verder de schitterende tuin in en gingen in een hoek staan waar ze door een dichte klimop van groene bladeren en lila bougainville voor het oog van anderen verborgen waren. Manner haalde een papier uit zijn rugzak dat de Marokkaan bekeek en daarna teruggaf. Toen gaf hij op zijn beurt een papier aan Manner, die vervolgens instemmend knikte. Er klonk geen enkel geluid, er floot geen vogel en er was geen krekel te horen; dit waren niet de tropen, dit was de poort van de woestijn, hier was leven schaars.

– Volg me, zei de Marokkaan terwijl hij de puntige capuchon opzette die in zijn nek was gegleden.

Ze verlieten het paleis en glipten een steegje in. Manner rook de geur van kruiden en couscous toen ze een klein eethuisje passeerden waar aan een tafeltje zeven mannen zaten te eten en aan een ander tafeltje twee gesluierde vrouwen die alleen maar praatten. De straatjes werden steeds smaller en de huizen primitiever. In de deuropeningen stonden jonge mannen naar hen te kijken, sommigen vriendelijk nieuwsgierig, anderen wantrouwig en vijandig. Maar Manner was niet bang; hij deed slechts wat hij moest doen. En, gaf hij toe, hij genoot van de spanning. Daarna werden de straten weer breder en waren ze beter schoongehouden. Al gauw hield de Marokkaan stil in een smalle zijstraat voor een onopvallende houten deur in de okerkleurige muur. Hij klopte op de deur, die direct werd geopend. Binnen had kennelijk iemand op hen staan wachten. Het was tien over half twee. Het tijdschema klopte tot op de minuut - dit was Marokko, niet zwart Afrika. Hij hield van die discipline, net zoals hij een slappe houding verachtte, dat gebrek aan punctualiteit waar de helft van de wereld aan leed. Het leven was vol doelen die moesten worden bereikt en elk doel was gebonden aan een eigen tijdschema. Het was dom ergens heen op weg te zijn zonder te weten hoe laat je er aankwam.

De tuin achter de muur was groen en koel, door de vele bomen die er groeiden, en recht voor hen stond een klein wit gebouw, een soort miniatuurpaleis, goed verborgen voor nieuwsgierige ogen op straat. Op de geasfalteerde parkeerplaats naast de muur die aan de straat grensde, stonden drie glanzende Rolls Royces met chauffeurs die druk bezig waren onzichtbaar vuil van de zojuist gewassen lak weg te poetsen. Om de een of andere reden had zijn begeleider ervoor gekozen hem via de achterdeur naar binnen te leiden. De Marokkaan liep met snelle stappen het huis in, op de voet gevolgd door Timo Manner.

– Heeft u maar één vrouw? vroeg Maria aan Abdul, de plaatselijke gids die al twee uur met haar en Yussef over de eindeloze markt liep. Die markt was misschien al duizend jaar het trefpunt voor karavanen en handelaren die op bezoek waren in deze stad tussen de woestijn, de palmen en de met sneeuw bedekte bergen. Yussef, de gids en zij waren in een kelder afgedaald waar vrouwen met hun deeg naartoe kwamen om in grote gemeenschappelijke ovens hun brood te bakken. Ze waren in kruidenwinkeltjes geweest waar van alles te koop was, van sterke kruiden tot potentiemiddelen. En ze hadden een demonstratie gezien van het weven van kleden, het ene nog mooier dan het andere. Maria had het niet kunnen laten een groot kleed voor hun logeerkamer te kopen en dus werden ze nu gevolgd door twee plaatselijke dragers die haar nieuwe aanwinst door de nauwe paden over de markt droegen.

– Ja, antwoordde Abdul schaterlachend. Eén vrouw één probleem, veel vrouwen veel problemen. Yussef lachte ook en gaf in zijn Oxford-Engels een toelichting.

– Het is tegenwoordig niet meer zo gebruikelijk meer dan één vrouw te hebben. Alleen rijke mannen hebben daar nog genoeg geld voor.

– Ja, veel vrouwen willen veel sieraden en dan ga ik failliet, verkondigde Abdul.

– De eerste echtgenote moet altijd toestemming geven als haar man er een vrouw bij wil nemen, legde de altijd correcte Yussef uit. We zijn op weg naar steeds meer emancipatie.

Maria Manner zei niets, ze wist niet wie Yussef was en ze wilde hem niet provoceren. Maar ze had hem graag willen vragen wanneer de dag zou aanbreken dat de vrouw haar burka in de mottenballen mocht leggen, zodat ze de wind in haar gezicht kon voelen. En wanneer mag ze uit de keuken komen om hier op de markt te werken? In plaats van die vragen te stellen keek Maria naar de zonnestralen tussen de kieren van de latten die een ragfijn dak vormden boven de paden van de overdekte markt.

– U heeft toch veel van de wereld gezien, madame? vroeg Yussef.–Bijna de hele wereld, zei ze lachend. En ze herinnerde zich hun eerste reis; geen huwelijksreis, want daar hadden ze toen geen geld voor, niet met Martin op komst en Timo met een beginnerssalaris. Nee, op hun eerste reis - naar Kopenhagen - was zij de ster en hij was er alleen maar bij geweest om haar te vergezellen. Toen ze dromend terugdacht aan die reis, herinnerde ze zich hoe de fotografen hadden gevochten om haar voor hun camera te krijgen. Ze was toen een veelgevraagd model, haar gladde huid, haar grote blauwe ogen die soms iets wilds en ontembaars weerspiegelden; iets ongelooflijk aantrekkelijks voor mannen, maar die ook zo teer bleken toen alles voorbij was. Bij modeshows was zij toen een favoriet model. Wie had in die tijd moeite gedaan om foto’s van Timo Manner te maken, die onbetekenende computerverkoper?

Plotseling liepen ze het felle zonlicht in, ze hadden de markt achter zich gelaten en stonden op Jema al-Fna, het grote plein waar tientallen verkopers verse sinaasappelen uitpersten en waar een dozijn slangenbezweerders enthousiaste toeristen om zich heen verzamelde, terwijl de slangen langzaam en kronkelend op de tonen van hun fluit omhoog kwamen. Maar ze genoot er niet meer van, want waar ze ook keek zag ze stoffige kinderen en oude mensen in kapotte kleren die hun hand uitstaken en om een paar centen bedelden. De mensenmassa voelde verstikkend aan, de armoede deed haar walgen en toen ze een glimp van haar man opving, die een kop groter was dan de Arabieren, wenkte ze hem en zag hoe hij zich door de massa een weg baande.

– Ik zou het liefst naar onze hotelkamer gaan, zei ze.

– Wat vind je ervan eerst een groot glas vers sinaasappelsap te drinken om deze dag te vieren, voor je een middagslaapje gaat doen? vroeg hij.

– Oké, antwoordde ze, maar ze hield niet van zijn vastberaden toon, ze vond het maar niets dat hij haar in deze pulserende stad alleen liet en ze verafschuwde het gedwongen te worden de wereld in haar eentje te verkennen, alleen maar omdat hij zo veel andere projecten omhanden had en daardoor geen tijd voor haar had - net op het moment dat ze eindelijk eens samen konden zijn.

TWEEDE HOOFDSTUK

1

– Twintig minuten tot begin uitzending, riep Anna.

– Waar is Manner? vroeg Liisa.

Peter deed zijn das recht. Hij had een verschrikkelijke hekel aan die dingen; stropdassen die strak om je hals zaten en je gedachten verstikten.

– Timo Manners neus wordt nu gepoederd, zei hij om de sfeer op de redactie wat te kalmeren, we hebben tijd zat.

– Hoeveel minuten heb je voor dat interview nodig? vroeg Anna, die verantwoordelijk was voor de avonduitzending.

– Hoeveel krijg ik van je?

– Drie minuten! Meer niet.

– Geef me er vijf. Er hangt een crisis in de lucht.

– Zorg ervoor dat de gewone man je begrijpt. Vijf minuten economie is dodelijk.

– Voor jou is dertig seconden economie al een kwelling, mompelde Peter.

– Hoe zit het met je scoop over die minister met zijn louche praktijken?

– Het schandaal dijt almaar uit, het wordt steeds ingewikkelder.

– Welk verrekte schandaal? Je kletst alleen maar over sappige details die je gaat onthullen.

– Onderzoeksjournalistiek kost nu eenmaal tijd. Wacht maar tot ...

– Manner staat voor de deur! riep Liisa. Wie zorgt er voor hem?

– Ik, zei Peter.

De schijnwerpers verblinden je, maar ze geven niet meer zo veel warmte als toen ik hier jaren geleden begon, dacht Peter. Toen was de studio net een sauna.

– Twintig seconden, zegt een stem achter een mobiele camera. Ik word verblind, dus ik besta. Ik sta in de schijnwerpers, dus ik ben iemand. Maar na al deze deining, als de schijnwerpers zijn gedoofd, besta ik dan nog steeds? Even je kop erbij, Peter, je hebt een gast op wie je je aandacht moet richten!

– Het programma begint met een item over de staking van de luchtverkeersleiders, die haar derde week ingaat. Wij kunnen rustig ... laten we zeggen ... drie minuten met elkaar praten. Daarna zeg ik nog een paar woorden over u en over de auto-industrie.

– Ik heb dit al eerder meegemaakt, zei Manner.

Hij sprak met gedempte stem en zijn woorden klonken rustig, maar hij transpireerde. Timo Manner voelde zich op zijn gemak op een podium met tweehonderd toehoorders voor zich, maar hij haatte televisiestudio’s. De camera vormde een belemmering voor zijn bewegingen. Je zat aan je stoel gekluisterd bij een tafeltje dat zo klein was als een wc-bril en elke beweging werd op het tvscherm enorm uitvergroot. Manner miste het live publiek. Levende mensen verhoogden het adrenalinegehalte in zijn bloed en zorgden voor de spanning waar hij van hield.

– Dertig seconden, zei Peter gedecideerd. Economie is een moeilijk onderwerp, laten we het simpel houden.

– Zeker, zei Manner en vervloekte vanbinnen de journalisten die allemaal dachten dat ze het beter wisten. Ze wilden niet alleen de waarheid boven water krijgen, ze wilden ook nog eens bepalen hoe die werd geformuleerd. Manner wist dat achter de camera’s het publiek thuis op zijn bank of stoel naar hem zat te kijken, terwijl de meesten geen snars zouden begrijpen van wat hij te vertellen had. Wat hij ook zou zeggen, velen zouden alleen maar opmerken dat hij een mooi overhemd aanhad.

– Drie-twee-één ... hoorde hij ergens een stem zeggen.

– Ons volgende onderwerp gaat over het nieuws uit de Duitse auto-industrie dat gisteren bekend is geworden, zei de presentator terwijl hij in de camera keek. Een van de grote Duitse autoproducenten zal volgende week op de autosalon in Tokio een geheel nieuw, zuinig autotype presenteren. Het revolutionaire is dat die auto wordt aangedreven door brandstofcellen. De brandstof is een vloeistof die milieuvriendelijk is. Wat betekent dit voor het grote Finse concern Fircotronics, dat de afgelopen jaren bijna al zijn kaarten heeft gezet op een andere ontwikkeling: een elektronisch systeem voor de meer traditionele en hybride auto’s? In de studio ontvangt Peter Hellberg vandaag als gast Timo Manner, de man die leiding geeft aan het bekende, snel groeiende elektronicaimperium. Bovenop de camera die op Peter en zijn gast was gericht, floepte een lampje aan. De baas van Fircotronics zag er nu kalm en ontspannen uit. Een vertrouwenwekkende uitstraling.

– Timo Manner, hebben jullie op het verkeerde paard gewed?

Als Mercedes een prototype presenteert dat op milieuvriendelijk waterstofgas rijdt, welke autoproducent durft dan nog in een meer traditioneel concept te investeren?

– Ons systeem is allesbehalve traditioneel. Het is ook revolutionair. We maken gebruik van een volstrekt nieuw en effectiever type accu’s om elektriciteit te gebruiken.

– Maar als de markt niet meer in de elektrische auto gelooft?

– We verkeren op dit moment in een overgangsfase, zei Manner met enige nadruk. We weten dat in de nabije toekomst het aantal benzineauto’s sterk zal afnemen. Radicale milieu-eisen zoals in Californië, waar nul procent CO2-uitstoot de norm is, laten zien waar we naartoe gaan. Ook de EU heeft haar eisen opgeschroefd. Op sommige plaatsen gelooft men in biobrandstof. De auto-industrie heeft veel alternatieven nodig ...

– Ja, maar uw alternatief lijkt nu niet erg aanlokkelijk, onderbrak Peter hem. Auto’s die uw systeem gebruiken zijn weliswaar milieuvriendelijker dan benzineauto’s, maar hoe zal het ze vergaan als binnenkort auto’s worden aangedreven door brandstofcellen?

Uw oplossing is dan maar een zeer kort leven beschoren.

– Nee, absoluut niet. De eerste auto’s die van brandstofcellen zullen worden voorzien, zullen ongelooflijk duur zijn. Voorts zullen ze waterstofgas nodig hebben, terwijl de distributie naar de pomp voorlopig nog nergens functioneert. Ik denk niet dat voor de gewone automobilist een auto met brandstofcellen de komende tien jaar een alternatief zal zijn. Tot dan is ons systeem ongetwijfeld het beste.

– Na de aankondiging van Mercedes kelderde vandaag het aandeel Fircotronics met tien procent. De markt is kennelijk niet zo optimistisch als u!

– Je stropdas zit scheef, fluisterde een stem in Peters oor. Liisa’s stem uit de controlekamer klonk zacht in het microfoontje in zijn rechteroor. Hij moest iets aan die verrekte stropdas doen zodra de camera op Manner inzoomde.

– De markt reageert soms hysterisch, zei Manner. Die laat zich makkelijk op stang jagen. Maar bij drie grote Europese autofabrikanten zijn onze prototypes als beste getest. Dat zou niet gebeurd zijn als ze niet in ons geloofden.

– Maar jullie voeren een gevecht tegen de klok ...

– We hebben ons tijdschema ingekort. Het wordt lastig, maar we redden het!

Nu, dacht Peter. De camera was ingezoomd op Timo Manner. Peter schoof zijn das recht.

– Elegant, fluisterde Liisa’s stem in zijn oor.

Peter glimlachte, maar trok direct zijn gezicht weer in de plooi toen het lampje oplichtte van de camera die op hem was gericht.

– Fircotronics heeft voor productontwikkeling tientallen miljoenen staatssteun gekregen. Kunt u beloven dat het geld van onze belastingbetalers geen weggegooid geld is?

– Uiteraard. We hebben het over een belangrijk nationaal technologieproject, dat de Europese auto-industrie volledig op zijn kop zal zetten.

Na de uitzending transpireerde Manner hevig. Hij veegde met een zakdoek zijn voorhoofd droog en knoopte zijn das los.

– Ik moet er snel vandoor, zei hij.

Zachtjes liepen ze de studio uit, terwijl het nieuwsprogramma verderging met een reportage uit India, waar de nasleep van een overstroming de hulporganisaties grote problemen bezorgde. Timo Manner vloekte terwijl hij in de donkergroene Jaguar stapte die voor het studiogebouw in Böle stond te wachten. Toen ze Tavastehusvägen inreden, trapte de chauffeur het gaspedaal in.

– Waar naartoe?

– Naar Musikantvägen, zei Manner kortaf.

– Is het zo erg? vroeg de chauffeur terwijl hij de richting van de noordelijke voorsteden insloeg.

Manner antwoordde niet. Hij keek zwijgend naar de mooie bomen waarvan, nu de schemering was ingevallen, de meeste kleuren niet meer te onderscheiden waren.

– Hoe ging het? vroeg Peter.

Anna haalde haar schouders op. Brandstofcellen en waterstof? Ik dacht dat ze in Europa nu al op waterstof reden.

– Jij bedoelt biodiesel en ethanol. Er rijden veel auto’s op brandstof die van maïs, suiker of zaden is gemaakt, maar er wordt vandaag nog geen waterstof getankt. Gevaarlijk, maar aantrekkelijk spul. Geen enkele schadelijke uitstoot.

– Ik kan de techniek niet bijhouden. Ik wacht op je reportage over die knoeiende minister. Probeer er iets van te maken dat voor wat opschudding zorgt.

– Komt er aan. Vrijdag waarschijnlijk.

Toen Peter naar zijn driekamerflat in Mattby reed, zag hij achter de ramen licht branden. In principe woonde hij alleen, maar om de hoge woonlasten het hoofd te bieden, verhuurde hij af en toe een kamer aan de een of andere vriend die tijdelijk onderdak nodig had. Maar soms duurde dat tijdelijke nogal lang. Harri Oja woonde nu al een jaar bij hem en daarom kwam zijn opmerking voor Peter als een verrassing.

– Je zou met een vrouw moeten gaan samenwonen in plaats van je oude vrienden als huurders naar binnen te halen.

– Ik heb je niet naar binnen gehaald, protesteerde Peter. Je bent hier uit jezelf naartoe gekomen toen je op straat was beland. Hij liep wat dichter naar zijn vriend toe en snoof. Harri rook niet naar alcohol. Dat moest nu al de zevende dag op rij zijn. Of de achtste. Als een kritisch journalist met een alcoholprobleem plotseling nuchter werd, was dat dan een goed teken of voorspelde het onheil? Peter wist dat Harri op zijn werk problemen had.

– Je hoeft met mij geen rekening meer te houden, ik ga weer terug naar Maarit, zei Harri triomfantelijk. Ik ga bij je weg en daarom denk ik dat het tijd wordt dat jij eens iets van je leven maakt, jij ook.

– Ik dacht dat Maarit niets meer van je wilde weten.

– We gaan het opnieuw proberen.

– En op het werk?

– Mijn chef is wat gekalmeerd. Hij is bereid die reis te vergeten als ik het niet opnieuw doe.

– De oliemaatschappij betaalde je reis naar Amerika, je liet je op kosten van dat bedrijf met een helikopter vervoeren en in een vijfsterrenhotel onderbrengen, maar dat snoepreisje werd op je werk ontdekt. En nu is je chef bereid het je allemaal te vergeven?

– Ze trekken de tijd dat ik ben weggeweest van mijn vakantiedagen af. Officieel weten ze niet wat ik heb gedaan. Willen ze ook niet weten.

– En jij hebt beloofd nooit meer te doen wat zij niet weten dat je hebt gedaan?

– Exact. Het leven lacht me weer toe. En jij, Peter, zou ook wat meer in het leven moeten investeren in plaats van alleen maar te werken!

Die nacht had hij een nachtmerrie. Het was al weer lang geleden dat hij die droom had gehad, maar nu lag hij opnieuw in bed in dat kleine rijtjeshuis aan Falls Road in Belfast, terwijl hij buiten in de gang hoorde schreeuwen en roepen. Het was ijskoud in zijn kamer, want de kolen waren op en de kou kroop door de kieren van het raam naar binnen. Hij hoorde zijn vader roepen, Peter, Peter, waarna hij de smalle trap afrende naar de slaapkamer van zijn ouders. Hij duwde de deur open en daar lag zijn vader, hij zag er nog zieker uit dan daarvoor. Toen Peter van zijn eigen geroep wakker werd, brak het koude zweet hem uit.

2

Vijf mannen en een vrouw zaten rond de veel te grote tafel met een glanzend, donkerbruin blad van tropisch hardhout zonder het kleinste krasje. Timo Manner tekende figuren op een leeg vel papier. Dat deed hij meestal als hij geïrriteerd was en niet wist wat hij met zijn handen moest doen. De pen en het stuk papier waren vijf jaar geleden in de plaats gekomen van de sigaretten. Het figuur dat hij tekende, stelde een wild zwijn voor.

Het was precies kwart over zeven in de ochtend. Manner had de dinsdagochtendvergadering voor de concernleiding drie jaar geleden ingevoerd. Ze aten knapperige croissants, dronken verse koffie en spraken over zaken. In de vroege ochtend voelde Manner zich effectief en degenen die in zijn naaste omgeving wilden leven, moesten ochtendmensen zijn. Of doen alsof ze dat waren. De vijf andere leden van de directie bladerden druk in hun stapel papieren, terwijl ze wanhopig probeerden hun nog slaperige hersenen scherp te stellen. Ze droegen allemaal een donker kostuum met een wit overhemd, behalve Manner, wiens overhemd blauw was. De enige vrouw in de groep had een paars mantelpakje aan. De technisch directeur leek nerveus. Hij heette Siegfried Klein en was aanzienlijk groter dan zijn naam deed vermoeden. Enkele jaren geleden was hij bij de Duitse auto-industrie weggekocht om bij Fircotronics verantwoordelijk te worden voor productontwikkeling. Als hij moe was, leek hij op een hond met grote, verdrietige ogen, maar nu was hij zowel kwaad als ongeduldig en zijn hondenblik was ver te zoeken.

– We moeten het tempo opvoeren, zei Manner ten slotte.

– Ons tijdschema is nu al uiterst krap, protesteerde Klein. We hebben extra personeel aangenomen. Twintig man zijn dag en nacht bezig met de nieuwe accu. Dag en nacht!

– Als de Duitsers kiezen voor brandstofcellen, zijn wij ze kwijt, zei Manner. Dan blijft de vraag wat de Fransen doen. En de Japanners. Geloven die in ons?

– Ik heb gisteren dat interview met je gezien, zei de directeur marketing. Je was goed. Kalm en bedaard.

– Ik haat televisie, zei Manner geïrriteerd. Maar we moeten de aandeelhouders geruststellen. Hebben de Fransen tekenen van ongerustheid getoond, Sam?

Sam Peltonen was al verantwoordelijk voor de marketing en de contacten met de klant toen Fircotronics nog een onbetekenend elektronicabedrijfje was, gevestigd in een obscure barak van plaatijzer, ergens ver weg in de bossen. Hij was klein en gezet en meestal opgewekt en spraakzaam, maar de tegenslagen van de laatste tijd hadden zijn goede humeur verpest.

– De Fransen geloven in ons. Maar ze vinden wel dat we haast moeten maken. Een van hun fabrieken wil al aan het eind van het jaar over een definitief prototype beschikken.

– Onmogelijk, zei Siegfried Klein geïrriteerd.

– Niets is onmogelijk, zei Manner.

Hij sprak nog steeds rustig en zoals gewoonlijk met vriendelijke stem, maar zijn grijze ogen keken grimmig. Neem zo veel mensen aan als je nodig hebt. We lanceren voor die mannen een nieuw bonussysteem. Als het ze lukt voor eind november een definitief prototype te leveren, krijgen ze met kerst een extra uitkering. En een lange kerstvakantie. Die kunnen ze dan wel eens nodig hebben.

– Ik heb het niet over geld, zei Klein. Als we het tijdschema nog verder inkorten, hebben we gewoonweg geen tijd meer voor prestatietests. Dan lopen we het risico een ondeugdelijk product op de markt te brengen. We hebben tijd nodig om het systeem op de pijnbank te leggen. We moeten het blootstellen aan extreme omstandigheden. We hebben tijd nodig tot komende zomer.

– We richten ons op eind november, zei Manner. Als dat niet lukt, moeten we voor de Fransen een verdomd goed excuus klaar hebben. De mens heeft doelen en uitdagingen nodig.

– Ik vind het niet prettig.

– Er zijn veel dingen in het leven niet prettig. We moeten op de toekomst voorbereid zijn. Siegfried, ik wil ook dat je een werkgroep samenstelt die gaat uitzoeken wat wij kunnen bijdragen aan auto’s met brandstofcellen.

– Auto’s met brandstofcellen hebben een enorm ingewikkeld elektronisch regelsysteem nodig. Alles werkt elektronisch. De besturing, acceleratie, remmen. En dan de elektromotor zelf nog, uiteraard, zei Siegfried Klein.

– We moeten ervoor zorgen dat we erbij betrokken zijn, dat is een strategisch besluit. Nog iets anders?

Marketingdirecteur Sam Peltonen schraapte zijn keel. Hij keek somber.

– Ja, nog iets kleins. Kalle Vainio. Ons hoofd communicatie. Hij lijkt me niet erg enthousiast. Hij begint te aarzelen over wat hij precies tegen de pers moet zeggen. Hij lijkt me wat te soft.

– Dat weet ik, maar hij verstaat zijn vak. Is er iets gebeurd?

– Hij vindt dat we de aandeelhouders om de tuin leiden als we geen open kaart spelen over onze problemen. Als we de koersval van de laatste paar dagen buiten beschouwing laten, dan zijn onze beurskoersen dit jaar als een raket gestegen. Vainio zegt dat we veel te veel rooskleurige verhalen over onze toekomst vertellen. En dat we zwijgen over de risico’s.

– En wat vind jij?

Nu mengde ook Mikko Rovanperä zich in de discussie. Hij was binnen het concern directeur van de divisie die elektronica voor defensie produceerde.

– Ik ben het met Sam eens. Ik vind dat we iets moeten doen.

– Aan Kalle Vainio of aan de manier waarop we over onze rooskleurige toekomst communiceren?

Peter keek de kleine kamer rond. Hij was even ontsnapt aan de kantoortuin met zijn eeuwig rinkelende telefoons en het voortdurende geroezemoes, af en toe doorbroken door een luide roep van iemand die weer eens op een briljant idee was gekomen. Er waren op de redactie diverse kleine kamertjes voor diegenen die volstrekte stilte om zich heen nodig hadden bij het voeren van vertrouwelijke telefoongesprekken met bronnen van wie de identiteit niet mocht worden onthuld. In de kamer stond alleen een bureau met een telefoon en een taperecorder.

Peter was iets op het spoor en hij had het gevaar dat op de loer lag moeten zien aankomen.

Er was een minister naar het buitenland gereisd om iets te inspecteren dat nauwelijks tot zijn werkterrein kon worden gerekend. De bron met wie Peter sprak, was zeker van zijn zaak. De reis had niets met het werk van de minister te maken. Hij speelde er golf en het was niet de eerste keer. Drie keer eerder had hij zo’n golftripje naar dat verre land gemaakt en zijn bron wist te vertellen dat noch het ministerie noch de minister zelf de kosten betaalde. Deze minister was ook op het thuisfront een belangrijk man en de grote bouwonderneming had veel te winnen met het organiseren van wat golfreisjes.

Peter voerde vijftien telefoongesprekken om het verhaal min of meer bevestigd te krijgen. Hij had beet toen hij een hotel in Stockholm belde waar de minister eigenlijk voor een vergadering had moeten zijn. Inderdaad, de minister was er niet. Hij had drie dagen geleden ingecheckt, maar daarna had niemand hem meer gezien en zijn bed was niet beslapen. Peter had opnieuw beet toen hij aan de Costa del Sol het hotel belde dat door zijn bron was genoemd. De minister was er weliswaar nu niet, maar hij was er wel diverse keren geweest.

Eindelijk begon Peters lange onderzoek zijn vruchten af te werpen. Het patroon was steeds hetzelfde. De minister ging naar Stockholm voor een vergadering, checkte in bij een hotel en verdween. Op kosten van de bouwonderneming reisde hij naar de Costa del Sol, speelde volgens een plaatselijke getuige onder een valse naam drie dagen golf, om vervolgens terug te keren naar Stockholm. Daar checkte hij bij het hotel uit, ontving zijn rekening en reisde daarna terug naar Helsinki. Officieel had hij deelgenomen aan saaie vergaderingen en in de boekhouding van het ministerie zat zijn kwitantie uit Zweden.

De chef van de nieuwsafdeling hijgde in Peters nek.

– Je hebt dat schandaal al weken geleden beloofd!

– Ik heb het nu bijna rond, zei Peter.

– Ik wil het vanavond in de uitzending hebben.

– Geef me nog een paar dagen. Ik moet het nog dubbel checken voordat het klaar is om uitgezonden te worden.

– Vanavond, Peter. We hebben nu lang genoeg gewacht. Met die minister heb je de buit binnen.

Timo Manner bladerde in een kersvers rapport van een Engels analysebureau. Het beschreef de vooruitzichten van auto’s met alternatieve energiebronnen. Manner wist alles over het onderwerp, maar hij was erin geïnteresseerd hoe de buitenwereld het bedrijf zag waaraan hij leiding gaf.

Het rapport ging niet nader in op biobrandstoffen. Die konden wel bijdragen aan een schoner milieu, maar biobrandstof vereiste slechts een kleine ingreep in de auto zelf, dus was het technisch niet revolutionair. Er waren in hoofdzaak drie alternatieven. De hybride auto was er een van. In dat geval had de auto zowel een verbrandingsmotor als een elektromotor, die met elkaar samenwerkten om de auto aan te drijven. Bij de start en bij zeer lage snelheden gebruikte de auto de elektromotor, wat in het stadsverkeer zorgde voor minder CO2-uitstoot. Als de auto stilstond in de file, was de verbrandingsmotor uit en dat spaarde natuurlijk brandstof. Als de snelheid toenam, sloeg de benzinemotor aan die af en toe door de elektromotor werd geholpen als de auto wat extra power nodig had. Hybride auto’s waren in de jaren negentig op de Japanse markt geïntroduceerd en geleidelijk doken ze op in alle grote steden van de wereld. Fircotronics leverde de elektronica die de juiste onderlinge afstelling tussen de twee motoren regelde. Die zorgde ervoor dat de auto zuinig met brandstof omging en de remenergie werd opgeslagen in de accu.

Het tweede alternatief was de traditionele elektrische auto, die veel nadelen had. De accu woog veel te veel, de auto was zwaar, had een slechte acceleratie en een beperkte actieradius. Wie wilde er nu in een auto rijden die elke honderd kilometer moest worden opgeladen? En hier kwam Fircotronics met zijn revolutionaire concept in beeld. Zeer binnenkort kon men een pas ontwikkelde lithiumaccu aanbieden die lichter was dan die van de concurrent en bovendien effectiever. Daarbij hoorde een nieuw regelsysteem. Dat garandeerde onder meer dat de bij het remmen vrijkomende energie nog effectiever dan voorheen werd omgezet in elektriciteit, die de accu oplaadde.

Het derde alternatief zou pas over jaren werkelijkheid worden. Na 2012 beloofden de optimistische experts. Omstreeks 2020 zeiden de voorzichtige. Misschien wel nooit op grote schaal, waarschuwden de pessimisten. Auto’s met brandstofcellen waren in elk geval een fascinerende mogelijkheid en de prototypes bestonden al. Hier werd de auto aangedreven door een elektromotor die zijn energie uit brandstofcellen haalde. De auto tankte waterstofgas en de volstrekt onschadelijke uitstoot bestond slechts uit water en zuurstof. Maar de technologie was nog ver verwijderd van massaproductie. De installatie was duur, de infrastructuur voor opslag en distributie van waterstofgas ontbrak en als brandstof waren aan waterstof veel risico’s verbonden.

De analyse, die bedoeld was voor de aandelenmarkt, stond positief tegenover Fircotronics. Manner was tevreden. Hij werkte al meer dan twintig jaar bij het bedrijf. Na ontelbare overnames en diverse successen op de markt was het kleine bedrijf tot een grote onderneming uitgegroeid. Hij besefte dat hij deskundige medewerkers had aan wie hij de successen te danken had en hij toonde zijn dankbaarheid door de goede mensen ook goed te betalen. Maar Timo Manner wist - en dat wist het personeel ook - dat zonder zijn visionaire leiderschap Fircotronics nog steeds vanuit een verafgelegen barak van plaatijzer zou werken. Het bedrijf produceerde verschillende soorten elektronische installaties. De alledaagse varianten werden toepast in van alles, variërend van huishoudelijke apparaten tot auto’s. De meest geavanceerde systemen waren bestemd voor de NAVO en de CIA. Afluisterapparatuur en bewakingssystemen. Systemen om belangrijke mensen te beveiligen en hun even belangrijke informatie. Maar de toekomstige bestseller van de onderneming verkeerde nog in zijn incubatietijd. In laboratoria en testruimtes werd het aandrijfsysteem ontwikkeld voor de nieuwe elektrische auto, het systeem dat iedereen zou overtuigen die zijn vertrouwen in de mogelijkheden van de elektrische auto had verloren. Het is nog maar een kwestie van tijd voor ons revolutionair concept kan worden gelanceerd, dacht Manner. Hij las het rapport uit en constateerde dat er niets werd vermeld over de militaire divisie van Fircotronics. Dat was vaak zo. De aandelenmarkt stelde zelden openlijk vragen over zaken die discretie vereisten. Op dat moment ging de telefoon.

– Het is Maria, ze belt vanuit huis, zei zijn secretaresse. Manner nam het gesprek aan.

– Ik wou alleen maar even vragen wat je wil dat ik je Duitse gasten morgenavond voorzet.

– Duitsers houden van zwaar voedsel. Die moeten voelen dat ze gegeten hebben.

– Prima, dan koop ik schapenvlees op de markt en maak het lievelingsgerecht van de oude generaal Mannerheim.

– ‘Vorschmack’, dat lijkt me een prima keus.

– Hoe is het verder met je, Timo? Je lijkt de laatste tijd zo gespannen.

– De concurrentie hijgt in m’n nek. Je weet hoe het gaat.

– Zijn ze erg belangrijk, die Duitsers?

– Ja, op dit moment zijn ze erg belangrijk.

– Ga zitten, Kalle, zei Timo Manner vriendelijk terwijl hij naar een stoel voor zijn bureau wees.

Het was een comfortabele stoel die de bezoeker de indruk gaf dat hij welkom was op de plek waar hij op hetzelfde niveau zat als de president-directeur achter zijn grote bureau. Timo Manner hield niet van bezoekersstoelen die ervoor zorgden dat zijn gasten zich klein en ondergeschikt voelden. Manner had andere methoden om zijn macht te tonen. Hij keek naar zijn hoofd communicatie. Het haar van Kalle Vainio werd aan de slapen een beetje grijs. Hij liep tegen de vijftig, maar hij werd waardig oud. Hoe dan ook, hij begon oud te worden. Hij zou moeten vrezen voor zijn baan, dacht Manner.

Geen van beiden zei iets. Vainio schoof wat nerveus op zijn stoel heen en weer. Hij wist niet waarvoor hij hierheen was geroepen. Manner bestudeerde wat papieren op zijn bureau. Toen keek hij op en glimlachte.

– Alles oké? Hoe is het thuis?

– Dank je, goed, antwoordde Kalle Vainio. Mijn oudste zoon is eergisteren naar Engeland vertrokken om te studeren. Hij heeft een beurs gekregen.

– Dat is mooi. En verder? Jijzelf?

Manner keek opnieuw in zijn papieren. Zonder het antwoord van Vainio af te wachten, richtte hij zijn ogen op zijn hoofd communicatie.

– Heb je problemen?

– Nee, voor zover ik weet, niet.

– Ik heb begrepen dat je die wel hebt. Ons bedrijf maakt een gevoelige periode door. We moeten zowel onze klanten als de aandeelhouders ervan overtuigen dat onze techniek de beste is.

– Absoluut, zei Kalle onzeker. Hij wist niet waar zijn baas naartoe wilde.

– We hebben in de directie zojuist een belangrijk besluit genomen. We gaan het tijdschema inkorten. Om het vertrouwen van onze klanten te winnen. En het zal ons lukken.

– We zijn dit jaar twee Amerikaanse klanten kwijtgeraakt omdat we het huidige tijdschema niet hebben gehaald, zei Vainio voorzichtig. Naar buiten toe hebben we niets gezegd. De mensen denken dat bij ons alles koek en ei is.

– En dat vind jij niet prettig?

– We zullen het voor onze kiezen krijgen. Als we naar de buitenwereld alleen maar positieve signalen uitzenden, stijgen de aandelen. Maar als de waarheid aan het licht komt, dan ...

– Zo’n waarheid komt nooit aan het licht. De nieuwe klanten komen sneller naar ons toe dan de oude vertrekken. Waar jij het over hebt, zijn tijdelijke tegenslagen.

– De hele beurs gaat omhoog, wij gaan gewoon mee omhoog met die golfbeweging.

– Vergeet de golven, ons aandeel stijgt sneller dan alle andere.

– Juist om die reden zouden we eens een poosje moeten stilstaan om met elkaar na te gaan of we alles onder controle hebben, zei Kalle Vainio.

– Ik heb alles onder controle. En jij?

Kalle Vainio ging wat achterover zitten toen hij de harde toon in de stem van zijn baas hoorde.

– Het aandeel Fircotronics is in één jaar met honderd procent gestegen. De waarde is in drie jaar verviervoudigd. Wat gebeurt er als de problemen uitlekken?

– We hebben geen serieuze problemen. We korten alleen ons tijdschema in.

Er hing een drukkende stilte in het vertrek. Geen enkele uitdrukking op Manners gezicht verried wat hij dacht. Hij haalde een vel papier uit een lade van zijn bureau. Ook dat bestudeerde hij, ofschoon hij de tekst tot achter de komma kende. Niemand zei iets. Vainio schoof onrustig heen en weer. Zonder een waarschuwing stak Manner hem het vel papier toe.

– Dit is je ontslagaanvraag. Ik wil dat je die nu hier tekent. Je krijgt een jaar salaris mee, maar vanaf morgen zet je geen voet meer in het bedrijf.

– Maar ... ik heb toch niet ... stamelde Vainio.

– We verschillen van mening over de hoofdlijnen van beleid. Als twee mensen in een onderneming een verschillende koers aanhangen, zijn er niet zo veel andere oplossingen. En ik was niet van plan ontslag te nemen.

– Maar ...

– Dit is geen discussie. Ik vertel je slechts wat er gaat gebeuren. Manners manier van communiceren met zijn ondergeschikten was bij iedereen bekend. Mensen in wie hij vertrouwen had, steunde en stimuleerde hij. Degenen die zijn vertrouwen hadden verloren, onderbrak hij en behandelde hij als lucht. Er was geen tussenweg. Mensen hoorden erbij of niet.

– Twaalf maanden salaris en je maakt nog vandaag je bureau leeg. Je hebt, net als alle anderen, bij je aanstelling een contract ondertekend dat ervan uitgaat dat je zwijgplicht hebt over alles wat Fircotronics betreft. Ik hoop dat je je dat ook na je ontslag zult herinneren.

– En als ik die ontslagaanvraag niet teken?

– Dan word je ontslagen. Zonder twaalf maanden salaris. Alleen het wettelijk minimum. Drie, misschien. Dat moet ik nakijken.

– En op welke grond wil je me ontslaan? Ik maak hier al jaren lang zeer lange dagen.

– Je tijd zit erop.

Kalle Vainio voelde zich vernederd, verpletterd. Hij dacht aan alle keren dat hij niet thuis had kunnen eten of dat hij de voetbaltraining van zijn jongens had moeten overslaan, alleen maar omdat hij plotseling moest overwerken.

– Je moet een reden hebben, zei hij terwijl zijn stem brak.

– Ik kan wel een formele ontslaggrond regelen, maar als iemand van negenenveertig vind je gemakkelijker een nieuwe baan als je niet ontslagen bent. Als we wachten tot je vijftig bent geweest, zit je ernaast. Grijp de kans die ik je bied!

Toen Manner weer alleen was, belde hij met de directeur personeelszaken.

– Zet volgende week een advertentie in de krant. We hebben een nieuw hoofd communicatie nodig. Kalle Vainio gaat bij ons weg.

– Waarom doet hij dat? vroeg de verbaasde directeur personeelszaken.

– Hij wil proberen nog eens iets nieuws te gaan doen voor hij te oud is, zei Manner terwijl hij door het raam naar buiten keek. Boven zee scheen de septemberzon.

Maria Manner neemt de kleine auto als ze naar de stad gaat. Ze vindt een parkeerplaats vlakbij de markt. Snel loopt ze de markthal in, weg van de meeuwen die krijsend boven het plein op jacht zijn naar voedselresten. Terwijl ze de waren van de kooplui bekijkt, geniet ze van de geuren van de diverse kruiden. Ze vult een zak met verse groente en onderbreekt dan haar boodschappen om wat bij te praten met een vriendin die, net als zij, ook bezig is inkopen te doen voor een belangrijk diner. Ze drinken samen koffie en praten over hun kinderen, die maar zo zelden iets van zich laten horen en over de mogelijkheid hun carrière weer op te pakken die ze destijds hebben afgebroken toen het zoveelste kind op komst was en toen hun echtgenoten zoveel begonnen te verdienen dat vergeleken daarmee hun eigen inkomsten in het niet vielen. Allebei vermoeden ze dat hun plan om weer een baan te vinden nooit zal worden verwezenlijkt. Want wie wil er nu tegen een laag salaris lange dagen op een bedompt kantoor zitten waar jonge meiden in rijen voorbij komen op weg naar de beste jobs?

– We hebben morgen Duitse gasten te eten. Dat wordt dus schapenvlees en de ouderwetse maarschalksborrel.

– Wij hadden Russen vorige week, een echte zuippartij. Anders zegt wel dat de Russen minder drinken dan vroeger, maar ...

– Jij ziet geen verschil met vroeger?

– De avond was weer als vanouds. Tegen middernacht hadden ze de wereld verbeterd en waren ze het allemaal roerend met elkaar eens dat Russische vrouwen nog nooit zo mooi waren geweest en dat Rusland sterker was dan ooit tevoren. Hoe was je reis naar Marokko eigenlijk?

– Heerlijk. We hebben in Marrakesh tussen de slangenbezweerders en sprookjesvertellers gelopen.

– Jij hebt geluk, Maria. Anders en ik komen nooit verder dan St. Petersburg en Brussel.

– Ze staan op en kiezen een van de vleesstallen uit.

– Weet je, Stina, Arabieren, die zijn pas lastig met eten.

– Krijgen jullie dan vaak Arabieren als gasten? Ik dacht dat Timo alleen klanten in de auto-industrie had. Daar zitten toch geen Arabieren onder?

– Het bedrijf produceert allerlei elektronica op maat, zegt Maria, Stina’s vraag ontwijkend.

– Maar wat hebben Arabieren daarmee te maken? In Marokko?

– In Marokko waren we voornamelijk op vakantie.

Maria vindt de toon in de stem van haar vriendin niet prettig. Wie had er zoveel voor zijn bedrijf en voor zijn land gedaan als Timo? Er was geen enkele aanleiding vraagtekens te zetten bij zijn contacten.

– Heb je het hem wel eens gevraagd? vraagt Stina.

– Hij mag toch de mensen ontmoeten die hij wil! Waarom zou ik me met zijn zaken bemoeien?

Maria Manner voelt zich ongemakkelijk. Ze is net vijfenveertig geworden en de gemeenschappelijke reizen met haar man zijn haar levenselixer. Hoe saai was het leven niet geworden toen ze, omdat Martin op komst was, gedwongen was haar baan als fotomodel op te geven? Daarna werd Henri geboren en toen de jongens naar school gingen, had ze een baan als secretaresse genomen om mee te helpen de hypotheek te betalen. Ze had in een klein secretaressekamertje gezeten waar de telefoon aan één stuk door overging. De mannelijke chefs verdwaalden meestal in hun overvolle agenda’s en hadden de hele dag hulp nodig. Maar toen had Timo haar gevraagd afscheid van haar slavenbestaan te nemen en had voor haar de deur naar de wereld opengezet. Logisch dat haar vriendinnen jaloers waren als anderen het beter kregen.

Maria kijkt naar de man achter de toonbank van de vleesstal. Hij is enorm lang en hij heeft erg grote handen. Ze vraagt zich af of hij zijn dieren met zijn blote handen de nek omdraait.

– Een kilo schapenvlees. Ik maal het thuis zelf.

DERDE HOOFDSTUK

1

De luchtvaartmaatschappij weigerde natuurlijk informatie over de passagierslijst te geven, maar dat was altijd zo als er journalisten belden. Peter Hellberg had nu geen keus meer. De corrupte minister had vier golfreizen naar de Costa del Sol gemaakt en de chef van de nieuwsafdeling kon zich niet langer beheersen. Ze moesten met het nieuws naar buiten.

Peter vormde het middelpunt van de avonduitzending en lange tijd was hij een held. Hij had een minister ontmaskerd die wegbleef bij vergaderingen en op kosten van een grote bouwonderneming aan de zwier ging. De kranten volgden met artikelen over de affaire. De minister zelf ontkende alles, maar de journalisten groeven verder. Een Zweedse ambtenaar bevestigde dat de minister de vergaderingen niet had bijgewoond, maar dat andere Finse ambtenaren in zijn plaats aanwezig waren geweest. De zaak was uiterst pijnlijk voor het ministerie, de minister en voor zijn partij.

Drie dagen lang stond Peter in de schijnwerpers, hij vroeg loonsverhoging en ging met zijn vrienden een borrel drinken om zijn primeur te vieren. Toen kwam de klap. Hij had al vanaf het begin voorzichtiger moeten zijn, zijn bron dubbel moeten checken en moeten controleren of de opgegeven data wel klopten. Maar zijn chef had al te lang op zijn schandaal gewacht, de druk was groot geweest en Peter had op zijn intuïtie vertrouwd. Het meeste was zijn eigen schuld.

Het was waar dat de minister bij de vergaderingen in Stockholm afwezig was geweest, maar hij had daarvoor een officiële reden. Hij had op een andere plek in Zweden vertrouwelijke onderhandelingen gevoerd over de verkoop van een Fins staatsbedrijf. Voor deze zaak, die in het diepste geheim moest worden geregeld, had hij een dekmantel nodig gehad en de vergaderingen in Stockholm hadden die functie vervuld. De minister had een geheime opdracht uitgevoerd en was niet in Spanje wezen golfen. Het was een opmerkelijke geschiedenis, dat wel, maar er was niets smerigs mee aan de hand. En inderdaad was de minister af en toe naar Spanje geweest, maar niet op de dagen dat hij in Stockholm had moeten zijn. Alle data waren fout.

– We kunnen worden aangeklaagd wegens laster, zei de chef van de nieuwsafdeling tegen Peter.

– Dreigt de minister ons voor de rechter te slepen?

– Ja, je hebt verkeerde conclusies getrokken die zijn goede naam aantasten.

– Ik moet contact opnemen met mijn bron. Die beweerde dat hij over bewijzen beschikte.

– Bewijzen van wat?

– Dat de minister in Spanje golf speelde op kosten van die bouwonderneming.

– Haal dat bewijs dan boven water!

Peter kreeg zijn bron te pakken, die nu echter minder zelfverzekerd klonk. Hij had nooit beweerd dat de minister in Spanje golfde op kosten van het bouwbedrijf, alleen maar dat het zo leek, omdat er tijdens het spel mensen van de bouwfirma bij waren. Misschien was het wel toeval. Peter luisterde naar de op band opgenomen telefonische interviews en besefte dat die hem niet konden redden. Iemand had een val gezet om de minister zwart te maken en Peter was een willig instrument geweest.

– De minister eist eerherstel, zei zijn hoofdredacteur.

– Wil hij dat ik mijn excuses maak?

– Ik denk dat hij je scalp wil. Elke misser heeft zijn prijs. En grote missers eisen zichtbare maatregelen. Niet alleen het imago van de minister is aangetast, maar ook dat van ons. Ik bedoel het imago van onze tv-zender.

– Dus een excuus is niet voldoende?

– Je hebt hier goed werk geleverd. Daarom zal ik je helpen zolang ik kan. Enkele maanden salaris krijg je mee. Ten minste drie, misschien zes. En een gewiekste journalist die ontslagen wordt, vindt altijd iets om trots op te zijn. Er is werk genoeg.

– Ik heb alleen maar mijn werk gedaan, ik heb geprobeerd de waarheid boven tafel te krijgen.

– Je bent te snel gegaan en daardoor heb je een ernstige fout gemaakt.

– Ik neem niet vrijwillig ontslag.

– Zoals gezegd, grote missers vragen om zichtbare maatregelen. Een soort openbare terechtstelling.

– Bedoel je dat de minister in dat geval geen aanklacht zal indienen?

– Dat denken we. Ik probeer vier maanden salaris voor je te regelen. Eigenlijk is dat zo slecht nog niet.

– Ben je nou helemaal gek! Dan sleep ik jullie voor de rechter, verdomme!

– Je hebt geen enkele kans dat te winnen, Peter. En we hebben liever een aanklacht van jou aan onze broek dan een van de minister.

Maria Manner spoelt de borden af, waarna ze ze in de vaatwasser zet. De Duitsers zijn weg, ze hebben de loftrompet gestoken over haar sterk gekruide ‘Vorschmack’ en ze weet dat het haar opnieuw gelukt is een goede gastvrouw te zijn. Ze hadden precies zo veel wijn en jenever gedronken dat je kon zien dat ze het naar hun zin hadden, maar ook weer zo weinig dat ze nog rechtop naar buiten konden lopen, naar hun taxi’s. Ze kijkt naar haar man en merkt dat hij tevreden is. Ze weet hoe hij het verafschuwt om lallende gasten naar wachtende taxi’s te moeten slepen. Hij haat het om de adressen van de hotels aan de taxichauffeurs te moeten doorgeven, omdat hun gasten er slechts een paar onbegrijpelijke klanken in een exotische taal uitkrijgen. Mensen die zich waardig gedragen brengen hem in een goede bui.

– Ze vonden je eten heerlijk, Maria!

– En ze genoten ook van de tentoonstelling waar we voor het diner naartoe zijn geweest. Zijn al je gasten kunstkenners?

– De meesten zouden het verschil niet zien tussen een Picasso en een Matisse. Maar niemand wil dat toegeven, dus proberen ze allemaal geïnspireerd te kijken.

Ze maakt van de gelegenheid gebruik nu hij er zo tevreden bij zit.–We zouden eens privé op reis moeten. Dan kunnen we die dingen eens samen bekijken.

– We bekijken toch al van alles als we op reis zijn, Maria!

Ze aarzelt, maar zegt dan snel:

– Ik ben met een man getrouwd en niet met een project dat moet worden gemanaged.

Hij kijkt haar nadenkend aan.

– Waar wil je dan naartoe?

– Ik ben Stina in de markthal tegen het lijf gelopen. We hebben het over Kopenhagen gehad.

– Die reis hebben jullie toch al lang geleden gepland?

– Zij kan niet weg, het komt er nooit van. Maar jij en ik zouden kunnen gaan. Alleen wij tweeën.

– Maar ik heb zo weinig tijd. Ga alleen. Ontmoet nieuwe mensen!

– Je weet dat ik het niet fijn vind om alleen op reis te gaan. Ze vecht tegen haar tranen. Zo gaat het altijd als ze wil dat hij zijn werk eens een paar dagen vergeet. Eerst stelt hij haar voor met vriendinnen te gaan, daarna met de kinderen die nu hun eigen leven leiden. Hij maakt dat ze zich als een klit gaat voelen, als iets dat zich niet zelfstandig kan voortbewegen.

– Wanneer ben je voor het laatst alleen op reis geweest? Niet dit jaar, vorig jaar ook niet en ook ...

– Hou op, zegt ze en terwijl de tranen in haar ogen springen drukt ze hard haar lippen op de zijne, en als schaduwen in de nacht schuifelen ze de keuken uit in de richting van de trap en de slaapkamer boven - weg van het gesprek dat ze geen van beiden kunnen voeren.

Er zaten geen ramen in de wanden van de vergaderzaal. Aan tafel zaten twee oudere mannen met uitdrukkingsloze ogen die nochtans macht uitstraalden. Beiden hadden ze een assistent naast zich. De assistenten waren jong en hun ogen schitterden vol verwachting. Er zaten ook twee vrouwelijke accountants aan tafel en geen enkele uitdrukking op hun gezicht verried hun gedachten. Twaalf jonge juristen stonden of zaten op verschillende plekken in de vergaderzaal. Sommigen spraken teksten in op een band, anderen waren druk bezig ingewikkelde zinnen in verschillende talen te formuleren. Al drie uur had niemand het vertrek verlaten. De atmosfeer werd er steeds drukkender.

De vergaderzaal van Advocatenkantoor Böckenhielm werd vaak in de laatste fase van een bedrijfsovername gebruikt. Zeer binnenkort zouden grote geldbedragen van eigenaar wisselen. Nu moesten de laatste details van het contract worden fijn geslepen. De koper wilde zich ervan verzekeren dat hij exact kreeg waarvoor hij betaalde en de verkoper wilde weten of hij niet teveel weggaf. De juristen en accountants hadden zoals altijd twee taken. Ze moesten ervoor zorgen dat hun cliënt niet bedrogen werd en ze wilden zich ervan vergewissen dat, mocht er ondanks alles toch iets niet in orde zijn, niemand een schadevergoeding kon eisen. Juristen en accountants waren voor niets zo bang als zelf te worden aangeklaagd.

Timo Manner wist dat hij hier eigenlijk niet hoorde te zitten. Hij betaalde bergen geld aan een rij bankiers, analisten en juristen die voor deze bedrijfsovername de weg vrijmaakten, en hij betaalde hoge salarissen aan zijn afdelingshoofden die best in zijn plaats in deze bedompte vergaderzaal hadden kunnen zitten. Maar deze keer wilde hij niets aan het toeval overlaten. Hij merkte hoe na twee koppen koffie de druk in zijn blaas toenam, maar hij kende de regels van het spel. Het liefst wilde hij de vergaderzaal niet verlaten voor allen het document hadden goedgekeurd. Manner liet zijn oog rusten op een van de jonge juristen, een vrouw van nog geen dertig. Zelfs het formele broekpak kon haar goed gevormde lichaam niet verbergen en hij stelde zich voor hoe ze haar opgestoken haar zou losmaken en het over haar schouders liet vallen ...

– Dan nu nog de garantieclausule, zei zijn accountant met een effen gezicht.

– Ik dacht dat we dat probleem al hadden opgelost, zei Manner zonder zijn blik af te wenden van de jonge juriste, die hem een nauwelijks merkbare glimlach schonk.

– Er is nog een risico wat betreft de fiscale consequenties, zei de accountant. Ik wil er alleen maar voor waarschuwen. Manner draaide tegen zijn zin zijn hoofd om en keek naar het scherm van de laptop, waar het contract geleidelijk van vorm veranderde. Hij wisselde een paar woorden met zijn assistent, die zijn leven gewijd had aan fiscaal recht, en vijf minuten later waren ze het eens over een nieuwe formulering. Ook al had hij last van een volle blaas, toch genoot Manner van de situatie. Hij was bezig een nieuwe stap te zetten die hem dichterbij zijn doel bracht. Hoewel de prijs gigantisch hoog was, dit Duitse bedrijf moest worden gekocht, want met de hulp van de Duitsers kon hij een half jaar winnen op de periode van de productontwikkeling en op dit moment was tijd het meest kostbare goed. Waarom zouden ze het zelf doen als ze het ook konden kopen? Aan geld hadden ze tegenwoordig geen gebrek.

Het Duitse bedrijf had de regelelektronica ontwikkeld die hij nodig had voor het inkorten van zijn tijdschema voor de productie van de elektrische auto. Bovendien konden hun knappe ingenieurs Fircotronics ook helpen elektronische systemen te ontwikkelen voor de auto’s die waarschijnlijk over een aantal jaren op brandstofcellen zouden lopen. De auto van de toekomst zou vol elektronica zitten die de bestuurder zou helpen op de juiste wijze te reageren op hindernissen in de omgeving en hem in staat zou stellen gevaren in het verkeer waar te nemen. Manner wist precies wat hij deed, zijn richting was de juiste en de drukkende atmosfeer in de vergaderzaal werd gecompenseerd door schoonheid, die deze keer verborgen ging onder een formeel, donkerbruin broekpak. Ze zaten nog twee uur in de vergaderzaal voordat alle details minutieus waren doorgenomen en opgelost. Manner wist dat hij aan zijn grens zat, maar hij had de beproeving doorstaan. Met een gelukkig gevoel liep hij de vergaderzaal uit om naar het toilet te gaan, terwijl de juristen erop toezagen dat het contract van enen en nullen in de computer veranderde in een stapel papier die hij kon ondertekenen. Op het toilet werd hij overspoeld door een gevoel van bevrijding.

Hij was pas twee weken werkloos en nu al werkte de onzekerheid op zijn zenuwen. Het niets doen kon hij hanteren door enkele boeken door te worstelen en aan een cursus Frans te beginnen, maar de onzekerheid was het ergst. En hij haatte het gevoel van vernedering als hij ergens een formulier moest invullen en niet wist wat hij moest invullen bij ‘beroep en werkgever’.

Hij begon een hekel te krijgen aan zijn kleine flat. Hij maakte het huis schoon en een paar dagen erna maakte hij het opnieuw schoon. Hij belde Tiina, die geen tijd had hem te ontmoeten omdat ze druk bezig was carrière te maken en hij belde met Monika, die het weer razend druk had met iets anders, en hij belde alle vrouwen in wie hij ooit geïnteresseerd was geweest, maar aan wie hij nooit voldoende aandacht had geschonken. Hij belde zijn vrienden die hij verwaarloosd had en ging een paar keer met hen naar het café, maar het gevoel van ledigheid bleef hem irriteren. In een zwak moment beloofde hij de geschiedenis te gaan schrijven over de eerste honderd jaar van de machinefabriek Hyvinge Metallverkstad AB op basis van notulen van het bestuur.

Hoewel hij zulke gortdroge opdrachten haatte, nam hij de klus aan, want hij moest zijn tijd toch ergens mee vullen. Dus maakte hij zijn flat nog maar een keer schoon.

2

De nacht was bitterkoud, maar vijfentwintig graden onder nul is nog wel te verdragen zolang het niet waait. Je kon de sneeuw horen kraken onder de voeten van de man in het blauwe donzen jack die de deuren opendeed van een grote hangar en een teken gaf aan iemand binnen. Er was slechts een zwak gezoem hoorbaar toen de elektrische auto naar buiten reed, de weg op waar zojuist een sneeuwschuiver voorbij gereden was. De man in het donzen jack sloot de deuren van de hangar en stapte in de auto. Hij ging naast de chauffeur zitten, waarna hij zijn computer aanzette en begon te schrijven.

‘Van Sodankylä in de richting van Rovaniemi. Buitentemperatuur minus 25 graden, windsnelheid 1 meter per seconde, geheel heldere hemel. Overgang van binnen- naar buitentemperatuur zonder problemen. Snelheid acht km per uur.’

– Geen problemen tot nu toe?

– Nee, niets. Afwachten hoe het overmorgen gaat. Als we vanavond klaar zijn, moet de auto achtenveertig uur buiten staan. Als de accu het hier in Lappland redt, durven we de Fransen wel te leveren.

– En als hij niet wil starten? vroeg de man in het donzen jack. De chauffeur haalde zijn schouders op.

– Dan komt Timo Manner hierheen, met zijn zweep. Dan hebben we geen dag meer vrij voordat de auto het na twee dagen in de vrieskou uithoudt.

Peter, een onbetekenend en teleurgesteld journalist, speelt met de gedachte een proces te beginnen tegen de grote televisiezender. Die gedachte trekt hem aan. Misschien wordt hij dan opnieuw een held; een kleine, maar taaie journalist vecht tegen de grote tv-zender die de confrontatie niet aandurfde met de macht, de minister en diens grote partij. Hij krijgt op zijn minst publiciteit en ondanks zijn blunder wordt hij waarschijnlijk moedig gevonden. Maar wellicht ook dom en lichtgelovig. Je weet nooit hoe het publiek met zijn helden en slachtoffers omspringt, dat weet niemand beter dan Peter zelf. Journalisten creëren helden, heiligen en schurken, en een heilige kan van de ene op de andere dag zijn roem weer kwijt zijn. Maar opeens ziet hij een kans. Een van de grootste elektronicaconcerns in het land zoekt een hoofd communicatie. Hij kijkt om zich heen in zijn kleine driekamerflat met de oude, versleten meubelen, met de stapel boeken op het salontafeltje die daar terechtkwamen toen de boekenplank vol was en hij denkt dat hij zijn tijd nu maar eens moet gebruiken om geld te verdienen.

– Ik zal ze eens wat laten zien, mompelt Peter in zichzelf. Ik ga bij de tegenpartij werken.

In de kou kraakte het autoportier als de roestige scharnieren van een oude boerenschuur. Op de auto lag een dun laagje sneeuw. De elektronische thermometer op het dashboard stond op min 33 graden. Had erger gekund, constateerde de lange man achter het stuur. Hij deed zijn leren muts af om goed rechtop te kunnen zitten en trok aan de handrem. Zijn collega, die voor de auto stond, tilde de motorkap op, zette vervolgens met behulp van twee sleuteltjes de elektronica aan. Ook al stond de auto op een omheind terrein, ze konden nooit voorzichtig genoeg zijn. Behalve het slot dat met de hand kon worden bediend, zorgden diverse blokkeringscodes ervoor dat onbevoegden niet bij de motor konden komen. De man stelde in de uitneembare zwarte doos de aandrijfelektronica bij. Hij moest de want van zijn rechterhand uitdoen om op de knoppen van de afstandsbediening in zijn linkerhand te kunnen drukken en het duurde niet lang of zijn vingers waren zo stijf, dat hij een paar keer verkeerd drukte. Toen hij de afstandsbediening in de sneeuw liet vallen, vloekte hij, maar het geelgroene licht van het display verried al snel waar het ding lag. Ten slotte deed hij de motorkap dicht en ging naast de bestuurder zitten.

– Wat denk je, vroeg de lange man. De ijzel glinsterde in zijn baard.

– Je lijkt de Kerstman wel, lachte de ander.

– Als de auto niet start, kan ik godverdomme de Kerstman dit jaar wel vergeten!

– Natuurlijk start hij wel. Elektrische auto’s starten altijd, hoe koud het ook is. De vraag met die dingen is alleen hoe lang ze het blijven doen. En er kunnen zich nog andere onverwachte problemen voordoen. Het dashboard verspreidde een zwak licht. Het instrumentenpaneel had in elke andere op benzine rijdende bestelwagen kunnen zitten. Alles moest er zo normaal mogelijk uit zien. Ook dat was een veiligheidsmaatregel in verband met eventuele ongenode gasten. De waardes die ze wilden meten, konden ze aflezen met behulp van een draagbare computer. De lange man draaide het contactsleuteltje om, waardoor op verschillende plaatsen in de auto een kort getik van een relais te horen was. Zacht zoemend reed de auto het hek uit. Er holde een man naar voren, die het hek achter hen sloot, waarna de auto wegreed.

– Hij voelt goed, zei de lange. Hoe zien de cijfers eruit?

– Goed tot zover.

De nachtelijke sterren verlichtten het bevroren landschap. De lage bomen waren bedekt met een dun laagje sneeuw, de sneeuwwallen langs de weg waren hoog en aan het eind van de besneeuwde vlaktes rezen de witte bergen omhoog. Ze kwamen geen enkele auto tegen. Het was drie uur in de nacht. Ze reden een half uur door het blauwachtige licht van de koude nacht en keerden toen om.

– De spanning is nog steeds tweehonderd volt, het vermogen is onveranderd, alles werkt normaal, zei de lange.

– Als we de auto twee weken buiten zouden laten staan, zouden we een realistisch beeld van het uithoudingsvermogen van de accu hebben.

– Je weet dat het geduld van Manner begint op te raken. Morgen nemen we alle cijfers nog een keer nauwkeurig door en sturen dan ons rapport naar de directie. Daarna maken we overmorgen een laatste proefrit.

Peter transpireerde toen hij de idiote vragen beantwoordde die vijf volle vellen papier in beslag namen. Er waren intelligentietests bij die de zwakke plekken in zijn denkvermogen moesten blootleggen en er waren persoonlijkheidstests die zijn diepste innerlijk probeerden te doorgronden. Ingewikkelde vragen waarvan de antwoorden aan hen die dat wilden weten, duidelijk maakten of hij zich in een groot gezelschap prettig voelde en hoe hij omging met stress. Stress, dacht hij, voelde anders nu hij werkloos was. Vreemd dat mensen zich gestrest kunnen voelen omdat ze te weinig te doen hebben. Dat had hij gisteravond tegen Malla gezegd. Peter was ermee doorgegaan de vrouwen te bellen die hij weliswaar ooit een keer had ontmoet, maar die hij nooit goed had leren kennen. Malla had oprecht blij geklonken toen hij voorstelde elkaar weer eens te zien en ze waren samen naar Raffaello gegaan om een paar biertjes te drinken, absoluut niet meer dan twee. Dat had hij er nadrukkelijk bij gezegd, want hij wilde de volgende ochtend niet falen bij de persoonlijkheidstests. Malla vond dat hij gestrest leek. Onmogelijk, had hij gezegd, iemand die geen werk heeft kan niet gestrest zijn.

Maar ze had het wel begrepen, ze was zelf namelijk nogal met haar carrière bezig. Ze had begrepen hoe hij als een opgejaagd dier rondholde om allerlei onbelangrijke dingen te doen, alleen maar om zich nuttig te voelen - ik doe iets, dus ik besta!

Malla was iets over de dertig, met ogen als van een ree, met haar dat roodbruin glansde en een lichaam dat ervoor zorgde dat de mannelijke klanten van het reclamebureau waar ze werkte, al gauw hun concentratie kwijtraakten. Peter was ouder dan zij, maar toch hadden ze aan de universiteit bij diverse vakken samen college gelopen. In die tijd waren ze regelmatig met elkaar uitgegaan. Hij had haar nooit helemaal begrepen. Ze kon toen elke man krijgen die ze wilde, dat kon ze nu nog en afgaand op haar verhalen, verslond ze de mannen nog steeds in hetzelfde wanhopige tempo waarmee ze zich omhoog werkte binnen het reclamebureau waar ze tegenwoordig verantwoordelijk was voor de twee grootste klanten - in een functie waarvan de naam aangaf hoe ver ze het op jonge leeftijd al geschopt had.

Gisteravond hadden ze twee biertjes gedronken en toen nog een derde, waarna ze de herfstnacht waren ingelopen. Ze hadden in de koelte met de armen om elkaar heen langs Mikaelsgatan geslenterd en toen een taxi naar haar schitterende appartement in Eira genomen. Nu, achteraf, herinnerde hij zich dat hij haar Italiaanse bankstel had bewonderd, evenals het fraaie uitzicht op Brunnsparken en daarbij gedacht had dat ook voor hem de tijd rijp was zijn betonnen torenflat in Mattby vaarwel te zeggen om een nieuw leven te beginnen. Maar daarna, toen ze naar hem toe was gelopen en hij haar geur had geroken, haar zachte borsten had gevoeld en de warmte van haar lichaam - ja, toen waren alle gedachten aan materiële zaken als sneeuw voor de zon verdwenen.

Malla, heerlijke vrouw. Nee, hij moest nu niet aan haar denken, nu stond zijn toekomst op het spel. Er was geen toekomst met Malla, niet voor hem tenminste en misschien ook niet voor een andere man, want hij vermoedde dat als hij haar opnieuw zou ontmoeten, of dat nu over twee weken zou zijn of over twee jaar, zij nog even heerlijk zou zijn als nu, maar ook even weinig in staat zich te binden aan iets anders dan aan een schitterende carrière. Nu ging het om zijn toekomst. Bij eerdere sollicitaties was nooit zijn persoonlijkheid getest, maar deze keer wilde men kennelijk zijn psyche in kaart brengen. De headhunter van het grote wervings- en selectiebureau had hem gevraagd waarom hij zijn journalistieke vrijheid wilde opgeven, waarop Peter had geantwoord dat hij de wereld nu lang genoeg vanaf de zijlijn had waargenomen. Nu wilde hij er wel eens deel van uitmaken, meedoen aan de grote operaties, meehelpen aan de verdere groei van een onderneming. En Fircotronics was een opwindend bedrijf.

De papierwinkel duurde twee uur. Een paar keer dreven zijn gedachten weg van de saaie vragenlijst en zag hij in plaats daarvan Malla’s glimlach voor zich. Maar keek vervolgens weer snel in zijn papieren om niet reeds in de eerste ronde de strijd te verliezen van anderen die een baan zochten en die waarschijnlijk meer geconcentreerd waren dan hij. Ze zagen er althans zeer serieus uit terwijl ze kruisjes en cijfers op die stomme formulieren invulden. Verdwijn, Malla, verderfelijke verleidster, jij hebt al een baan!

Nadat alle papieren waren ingeleverd, volgde het groepswerk, wat inhield dat hij samen met de overige kandidaten een spel moest spelen. Peter nam aan dat ze allemaal even graag als hijzelf bij Fircotronics wilden werken en dat iedereen wist dat er straks slechts een van hen met de overwinning kon gaan strijken. In het spel moesten in een gefingeerd bedrijf belangrijke beslissingen worden genomen: over het kopen en verkopen van goederen, het bouwen van nieuwe fabrieken, het verslaan van concurrenten en het lanceren van nieuwe producten. Geen van de deelnemers aan het spel had meer macht dan een van de anderen, maar toch moest een van hen voor het eind van de dag de besluiten dicteren. Het ging erom de anderen aan jouw kant te krijgen door hen over te halen, te argumenteren, te strijden of te onderhandelen - dit allemaal terwijl een psychologe in een hoekje van het vertrek alles wat ze zag en hoorde in een notitieboekje opschreef. De zielenknijper in haar hoekje zei een uur lang geen woord; geen enkele uitdrukking op haar gezicht verried wat ze dacht, ze keek alleen maar naar de vier mannen en drie vrouwen die druk bezig waren te proberen hun oplossing door de anderen aanvaard te krijgen.

Peter voelde de honger knagen in zijn maagstreek en hoe de hoeveelheid zuurstof in de ruimte afnam, maar pauzeren was tegen de regels. Na een uur werd een van de medespelers steeds luidruchtiger toen niemand zijn voorstel serieus wilde nemen; hij schreeuwde en vloekte, maar de psychologe vertrok geen spier. Peter verdacht haar ervan dat ze in stilte genoot van het vooruitzicht dat de zeven hongerige spelers op het punt stonden elkaar in stukken te scheuren. Peter stelde voor te stemmen: – Degene die zich niet kan beheersen wordt uit de groep gezet en doet niet meer mee. Wie is er voor hem eruit te zetten?

Aarzelend gingen de handen, de ene na de andere, omhoog. Iemand wilde de man die zich niet had kunnen beheersen nog een kans geven, maar de groep had bloed geroken. De man werd met meerderheid van stemmen buitengesloten, hoewel hij woedend protesteerde. Hij keek smekend naar de psychologe, die hem gebaarde het vertrek te verlaten. Nu ging het tempo van het spel geleidelijk omhoog. Ze vormden subgroepen, gingen allianties aan, sloten elkaar buiten en toen er nog maar drie spelers over waren, begon Peter een onbehaaglijk gevoel te krijgen. Weliswaar zat hij zelf nog steeds aan tafel, maar hij wist dat hij de volgende kon zijn die eruit gezet werd. Of het de angst was zelf buitengesloten te worden, of het gevoel dat het spel bezig was te ontsporen, kon Peter achteraf niet verklaren, maar hij reageerde snel. Hij maande de twee anderen tot bezinning te komen, stelde voor het met elkaar eens te worden over de wijze waarop het spel kon worden afgesloten en legde een compromis op tafel. Toen stond de psychologe op en liep naar de tafel. Ze glimlachte.

– U kunt nu allen naar huis gaan, zei ze. Binnenkort ontvangt u de uitslag.

3

Zij was er altijd als hij haar nodig had. Het leek alsof dat altijd zo was geweest, ook als hun beider lange werkdagen er soms voor hadden gezorgd dat ze elkaar niet konden ontmoeten. Ze waren goede vrienden, niets meer.

– Peter, zei Pia, waar ben je in vredesnaam mee bezig?

– Ik heb een job nodig. Nu heb ik misschien uitzicht op een baan.

– Er zijn nog andere journalistieke banen. Je hoeft toch geen lobbyist of pr-man te worden?

– Het lijkt me spannend.

– Om de spreekbuis van je baas te zijn? Je ziel verkopen?

– Doe niet zo allejezus belangrijk. Journalisten zijn heus niet de enigen die aanspraak op de waarheid kunnen maken. Ze moest lachen om zijn beledigde toon. Ze was klein en tenger, maar haar smalle gezicht onder haar zwarte haar weerspiegelde energie en wilskracht. De kleren die ze droeg had ze in de een of andere tweedehands winkel gekocht, nam hij aan, want hij wist dat ze zelden een kans voorbij liet gaan om op plekken te komen waar de prijzen het laagst waren. De zwarte tas van het merk Marimekko hing nonchalant over haar schouder.

– En waar ben jij mee bezig? vroeg hij.

– Ik maak een reportage over de toenemende inkomensverschillen in Finland. In de afgelopen vijf jaar heeft alleen de rijkste tien procent in ons land zijn inkomen behoorlijk zien stijgen. Als je alle bezuinigingen op de sociale voorzieningen meerekent, heeft de helft van de bevolking het nu slechter dan toen. Vooral eenoudergezinnen hebben het zwaar te verduren. Peter knikte en keek naar haar felle, grijsblauwe ogen. Drie weken geleden had het onderzoeksrapport van de twee sociologen hem nog gefascineerd, maar nu voelde het thema verouderd aan. Als een antieke grammofoonplaat die is vastgelopen. Hij wilde een nieuwe wereld binnenstappen, waar niemand luisterde naar het geweeklaag van sociaal bewogen types.

– Ik ben getest. De psychologen zijn mijn diepste innerlijk binnengedrongen. Alle kandidaten moesten met elkaar een spel spelen.

– Binnenkort ben je uitgespeeld.

– Het leek wel een tv-soap, je reinste Robinson. In het begin waren we met z’n zevenen, daarna nog maar zes. De een na de ander viel af.

– Maar jij klampte je vast aan je toekomst?

– Alle keren.

Hij keek in een etalage die hem lokte met luxe en een beter leven. In het glas van de ruit zag hij zijn spiegelbeeld in kleren die hun beste dagen hadden gehad. Als hij van baan veranderde, moest hij heel zijn wezen veranderen. Hij zou in elk geval veel nieuwe kleren nodig hebben.

– Hoe is het met jouw leven, Pia? Heb je voldoende opdrachten? Ze verborg nooit iets voor hem.

– Ik red me wel. Volgende week krijg ik een vertaalopdracht, dan houd ik wel weer wat centen over. Daarna heb ik wat tijd nodig om te verhuizen.

– Alweer? Haar ogen lachten.

– Dit wordt voorlopig de laatste keer. Deze flat is eigendom van een stichting, dus hoef ik er niet weer snel uit. Peter had haar al minstens vier keer geholpen met een verhuizing. Als ze hulp nodig had, belde ze meestal hem. Net zoals hij haar belde als zijn mannelijke vrienden weer eens op zijn zenuwen werkten.

– Heb je hulp bij de verhuizing nodig? vroeg hij, terwijl hij zich herinnerde hoe hij tafels en kasten langs smalle, kronkelige trappen naar beneden had gedragen en via andere trappen weer omhoog.

– Na afloop trakteer ik op soep, zei ze blij.

Ze liepen naar de markt van Salutorget. Een dikke meeuw greep met zijn snavel een haring die op straat terecht was gekomen en vloog snel weg voor de marktkoopman, die wild met zijn armen zwaaide. De wind uit zee was koud, maar de zon aan een heldere hemel gaf het bestaan kleur en een klein beetje warmte.

– Wist je, zei Pia, dat Fircotronics een nieuw kantoorgebouw aan de rand van Centralparken wil bouwen?

– Op beschermd gebied?

– Het moet een groot centrum voor research en development worden. Op een stuk grond waar niemand mag bouwen. Er zijn bedrijven die sterk genoeg zijn om hun wil door te kunnen drijven.

– Dan moeten de politici maar laten zien dat ze die druk kunnen weerstaan. Probeer mij niet tegen te houden. Ik wil zijn waar het gebeurt.

Het tafelblad van tropisch hardhout was zo glad dat ze hun spiegelbeeld in het hout konden zien. Timo Manner keek naar zijn eigen vage beeld, terwijl hij een korte vraag stelde.

– Hoe interpreteer je de resultaten uit Lappland?

– De eerste drie dagen liep alles op rolletjes, zei directeur marketing Sam Peltonen.

– Maar vervolgens kreeg de kou de accu in zijn greep, voegde technisch directeur Siegfried Klein eraan toe. De capaciteit van de accu nam af.

– Dat gebeurt toch altijd met hevige kou? zei Manner terwijl hij opkeek van de tafel.

– Uit het rapport blijkt dat de actieradius onrustbarend afnam, merkte Klein op.

– Corrigeer me als ik het bij het verkeerde eind heb. Onder normale omstandigheden functioneert de auto perfect. Bij regen en slecht weer, bij hitte en normale koude. Alleen als de kou onder de min vijftien graden komt, ontstaan er problemen. In MiddenEuropa gebeurt dat zelden.

– Wel op hoger gelegen gebieden. Als we nog een maand extra konden testen, zouden we de problemen zeker kunnen oplossen.

– De Fransen komen volgende week al, viel Sam Peltonen hem in de rede. Als we niet aan hun wensen tegemoet komen, krijgen ze argwaan.

De kleine, gezette gestalte van Peltonen vormde een contrast met de andere, grotere leden van de directie, maar de kleine man steunde zijn baas door dik en dun, meer dan enig andere collega en daardoor voelde hij zich groot en sterk.

– Precies, de Fransen krijgen argwaan, zei Manner. Siegfried, jouw club kan doorgaan met testen als die Fransen weer weg zijn. We geven ze nu een eerste introductie. Eind november krijgen ze het prototype dat ik beloofd heb.

– Dat is een risico.

– De Fransen laten wachten is evenzeer een risico. We kunnen hen als klant voorgoed kwijtraken.

Klein keek naar de anderen die rond de tafel zaten, in een stille poging steun te krijgen, maar tevergeefs. Iedereen aan tafel wist dat Klein gelijk had, maar ze wisten ook dat Manners besluit vaststond. In deze fase Manner trotseren stond gelijk aan het oversteken van een mijnenveld.

Klein keek naar het spiegelgladde tafelblad en bewonderde het perfecte hout. Hij hield van alles wat volmaakt was: een motor die gelijkmatig liep, muziek uit luidsprekers zonder ruis, voedsel dat hemels smaakte. Het salaris dat hij incasseerde was hoog genoeg om zich momenten van perfectie te kunnen permitteren. Hij wist dat de werkelijkheid zelden perfect was; de werkelijkheid was meestal lelijk en afgezaagd, ze stonk en was vol armoede en tekortkomingen. Zelfs slimme mensen konden niet voorkomen dat ze soms op een mijn trapten als het terrein onbekend was. Maar slimme mensen vermeden wel recht een mijnenveld in te lopen dat ze kenden. Dus knikte Siegfried Klein naar Timo Manner, de man die hem over de rand van de afgrond kon duwen, naar een leven waar de momenten van perfectie zeer zeldzaam zijn, naar een bestaan waar de zuurkool met worst al snel de plaats inneemt van kreeftensaus.

– Ik zorg wel voor de Fransen, zei Klein, waarop Manner waarderend glimlachte. Toen Siegfried Klein de kamer uitliep, voelde hij vanbinnen een klein zwart gat. Astronomie was zijn hobby en daarom wist hij dat zwarte gaten deel uitmaakten van de oneindigheid. Ze groeiden en zogen alles op dat in hun buurt kwam. Eén keer, twee keer, alle keren.

Maria Manner zette de tv uit, waardoor de vrouw die zojuist verteld had hoe lang de rokken het komend voorjaar zouden worden, het zwijgen werd opgelegd. Het was nu stil in het grote huis, stil als in een graf. Ja, net een graf, dacht ze terwijl ze zich de grafkamer onder een van de piramides in Egypte herinnerde die ze vorig jaar hadden bezocht. Het vertrek was speciaal voor hen geopend, de belangrijke gasten - Timo Manner, zijzelf, Assar, Khaleb en die lange, statige Arabier die ze het aardigst van iedereen vond en wiens naam ze was vergeten. Faruk? Nee, Faruk was de naam van de koning, lang geleden. Falid?

Hun huis was groot en sfeervol. Het panoramavenster keek uit over het open water tussen de eilanden voor de kust, waar de wind en de herfstregen voor wit schuim op de golven zorgden. Straks zou ze in een van de cafés van winkelcentrum Iso Omena haar vriendin Kaisa ontmoeten, maar ze had wel wat tijd om nog even thuis te blijven om van de stilte en de warmte te genieten. Eigenlijk zou ze een baan moeten nemen. Sommige vrouwen in Westend deden dat, maar zij gebruikte het excuus dat andere vrouwen het ook niet deden.

Ze stond op en zette overal het inbraakalarm aan, maar bedacht zich toen en schakelde het weer uit. Ze liep naar de deur die naar de kelder leidde, naar het vertrek dat Timo altijd zijn hobbykamer

noemde. Hobbykamer, zei ze voor zichzelf en glimlachte. Degenen die Timo niet kenden, dachten dat Timo een hobbykamer had om iets met zijn handen te doen, maar allen die wel beter wisten, vermoedden dat hij zelden een hamer in zijn hand had. Sfeerkamer zou een meer passende benaming zijn geweest. Ze deed het licht bovenaan de trap aan, controleerde of er niets bijzonders te zien was en of de temperatuur en luchtvochtigheid juist waren ingesteld. Toen liep ze terug naar de voordeur en zette het alarm weer aan. Nu was ze klaar. Ze zou naar het winkelcentrum rijden om haar oud-klasgenote te zien. Samen zouden ze hardop dromen over al die dingen waarvoor Kaisa het geld niet had en die zij, Maria, niet alleen durfde te ondernemen. Daarna zouden ze weer elk naar hun eigen huis gaan en Maria genoot al bij de gedachte verder te kunnen gaan met het knopen van het tapijt dat voor haar ogen groeide; langzaam, heel langzaam, rij na rij, kreeg het mooie jugendstilpatroon vorm.

4

– Je bent geboren in Galway, Peter, zei Manner belangstellend. In Ierland?

– Ja, mijn moeder is in Helsinki geboren, mijn vader was een Ier. Nadat hij overleden was, zijn we naar Finland verhuisd en kregen wij de naam van mijn moeder.

– Hoe oud was je toen je vader stierf?

– Dertien. We woonden toen in Belfast.

Manner keek hem nadenkend aan en veranderde toen van gespreksonderwerp.

– Denk je dat je je kunt aanpassen aan de discipline van een commercieel bedrijf? Je bent hier niet langer vrij om te zeggen wat je denkt. Hier hebben we een duidelijk doel en dat heet succes.

– Ik ben klaar voor een nieuwe stap. Ik denk dat ik me goed kan aanpassen.

– Je moet wel beseffen waar je terecht komt. Hier wijken we geen duimbreed van ons doel.

– Waar is degene gebleven die hiervoor hoofd communicatie was?

– Die wilde na tien jaar eens iets anders proberen. En jijzelf dan? Waarom wil jij de tv vaarwel zeggen? Ik vind dat je je werk daar goed doet.

Het gaf Peter enerzijds een warm gevoel dat iemand hem had opgemerkt, anderzijds veroorzaakte het ook een knagende onrust: ben ik wel stevig genoeg als ze me zo prijzen?

– Ik ben ontslagen. Ik heb een reportage gemaakt over een minister die steekpenningen zou hebben aangenomen, maar mijn bron trok zich terug, waardoor ik geen been meer had om op te staan. Iemand had een val gezet.

– Voor jou?

– Nee, voor de minister. Iemand wilde hem zwartmaken. Ik was slechts een willig instrument.

– Ik straf nooit iemand voor een fout, want iemand die geen fouten maakt is veel te voorzichtig en bereikt nooit iets groots.

– Ik zou willen dat mijn bazen er ook zo over hadden gedacht.

– Maar, Peter, iemand die dezelfde fout opnieuw maakt, is bij ons niet te handhaven. Wel, hand op je hart, denk je dat je zo’n cultuuromslag aankan? We verkopen onze producten aan onze klanten en ons succes aan de aandeelhouders. We liegen nooit, maar letten zeer goed op hoe we de waarheid verpakken. Dat kun je in bruin pakpapier doen, maar ook in glimmend blauw papier, bedrukt met gouden engeltjes. Ik heb een voorkeur voor die mooie kleine engeltjes, en jij?

– Ik denk dat ik weet wat de baan inhoudt.

– Mooi, zei Manner. Wat betekent je vaderland Ierland voor je?

De vraag verraste Peter. Waarom was Manner geïnteresseerd in zijn achtergrond?

– Ik woon al twintig jaar in Finland. Dit is mijn land. Manner glimlachte bemoedigend.

– De eerste dertien levensjaren van een mens zijn erg belangrijk.

Peter ergerde zich. Twintig jaar lang had hij geprobeerd zijn geschiedenis achter zich te laten en nu peuterde deze man in zijn herinneringen.

– Het land van de mythen, de vrijheidsstrijders en van het lied? zei Manner. Het land dat door de Engelsen is onderdrukt, net zoals Finland jarenlang door Rusland is onderdrukt.

– Het lot van Ierland was tragischer dan dat van Finland, zei Peter uitdagend. Vergeleken met wat Ierland eeuwenlang is aangedaan, hebben de Russen de Finnen met zijden handschoenen aangepakt. Timo Manner keek Peter met een ondoorgrondelijke blik aan.

– Het vuur gloeit nog steeds een beetje! zei hij.

– Belfast is een kruitvat.

– Ik dacht niet aan Belfast, maar aan jou. Ik hoor aan je stem dat het verleden je nog te pakken heeft. Prima. Een harmonische jeugd houdt je klein. Tekorten en conflicten geven een mens kracht. Voor Peter kon reageren, stond Manner glimlachend op als teken dat hun gesprek was afgelopen.

– Je hoort nog van ons. Je bent een van de drie overgebleven kandidaten.

Hij wierp een blik op de rijen toehoorders. Hij zag geen kans hen te tellen, maar schatte hun aantal op ruim vijfhonderd. Allen waren gekomen om naar hem te luisteren.

Timo Manner sprak tijdens een seminar voor de nationale elite. Het thema was de samenwerking tussen bedrijfsleven en overheid. Een Zwitsers instituut had Finland uitgeroepen tot het meest concurrerende land ter wereld. Amerikaanse zakenbladen schreven over het Finse wonder, over het volk dat de bossen was uitgekomen om de internationale arena te betreden. Finse coureurs wonnen prijzen bij autoraces en Finse producten veroverden de wereldmarkt. Voorbij was de tijd dat het land in de schaduw leefde van de beer in het oosten en de welvaartspionier in het westen. De natie was opgestaan en had haar plaats in de wereld ingenomen, en die plaats - zo benadrukte Manner - was aanzienlijk hoger dan men in feite had kunnen verwachten van een land met slechts vijf miljoen inwoners. Ook een klein land kan zich omhoog werken als het in zichzelf gelooft.

Hij veegde het zweet van zijn voorhoofd. Nu was hij in topvorm. Het podium was zijn platform. Tv-studio’s bezorgden hem angst, maar hier, voor een live publiek dat zijn energie en inspiratie opzoog, hier voelde hij dat hij leefde. Kleine landen kunnen in de ogen van hun omgeving groeien als ze iets unieks te bieden hebben, als de inwoners hard werken, harder dan alle anderen en als er een gemeenschappelijke wil aanwezig is om te slagen. De zelfopoffering van vroeger is niet meer voldoende en evenmin de bereidheid het land met wapens te verdedigen. Nee, nu moeten allen investeren in datgene waarin men het beste is, volledig en zonder compromissen. Allen moeten hun leven wijden aan het succes van de onderneming waar men werkt. Maar iedereen heeft ook recht op een goede beloning voor zijn inzet. Er mag niemand worden uitgebuit, hand- noch hoofdarbeiders, de lonen moeten hoog genoeg zijn en het bonussysteem royaal, opdat de opoffering voor het grote ideaal - het succes van de onderneming - volledig is. En als de onderneming succesvol is, schittert ook de ster van de natie, haar rijkdom neemt toe en er is dan voldoende welvaart om ook diegenen erin te laten delen die het minder goed hebben dan wij.

Het publiek applaudisseerde en Timo Manner maakte een lichte buiging. Hij nam een slokje water en wachtte tot het weer stil in de zaal was. Er kwam maar geen eind aan het applaus. Hij was enigszins verbaasd. Hij provoceerde immers iedereen en toch applaudisseerden ze. De vakbondsbestuurders konden zijn oproep tot totale opoffering ten behoeve van de werkgever natuurlijk niet waarderen. En de bonzen van de werkgeversorganisaties konden het onmogelijk eens zijn met zijn pleidooi voor royale salarissen. Maar daar geloofde hij juist in: een vorstelijke beloning voor volledige onderwerping. Zelf hield hij ervan om door het centrum van de hoofdstad te dwalen om er de goed geklede slaven te bekijken, die altijd hun kantoor boven hun huis zouden stellen. Zij zouden altijd hun uiterste best doen, omdat ze zoveel te verliezen hadden als ze er de kantjes af liepen.

Timo Manner zag de vele waarderende gezichten in het publiek: die van de directeuren, topambtenaren, advocaten en politici. Werden ze misschien alleen maar door zijn woorden meegesleept, zonder goed te luisteren? Of dachten ze net als hij: er bestaan geen grenzen voor degene die echt in succes gelooft en die achter alle problemen mogelijkheden ziet.

Achteraf, nadat de ovaties waren verstomd en hij de ministerpresident de hand had geschud, keek hij om zich heen naar de toehoorders die nog even met een drankje bleven napraten. Hij kreeg de man in het oog die hij zocht, een van de gemeentelijke topambtenaren van de hoofdstad, en begroette hem vriendelijk. Tien minuten later was hij er zeker van dat de ontwikkeling in de goede richting ging. Het zou nog wat tijd kosten en er viel nog veel te onderhandelen, maar Fircotronics zou naast Centralparken de bouwgrond verwerven die het bedrijf zo hard nodig had. Velen zouden kritiek hebben op dat besluit, misschien zouden activisten een of twee protestacties organiseren, maar niemand kon het onvermijdelijke tegenhouden.

’s Avonds belde Peter zijn oude vriend Harri Oja, die een maand geleden vanuit zijn flat was vertrokken.

– Heeft Maarit je er nog niet uitgegooid? vroeg Peter.

– Ik heb toch gezegd dat ik een nieuw mens ben geworden.

– Luister, Harri, jij bent een van de beste economisch journalisten die ik ken. Wat weet je over Timo Manner en Fircotronics?

– Hij heeft wonderen verricht. Uit bijna niets een heel concern opgebouwd. Er wordt gezegd dat hij een harde is. Gaat over lijken als het nodig is. En hij jaagt. Op wilde zwijnen.

– Wilde zwijnen?

– Ja, hij neemt vaak klanten mee naar Polen om te jagen. Hij is dol op de jacht op wilde zwijnen. Waar ben je op uit, Peter? Een primeur? Geef je collega eens een tip!

– Ik ben werkloos, zoals je weet. Ik heb een nieuwe baan op het oog.

– Bij Fircotronics? Verdomme, Peter, je bent journalist. Je verkoopt je ziel.

– Het kan best opwindend zijn.

– Je bent een goed mens, Peter. Ze zullen je kapotmaken.

– Bedankt voor het advies, Harri, tot ziens.

– Peter, luister naar me! Ze produceren ook militaire technologie. Je weet niet waar je aan begint.

– Kijk om je heen Harri! Iedereen is bezig vooruit te komen, waarom zou ik dat ook niet mogen? Hoe is het overigens met je eigen baan, met dat omkoopreisje met die oliemaatschappij?

– Ik heb je toch al verteld dat dat goed is afgelopen. Kleine zonden worden vergeven en vergeten. De meesten op de redactie hebben nog nooit van dat reisje naar Amerika gehoord, alleen een paar chefs.

’s Nachts wordt Peter weer overvallen door zijn nachtmerries: hij ligt in bed in het kleine rijtjeshuis aan Falls Road in Belfast, hij is dertien jaar. Het is koud in de kamer, want ze zijn zuinig met kolen en de ruiten van enkel glas kunnen de kou niet tegenhouden. Buiten op straat hoort hij roepen en schreeuwen. Het geluid van een voorbijrijdend pantservoertuig echoot tussen de huizen. Dan hoort hij Seamus O’Riordan zijn naam roepen en hij holt de smalle trap af naar de slaapkamer van zijn ouders.

– Als er iets met mij gebeurt, moeten jullie hier weg, jij en mamma. Beloof je dat?

Opeens is hij klaarwakker en ligt hij eenzaam in zijn kamer in Mattby. Hij staart de donkere nacht in terwijl de regen tegen de metalen dorpel van het raam klettert.

– Ik moet een baan vinden, mompelt hij in zichzelf.

Technisch directeur Siegfried Klein was trots op zijn laboratorium. Zonder zijn hypermoderne apparatuur en zijn toegewijde technici, ingenieurs en IT-specialisten zou het controlesysteem van de elektrische auto nooit het daglicht hebben gezien. En evenmin de andere regelsystemen die diverse voertuigen probleemloos deden voortbewegen, variërend van schepen tot bosbouwmachines. Elk jaar werden de voertuigen met behulp van elektronica gevoeliger en intelligenter. Auto’s leerden hun bestuurder kennen: hun fouten in het verkeer en hun reactiepatroon in extreme situaties. Steeds meer ervaringen werden opgeslagen in een zwarte doos, ergens verborgen onder de motorkap of achter het dashboard - om later, op het daartoe geëigende moment de grootste fouten van de automobilist te kunnen corrigeren. Maar de elektrische auto betekende voor Fircotronics de grote sprong voorwaarts. Die zou het de onderneming mogelijk maken werkelijk iets unieks te bieden. Het meest lucratief was weliswaar de militaire technologie, maar op dat gebied varieerde de vraag, afhankelijk van de behoefte, die samenhing met het aantal regeringen dat zich door - reële of vermeende - vijanden bedreigd voelde. Siegfried Klein keek door de glazen wand van zijn kamer zijn laboratorium in. Zijn koninkrijk. Digitale metertjes flikkerden, testmotoren zoemden, mannen en vrouwen in laboratoriumjassen liepen rond, druk met het registreren van elke verandering en het documenteren van elke nieuwe meting. Dit was zijn domein, dat niemand van hem kon afnemen. Hij had slechts één vijand: de tijd. Het tekort aan tijd werkte tegen. Technische tests hebben tijd nodig om volledig betrouwbaar te zijn. Maar de markt heeft geen tijd. Klanten willen altijd alles hier en nu, het liefst gisteren al. Hij drentelde wat in zijn kamer heen en weer, in de hoop dat zijn bewegingen het knagende gevoel van twijfel bij hem zouden wegnemen. Hij moest ervoor zorgen dat de twijfel niet de overhand kreeg. Ze moesten het voor elkaar boksen. Elke dag werden de eisen aangescherpt. Wat oorspronkelijk over twee maanden klaar had moeten zijn, moest nu opeens al volgende week worden gepresenteerd. Binnen het project van de elektrische auto werden de duimschroeven langzaam aangedraaid. Nu moesten de koudeproeven in Lappland worden afgebroken, omdat de Fransen zo ongeduldig waren. Maar ze zouden het redden.

Hij opende de deur naar het laboratorium, waardoor hij werd overspoeld door het geluid van drukke mensen en zoemende machines. Meestal hield hij van dat geluid, net zoals topatleten houden van het geluid van een juichend publiek. Maar nu klonk het onheilspellend, alsof de machines tegen hem zeiden: zet ons niet onder druk, jij die hoort te weten waar de grens ligt. Ja, de machines spraken tegen hem.

Hij liep het laboratorium rond, hield bij iedereen die er werkte even stil, stelde een paar vragen, zei enkele bemoedigende woorden. Alles is onder controle, dat was zijn boodschap. Dat moest zijn boodschap zijn, want dat verwachtte men van hem. Hier in het laboratorium sprak iedereen Engels. Dat was van niemand van hen de moedertaal en daardoor waren ze allen gelijk in hun onvermogen zich perfect uit te drukken.

– Matti, zei Siegfried toen hij bij zijn laboratoriumchef was aangekomen, de Fransen zijn van plan volgende week hiernaartoe te komen. Ze willen aan de laatste proeven met het prototype meedoen.

– Het is te vroeg ze dan al te laten komen, zei Matti.

– De Fransen komen woensdag, herhaalde Klein.

– We kunnen geen halfklaar product verkopen!

– We gaan hier verder met testen. We kunnen het definitieve product nog verbeteren als de Fransen weer weg zijn, maar ze willen graag nu het prototype bekijken. En, Matti! Ons elektronicasysteem is geen halfklaar product, het is alleen nog niet volledig getest. Matti Virtanen zei niets meer. Hij draaide zich om en liep naar het centrale regelpaneel, waar hij overzicht had op alle metingen. Siegfried kon niet tegen zijn stille protest. Hij vond het gemakkelijker met mensen om te gaan die zeiden dat hij moest opsodemieteren. Klein liep weer naar zijn laboratoriumchef.

– Matti, kom eens mee naar mijn kantoor, we moeten even praten. Matti liep zwijgend achter de technisch directeur aan. De laboratoriumchef liep langzaam, iets voorovergebogen. Bijna krom.

– Kop op, Matti! Ga rechtop staan en kijk me aan!

Matti keek hem niet-begrijpend aan.

– Het lukt ons wel, Matti!

– Je weet zelf toch ook dat we de koudeproeven in Lappland moesten afbreken.

– Het begin is er.

– We weten verdomme nog niks over de mate waarin de accu het volhoudt! We hebben minstens twee weken met vijfentwintig graden vorst nodig. Of een maand. Het is daar in het noorden nu slechts nul graden. We kunnen het weer niet naar onze hand zetten. We hebben tijd nodig. Snap je dat, Siegfried?

Siegfried Klein voelde de kou binnenin zich. Kan een officier zijn manschappen dwingen te gehoorzamen als hij weet dat zijn bevel fout is? En moeten ze hem gehoorzamen, ook al weten ze wat de waarheid is? Hij vond dat zijn stem zwak klonk. Merkte de ander zijn twijfel?

– Het is gevaarlijk, zei Matti. Je kunt je vast wel voorstellen hoe het gaat. Volgende week ziet alles er goed uit. Dus eisen ze dat ze in november het prototype krijgen, ook al weten ze dat het dan nog niet klaar is. De tests van de Fransen zelf verlopen goed, dus willen ze dat we al in het voorjaar met de serieproductie beginnen. In plaats van volgende herfst, zoals gepland. Waarom zouden ze dat niet eisen, als wij toch steeds toegeven?

– Daar gaan we niet mee akkoord, zei Klein op besliste toon. Met de serieproductie moeten we minstens een jaar wachten.

– Nee, Siegfried, ze zullen in het voorjaar al geleverd willen hebben en Timo Manner zegt dat de klant koning is. Siegfried Klein keek langs de man heen die hij gevraagd had zijn kantoor binnen te komen, de man die nu rechtop stond, die zijn gedachten kon lezen en die hem openlijk trotseerde. Klein keek naar het laboratorium terwijl hij slikte. Zijn stem mocht hem nu niet in de steek laten.

– Bel de jongens in Lappland. Zeg dat ze morgen intensief met de auto moeten rijden. Daarna moet hij op de trein naar Helsinki. We moeten de auto maandag hier hebben.

Matti Virtanen draaide zich om en verliet zwijgend de kamer. Siegfried liep naar de tafel en liet zich uitgeput in een stoel zakken.

Het was laat, veel te laat. Timo Manner had weer eens te lang doorgewerkt. Dat hij een omweg nam, maakte nu niet veel meer uit. –Naar Musikantvägen, zei hij in de groene Jaguar tegen Westerlund. Manner sloot zijn ogen terwijl zijn chauffeur op weg naar Gamlas een paar auto’s inhaalde die te langzaam reden.

– Moet ik wachten? vroeg Westerlund toen hij naast een laag, stenen gebouw parkeerde.

– Doe dat, alsjeblieft.

Manner deed de deur van het portiek open en liep met grote stappen de trap op naar de tweede verdieping. Toen hij aanbelde en wachtte op de lichte voetstappen die hij binnen zou horen, probeerde hij frisser te lijken dan hij in werkelijkheid was. Toen ging de deur open en merkte hij dat Tatjana er net zo moe uitzag als hij zich voelde.

– Wil je een grog? vroeg ze terwijl ze uitnodigend lachte.

VIERDE HOOFDSTUK

1

Toen hij zijn nieuwe werkkamer voor de eerste keer zag, ging er een schok door hem heen. Met de kamer zelf was niets mis, die was ruim genoeg en als je uit het raam keek, kon je met enige moeite zelfs een streepje van de zee zien. Maar zijn bureau! Dat lag volgestapeld met mappen. Op diverse stapels had iemand een geel briefje geplakt met ‘spoed’ erop. Andere hadden de tekst ‘veel spoed’. Verder lag er een stapel die kennelijk kon wachten, maar die was het kleinst van allemaal.

– Ja, je voorganger is een maand geleden vertrokken, zei zijn secretaresse verontschuldigend.

Ze heette Ulla en ze was lang en blond met een knotje in haar nek. Begin veertig, vermoedde hij. Ze leek te weten wat ze wilde.

– En waarom is alles zo lang blijven liggen? Kun jij niet ...

– Nee, zei ze op zelfverzekerde toon. Maar bij een deel van de documenten heb ik een voorstel gevoegd wat ermee gedaan kan worden. Verder kun je het me altijd vragen. Er zijn ook nog een heleboel e-mails die op antwoord wachten. Verder staan er een paar vergaderingen in je agenda, zowel voor vandaag als voor morgen.

– Nu al?

– En we moeten hier op het hoofdkantoor nog een rondje maken, jij en ik, zodat je iedereen snel leert kennen.

Peter keek met afschuw naar de enorme stapels papier.

– Laten we maar met dat rondje beginnen.

Ze liepen door de lange gangen, gingen een tiental kamers binnen, hij begroette zijn nieuwe collega’s en wisselde enkele woorden met hen, maar achteraf kon hij zich geen enkele naam herinneren van al degenen die aan hem waren voorgesteld. Hij begon de stapel met ‘veel spoed’ door te ploegen. Behalve facturen bevatte die stapel vooral campagnevoorstellen van reclamebureaus en brieven van consultants. Ook zaten er vragen van journalisten tussen en verzoeken om informatie van buitenlandse klanten. Er waren brieven bij van zowel jongens- als meisjessportverenigingen met een verzoek om sponsorbijdragen voor wedstrijden en studiereizen, dichtbij en ver weg. Peter had geen idee wat hij met al die vragen en verlangens aan moest; hij wist van dit alles nog niets af. Maar gelukkig kwam Timo Manner hem redden.

– Kom even naar mijn kamer, beval Manner over de telefoon. En dus liep Peter met enkele van de kennelijk meest spoedeisende vragen onder zijn arm naar hem toe.

– Er liggen op mijn kamer nog flink wat van die mappen, zei hij terwijl Timo Manner een blik op de stapel papieren wierp.

– Vergeet ze maar, zei Manner, er komt geen eind aan alle eisen die de omgeving aan ons stelt. Welkom in je nieuwe baan!

– Is er iets bijzonders aan de hand?

– Er is hier altijd iets aan de hand. Op dit moment zijn we bezig in Duitsland een bedrijf over te nemen. Ze produceren net als wij elektronische regelsystemen en bovendien veel fijnmechanische apparatuur. Vijfhonderd werknemers. Ik heb hier een map voor je met alle feiten die je nodig hebt. Schrijf een persbericht dat overmorgen uit kan. Ik wil het concept vanavond lezen. Peter knikte en wilde nog iets vragen, maar Manner ging verder zonder te wachten.

– Daarna kun je beginnen een programma voor te bereiden voor het bezoek van een groep uit Duitsland. Je kunt het gezelschap, dat bestaat uit een tiental afdelingshoofden en enkele vakbondsvertegenwoordigers, een rondleiding bieden langs een paar van onze fabrieken, zodat ze leren begrijpen dat er ook op deze breedtegraad enige beschaving bestaat. Niet iedereen schijnt dat te beseffen.

– Wanneer komen ze?

– Al gauw. De eerste indrukken zijn het belangrijkst. Tegelijk leer jij er ook iets van. Laten we zeggen over tien dagen. De namen krijg je later, zodra we weten dat alles in kannen en kruiken is. Manner ging verder hem diverse opdrachten te geven en toen Peter eindelijk de kamer uit liep, wist hij dat hij vanaf nu een leven zou leiden dat hij niet langer zelf in de hand had.

Peter was druk bezig met een van de stapels papieren, toen zijn telefoon ging. De stem van de journaliste klonk vriendelijk, bijna aarzelend, maar hij vermoedde onraad; hij wist namelijk hoe zijn voormalige collega’s te werk gingen. De vrouw wilde weten welke soort militaire technologie Fircotronics produceerde. Peter had er de afgelopen weken veel over gelezen, dus wist hij het antwoord. Elektronica voor radarsystemen. Een uitrusting voor soldaten waarmee ze in het donker kunnen zien. Elektronica voor intelligente, lasergestuurde bommen die met een marge van slechts een meter zelf verafgelegen doelen zoeken. Maar Fircotronics produceerde geen bommen, alleen de elektronica ervoor. Hij kende de details. De vrouw heette Ebstein, ze belde vanaf de redactie van een grote Duitse krant en sprak Engels met een duidelijk Duits accent. Haar stem klonk nog steeds vriendelijk, maar er kwamen wat barstjes in de vriendelijke façade. Ze vroeg aan wie Fircotronics zijn elektronische apparaten leverde. Aan Rusland? vroeg ze.

– Wij houden ons aan alle internationale verdragen, zei Peter.

– Hoe kunt u dan verklaren dat jullie apparatuur is aangetroffen in Tsjetsjenië? vroeg de vrouw en nu klonk haar stem hard.

– Dat moet een vergissing zijn. Wij verkopen niets aan partijen in conflicthaarden.

– We hebben foto’s. Er is een kleine doos gevonden. Aan de binnenkant staat jullie naam met een productiecode. Ach, wat had hij vroeger van dit soort situaties genoten: heel langzaam iemand in de val laten lopen door de geïnterviewde steeds kleine stukjes informatie te geven en zo zijn slachtoffer te dwingen elke keer weer een stapje terug te doen, zodat hij steeds dieper in het net verstrikt raakte. Nu voelde hij zich als een ongeoefend soldaat aan het front. Hij probeerde bij zijn antwoorden zeker te klinken, alsof dit misverstand de gewoonste zaak van de wereld was en gemakkelijk kon worden opgehelderd.

– We willen de foto’s graag even bekijken, maar ik vrees dat ons antwoord daarna nog steeds hetzelfde zal zijn. Die dingen gebeuren nu eenmaal, hoe voorzichtig we ook zijn.

– Ik stuur de foto’s per e-mail. Over een uur of twee bel ik opnieuw en ik wil dan graag met iemand praten die hoger is dan u. We publiceren ons verhaal morgen. ‘Militaire elektronica uit Finland in Tsjetsjenië’. Met of zonder jullie commentaar. Twee minuten later zaten de foto’s in zijn mailbox. Peter printte enkele kopieën en liep direct naar Mikko Rovanperä, vicepresidentdirecteur en tevens hoofd van de businessunit defensie-elektronica. Een secretaresse probeerde hem tegen te houden met de opmerking dat Mikko druk bezig was met de begroting voor volgend jaar, maar ze gaf het op toen ze besefte dat het om een ernstige situatie ging. Hij had een innemende glimlach, dat wist hij. Dat merkte hij het meest bij vrouwen, maar ook mannelijke klanten mochten hem graag, wat hem in een door mannen gedomineerde branche als de zijne goed uitkwam. En wat was er nu meer macho dan het verkopen van elektronische wapensystemen? Pantserwapens waren wellicht nog stoerder, maar elektronica was meer verfijnd. Verfijnd macho. Op zijn negenendertigste voelde Mikko Rovanperä dat hij deel uitmaakte van de verfijnde oorlogsadel, degenen die oorlogen wonnen zonder bloed aan hun handen. Hij groef in de papierstapel op zijn bureau, vond het rapport dat hij zocht en maakte wat ruimte om het document te kunnen neerleggen.

– Ga zitten, Peter, dan kunnen we praten. Hoe gaat het met je?

Mikko had haast met de voorbereiding van zijn begroting, maar hij stond erom bekend dat hij goed kon luisteren. Als hij je een vraag stelde, wachtte hij altijd rustig op je antwoord, ook als het slechts smalltalk was. Hij had een fantastisch geheugen voor namen en kon zich bovendien na drie maanden nog herinneren wat iemand in een gesprek tegen hem had gezegd. Dat maakte indruk op velen die graag in zijn gezelschap vertoefden, terwijl anderen zich afvroegen wat hij eigenlijk deed met al die vertrouwelijke informatie die hij in zijn enorme geheugen opsloeg.

– Opwindende tijden, zei Peter. Ik wil je niet storen, maar we hebben een probleem. Rovanperä keek naar het nieuwe hoofd communicatie. Al jaren geleden, lang voordat hij zich vicepresident mocht noemen, had hij zich aangewend zich te concentreren op degene met wie hij praatte, dus niet tegelijkertijd de post van die dag door te nemen. Dat gaf de ander het gevoel dat hij hem tot last was. Maar nu voelde de baas van de businessunit defensie-elektronica zich enigszins ongemakkelijk, terwijl hij de man opnam die zijn kamer kwam binnenrennen met een zaak die kennelijk niet kon wachten.

Mikko Rovanperä meende een journalist in een Bosskostuum tegenover zich te zien, iets dat hem even misplaatst leek als een zwerver in jacquet. Wat had Manner toch bewogen een tv-redacteur uit te kiezen, een van die egotrippers van de journalistiek? In deze hectische tijden had het bedrijf werkbijen nodig, geen exhibitionisten die ervan hielden voor een camera te poseren. De onderneming moest mensen aanstellen die nooit twijfelden aan wat ze moesten doen. Maar journalisten waren van nature sceptisch, wat hen tot zwakke schakels in de keten maakte. Twijfel maakte de mens zwak, verminderde hun effectiviteit.

– Vertel, Peter.

– Een Duitse krant heeft foto’s in handen gekregen waaruit blijkt dat onze elektronische apparatuur aanwezig is in Tsjetsjenië, begon Peter.

– In Tsjetsjenië! barstte Rovanperä uit en Peter meende dat zijn stem geamuseerd klonk. Maar de gemoedelijke bui van Mikko Rovanperä leek snel te verdwijnen. Hij richtte zijn lichtblauwe ogen op Peter en keek hem onderzoekend aan.

– Nu heb je een kans te laten zien wat je echt waard bent. Samen bekeken ze de foto’s van twee metalen dozen. Eén foto toonde de dozen van dichtbij, op een andere was de beschermkap losgeschroefd, zodat de elektronica erin zichtbaar was en op een derde lagen de dozen op de grond in een bergachtig landschap.

– Zijn die van ons? vroeg Peter.

– Absoluut. Daarentegen weet ik niet of dat landschap Tsjetsjenië is. Dit moet een gemanipuleerde foto zijn.

– Ze hebben vast een getuige die kan verklaren dat de foto’s inderdaad daar genomen zijn.

– Wat stel jij voor? Jij bent toch onze minister van Propaganda?

– Peter was er niet aan gewend op zo’n wijze te denken. Hij was er erg goed in de excuses van bedrijven door te prikken, maar was er niet aan gewend zelf verklaringen voor wantoestanden te bedenken.

– Waar wordt die elektronica voor gebruikt? vroeg hij.

– Het is een onderdeel van een verkenningssysteem voor nachtelijke operaties. Het geeft vorm aan schaduwen in het donker. Het weinige licht van de nacht verandert in daglicht. Wij noemen het het Nachtoog. Het nieuwste van het nieuwste. Het is gebaseerd op lasertechniek en infrarood-technologie. De doos die je op de foto’s ziet, is de centrale processing unit. Die is verbonden met het vizier dat op de helm van een soldaat zit. Als de soldaat ’s nachts in het veld is, ziet hij een klein beeldscherm waarop alles zichtbaar wordt gemaakt wat hij moet zien: vijanden, dieren, bomen, gebouwen, alles. Zijn geweer is ook aan het systeem gekoppeld, waardoor het eenvoudig is in het donker te richten. Bovendien maakt het geheel deel uit van een draadloos communicatienetwerk. Elke soldaat staat zo in verbinding met de anderen en met degene die het commando voert.

– Niet slecht. Wie wil zulk geavanceerd gereedschap kopen?

– Vraag liever: wie wil het niet kopen? Krachtens de Finse wet en volgens internationale verdragen mogen we het systeem niet verkopen aan partijen die in een oorlog verwikkeld zijn. We handelen conform het Verdrag van Wassenaar, dat in het belang is van de VS. We houden ons aan het wapenembargo tegen China. En nog voor de oorlog in Tsjetsjenië uitbrak, stond het Nachtoog al op de lijst van goederen die niet aan Rusland geleverd mochten worden. Het Nachtoog hoort daar dus niet te zijn.

– En als dat toch zo is?

– Dan is de verklaring dat een klant van ons de elektronica heeft doorverkocht, illegaal. Dat is weliswaar een zwak excuus, want wij horen geavanceerde technologie alleen te verkopen aan klanten die we kunnen vertrouwen, maar helaas krioelt het van de stromannen. We verkopen aan Israël of aan betrouwbare klanten in India en daarvandaan sluipen onze goederen de wijde wereld in.

– Die journalist had het over een firmacode met een serienummer.

– Op de foto’s is daar niets van te zien.

– Maar als ze ons het nummer geeft, kunnen wij toch achterhalen wie de officiële koper is geweest?

– Zeker, Peter. Voor iemand die hier nieuw is, heb je het snel door. Mikko Rovanperä leunde achterover en keek naar de man tegenover zich. Had die journalist in zijn Bosskostuum, ondanks alles, wellicht toch iets nuttigs in te brengen?

– We zeggen dat die elektronica zonder onze toestemming naar Tsjetsjenië is gesmokkeld, zei Mikko Rovanperä. Vraag de code op, dan zeggen wij toe te achterhalen wie de officiële koper is. Dan tonen we dat we bereid zijn samen te werken en winnen we tijd.

– Die journaliste publiceert haar verhaal morgen al.

– Verdomme, Peter, koop een dag extra! Dat is je werk. Waar wacht je nog op?

Siegfried Klein poetste op het gladde tafelblad gedachteloos een vlek weg die hem stoorde. De stemming tijdens de directievergadering was opgelucht, bijna uitgelaten. Alleen Klein zelf, verantwoordelijk voor de productontwikkeling, voelde zich enigszins ongemakkelijk, maar de gezichten van de anderen straalden.

– Dus de Fransen waren tevreden? zei Timo Manner glunderend.

– Ze waren erg onder de indruk van ons prototype en hebben het contract getekend, zei Klein. Nu gaan we nog snel wat extra proeven doen en dan krijgen ze in november hun testexemplaar om mee te spelen.

– En dan?

– Ze willen dat we al over een half jaar een kleine proefsessie leveren. Maar wij vinden dat we pas over een jaar klaar zijn voor serieproductie. Die vraag is dus onbeantwoord. Het tijdschema hangt af van onze testresultaten in de komende maanden.

– En namen de Fransen genoegen met zo’n vaag tijdschema?

– Ja.

– Prima, Siegfried. Dan kan jouw club het systeem intussen fijnslijpen.

– Ik hoop dat we de problemen in Lappland binnen een paar maanden onder de knie hebben, zei Klein.

– Dat hoop ik ook, zei Manner, voor ons allemaal. Het duurt geen jaren meer voordat auto’s met ons systeem door de straten van Parijs rijden.

– Daar ben ik juist bang voor, zei Klein. We hebben er meer tijd voor nodig.

– Timo Manner fronste zijn wenkbrauwen.

– We hebben altijd meer tijd nodig dan we krijgen. Gebrek aan tijd is een wezenlijk onderdeel van het leven, zowel in oorlogs- als in vredestijd. Alle autoproducenten brengen in toenemend tempo nieuwe modellen op de markt. We leven allemaal van tijd die bezig is op te raken.

– Voor we de vergadering sluiten, heb ik nog een agendapunt, zei Mikko Rovanperä. We hebben een klein probleem. Een Duitse journaliste ...

– Moeten we ons nieuwe hoofd communicatie er dan niet even bij roepen? vroeg Timo Manner.

– Nee, die is nauwelijks droog achter zijn oren. Twee essentiële onderdelen van ons Nachtoog zijn ergens in Tsjetsjenië opgedoken. Een Duitse krant zit erbovenop. Ze hebben ons één dag respijt gegeven. Dat heeft Peter Hellberg goed gefikst. We hebben het serienummer van hen gekregen.

– Dan weten we toch wie de officiële koper is?

Mikko Rovanperä slikte. Zijn jongensachtige glimlach onder het blonde vlashaar leek nu ver te zoeken. Het was stil rond de tafel. Siegfried Klein bleef doorgaan op het tafelblad een vlek weg te vegen die allang verdwenen was.

– Wel, Mikko? zei Manner. Elk exemplaar heeft immers een nummer en we registreren toch de namen van al onze afnemers?

– Het gaat hier om twee exemplaren uit de nulserie.

– Prototypes?

– Ja, demonstratie-exemplaren. Die zijn nooit verkocht. Volgens de boeken moeten die nog in ons magazijn in Vanda liggen, veilig achter slot en grendel.

– Heb je het magazijn laten checken?

– Ja. Ze zijn er niet meer.

– Wanneer zijn ze voor het laatst aan een potentiële klant uitgeleend?

– Een jaar geleden. We zijn daarna overgegaan op een nieuwe generatie, een verbeterde versie van het Nachtoog. De klant die de prototypes heeft geleend, heeft ze ook terugbezorgd. De ontvangstnota zit in ons dossier, dat heb ik bij het verantwoordelijk afdelingshoofd gecontroleerd. We hebben het Nachtoog teruggekregen.

– En niemand heeft sindsdien het spul gemist? vroeg Manner.

– Niemand, omdat het een oud model betrof. De voorraadinventarisatie vindt één keer per maand plaats. Het Nachtoog was verpakt in een plastic krat. Dat krat staat er nog, met twee lege, donkergroene dozen erin.

– Je weet wat dat betekent, Mikko?

– Uiteraard. Het Nachtoog is gestolen, waarna de dief er twee lege dozen voor in de plaats heeft gezet, en dat kan uitsluitend gebeurd zijn met behulp van iemand die bij ons werkt.

– Maar dat is verschrikkelijk! riep Siegfried Klein. Allen rond de tafel gaven uitdrukking aan hun ontzetting. Timo Manner onderbrak snel het opgewonden gemompel en beval:

– Er moet een intern onderzoek komen.

– Maar we weten toch niet wanneer ...

Manner dacht even na. Toen niemand anders met een constructief voorstel kwam, ging hij verder:

– Laat die twee lege dozen vernietigen, Mikko. Daarna vraag je de afdeling dataverwerking een geantedateerde verkooporder te maken. Met wat creatieve boekhouding lossen we het probleem op.

– En wie komt de eer toe als koper te mogen optreden?

– Ik neem persoonlijk contact op met Alvaréz in Paraguay. Die kan meestal wel tegen een stootje als er een mooi bedrag tegenover staat. Het zal even pijn doen, maar de troost van het geld duurt aanzienlijk langer.

– En wie praat er met Peter? Hij moet de journalisten te woord staan? Die zullen met heel wat detailvragen komen en ...

– Dat doe ik, zei Timo Manner. En vergeet het interne onderzoek niet, Mikko. Ik wil dat er koppen rollen. Het is een schandaal!

– Het is een gevoelig punt, maar het lukt je vast, zei Timo Manner bemoedigend.

– Dus je bent niet van plan zelf met de pers te praten? Ze willen de hoogste baas spreken om ...

– Nee, niet eerder dan absoluut noodzakelijk. Jij mag ze de waarheid vertellen.

– En wat is de waarheid?

– We hebben met behulp van het serienummer de koper kunnen traceren. Het Nachtoog is een jaar geleden aan het leger van Paraguay geleverd. Ik heb al persoonlijk contact met hen gehad en het spijt ze verschrikkelijk.

– Wat is er precies gebeurd?

– Het leger van Paraguay heeft het Nachtoog aan de politie uitgeleend voor een actie tegen de drugsmaffia. Je weet dat ze daar continu op drugssmokkelaars jagen. De operatie mislukte en liep uit op een enorm bloedbad, waarbij het Nachtoog werd gestolen. Vermoedelijk heeft de dief het systeem doorverkocht aan de Russen of aan de Tsjetsjeense rebellen. Het verhaal fascineerde Peter. Er ging een geheel nieuwe wereld voor hem open.

– In Paraguay vinden ze het erg pijnlijk, ging Timo Manner verder. De politie en het leger hebben hun spijt betuigd. Ze hadden ons natuurlijk gelijk moeten informeren toen ze het Nachtoog kwijt waren, maar na dat bloedbad hadden ze wel iets anders aan hun hoofd.

Peter zat met open mond. De verklaring klonk te goed om waar te zijn.

– En dit alles ben je slechts in één dag te weten gekomen?

– Het is dag in Paraguay als het bij ons nacht is. Dat gaf Mikko en mij wat extra tijd. Zoals gezegd, het is een uiterst pijnlijke geschiedenis. We moeten ervoor zorgen dat die zo snel mogelijk vergeten wordt. Jij mag nu de rest regelen. Vertel alleen wat nodig is. Noem Paraguay alleen als je ertoe gedwongen wordt, spreek liever van een land in Zuid-Amerika.

Op dat moment ging de telefoon op Timo Manners bureau.

– Het is Pedro Alvaréz uit Paraguay, zei zijn secretaresse. Kun je hem nu te woord staan?

– Uiteraard, zei Manner.

Peter verstond geen Spaans, dus miste hij de discussie die volgde. Toen het gesprek was afgelopen, lachte Manner verheugd.

– Je mag gerust vertellen dat het Paraguay was, Peter. Ze zijn voorbereid.

– Voorbereid op wat?

– Erop voorbereid om te vertellen wat er gebeurd is toen dertien agenten een groep van zeven drugssmokkelaars moesten arresteren, een groep die echter uit vijfentwintig man bleek te bestaan. Geen wonder dat het Nachtoog werd gestolen. Ze vechten daar hard om de drugshandel onder controle te krijgen. Ze hebben er niets op tegen als hun heroïsche strijd wat publiciteit krijgt, ook al is deze operatie dan mislukt. Het belangrijkste is te laten zien dat ze het proberen.

2

De gebeurtenissen beheersten het nieuws slechts drie dagen. Eerst onthulde het Duitse dagblad dat top-geheime militaire elektronica van Finse makelij bij de rebellen in Tsjetsjenië was aangetroffen. Daarna volgde een kort commentaar van de woordvoerder van Fircotronics, Peter Hellberg, die verklaarde te betreuren dat het volgende was gebeurd: De elektronica is verkocht aan Paraguay, maar vervolgens zoekgeraakt tijdens een operatie tegen de georganiseerde drugsbendes. De dag daarna publiceerden de Duitse media interviews met generaal Pedro Alvaréz uit Paraguay, die voor het eerst de details onthulde van een heldhaftige operatie tegen drugssmokkelaars, een operatie die zeven agenten en twee soldaten het leven had gekost. Hoe vaker generaal Alvaréz zijn verhaal herhaalde, des te gevaarlijker werd de operatie en des te groter het aantal boeven.

– We hebben veel mensen verloren in een strijd die we moeten voortzetten. We treuren om onze moedige mannen en uiteraard spijt het ons ook dat onze uitrusting verloren is gegaan, en dat die nu in handen lijkt te zijn gevallen van rebellen aan de andere kant van de aarde. We betreuren dat dit is gebeurd, zei Alvaréz in de kranteninterviews. Hij sloot af met een belofte:

– Wij beloven dat onze strijd tegen de georganiseerde misdaad zal worden geïntensiveerd en het Finse bedrijf Fircotronics heeft in zijn goedheid toegezegd het gestolen systeem te vervangen - dit om te tonen dat ook de inwoners van Finland onze strijd steunen. Toen Manner een kopie van het interview met Pedro Alvaréz op zijn bureau kreeg, verslikte hij zich bijna in zijn ochtendkoffie. Hij riep onmiddellijk Mikko Rovanperä bij zich.

– Godverdomme, Mikko, Alvaréz heeft een half miljoen dollar gekregen om de pers een verhaal te vertellen en nu wil hij ook nog een Nachtoog!

– We kunnen hem best negeren. Hij heeft zijn geld ontvangen en hij heeft zijn roversverhaal verteld. Daar kan hij nu niet meer op terugkomen.

– Nee, we kunnen geen risico nemen, Mikko. De waarheid mag niet uitlekken, die is veel te pijnlijk. We hebben kennelijk niet eens onze eigen mensen in de hand! Hoe denk je dat de NAVO reageert als die te horen krijgt dat een van onze eigen werknemers ...

– Laten we wachten tot ik weet wat er uit het interne onderzoek komt. Tot nu toe hebben we geen problemen. Peter Hellberg heeft de media goed bediend en als ons accountantskantoor een onderzoek uitvoert, heb ik de situatie onder controle. De afdeling dataverwerking heeft een geantedateerde kooporder ingevoerd. Uit ons systeem blijkt nu dat het Nachtoog verkocht is aan Paraguay. Maar uiteraard moeten wij zelf uitzoeken hoe het zover heeft kunnen komen. Op de een of andere vreemde manier is dat Nachtoog in Rusland beland en dat had nooit kunnen gebeuren zonder hulp van binnenuit.

– En hoe nu verder?

– Ja, wat gaan we met Pedro Alvaréz doen en zijn eis om extra beloond te worden?

– Geef hem een Nachtoog uit de nieuwe serie, dan is hij ons eeuwig dankbaar.

– Niet eeuwig. Pedro Alvaréz is onverzadigbaar. Maar als je erop staat, zal ik voor een poosje zijn honger stillen.

– Je hebt je eerste vuurproef doorstaan, Peter, zei Harri Oja, terwijl hij de helft van zijn biertje leegdronk dat net voor hem was neergezet. Peter keek naar zijn voormalige collega en stelde vast dat hij nooit eerder iemand had meegemaakt die zo snel zijn bier achterover kon slaan als Harri Oja. Harri zag er minder verzorgd uit dan vroeger. Of misschien zag hij er nu net zo onverzorgd uit als altijd. Hij had slechts een korte periode iets elegants gehad, dat was toen hij in september bij Maarit introk en het leven hem weer toelachte.

– Vreemd eigenlijk, ging Harri verder.

– Hoezo?

– Dat wat als een crisis begon, zo mooi afloopt. Iemand vindt verboden wapentuig in Tsjetsjenië en de hele zaak eindigt ermee dat jouw bedrijf de eer toekomt Paraguay te helpen in zijn pogingen de drugsmaffia een halt toe te roepen. Peter hield niet van de kroeg waar ze zaten. Het café had een sfeer van vergane glorie en het was er smerig. Hij nam een slokje bier terwijl hij zich afvroeg wat Harri eigenlijk bedoelde.

– Ik vind zelf dat ik het redelijk goed gedaan heb, reageerde Peter. Het was verrekte lastig om plotseling gedwongen te worden uit te leggen hoe het komt dat onze elektronica op het slagveld terecht is gekomen. En niet te weten over welke informatie de pers beschikt. Om op elk moment iets te kunnen zeggen dat door een journalist onderuit kan worden gehaald, alleen maar omdat je alle feiten niet kent.

– Het had voor jou of voor Fircotronics niet beter kunnen aflopen. Een pure pr-actie! Heel even lijkt het alsof jullie boeven zijn, maar plotseling blijken jullie helden. Om nog maar te zwijgen van de heldenrol van die Zuid-Amerikaanse generaal, hoe hij ook moge heten.

– Alvaréz.

– Alles klopte, Peter. Geen enkele tegenstrijdigheid. Alvaréz bevestigde jouw verhaal en jij bevestigde het zijne. Zo loepzuiver hoor je het maar zelden. Meestal hapert er wel iets aan iemands geheugen of de journalisten vinden een detail dat niet klopt. Maar nu paste alles perfect. Net als je nieuwe kostuum. Boss of Armani?

– Boss. Die zijn goedkoper. Hoe is het met Maarit? Heeft ze je er nog niet opnieuw uitgegooid?

– Eergisteren hadden we ruzie. Dus slaap ik nu weer op de bank. Ach, dat gaat wel weer over.

– Nog een laatste biertje voor we weggaan? vroeg Peter en hij was heel even bang dat Harri zou vragen of hij een paar nachten bij hem mocht slapen.

Dat hij alleen met haar aan tafel kwam te zitten, was puur toeval. Peter was met Mikko Rovanperä de eetzaal binnengekomen en ze waren samen aan een leeg tafeltje gaan zitten, waarna zij iets later bij hen aanschoof. En toen Mikko opeens haast kreeg, omdat hij zich een vergadering herinnerde die hij was vergeten, bleef Peter alleen met haar achter. Linda Wennerström heette ze. Ze was lang, donker en nogal grof gebouwd. Ze bewoog zich snel, haar bruine ogen hadden een intense uitstraling, maar hij had haar ook wel eens zien zitten met een uitdrukkingsloze blik, terwijl ze zwijgend haar omgeving opnam. Linda Wennerström had zich binnen de weerbarstige mannelijke hiërarchie omhoog gevochten en in de door ingenieurs geleide onderneming was ze de eerste en enige vrouw in de directie, al vier jaar, als directeur personeelszaken. Ze verdiende een vorstelijk salaris, maar net als veel anderen had ze heel wat moeten opofferen tijdens de fantastische bloei van Fircotronics, het bedrijf dat van zijn werknemers volledige toewijding eiste. Die bloei en haar carrière hadden haar haar huwelijk gekost.

– Gefeliciteerd, Peter, zei ze terwijl haar bruine ogen hem vriendelijk en nieuwsgierig opnamen.

– Ik ben niet jarig en ook niet net getrouwd, dus waarmee feliciteer je me dan?

– Met de wijze waarop je de kleine crisis van het bedrijf hebt aangepakt. Het kan slecht aflopen als de pers erin slaagt langdurig het initiatief te houden. Het is belangrijk de zaak weer onder controle te krijgen.

– Ik heb zelf aan de andere kant op heel wat sporen jacht gemaakt. Daarbij nam ik altijd het initiatief. Soms lukte het me het te houden en soms liep ik tegen een muur op.

Ze glimlachte. Begin je je al een beetje thuis te voelen bij ons?

Hij knikte. – Ik zou alleen willen dat ik alle namen wat sneller onthield.

– Eén maand, zo lang hebben de mensen wel consideratie met je. Als je hun naam daarna nog niet weet, denken de collega’s dat je dementeert of dat je niet in hen geïnteresseerd bent.

– Ik weet niet welk van de twee denkbeelden het ergst is, zei Peter.

Linda Wennerström bekeek de man tegenover haar terwijl ze haar aardbeienyoghurt at. Gekleed in Bosskostuum, blauw overhemd met zijden das. Vijfendertig jaar en een snelle denker, lichtblauwe ogen met een open en onschuldige blik, als van een kind. Waarom was eigenlijk Peter voor die baan geselecteerd? Zij had zijn naam niet bovenaan haar eigen lijstje gezet, noch haar andere collega’s die met hem een sollicitatiegesprek hadden gevoerd. Behalve Manner. Peter was de keuze van Timo Manner en Manner was de enige die zijn keuze niet hoefde te motiveren.

– Er is één ding waarover ik me verbaas, zei Peter. Waarom wilde mijn voorganger, Kalle Vainio, niet verder met deze baan? Uiteraard ben ik blij dat ik nu hier zit, maar ik snap gewoon niet dat hij die baan zomaar heeft opgegeven!

Linda nam een laatste hapje van haar yoghurt. Peter had trekken waar ze Manner voor had gewaarschuwd. Onder dat kalme uiterlijk ging een scherpzinnige gevoeligheid schuil. En hij had ook iets dat weliswaar aanstaande schoonmoeders aantrok, maar dat niet paste in de harde realiteit van een industriële onderneming. Een soort geloof en vertrouwen dat de mens van nature het goede nastreeft, een opvatting die dicht in de buurt kwam van naïviteit. Maar Manner had haar waarschuwingen weggewuifd en meende dat Peter Hellberg goed kneedbaar was.

– Als de draaimolen te snel gaat, springen sommige kinderen eraf, zei ze. Kalle Vainio was zo’n kind.

Ze keek nadenkend naar de rossige strepen in zijn blonde haar. Zijn Ierse afkomst, niet geverfd, dat wist ze. Hoe zou die afkomst zich uiten als de kalmte verdween? In een echt Iers gevecht? Of in weemoed, iets waarmee Ierse zangers en dichters zijn geïmpregneerd? Hij onderbrak haar gemijmer.

– Jij moet de afgelopen jaren heel wat nieuwe mensen hebben aangenomen. Ik heb horen vertellen dat sinds jij directeur personeelszaken bent, het aantal medewerkers is verdubbeld.

– Wat er allemaal bij ons solliciteert, is soms afgrijselijk. Vooral als het slecht gaat met de economie en er weinig vacatures zijn. Elk nieuwtje trekt zowel ervaren mensen aan als gelukzoekers. Maar wij hebben er tot nu toe geen moeite mee de mensen binnen te halen die we echt willen hebben.

– Dat klinkt goed.

– Voor mijn werk is het goede imago van de onderneming het beste wervingsmiddel. Dus doe je best, Peter. Ze lachte hem bemoedigend toe, stond op en liet hem alleen aan tafel achter.

3

– Er dreigt gevaar, zei Timo Manner.

Hij had zijn vaste ochtendprogramma gevolgd. Om vier uur op, een kort rondje hardlopen over het verlichte bospad, terug om kwart voor vijf, een douche, een snel ontbijt en vervolgens een uurtje werken aan de computer in zijn werkkamer. Om half zeven kuste hij Maria op haar voorhoofd tot ze wakker werd en nam afscheid. Buiten wachtte de groene Jaguar met Westerlund achter het stuur en zijn ochtendsecretaresse op de achterbank. Haar rooster liep van zeven tot drie uur. Zijn andere secretaresse werkte van twaalf tot acht. Midden op de dag had hij op zijn secretariaat een dubbele bezetting nodig.

In de auto op weg naar kantoor werden de eerste besluiten genomen. Hier werden de eerste brieven gedicteerd en de eerste notulen doorgenomen. Om kwart voor acht zat hij met een kop zeer sterke koffie aan zijn bureau en las snel enkele ochtendkranten door. Een kwartier later begonnen de eerste besprekingen. Vandaag was Peter Hellberg de eerste, om acht uur precies.

– Zoals ik al zei, er dreigt gevaar.

Peter begreep hem niet.

– Ligt de concurrent niet altijd op de loer? probeerde hij.

– Ik denk aan iets anders. Bedrijfsspionage.

– Worden we bespioneerd?

– Dat denken we. Er zijn tekenen die daarop duiden. Bijna alle spionage laat haar sporen achter. In dit geval is iemand ons computernetwerk binnengedrongen.

– Waar zitten ze achteraan? Militaire technologie?

– Nee, ons aandrijfsysteem voor de nieuwe elektrische auto. In Ierland staat een fabriek waar een systeem wordt ontwikkeld dat concurreert met dat van ons. Ze zijn al ver, misschien op sommige onderdelen al verder dan wij, maar niet op alle. Daarom moeten we ons tempo hoog houden.

– Ik heb gehoord dat sommigen vinden dat we te snel gaan.

– De markt wacht niet. Klanten kopen bij degene die de beste oplossingen biedt. Het bedrijf dat achterop raakt, vist achter het net. Het bedrijfsleven is geen sportcompetitie. Hier worden geen tweede prijzen of bronzen medailles uitgereikt. Je bent eerste of je ligt eruit. Daarom hanteer ik de zweep.

– En die spionage? Denk je dat dat Ierse bedrijf ...

– Het bedrijf heet IVE, Irish Vehicle Electronics. Onderdeel van een Amerikaans concern. Maar we hebben geen enkel bewijs. Ik zeg alleen dat dat Ierse bedrijf onze grootste concurrent is. Ik weet niet of ze het risico durven nemen informatie te stelen. De telefoon ging en Manner nam op. Peter keek gefascineerd naar het scherp gesneden gezicht met de zwarte baard. Zijn grijze ogen, die tot nu toe fel, maar ook enigszins bezorgd hadden gekeken, leken opeens een heel ander licht uit te stralen: eerst irritatie en daarna afschuw en woede. Grijs is de kleur van onweer.

– Nooit, siste Manner in de hoorn en Peter had geen idee waarover het ging. Manner ging door met het afwijzen van elk voorstel dat zijn gesprekspartner aan de andere kant van de lijn deed; Timo Manner gaf geen duimbreed toe en toonde geen enkele bereidheid tot een compromis. Ten slotte smeet hij de hoorn op de haak. Zonder zich om Peters aanwezigheid te bekommeren, koos Manner een sneltoets op zijn telefoon die hem, naar het gesprek te oordelen, met Mikko Rovanperä verbond.

– Mikko, we hebben een probleem met Colin in Birmingham. Hij heeft nu twee keer op rij zijn target niet gehaald. En je weet, dat is één keer te veel. Je weet dus wat je moet doen. Colin moet weg en ik wil hem nooit meer zien.

Er volgde een korte pauze, waarna Manner brieste:

– Natuurlijk weet ik hoe laat het in Engeland is. Het interesseert me niet wie er nu allemaal slapen. Je ontslaat hem nu onmiddellijk!

Toen Manner de telefoon neerlegde en zijn blik op het hoofd communicatie richtte, deinsde Peter instinctief terug. Geleidelijk verdween de woedende blik uit Manners ogen, maar de frons op zijn voorhoofd zat er nog een poos.

– Colin is directeur van onze Britse dochteronderneming. Of beter: dat was hij. Peter wist niet wat hij moest zeggen, dus zei hij maar wat hij voelde.

– Tja, ik zou op dit moment niet graag in zijn schoenen staan.

Timo Manner keek Peter aan met een verbaasde uitdrukking op zijn gezicht, maar barstte toen in lachen uit, waarbij de lach ook zijn ogen bereikte. Peter slikte en hield voor alle zekerheid zijn mond. Want wat zeg je tegen iemand die nog maar heel kort geleden meer op een duivel dan op een mens leek?

– Nee, Peter, dat zou je niet graag willen, hinnikte Manner, maar werd toen weer serieus. Ik heb je al eens eerder gezegd dat men bij ons best een fout mag maken, maar zo’n fout mag zich nooit herhalen. Waar waren we gebleven?

– Waar in Ierland staat dat bedrijf waarover je vertelde, het bedrijf dat ons misschien bespioneert?

– In Galway.

– Daar ben ik geboren!

– Dat weet ik.

– Is er een verband? Ik bedoel, die fabriek staat in Ierland. Ik ben half Iers. Ben ik daarom voor deze baan geselecteerd?

Timo Manner glimlachte, maar Peter wist niet wat er achter die glimlach schuilging. Je kreeg toch geen baan op grond van je afkomst?

– Ik wil alleen maar dat je je ogen openhoudt, Peter. Als je iets hoort van IVE, wees dan voorbereid. Meer hoef je niet te weten. Vervolgens had Manner het over de nieuwe communicatiestrategie die Peter moest ontwikkelen. Fircotronics was de afgelopen jaren twee keer zo groot geworden. Er moest nodig aan het imago van het bedrijf worden gewerkt.

– Als ons imago goed is, dan blijft de koers van ons aandeel stijgen en dat maakt onze aandeelhouders gek van blijdschap. En zolang onze aandeelhouders blij zijn, zijn wij het ook. Dat geeft ons namelijk handelingsvrijheid. Dan kunnen we doen wat we willen.

– En wat willen we doen?

– Groeien! En nog eens groeien. Nieuwe bedrijven opkopen. De wereld veroveren. Nieuwe, spannende producten ontwikkelen. Alles wat een dynamisch bedrijf fascinerend maakt. Enigszins in de war verliet Peter het vertrek van Timo Manner en liep naar zijn eigen kamer om zich vast te bijten in de enorme stapels papier op zijn bureau. Hij trilde een beetje, maar niet van de kou. Het gesprek van het afgelopen half uur had hem flink door elkaar geschud, want, nadat hij Manner over Colin in Engeland had horen praten, besefte hij hoe dicht hemel en hel naast elkaar lagen.

Adam Persson ging aan zijn bureau zitten en keek naar zijn schone, opgeruimde bureaublad. Daar stond en lag alles wat hij nodig had. Een computer, een telefoon, enkele belangrijke rapporten op een nette stapel en een paar budgetanalyses ernaast. Op een hoek van het bureau stonden twee foto’s, de ene met zijn twee kinderen, op de andere stond zijn vrouw. Hilda was zijn tweede vrouw. De eerste was voorgoed uit zijn leven verdwenen nadat ze had vastgesteld dat hij meer van zijn rapporten hield dan van haar. Hij hoopte dat Hilda niet op dezelfde manier op de beproevingen in hun leven zou reageren, maar hij realiseerde zich dat dat risico op de loer lag, vooral als hij ermee doorging zijn weekenden op kantoor door te brengen. Hun twee kinderen vormden een veiligheidsklep. Zij zouden hem respijt geven; tijd om haar te overtuigen. De eerste pogingen haar over te halen niet bij hem weg te gaan waren tot nu toe succesvol geweest, maar hij wist dat hij dat nog vaak zou moeten herhalen.

De financieel directeur zette zijn computer aan en zonk een half uur lang weg in zijn wereld van cijfers. De kick kwam niet onmiddellijk, maar geleidelijk. Langzaam verspreidde zich in hem de bevredigende warmte; het gevoel dat hij zijn omgeving volledig beheerste, de ervaring dat de cijfers en hij zich op exact dezelfde golflengte bevonden. De cijfers vormden een koortsthermometer die aangaf hoe de onderneming zich voelde. Ze vormden de meetlat die wees op succes of falen. Hij kon de cijfers op oneindig veel manieren bewerken: steeds verschenen er nieuwe waarheden en nieuwe verbanden op zijn computerscherm. Als de telefoon niet was uitgevonden, zou hij daar uren achtereen hebben gezeten, samen met zijn cijfers, want er kwam zelden iemand bij hem op bezoek. Hij was niet iemand die graag mensen ontmoette. Met hem werden uitsluitend feiten uitgewisseld en dat kon ook via de telefoon of per e-mail. Dat bespaarde allemaal tijd. En, zoals Adam zelf constateerde, voorkwam je zo dat je verstrikt raakte in allerlei intriges, roddel en tijdverspillende contacten die nergens toe leidden. Mensen waren zelden zo interessant als feiten, en er waren geen feiten zo overtuigend als cijfers, die immers de absolute waarde van het leven konden uitdrukken.

Zijn telefoon ging; het nieuwe hoofd communicatie vroeg Adam om de verkoopstatistieken van hun Zweedse dochteronderneming in de afgelopen drie jaar. Binnen de kortste keren had hij de cijfers op zijn scherm en verzond ze via e-mail. Niemand die hem iets vroeg werd ooit teleurgesteld, althans voor zover het om cijfermateriaal ging. Adam deed alsof hij van andere aspecten van het leven geen verstand had, maar af en toe wenste hij in stilte dat hij iets meer van vrouwen begreep.

In een klein notitieboekje schreef hij een berichtje van twee regels, na talloze eerdere berichten, alle even beknopt genoteerd. 1 november: Peter Hellberg heeft me gevraagd naar de Zweedse verkoopstatistieken van de afgelopen drie jaar. Toen deed hij zijn notitieboekje weer dicht. Hij vroeg zich af of hij dat boekje ooit nodig zou hebben. Er was bijna geen mens die wist dat het bestond. Soms schaamde hij zich er een beetje voor. Maar je kon nooit weten.

4

Peter staat in de aankomsthal van vliegveld Helsinki-Vanda en heeft een bord met de naam Fircotronics in zijn handen, terwijl hij naar de reizigers kijkt die langs hem heen lopen: Japanse toeristen met schommelende camera’s om hun nek, luid pratende Amerikaanse gepensioneerden die in enkele weken de wereld in kaart willen brengen, Russische zakenlui met een lege blik in hun ogen, een delegatie Franse EU-ambtenaren die zelfverzekerd aan elkaar lopen uit te leggen hoe Europa geregeerd moet worden. En ten slotte: zestien formeel geklede Duitsers. Bingo!

Hij verwelkomt de vrolijke groep - tien mannen met stropdas en zes vrouwen op hoge hakken. In zijn uitnodigingsbrief heeft hij hun geadviseerd warme en sportieve kleding te dragen, dit in verband met een uitstapje naar Lappland. Niemand lijkt die brief in zijn geheel te hebben gelezen of ze zijn het advies vergeten, maar allen verzekeren hem dat het best in orde komt. Op typisch Duitse wijze zeggen ze u tegen elkaar, ook al werken de meesten al jarenlang samen. Met een gehuurde bus rijden Peter en zijn groep van de ene fabriek naar de andere, maken uitstapjes naar bezienswaardigheden die niet te ver van de fabrieken verwijderd liggen, gaan ’s avonds naar een restaurant en elke keer is het slot van de avond voorspelbaar: altijd is het een van de Duitse mannen die winnaar is van de kennelijk verplichte wedstrijd wie er binnen een uur het meeste bier naar binnen kan werken.

Na het bezoek aan de fabriek van Fircotronics in Tammerfors rijden ze naar de gastensauna van het bedrijf, in de bergen aan de oever van het Roinemeer. Er ligt nog geen ijs, maar in de ogen van de Duitsers is het water van het meer zo koud als het maar in november kan zijn. Hij ziet de angstige schrik in de ogen van zijn gasten als hij vertelt dat niemand bij het diner welkom is voor hij in de sauna is geweest, gevolgd door een duik in het meer, althans voor zover het de mannen betreft. Deelname door vrouwen is vrijwillig, maar die avond zijn er geen vrijwilligers. De mannen denken eerst dat hij een grap maakt en lachen om zijn mededeling, maar als ze eenmaal hoog op het bankje in de hete sauna zitten, beseffen ze dat het hem ernst is en smeken om genade - om niet het ijskoude water in te hoeven. En als hun smeekbeden niet worden verhoord, gooien ze het op hun gezondheid of op prostaatproblemen; ja, een van de Duitsers smeekt hem zelfs en beroept zich op zijn vijf kinderen thuis in Hamburg, die zeer ongelukkig zouden zijn als ze hun vader zouden verliezen. Maar Peter houdt na zijn derde whisky zijn poot stijf en achteraf, nadat alle tien de Duitse mannen een duik in het ijskoude water hebben genomen en zich vervolgens in de sauna weer hebben opgewarmd, ja dan vertellen ze trots aan hun vrouwelijke collega’s over hun Finse proeve van dapperheid en hoe verfrissend die harde ervaring was. De volgende dag gaan ze per vliegtuig naar Lappland. Ze mogen een kijkje nemen in het bedrijfslaboratorium in Sodankylä, waar de elektrische auto intensief wordt getest om aan de strenge eisen van de Franse klanten te voldoen. Ze verbazen zich over de eeuwigdurende schemering en zeggen dat ze nu opeens begrijpen waarom de Finnen zoveel drinken. Ze gaan met sneeuwscooters op safari over de uitgestrekte witte vlaktes en racen vrolijk roepend als uitgelaten pubers in volle vaart langs de herders met hun rendieren, die toevallig veel te dichtbij staan als de karavaan voorbij komt. De laatste avond in Lappland, nadat ze een toost hebben uitgebracht op hun komende vertrek en het inmiddels twee uur ’s nachts is, lopen ze gezamenlijk de blokhut uit en zingen onder een heldere sterrenhemel luid en vals een lied, waarna allen beseffen hoezeer ze met elkaar verbonden zijn. Terwijl ze met elkaar door de sneeuw sjokken, gooien Peter en de leider van de Duits groep, de heer Mayer, alle formaliteiten overboord, zeggen gewoon jij tegen elkaar en zijn de beste vrienden, althans tot de volgende, donkere ochtend aanbreekt en zestien vermoeide Duitsers aan hun lange reis naar huis beginnen.

De kamer van Timo Manner was groot, stelde Peter vast terwijl hij tegenover de president-directeur zat, die bezig was een eind aan hun gesprek te maken dat hij kennelijk belangrijk had gevonden, omdat de altijd zo efficiënte Manner er veel tijd voor had uitgetrokken. De kamer was stijlvol ingericht met moderne designmeubelen, inclusief een grote comfortabele bank, waarop gewoonlijk de gasten zaten tijdens een wat langduriger bezoek.

– De Duitsers schijnen het naar hun zin te hebben gehad, Peter, zei Manner vol waardering aan het slot van hun gesprek.

– Het was een behoorlijk nat bezoek.

– Beschouw het maar als een toeristisch uitje. De hoofdzaak is dat de Duitsers een goed beeld van ons hebben gekregen. Dat heb je uitstekend gedaan.

Ze zwegen allebei even, toen ging Manner verder.

– Ik neem aan dat je de beurskoers hebt gevolgd? De waarde van het aandeel Fircotronics is in vergelijking met vorig jaar verdubbeld, terwijl dit niet bepaald de beste periode was. Iedereen houdt van een winnaar.

Timo Manner zag er tevreden uit. Hij keek uit over de zee, die in de verte vanuit zijn raam te zien was. De zee was onrustig, met hoog opgezweepte golven - een winderige novemberdag.

– De Financial Times wil een interview met me. Ze willen een artikel over een geavanceerd technologiebedrijf dat tegen de stroom in roeit. Een bedrijf dat algemeen en almaar toenemend pessimisme op de markt trotseert. Ook Business Week heeft ons opgemerkt. Nog niet lang geleden was Nokia het enige Finse bedrijf dat men kende. Je hebt een goede keus gemaakt door voor ons te komen werken, Peter. De wereld ligt aan onze voeten!

– Laat je nooit je gemoedsrust door slecht nieuws verstoren?

– Welk slecht nieuws bedoel je?

– Die spionage, bijvoorbeeld! Je hebt me toch zelf verteld dat we door een Iers bedrijf worden bespioneerd.

– Er is één ding dat ik in mijn leven wel geleerd heb. Er gebeuren voortdurend allerlei dingen om je heen. Goede en slechte. De beurskoers gaat op en neer. Klanten zeggen ja, maar soms nee. Als je je daar te ongerust over maakt, krijg je een maagzweer. Je moet een redelijk hoge ongerustheidsdrempel hebben.

Na deze vaderlijke uitleg zweeg hij even, maar toen werd zijn stem weer scherp, meer bevelend.

– Nog iets anders voor je weggaat: we zijn bezig een Zweeds bedrijf over te nemen. Dat zal binnenkort flink wat werk voor je betekenen. De Zweden weten niet veel over ons.

– Weer een toeristisch uitje naar de bergen?

– De Zweden hebben hun eigen bergen, dus je zult iets anders moeten bedenken, iets dat nog beter is.

Hij voelde zich moe. Soms haatte hij de wekker en vaak wilde hij hem tegen de muur smijten als het ding ’s morgens begon te zoemen. Eerst heel zacht, vervolgens steeds agressiever, tot het geluid klonk als dat van een brandweerauto. Vroeger, toen zijn werk nog zijn grote passie was en in zijn leven nagenoeg op de eerste plaats kwam, toen waren de ochtenden voor de in Duitsland geboren Siegfried Klein geen enkel probleem, maar nu haatte hij de ochtenden, de wekkers, de vergaderingen met Timo Manner om acht uur en de donkere Finse winter.

De dag ervoor had hij pas om twee uur ’s nachts de deur van zijn laboratorium achter zich dichtgetrokken om naar huis te gaan. Zijn werkdagen onderscheidden zich nauwelijks nog van elkaar en van een luie avond voor de tv of van een lange diepe nachtrust was allang geen sprake meer, want tegenwoordig moest hij constant hard doorwerken en waren er nauwelijks nog momenten van rust. Zijn vrouw sliep al toen hij iets voor drieën in bed kroop en ze sliep nog toen hij die ochtend om kwart over zeven weer de deur uit ging. Hij moest vóór de anderen in het laboratorium zijn. Deze keer was het niet Timo Manner die hem dreef, maar werd hij gedreven door zichzelf. Hij moest en zou een meetresultaat onderzoeken voordat de anderen dat deden.

Het laboratorium lag in het donker toen hij zijn pas met de magneetstrip door de kaartlezer haalde en het deurslot openklikte. Met een heftig getik sprongen de neonbuizen aan het plafond aan en al snel baadde het laboratorium in het licht. Met zijn jas nog aan sjokte Siegfried Klein naar de andere kant van het laboratorium, naar een deur met het opschrift: Sluit de deur snel achter u, zodat de kou binnen blijft. Hij opende de deur met zijn pasje en stapte een klein vertrek binnen waar op vier tafels in een lange rij oplaadbare accu’s stonden. De elektronische thermometer stond op min tweeëndertig graden. Hij voerde enkele metingen uit en het resultaat beviel hem. Zoals gebruikelijk bij hevige kou was de capaciteit van de accu’s afgenomen, maar niet zoveel als bij eerdere tests. Ze waren erin geslaagd het koudeprobleem aanzienlijk te verminderen. Nog een paar maanden experimenteren met nieuwe legeringen en ze zouden het probleem volledig hebben opgelost. Hij liep de kamer uit en stak schuin het laboratorium over naar een andere deur met een spotprent erop van een naakte man in een sauna. Klein deed zijn jas uit.

Toen de vochtige warmte uit de ruimte hem tegemoet stroomde, voelde hij dat zijn pols sneller ging kloppen. Ook hier, in de hitte, stonden op enkele tafels de accu’s netjes op een rij. De thermometer wees plus tweeënvijftig graden aan en de hygrometer verried dat de luchtvochtigheid net onder de honderd lag. Gelet op het onvriendelijke klimaat in deze ruimte, stond de geavanceerde meetapparatuur in een andere kamer en daarom waren hier bij alle tests ten minste twee personen nodig. Siegfried Klein was nu alleen, dat wilde hij ook en daarom moest hij zijn toevlucht nemen tot de eenvoudige, handmatige meetapparaten die op de tafels naast de accu’s stonden. Gauw voerde hij een reeks testjes uit en voelde al snel dat, ondanks de warmte, het koude zweet hem uitbrak. Klein herhaalde de serie metingen, maar het resultaat veranderde niet. Hij trok een paar zuurbestendige handschoenen aan, koppelde een accu los en schroefde de deksel eraf. De operatie nam tien minuten in beslag en hij voelde zich als een chirurg die zijn patiënt opensneed terwijl hij er zeker van was dat zijn ingreep vergeefs was, omdat de kanker al was uitgezaaid. Hij mompelde in zichzelf terwijl hij de deksel er weer op schroefde en liep vervolgens druipend van het zweet de sauna uit. Hij had net zijn gezicht onder de kraan afgespoeld, toen zijn laboratoriumchef binnenkwam. Matti Virtanen keek verbaasd naar Klein, die zich stond te wassen.

– Nu al hier?

– We hebben een onverwacht probleem, zei Klein.

– In het koudelab?

– Nee, in de sauna. Er gebeurt iets vreemds als we het vermogen onder extreme warmte testen. Het lijkt alsof de accu’s veel te snel verouderen.

– Hoe snel?

– Dat weet ik niet. Vooralsnog zie ik alleen maar de symptomen. En slechts bij drie accu’s. Verhoog de temperatuur maar tot vijfenzestig graden en zet de belasting iets hoger.

– We simuleren het spitsverkeer in Athene in de zomer, zei Virtanen.

– Belast de helft van de accu’s maximaal. Dat doen we een week. Daarna zullen we zien of het probleem bij die drie toevallig was of niet.

– En als dat niet zo is?

– Doe wat ik zeg, Matti. We gaan pas over oplossingen nadenken als we weten wat het probleem is.

Siegfried Klein veegde zijn nek af met een vochtige tissue en liep naar de koffieautomaat om na te denken.

VIJFDE HOOFDSTUK

1

Een nieuwe novemberochtend brak aan. Hij opende mechanisch een vijftigtal e-mailberichten en vroeg zich net af waar zich de reddingsboei bevond voor allen die bezig waren te verdrinken in een zee van informatie, toen hij werd opgeschrikt door een kort bericht. Peter moest de mail enkele keren lezen, maar bleef ook na de derde keer in de war.

Gefeliciteerd, Peter Hellberg,

Je hebt je in je nieuwe rol prima geweerd, beter dan iemand had kunnen vermoeden! Maar ken je het project met de codenaam Havik? Nee, dat dacht ik wel. Ze willen Havik allemaal voor ons verborgen houden. Wees op je hoede voor de dag dat de een of andere kritische journalist belt en zegt dat hij foto’s heeft! Dan zijn er bij jullie geen helden meer! Ga op onderzoek uit, als je dat tenminste nog kunt. Ga op onderzoek, zodat je goed voorbereid bent!

Een vriend.

Wat was dit nu? Was er iets dat nog pijnlijker was dan het verdwenen Nachtoog in Tsjetsjenië? En wie was Een vriend? Peter checkte de afzender in zijn mailprogramma, maar het spoor leidde naar een Hotmail-adres dat hem niet verder bracht. Hij liep de lijst met projecten van Fircotronics door om te zien of er verwijzingen in stonden naar Havik, maar hij vond er niet een. Het bedrijf beschikte over een eigen, interne zoekmachine en hij toetste als zoekwoord Havik in. Hij vond vier hits in het archief. Peters hart ging sneller slaan. Misschien kon hij ondanks alles toch verder komen. Hij klikte op het eerste symbool op zijn scherm. Dat leidde hem naar een artikel in de personeelskrant van Fircotronics. In het verhaal vertelde een medewerker over een personeelsuitje naar Noord-Zweden, waar een van de collega’s meende een havik te hebben gezien. Hij klikte op het volgende symbool, waarna de computer het gebruikelijke piepje liet horen als er iets fout ging. De tekst op zijn scherm was ondubbelzinnig.

Deze informatie is vertrouwelijk. U heeft geen toegang. Uw opdracht kan niet worden uitgevoerd.

Hij klikte op de twee overige symbolen, met hetzelfde resultaat. De gearchiveerde documenten over Havik waren niet toegankelijk voor onbevoegden. Peter voelde de adrenaline door zijn lichaam stromen. Hij wist dat hij niet de oud-journalist tot leven moest wekken, slechts enkele weken nadat hij aan een nieuwe baan was begonnen waar zelfstandig onderzoek vast niet als een deugd werd beschouwd. Hij werd echter niet alleen door nieuwsgierigheid gedreven, maar ook door een zekere mate van zelfbescherming. Hij wilde niet voor nieuwe onaangename verrassingen komen te staan. Als er iemand buiten het bedrijf van een pijnlijke affaire op de hoogte was, zouden de media er ook spoedig van weten en daar wilde hij op voorbereid zijn. Hij belde Timo Manner. Zijn secretaresse vertelde dat hij op reis was in China. Mooi, dacht Peter, het is daar nu middag, dus kan ik hem op zijn mobiele telefoon bereiken. Hij toetste het nummer in en Manner antwoordde vanaf de andere kant van de aarde via een kristalheldere verbinding.

– Project Havik? Manners stem klonk verbaasd. Buiten ons bedrijf zijn er niet veel die daar iets van weten.

– Ik wil niet graag opnieuw worden verrast terwijl ik van niks weet.

– Ach Peter, je zult nog heel wat vaker verrast worden, dat hoort nu eenmaal bij je functie. Maar ik zal het je vertellen. Met het project Havik zijn we vorig jaar gestopt. Het oorspronkelijke doel was een systeem te ontwikkelen met behulp waarvan onder extreme omstandigheden verkenningen konden worden uitgevoerd. Ik bedoel nu geen verkenningen in het donker, maar onder veel zwaardere omstandigheden. Dikke rook. Vulkaanuitbarstingen. As, stofwolken, zandstormen in de woestijn. Allemaal deeltjes in de lucht die het zicht sterk belemmeren, maar die ook invloed hebben op de militaire uitrusting.

Timo Manner zweeg.

– Stoor ik? vroeg Peter.

– Helemaal niet. Ik wacht op onze filiaalchef hier in Peking. We gaan zo samen eten. We zijn met het project Havik gestopt omdat het ons niet gelukt is het systeem voldoende effectief te maken.

– De mail die ik heb gekregen insinueert dat het een pijnlijk project betreft.

– Lees die mail eens voor!

Peter las de tekst hardop voor, waarna Timo Manner moest grinniken.

– Iemand probeert je hoofdpijn te bezorgen, Peter. Heb je soms vijanden die je leven in de war willen sturen?

– Nauwelijks. Waarom zijn de archiefstukken over het project niet toegankelijk?

Het werd stil aan de andere kant van de lijn. Toen vroeg Manner waar Peter eigenlijk mee bezig was. Zijn stem klonk licht geïrriteerd.

– Ik wil me alleen maar voorbereiden, zei Peter, die begreep dat hij te ver was gegaan.

– Maar waarop? Verdomme, je werkt nog maar een maand bij ons, dan hoef je nog niet alles te weten! En je hoeft al helemaal niet rond te snuffelen.

Peter bespeurde in de stem van Manner weer die plotseling opkomende boosheid, maar voor het eerst was hij nu zelf het doel van die woede. Dit was geen goed begin. Hij verdiende bij Fircotronics drie keer zoveel als in zijn vorige baan en hij wilde niet opnieuw op straat komen staan.

– Ik heb je gewaarschuwd, Peter, al in het begin. Bij ons richten we ons op het doel en daar wijken we geen duimbreed van af. Kalle Vainio, jouw voorganger, raakte het zicht op het doel kwijt. Daarom zat zijn tijd erop.

Peter schrok.

– Ik dacht dat Kalle Vainio vrijwillig ontslag had genomen.

– Hij begon oud te worden. Hij vond dat het bij ons allemaal te snel ging.

– Heeft hij fouten gemaakt?

– Hij heeft geen fouten gemaakt, hij begon alleen te twijfelen. Maar we kunnen mensen die twijfelen niet handhaven tot ze fouten gaan maken.

– Ik begrijp het, zei Peter terwijl hij slikte.

– Peter, zei Timo Manner, en nu klonk hij vriendelijker, je moet beseffen dat een vliegtuig veel snelheid moet maken om de lucht in te gaan. Er is geen tussenweg. Of je krijgt lucht onder je vleugels en stijgt op, of je crasht tegen de bomen aan het eind van de startbaan. En jij, Peter, jij bent nog maar net aan de start begonnen.

– Het spijt me als ik te ver ben gegaan, maar met die zaak van het Nachtoog in Tsjetsjenië heb ik mijn lesje geleerd. Daarom heb ik in het archief gezocht. Ik had geen bijbedoelingen.

– Je heb die kwestie met het Nachtoog prima afgehandeld, ook al wist je niet alles. Als ik terugkom uit China, zal ik je een paar documenten over het project Havik laten zien. Alleen maar om je nieuwsgierigheid te bevredigen.

Zijn stem klonk nu weer normaal, de storm was al weer gaan liggen. De president-directeur begon te vertellen hoe belangrijk China was voor een elektronicabedrijf van het kaliber Fircotronics. Peter werd weer kalm.

De rest van de dag dacht hij niet meer aan het merkwaardige mailtje, maar tegen de avond, toen hij op het punt stond naar huis te gaan, kwam zijn nieuwsgierigheid terug. Natuurlijk was het dom nog eens te proberen in de niet-toegankelijke documenten te komen, maar een laatste poging kon toch geen kwaad? Hij tikte opnieuw het woord Havik op het scherm, waarna de interne zoekmachine in het bedrijfsarchief begon te zoeken. Maar er was iets veranderd. Deze keer kreeg hij slechts één hit. Het artikel over het personeelsuitje naar Noord-Zweden was er nog, het verhaal waarin werd verteld over Niilo Anttila die in Arvidsjaur een havik had gezien, iets wat zijn collega’s ernstig betwijfelden. Maar de drie andere documenten waren er niet meer, zelfs niet als niet-toegankelijke files. Het project Havik was kennelijk gewist uit de kleinste hoekjes van het collectieve bedrijfsgeheugen.

Er was iets bijzonders aan Timo Manner, dacht Peter. Als Manner een vergaderzaal binnenkwam die vol zat met vermoeide en uitgebluste mensen, gebeurde er iets wonderlijks. De ruimte kwam opeens tot leven. De discussie, die daarvoor nog verward en ongedisciplineerd was, werd plotseling scherp en doelgericht. De kromme ruggen rechtten zich. Bij sommigen straalden de ogen opeens van energie. Manner groette iedereen, diende iemand snedig van repliek en zei iets stimulerends tegen deze of gene. Hij was niet luidruchtiger dan de anderen of vroeg meer aandacht, hij vulde slechts een vacuüm en nam aldus de ruimte in bezit. De mens heeft een gids nodig.

Ze namen plaats in de vergaderzaal van de directie aan de grote, donkere tafel. Met zijn bebaarde gezicht onderscheidde Manner zich sterk van de overige, gladgeschoren hoofden rond de tafel. Af en toe, als hij niet lachte, had zijn uiterlijk iets duivels. Soms ook als hij lachte. Zijn donkere haar en gitzwarte baard maakten hem jonger dan zijn vijftig jaren, maar als je goed keek, kon je in zijn baard kleine grijze streepjes zien. Zijn haar, zijn baard en de bakkebaarden omlijstten het gezicht met de doordringende grijze ogen en de enigszins kromme neus. Eigenlijk leek hij helemaal niet op de topman van een bedrijf. Hij zou best de leider van de een of andere fanatiek religieuze sekte kunnen zijn, dacht Peter.

– Ik heb Peter Hellberg gevraagd vandaag bij onze vergadering aanwezig te zijn, zodat hij beter op de hoogte is van de dingen die staan te gebeuren, zei Manner.

Allen zonden mechanisch een welkomstknikje in Peters richting, die terugknikte. Hij was een tijdelijke gast. Hij hoorde hier niet thuis, althans nog niet, maar hij voelde zich er welkom. Het was dinsdagochtend kwart over zeven. Het rook naar koffie en verse croissants.

– We hebben een zware week voor de boeg, zei Manner. De onderhandelingen met de Zweden gaan de slotfase in, er mag nu niets meer misgaan. Op dit moment heeft Zweden topprioriteit. Manner richtte zich tot Peter, de niet-ingewijde. De doordringende blik van de president-directeur maakte dat hij zich voelde alsof hij de enige in de vergaderzaal was.

– Je kent niet de hele achtergrond, Peter. We hebben net een Duitse onderneming overgenomen die een van de meest geavanceerde bedrijven is op het terrein van aandrijfelektronica voor voertuigen. Je was er zelf bij. Nu staan we op het punt een Zweedse accuproducent over te nemen. Ze zijn de enige echte kanjers op het gebied van het ontwikkelen van kleine, lichte accu’s met nieuwe legeringen. Met hulp van de Duitsers en de Zweden kunnen wij voor de auto van de toekomst het meest geavanceerde en betrouwbare elektrische aandrijfsysteem ontwikkelen. Ondanks Manners indringende stemgeluid merkte Peter ergens aan tafel een beweging of een gebaar, en zijn blik gleed in de richting van technisch directeur Siegfried Klein. Klein transpireerde en hij had een vreemde blik in zijn ogen. Angst? Toen Siegfried Klein zag dat Peter naar hem keek, wendde hij zijn hoofd af. Peter vergat hem en keek weer naar Manner.

– Als alle onderhandelingen achter de rug zijn, maken we het nieuws op de beurs bekend. Maar we brengen niet alleen het nieuws over de bedrijfsovernames, daar gaan er tegenwoordig dertien van in een dozijn en de meeste lopen uit op een regelrecht fiasco. Nee, we zullen de wereld vertellen dat onze twee laatste overnames samen een revolutie betekenen voor de elektrische auto. Hierdoor worden de kansen van de elektrische auto op een fantastische wijze vergroot. Mede door deze overnames hebben we betere voorwaarden gecreëerd voor het ontwikkelen van oplossingen voor zowel hybride auto’s als voor auto’s die worden aangedreven door brandstofcellen. Fircotronics staat er nu beter voor dan ooit. Timo Manner, de visionair, was in zijn element. Of was het Timo Manner de profeet? Of misschien de leider van een groeiende sekte in het elektronisch universum? Peter merkte dat Manner van stijl veranderde. Dit was niet de dag van de mooie praatjes, nu waren er bloed, zweet en tranen nodig om de Zweedse overname te realiseren.

– Na de vergadering geef ik je een paar rapporten die je bij je voorbereidingen kunnen helpen, Peter. Je moet onder meer een ontmoeting met beursanalisten regelen. Als we dat goed aanpakken, kan dat de koers van het aandeel Fircotronics weer een forse impuls geven. Vergeet niet dat jij de tuinman bent. Het is jouw taak ervoor te zorgen dat de beurskoers voortdurend blijft groeien. Manner wendde zijn blik naar de anderen en opende de vergadering. Eerst spraken ze een poosje over de grote lijnen, daarna kwamen de meer praktische vragen aan de orde. Ze bespraken tijdschema’s en de nog open details in de onderhandelingen, ze discussieerden over de vraagprijs waar ze met vijftien procent onder gingen zitten en spraken over de leveringscapaciteit van de Zweedse fabriek, die omhoog moest. Het zouden deze week lange avonden worden en af en toe zou nachtwerk onvermijdelijk zijn. Peter keek beurtelings naar alle directieleden rond de tafel. Sam Peltonen, de kleine, gezette directeur marketing, was verbaal begaafd, ongeacht welke taal hij sprak. Hij glimlachte vaak en lachte om Timo Manners grappen. Dat deden ze allemaal, maar vooral Sam. In zijn eentje zag hij er niet bepaald imposant uit, maar in een groep begon hij te schitteren. De energie die binnen een kring sterke mannen ontstond, zoog hij op.

Mikko Rovanperä, hoofd van de businessunit defensie-elektronica, was blond en charmant. Met zijn krachtige kin en regelmatige witte tanden had hij best carrière in Hollywood kunnen maken. Hij was de man die luisterde als anderen spraken en die de gewoonte had altijd commentaar te geven op wat een ander had gezegd. Rovanperä ving de woorden van anderen op en wierp ze verder in de door hem gewenste richting. Hij was een echte winnaar. Peter liet zijn blik rusten op het gezicht van Adam Persson. De financieel directeur sprak weinig en als hij wat zei, was hij ter zake. Hij sprak in cijfers. Peter had nooit eerder iemand ontmoet die geen enkel bijvoeglijk naamwoord of bijwoord gebruikte. Als iemand naar zijn mening vroeg, dan reageerde hij met een bedrag of getal; tien miljoen euro, vijftig motoren of duizend moeren, en uit zijn antwoord konden allen in de vergaderzaal aflezen of het cijfer positief was of niet. In elk geval kon Timo Manner dat, want hij zag er meestal tevreden uit als hij naar het commentaar van zijn levende calculator had geluisterd.

De directeur personeelszaken, Linda Wennerström, leek iedereen met haar wakkere, bruine ogen op te nemen. Ze was op een formele manier vriendelijk en leek zich volledig te hebben aangepast aan het door mannen gedomineerde milieu van het elektronicaconcern. Peter vroeg zich af of ze gedwongen was iets van haar persoonlijkheid in te leveren om erbij te horen. Hoewel - moest aan de andere kant niet iedereen, zowel man als vrouw, zijn eigen ik opofferen om in de schaduw van Timo Manner te kunnen overleven? De predikant met zijn zwarte baard leidde zijn gemeente onder het motto

‘volg mij, geef mij alles wat je hebt en ik zal je rijkelijk belonen’. Linda Wennerström sprak niet veel, maar als ze wel wat zei, was dat meestal een poging om een discussie die in het moeras van technische details was vastgelopen weer vlot te trekken. Ten slotte keek Peter naar de technisch directeur. Siegfried Klein leek minder opgewekt dan de anderen. De lange man maakte een vermoeide indruk. Dat was echter niet wat Peter het meest opvallend vond, het was iets anders, iets ingewikkelders. Iets in de relatie tussen Manner en Klein klopte niet. Als Manner in een discussie een van zijn directeuren aan zijn kant wilde krijgen, gebruikte hij vooral lokkertjes, maar Klein kreeg geen wortelen om op te kauwen, hij kreeg alleen de zweep. Manner stelde slechts eisen waaraan Klein moest voldoen. En Klein knikte zoals alleen iemand doet die geen keus heeft.

Om half negen was de vergadering afgelopen. De croissants waren op, weggespoeld met het laatste restje koffie.

– Loop even mee, zei Manner tegen Peter, waarna ze naar de kamer van de president-directeur liepen.

Timo Manner gaf hem een dunne map.

– Je was toch ongerust over het project Havik? Lees deze stukken maar, dan begrijp je het. Lees het nu, want je mag het dossier niet meenemen.

Bovenop lagen twee velletjes met de tekst executive summary. Dat was de gebruikelijke benaming voor korte, licht verteerbare samenvattingen voor mensen met veel invloed en te weinig tijd voor saaie details. Hier werd in het kort de productontwikkeling beschreven die een ambitieus doel had: Fircotronics zou een verkenningssysteem ontwikkelen dat geschikt was voor exceptionele omstandigheden met extreem slecht zicht. Een beknopte technische beschrijving vulde een halve pagina. Daarna volgde een halve pagina waarin diverse tests werden beschreven, uitgevoerd op uiteenlopende plaatsen in de wereld. Het prototype was getest op het door een vulkaanuitbarsting getroffen eiland Montserrat en in de Sahara. De eerste testresultaten waren bemoedigend, maar daarna volgden er mislukkingen in Indonesië en India, waar het vocht de betrouwbaarheid van het systeem had aangetast. Ten slotte was het project Havik stopgezet, omdat de potentiële afzetmarkt te klein werd geacht om nieuwe investeringen te rechtvaardigen.

– We waren gedwongen enorme bedragen uit te geven om een meer betrouwbaar systeem te ontwikkelen en we hebben belangrijkere projecten waarin we moeten investeren. Daarom zijn we vorig jaar met Havik gestopt.

– Er is één ding dat ik niet begrijp. Degene die me per mail die waarschuwing stuurde, liet doorschemeren dat het met ons slecht zou aflopen als het project in de openbaarheid zou komen.

– Ik denk dat iemand je in de maling neemt. Wij zetten nooit onze goede naam op het spel voor risicovolle experimenten. Geloof me maar, Peter.

Peter knikte en liep naar zijn kamer om zich voor te bereiden op de overname van het Zweedse bedrijf.

2

Hij ontwaakte, fris en vol verwachting wat de nieuwe dag zou brengen. Vroeger was alles in zijn leven zo anders. Toen had hij jacht gemaakt op groot nieuws, samen met collega’s die, net als hij, allemaal zo hun twijfels hadden bij machthebbers en voortdurend vraagtekens zetten bij alles wat ze zeiden. Nu leefde hij onder mensen die weliswaar ook jagers waren, streng gedisciplineerd in hun streven een helder doel te bereiken, maar hier twijfelde niemand, want iedereen was ervan overtuigd dat de weg die men gekozen had de juiste was. Dit was een nieuw soort verbondenheid: de saamhorigheid van een winnend elftal. En - dat moest hij toegeven - hij hield tegenwoordig zelfs geld over. Fircotronics beloonde degenen die aan de verwachtingen voldeden, rijkelijk. Niet dat Peter veel tijd had zijn geld uit te geven, want als hij niet sliep was hij altijd aan het werk.

Hij sloeg twee koppen koffie achterover terwijl hij snel de kranten doorbladerde om te zien of zijn voormalige collega’s nog iets interessants te melden hadden. Dat hadden ze niet, of beter: de maatschappelijke problemen waarover zij schreven, stonden in schril contrast met zijn nieuwe bestaan, waar zowel de waarheid als het bedrijfsresultaat in cijfers werd uitgedrukt. Hij zocht tussen zijn verzameling stropdassen en koos zijn oude favoriete das met links onderaan de afbeelding van Winnie de Pooh en vlak onder de knoop die van Christopher Robin. Als je de das verkeerd knoopte, zag je alleen de voetjes van Christopher en dan moest je het overdoen. Maar Peter knoopte hem niet verkeerd, nu niet meer. Eigenlijk verbaasde het hem hoe gemakkelijk alles hem de laatste tijd afging. Kon een mens zich zo ontwikkelen dat hij steeds minder fouten ging maken? Als hij zich maar in het juiste milieu bevond?

Om tien over zeven stond hij op straat. Over enkele minuten zou de donkergroene auto voor zijn voordeur stoppen. Het was Manners idee geweest.

– Als mijn chauffeur je ophaalt voor hij naar mijn huis rijdt, kunnen we onze bespreking later op de dag overslaan, had Manner gisteren gezegd. Zijn dagen zaten barstensvol vergaderingen en besprekingen. Om twaalf over zeven stond de groene Jaguar stil terwijl de motor bijna geluidloos stationair liep. Peter ging op de achterbank zitten, waarna de auto rustig wegreed in de richting van Timo Manners huis in Westend.

– Goedemorgen, Peter, klaar voor een nieuwe dag?

Peter knikte. Hij wist niet meer over de chauffeur dan dat Westerlund een legende was. Hij reed Manner altijd van en naar het vliegveld en naar allerlei bijeenkomsten, en Manner, die nooit een minuut te vroeg begon, stelde het talent van zijn chauffeur bepaald op de proef. Gewoonlijk hadden ze geen seconde te verliezen en er werd verteld dat Westerlund over een wonderbaarlijk vermogen beschikte om altijd de beste route te kiezen. Als er op de autoweg files stonden, koos hij voor de binnenwegen, of hij nam de busbaan als die er was. De weinige boetes die hij kreeg, werden ruimschoots gecompenseerd door zijn salaris.

De auto stopte soepel voor een grote villa met uitzicht op zee.

– Goedemorgen! Lees dit even door, zei Manner op hetzelfde moment dat hij instapte. Er moet morgen een persbericht uit. Ik heb net het concept geschreven.

Terwijl Peter las, koos Manner een nummer op zijn mobiele telefoon en begon opdrachten te verstrekken; eerst aan zijn ochtendsecretaresse, die al vanaf zeven uur op kantoor was om zijn post door te nemen en vervolgens aan enkele leden van de directie. Hij belde een medewerker thuis en toen hij merkte dat hij de man, die gisteravond tot laat had doorgewerkt, gewekt had, verontschuldigde hij zich kort voor het feit dat hij hem al zo vroeg in de ochtend stoorde. Uit de luidsprekers van de autoradio stroomde zachte muziek. Peter vermoedde dat het het tweede pianoconcert van Tsjaikovski was, maar wist dat niet zeker. Het kostte veel tijd om klassieke muziek te leren kennen, maar hij moest het wel proberen.

– De meeste medewerkers zijn er wel aan gewend dat ik hen midden in de nacht bel, maar kennelijk niet allemaal, mompelde Manner.

Buiten gleed langs de autoweg het landschap voorbij; woonwijken, kantoorgebouwen en geluidswallen. Een andere wereld, want het geluid van het verkeer drong niet door in de goed geïsoleerde limousine.

– Bel mensen midden in de nacht en dan scheidt zich het kaf van het koren. Niet iedereen kan immers om drie uur in de ochtend de belastingregels van Liechtenstein opdreunen of me vertellen wat ons marktaandeel in Canada is. Manners telefoon ging weer over en hij nam op.

– Neem jij hem maar, Peter, zei hij en gaf hem de telefoon. Peter schrok. Tijdens Timo Manners monoloog was hij in gedachten verzonken; nu zat hij opeens met de telefoon van Manner aan zijn oor om aan een eigenwijze journalist, die erin was geslaagd het privénummer van de president-directeur te achterhalen, uit te leggen waarom er niets uit te leggen viel. De journalist had het gerucht opgevangen over een op handen zijnde bedrijfsovername, maar Peter zei dat Fircotronics nooit commentaar gaf op overname- of fusiegeruchten. Nu reden ze langs het stadsdeel Drumsö, waar de watertoren zich tegen de hemel aftekende als een uit zijn krachten gegroeide paddenstoel in een sprookje. Het zou niet lang duren voor ze in de file stonden, maar binnen in de auto maakte dat niets uit. In deze comfortabele ruimte kon je gewoon doorwerken, wat er buiten ook gebeurde.

– Net een marathon, zei Manner opeens.

Peter kon hem niet volgen.

– De voorbereidingen van een bedrijfsovername, ging Manner verder. Als je onderhandelt, is er geen ruimte voor pauzes. Je moet tot op het laatst doorhollen tot je de finish hebt bereikt. Pas als de handtekeningen onder het contract staan, kun je een douche nemen, je eens lekker uitrekken en een beetje rust nemen, maar ook weer niet te lang, want dan raak je uit vorm. Al snel moet je weer klaarstaan voor de volgende race. Je went er wel aan. Manner toetste opnieuw een nummer in, waarna hij technisch directeur Siegfried Klein probeerde over te halen het tijdschema te versnellen. Peter stuurde ter controle het persbericht per e-mail naar de overige directieleden.

– Het gaat snel, zei Manner. We verwachten een nieuwe bestelling uit Frankrijk. Die compenseert onze nederlaag in Duitsland. Maar het tijdschema is strak.

– De tijdschema’s lijken de hele tijd strakker te worden!

– Klanten zijn net kinderen. Ze willen alles en ze willen alles hier en nu.

Westerlund stopte bij de brug naar Drumsö, het verkeer stond er stil.

– Je bent niet getrouwd, Peter?

– Nee, ik schijn altijd te weinig tijd te hebben om iets anders te doen dan werken.

Manner grinnikte, alsof hij de situatie herkende. – De mens moet naast zijn werk nog een ander leven hebben. Straks, als het ergste voorbij is, krijg je genoeg tijd om over je privéleven na te denken.

– In de pauzes van de marathon?

Manner fronste zijn voorhoofd, nadenkend. – Nee, volgens mij zijn de pauzes te kort. Je moet zorgen dat je dingen leuk gaat vinden terwijl je rent. Neem een vrouw die er een kick van krijgt je te zien rennen, Peter! Dan kun je vervolgens je gezin zo opvoeden dat ook zij van je overwinningen genieten. Geloof me, het is niet goed om alleen te leven!

– Mijn vorige vrouwen konden het niet uitstaan dat ik alleen maar werkte.

– Dan kies je de verkeerde vrouwen, Peter! Ik kan je verzekeren dat er veel vrouwen zijn die met de jaren rijper worden en gaan begrijpen dat alles zijn prijs heeft. Aan jou de taak je vrouw ertoe over te halen die prijs te betalen, omdat ze niet kan leven zonder hetgeen ze ervoor terugkrijgt.

Peter aarzelde, want hij wist niet of hij Manner durfde tegenspreken.

– Geloof jij dat vrouwen zonder commentaar een leven als klapvee accepteren en ...

Manner onderbrak hem. – In elke vrouw huist een martelaar. Leer omgaan met de martelaar en het leven zal je toelachen. Timo Manner zag er allesbehalve tevreden uit. Zijn grijze ogen keken grimmig en zijn baard accentueerde zijn fanatieke trekken.

Siegfried Klein transpireerde en hoopte dat Manner zou denken dat dat door de hitte in het laboratorium kwam. Hij schroefde de deksel van drie accu’s los en wees naar de binnenkant, waar voor de niet ingewijde weinig bijzonders te zien was. Daarna liep hij de warmtekamer van het laboratorium uit, de zogenoemde sauna, waar de tropische accutests werden uitgevoerd. Manner liep achter hem aan. Klein hield stil bij het centrale controlepaneel, waar alle meetresultaten uit de computer konden worden afgelezen. Voor degenen die de eerdere testresultaten hadden gezien, spraken de grafieken duidelijke taal.

– Zie je, Timo? Ongeveer de helft van de prototypes komt niet door de warmtetest. Ze worden van binnenuit kapotgevreten en het vermogen wordt gehalveerd. Over een paar maanden zijn ze rijp voor de schroothoop.

Manner beet op zijn lippen.

– Weet je wat de oorzaak is?

– Wat me verbaast, is dat slechts de helft is aangevreten terwijl aan de andere helft niets te zien is. Het moet iets met de legering zijn. Misschien is het materiaal niet zuiver. We moeten de oorzaak nader onderzoeken en ik heb al specialisten uit Duitsland hiernaartoe laten komen.

– Hoe lang weet je dit al?

– De eerste duidelijke signalen heb ik tien dagen geleden gezien, waarna we de temperatuur hebben verhoogd om de accu’s nog meer te belasten. We hebben ze flink op hun donder gegeven. Maar zo snel als hier wordt het vermogen onder normale omstandigheden zelfs in Afrika niet aangetast.

– Hoe snel wel, onder normale omstandigheden?

– Een jaar misschien, maar om dat zeker te weten, moet ik meer testen.

Timo Manners grijze ogen boorden zich in de ziel van Siegfried Klein. De Duitser besefte dat slechts één onverstandig woord het verschil uitmaakte tussen zijn huidige bestaan en een leven in armoede. Graag had hij uitgeroepen: ‘Wat heb ik je gezegd, dat is het risico als we te snel willen gaan’, maar hij wist wel beter - op dit moment moest hij Timo niet provoceren.

– Dat is niet best, zei Manner. Maar feit is, dat geen van de prototypes die de Fransen krijgen in de tropen terechtkomt. Het koudeprobleem heb je toch opgelost, of niet?

– Ja, daar ziet het wel naar uit. Onze laatste metingen zien er veelbelovend uit.

– We hebben nog tijd om de warmteproblemen te onderzoeken. De Fransen krijgen prototypes van ons elektronisch aandrijfsysteem met accu’s die de tropische tests hebben doorstaan. Omdat die het zo lang hebben volgehouden, zijn ze toch te vertrouwen?

– Ik denk van wel, maar we weten nog steeds niet wat er de oorzaak van is dat de andere worden aangevreten. Waarom hebben we zo’n haast, Timo?

– Dat weet je best. Als we aarzelen, lijken we zwak. Onze klanten hebben haast. De beurs houdt alleen van winnaars. We kunnen ons geen slecht nieuws en halfslachtige kwartaalrapportages veroorloven.

– Ik wil graag wat extra tijd kopen. Over slechts enkele maanden zouden we ...

– Er zijn geen maanden te koop, Siegfried.

– Wat wil je dan van me?

– De Fransen krijgen onze beste accu’s. Als die later problemen blijken te geven, ruilen we ze om. Dat zou pijnlijk zijn, maar dat risico moeten we nemen. Onze onderhandelingen met een Amerikaanse autoproducent, die ook belangstelling voor een prototype heeft, zijn in een vergevorderd stadium. We kunnen niet wachten. Siegfried Klein slikte. De volgende termijn van de hypotheek op zijn villa in Westend verviel in januari. Het liep al tegen december. Als het hier slecht met hem zou aflopen, zou hij weliswaar een gouden handdruk krijgen, maar na januari volgden er nog meer aflossingstermijnen.

– Over een paar dagen hebben we die Zweedse overname rond, zei Manner terwijl hij iets vriendelijker keek. Via de Zweden hebben we de nieuwe accutechnologie onder handbereik.

– Het duurt zeker een jaar voor we ze zover hebben dat ze zich aan onze vraag hebben aangepast. Ik geloof dat ...

Timo Manner onderbrak hem met een ijskoude stem.

– De tijd van geloven is voorbij, Siegfried. Nu komt het op weten aan. Ik geef je twee weken. Daarna leg je me uit wat de oorzaak van het probleem is en vertel je me hoe we op een goede manier verder kunnen.

Manner draaide zich om en verliet het laboratorium.

3

Het was een harde knal. Die werd veroorzaakt door de kurk van de champagnefles die per ongeluk door iemands vingers was geglipt en tegen het plafond vloog. Op de hoogste verdieping van het gebouw echode het door de gangen en werden de secretaresses onrustig. De directie vierde haar laatste vangst: alle handtekeningen stonden nu onder het overnamecontract en zeer binnenkort zou het Zweedse bedrijf deel uitmaken van het Fircotronicsconcern. Er waren weliswaar nog enkele formaliteiten te regelen, zoals toestemming van de mededingingsautoriteit, maar die kon nauwelijks nog een spaak in het wiel steken. Nu werd het nieuwe contract gevierd met champagne.

– Vrienden en collega’s, zei een stralende Timo Manner terwijl hij zijn glas hief, deze marathon is weer voorbij. We hebben volgehouden en gewonnen. Sommigen van jullie hebben na de finish nog maar nauwelijks een douche kunnen nemen ... Manner pauzeerde even terwijl ze om zijn grap lachten ... maar ik wilde jullie allemaal zo snel mogelijk bedanken. En ik hoop dat jullie mijn dank ook zullen overbrengen aan alle anderen die hun uiterste best hebben gedaan, maar die hier nu niet aanwezig zijn.

Bedrijfsovernames betekenen werk voor tientallen, soms honderden mensen - juristen, marketingspecialisten, ingenieurs, financieel directeuren en accountants, om nog maar te zwijgen van alle secretaresses die de agenda’s van hun bazen bewaken en ervoor zorgen dat ze niet op twee plaatsen tegelijk moeten zijn. Nu stond slechts een deel van alle betrokkenen in de vergaderzaal van de directie, op de bovenste verdieping van het hoofdkantoor. De meeste directieleden waren er, samen met een tiental anderen die de eer toekwam om met de president-directeur te mogen proosten. Manner gedroeg zich als een generaal na een gewonnen veldslag. De strijd was weliswaar niet bloedig geweest, dat waren dit soort gevechten nooit; deze strijd werd uitgevochten in hotelsuites, in onderhandelingskamers en in afgesloten ruimtes van de beste restaurants. Maar toch hield hij ervan de krachtmetingen in het bedrijfsleven te vergelijken met een eerzame strijd op het slagveld.

– Want waar wij ons ook bevinden, we verplaatsen troepen van het ene land naar het andere, zei hij, we trekken verdedigingslinies op, sluiten allianties om onze tegenstander af te schrikken en vervolgens gaan we keihard in de aanval om onze concurrent te vernietigen.

Timo Manners felle grijze ogen schitterden, wat nog geaccentueerd werd door zijn donkere baard, hij maakte grappen over zijn soldaten, zijn guerrillaleger en deelde links en rechts complimenten uit. Naar internationale maatstaven gemeten was Fircotronics geen megaconcern, nee, eigenlijk was het bedrijf nog steeds te klein, maar nog een paar overnames meer zouden die situatie veranderen. Voor wie in het tijdperk van de globalisering niet opgekocht wilde worden, kwam het erop neer zelf te kopen; groeien of van het toneel verdwijnen. Hoe sterker de beurskoers steeg, des te tevredener waren de aandeelhouders.

– En hoe blijer onze eigenaren zijn, des te groter is de handelingsvrijheid voor ons allen zoals we hier staan. De stemming steeg en Manner wist dat hij zijn troepen de overwinning moest laten vieren zonder al te lange toespraken. Iedereen wilde zo zijn eigen verhaal kwijt over wat men aan onderhandelingstafels of op vliegvelden zoal had meegemaakt.

– Het was fantastisch, zei marketingdirecteur Sam Peltonen tegen een groep die met het champagneglas in de hand om hem heen stond. We hebben vier dagen en drie nachten aan één stuk door onderhandeld.

– Ja, de Zweden begonnen na de tweede nacht al scheel te kijken, grijnsde een van de juristen die in zijn zwarte pak met wit overhemd nog verbazingwekkend fris oogde.

– Weet je nog dat Söderberg ’s morgens om vier uur in slaap viel? Zijn hoofd viel met een klap op tafel.

– Maar hij kwam weer bij zijn positieven, onze Zweed. Zijn collega’s hebben hem naar de badkamer gesleept en zijn hoofd onder de douche gehouden. Daarna is hij wakker gebleven tot zijn naam onder de overeenkomst stond.

Timo Manner lachte in zichzelf en besloot zich terug te trekken. Maar eerst riep hij nog:

– Proost op ons succes!

Zijn woorden stegen boven het geroezemoes uit en twintig glazen werden in zijn richting geheven. Tijdens de korte stilte die daarop volgde, zei Manner:

– Vandaag vieren we feest, maar vergeet niet dat ons morgen weer een gewone werkdag wacht en dat ons tijdschema strak is. De jager rust nooit lang, anders loopt hij het risico dat hij zijn buit verliest.

Toen zweeg hij en glimlachte - vaderlijk, maar ook triomfantelijk, terwijl hij de zaal uitliep om enkele rapporten in zijn tas te stoppen die hij op reis moest meenemen. Hij zou naar Polen vliegen om met een paar belangrijke klanten op wilde zwijnen te jagen. Ze hoorden tot de weinige kleine hoogtepunten in zijn leven, deze korte jachtreisjes die slechts een paar dagen duurden, maar nochtans zijn lichaam en ziel verkwikten.

Terwijl Manner zich gereed maakte voor de reis ging de feestvierende groep door met champagne drinken. Enkele uren lang vergaten ze alle tijdschema’s die als strakke touwen om hun nek zaten.

– Nog een kleinigheid voor je vertrekt, Timo.

Manner, die op weg was naar zijn kamer, stond stil en keek verbaasd in de ernstige ogen van Mikko Rovanperä.

– Je herinnert je vast nog wel ons Nachtoog dat verdwenen was en vervolgens in Tsjetsjenië opdook. Het interne onderzoek naar die diefstal is bijna afgerond.

– Aha, Mikko, wat hebben jullie ontdekt?

– Ik denk dat jij iets weet wat ik ook hoor te weten.

– Jij weet alles wat je weten moet.

– Fircotronics is een fantastisch bedrijf. Dat mag je niet op het spel zetten, Timo.

– Wat wil je insinueren?

Mikko Rovanperä slikte. Op de achtergrond klonk herrie en gelach van de feestvierende groep.

– Volgens mij zou je me iets moeten vertellen, Timo.

– Wil jij mij leren hoe ik deze onderneming moet leiden? Denk je soms dat jij het beter kan?

– Nee, jij bent de hersens van het bedrijf. Dat weten we allebei.

– Nou dan. Pas goed op de winkel terwijl ik weg ben. Je hoeft je niet nodeloos ongerust te maken. We zien elkaar over een paar dagen.

Peter Hellberg proostte op de toekomst.

– Ik moet Siegfried Klein spreken.

– Niet hier, zei directeur personeelszaken Linda Wennerström.

– Waarom is hij hier eigenlijk niet? lalde Peter terwijl hij tegen de muur leunde. Hij wist niet zeker wat of wie er bewoog: hijzelf of de muur.

– Siegfried staat op dit moment erg onder druk, zei Linda. Kun je je even concentreren, Peter?

– Ik ben zo helder als wat.

– Je bent hier nieuw en ik wil dat het goed met je gaat.

– Proost op onze toekomst, zei Peter en hief zijn glas opnieuw.

– We zullen zo proosten, maar luister eerst even. Jij wilt Siegfried spreken.

– Ja, ik moet morgen een persbericht verzenden. Over onze overname in Zweden.

– Even onder ons, Peter, voor Siegfried is het aftellen begonnen. Even alleen onder ons.

Peter schudde niet begrijpend zijn hoofd.

– Je moet kiezen aan welke kant je staat, legde Linda uit. Maak je op tijd los van hen die op het punt staan te zinken. Peter vond dat ze in raadselen sprak. Bovendien klonk ze vreselijk nuchter, terwijl hijzelf de muur moest tegenhouden om te voorkomen dat die omviel.

– Peter, zij die in een organisatie als deze willen overleven, moeten ervoor zorgen dat ze de verliezers herkennen lang voordat het spel is beslist. Denk maar aan de paardenrennen. Je eigen winst is het grootst als je op de winnende paarden gokt voordat anderen weten welke dat zijn.

– Staat Siegfried er slecht voor?

– Ik zeg alleen maar dat het nooit loont om bij de laatste vrienden van een verliezer te horen. Hij die op het moment dat de klok slaat te dichtbij staat, wordt in de val meegetrokken.

4

De persconferenties waren achter de rug, het nieuws over de bedrijfsovername in Zweden had zich al over de wereld verspreid en de koers van het aandeel Fircotronics was omhoog gevlogen. Timo Manner maakte van de gelegenheid gebruik. Hij was in het congreshotel in het stadsdeel Skatudden uitgenodigd te komen spreken op een seminar over nieuwe vorderingen in de elektronicaindustrie. Opnieuw was de crème de la crème van de natie bijeen en in de zaal zaten ook enkele buitenlandse topondernemers.

– Nog niet zo lang geleden, zei Manner op het podium waarvandaan hij het publiek in zijn greep hield, waren er velen die beweerden dat de elektrische auto geen kans meer had. Twintig jaar lang had men het over zijn schitterende toekomst, een toekomst die maar niet wilde komen. Daarna kwam het nieuws over de brandstofcellen en velen beschouwden dat als de doodsteek voor de traditionele elektrische auto. Want zo gaat het immers altijd: nieuwe uitvindingen maken het oude tot louter geschiedenis. Hij zag dat men met gespannen aandacht naar hem luisterde. Zo ging hij te werk: hij benadrukte de tegenslagen, want dat maakte het uiteindelijke succes nog groter. Maar, bedacht hij, hij moest alleen die tegenslagen openlijk noemen die al overwonnen waren, niet de problemen die nog als een tikkende tijdbom ergens in het verborgene lagen.

– In de werkelijkheid van alledag gaat niet alles in het leven alleen maar vooruit. Wat de elektrische auto betreft - en mijn bedrijf Fircotronics in het bijzonder - hebben we heel wat tegenslagen gekend. Maar nu, na de overname van enkele ondernemingen in Duitsland en Zweden die op het gebied van elektronische aandrijving en accutechnologie tot de beste van de wereld behoren, kan ik met de hand op mijn hart beweren dat het leven vooruit gaat. Het gaat vooruit met de elektrische auto en met Fircotronics. En als ooit in de toekomst de brandstofcel actueel wordt, dan zijn wij er klaar voor, ja, ook dan zullen we erbij zijn. Want door onze overname van het Duitse bedrijf zullen we de technologie van de elektronische aandrijving in alle vormen beheersen. Hij nam een slokje water terwijl hij naar zijn publiek keek om zich ervan te verzekeren dat ze nog wakker waren. Ja, ze luisterden, dus nu kon hij hen op een paar technische feiten trakteren, maar niet teveel, anders zouden de technisch analfabeten in slaap vallen. Met behulp van enkele grafieken, geprojecteerd op een enorm, wit scherm, legde hij uit hoe de actieradius van de elektrische auto kon worden vergroot, hoe het elektronisch systeem ook bij extreme temperaturen beter kon blijven functioneren dan vroeger en hoe de nieuwe techniek binnenkort ook voor de automobilist een revolutie zou betekenen.

– Uiteindelijk komt deze hele ontwikkeling ook de Finse economie ten goede. Wat voor bedrijven geldt, gaat immers ook op voor landen; soms gaat de ontwikkeling vooruit en daarna wordt men weer gedwongen een paar stappen terug te doen. Goede tijden worden afgewisseld door minder goede, maar als men zijn best doet en hard werkt met een realistisch doel voor ogen, is de trend op de lange termijn altijd omhoog. Tegenslagen zijn altijd tijdelijk, ze werken stimulerend, ze brengen het beste in de mens naar boven, ze dwingen ons allemaal overbodig vet weg te snijden en dood hout te kappen.

Het publiek luisterde ademloos naar de man met de volle baard, met de enigszins duivelse trekken op zijn gezicht en de felle ogen. Allen waren trots op het succes van hun kleine land in de grote wereld. Mensen als Timo Manner zouden ervoor zorgen dat er aan dat succes geen abrupt einde kwam. De minister van Financiën op de eerste rij knikte. De minister-president zat nog steeds onbeweeglijk op zijn plek, hoewel hij eigenlijk al op weg had moeten zijn naar een vergadering.

Toen alles achter de rug was en het daverend applaus was verstomd, gingen Manner en de minister van Financiën samen dineren. Ze spraken over de toekomst van de onderneming, die van de natie en die van henzelf, en stelden vast dat er tussen hen een lotsverbondenheid bestond die maakte dat ze elkaar altijd zouden bijstaan.

Het was al laat op de avond, maar in het laboratorium, het domein van Siegfried Klein, brandde nog licht. Peter kwam binnen en zag Siegfried met een paar collega’s die voor de deur van de sauna bezig waren met hun meetapparatuur. Aan de wanden hingen klassieke affiches met luchtig geklede vrouwen naast mooie auto’s. Een stevig gebouwde vrouw zat op de motorkap van een stoere wagen en Peter vroeg zich af of het dunne plaatwerk van tegenwoordig het gewicht van een vrouw wel kon dragen, zelfs als ze slanker zou zijn.

– Hoe gaat het?

– Bepaald niet slecht. Ik heb hulp uit Zweden gekregen, we ontwikkelen een nieuwe legering die ervoor moet zorgen dat de accu het bij hoge temperaturen langer volhoudt. We hebben alleen te weinig tijd, want onze systemen gaan al gauw de markt op.

– Ben je tevreden, Siegfried?

Siegfried haalde zijn schouders op, waarna de twee mannen een ogenblik zwijgend tegenover elkaar stonden. Toen ging de Duitser verder:

– Toen ik hier jaren geleden begon, was ik trots op wat we deden. Misschien ben ik nog steeds wel trots, maar ik kan nooit zeker van mijn zaak zijn. We gaan te hard.

– Waar ben je bang voor?

– Bedenk maar eens hoeveel autoproducenten in de afgelopen jaren gedwongen zijn geweest auto’s terug te roepen omdat er fouten waren geconstateerd. Mercedes, Volvo, Saab, de Japanners. Het kost een vermogen om vijftigduizend auto’s te repareren, alleen maar omdat er een klein foutje in het remsysteem of in de elektronica zit. Stel je eens voor als dat met de eerste serie auto’s gebeurt met elektronica van Fircotronics. Alleen maar omdat wij vandaag zo verdomd veel haast hebben.

– Dat kost de autoproducenten honderden miljoenen.

– Ja en die sturen de rekening naar ons.

– Wat zegt Timo?

– Die neemt het risico, hij gaat ervan uit dat we het redden zonder ongelukken. Maar hij heeft ons nog nooit eerder zo onder druk gezet.

– O nee?

– Nee, maar tegenwoordig is hij bang voor een vijandige overname, dat iemand Fircotronics zal kopen. Daarom verafschuwt hij elk slecht nieuws. Hij moet de beurskoers omhoog duwen, want hoe duurder het bedrijf, des te moeilijker is het voor een andere partij om ons over te nemen.

– De aasgieren werpen zich op een gewonde buit, zei Peter instemmend. Bankiers en investeerders maken jacht op goedkope bedrijven.

– Ja, de kwartaalrapportages moeten elke keer beter zijn en de koers moet omhoog. We zijn de gevangenen van ons eigen succes. Jij moet voortdurend het goede nieuws de wereld in sturen. Maar je zou Timo eigenlijk een beetje moeten afremmen.

– Ik begin nog maar net, protesteerde Peter. Jullie zijn met z’n allen in de directie.

Siegfried haalde minachtend zijn neus op.

– Sam en Linda zijn te veel gehecht aan hun aandelenen optieportefeuilles. Die willen alleen maar dat de koers omhoog gaat. Op het geschikte moment verkopen ze. Sam heeft vorige week een pakket opties en aandelen verkocht voor een kwart miljoen. Ze hebben uiteraard gevoel voor timing. Als er over een poosje problemen ontstaan en de koers stort in, tja, dan hebben zij hun schaapjes allang op het droge.

– Je hebt geen hoge pet op van je collega’s, Siegfried.

– Mikko Rovanperä is de enige eerlijke hier. En Timo is blind voor zijn eigen snelheid.

– En Adam, onze financieel directeur?

– Die checkt alleen maar of de cijfers kloppen. De anderen nemen de belangrijke besluiten.

– En jij, Siegfried?

– Ik ben de regelaar. Als het me lukt de problemen met de accu’s op te lossen, is iedereen gelukkig. Maar als het me niet lukt, loopt het slecht met me af.

Kalle Vainio, voormalig hoofd communicatie van Fircotronics, wandelde over Alexandersgatan terwijl Peter heen en weer liep tussen de diverse kledingzaken, op zoek naar nieuwe dassen die pasten bij zijn meer prestigieuze leven van tegenwoordig. Kalle keek opzettelijk langs hem heen, maar Peter groette hem en stelde voor samen een biertje te drinken op de goede oude tijd, en na een paar minuten zaten ze in café Santa Fé met elk een groot glas bier voor zich. Na enige smalltalk kon Peter zich niet inhouden.

– Ik meende eerst dat je vrijwillig ontslag had genomen, maar daarna heb ik geruchten gehoord ...

Kalle Vainio haalde zijn schouders op.

– Ja, ik ben ontslagen. Maar wel op zo’n manier dat het een goed bewaard geheim zou blijven.

– Wat is er misgegaan?

– Mijn zwijgplicht geldt nog steeds.

– Had je vertrek iets met project Havik te maken?

Peter bestudeerde Kalles gezicht en merkte dat zijn voorganger schrok.

– Trakteer je me op een biertje om me te kunnen uithoren?

– Ik heb een mail van iemand gekregen die anoniem wil blijven. Een waarschuwing dat ik ervoor moet zorgen op de hoogte te zijn van project Havik om te voorkomen dat ik in de problemen zou raken.

– Ik verstuur nooit anonieme mails of brieven.

– Ik weet dat het project Havik vorig jaar is stopgezet omdat men er niet in was geslaagd een uitrusting te ontwikkelen die effectief genoeg was, zei Peter.

– Effectief genoeg? Is dat de officiële versie?

Kalle Vainio lachte en klonk bitter.

– Zit ik op het verkeerde spoor? vroeg Peter.

– Ja, inderdaad, maar je zal een andere bron moeten zien te vinden. Als het spoor naar mij leidt, kunnen ze me vervolgen wegens contractbreuk en het toebrengen van schade aan mijn voormalige werkgever.

– Wie zou me nu iets willen vertellen als Timo Manner dat niet wil?

– Ook al ben je hoofd communicatie, je hoeft niet alles te weten, Peter. Geniet van je nieuwe leven. Proost op je nieuwe rijkdom!

– Proost. Ik neem aan dat jij ook niets te klagen hebt.

– Ik kan je een tip geven, zei Kalle Vainio en nam vervolgens een flinke slok bier. Bij de start van het Havikproject heeft de projectgroep extern medische experts geraadpleegd.

– Medische?

– Project Havik betrof een baanbrekend systeem voor waarneming onder zeer extreme omstandigheden, daarom had men verschillende soorten experts nodig. Professor Lars Hultqvist is verbonden aan de Technische Universiteit Chalmers in Göteborg, hij is stralingsdeskundige ...

– Straling? Ik dacht dat je zei medische experts.

– We hebben het hier over diverse soorten straling. Laser. Infrarood. Licht van verschillende golflengtes. Straling beïnvloedt de waar te nemen objecten: mensen, dieren en soms voorwerpen. Daarom moesten de stralingseffecten en de gezondheidsrisico’s worden bestudeerd.

– En waarom zou die goede professor bereid zijn met mij te praten? Hij zal toch ook wel aan zijn zwijgplicht gebonden zijn. Kalle Vainio bestelde een nieuw glas bier op rekening van Peter.

– Professor Hultqvist is bang voor zijn eigen hachje. Hij zou het liefst willen dat hij nooit als expert was opgetreden, maar de klok kan uiteraard niet worden teruggedraaid.

– Ik begrijp niet wat je wilt zeggen.

– Hoogleraren kunnen deelnemen aan projecten in het bedrijfsleven en mogen hun studenten erbij betrekken. Dat leidt tot dissertaties en het genereert inkomsten voor de faculteit. Alle universiteiten hebben geld nodig. Maar er zijn grenzen. Het onderzoek mag niet volledig door economische belangen worden bepaald. Onderzoekers moeten soms stop zeggen.

– Maar Hultqvist rekte zijn geweten op?

– Ja, zijn geweten is erg elastisch. Maar ten slotte kreeg ook hij er genoeg van.

– Want de risico’s waren te groot? De stralingsrisico’s.

– Vraag het niet aan mij. Ik heb al teveel gezegd. Hultqvist kneep ertussenuit en tekende een overeenkomst waarin hij beloofde te zwijgen. Hij nam zijn beloning in ontvangst en verdween uit beeld. Na een tijdje was het duidelijk dat project Havik moest worden gestopt, dus nu heeft iedereen hetzelfde doel, zowel Hultqvist als Fircotronics. Iedereen wil Havik het liefst vergeten.

– Waarom zou hij mij dan iets willen vertellen?

– Hij houdt zijn mond zolang hij kan. Maar als iemand anders met het nieuws over project Havik in de openbaarheid komt, kan Hultqvist het zich niet permitteren in een schandaal verwikkeld te raken. Ik vermoed dat hij zichzelf graag wil vrijpleiten. Maar alleen als er een kans is dat het in de openbaarheid komt. Tot dan zwijgt hij als het graf.

Peter voelde zich verward en een beetje bang. Eigenlijk zou hij nu moeten ophouden vragen te stellen.

– Is er iemand gewond geraakt?

– Hier in Finland, bedoel je? Het antwoord is nee.

– Ik weet dat Havik in het buitenland is getest. Op het eiland Montserrat, in Noord-Afrika, in Indonesië. Is daar iets gebeurd?

Kalle Vainio nam een slok zonder te antwoorden.

– Is er iemand in het buitenland gewond geraakt?

Kalle hief zijn glas met een stuurs uitdagende uitdrukking op zijn gezicht.

– Zijn er meerdere personen gewond?

Kalle Vainio knikte. In zijn troebele blik was iets van verachting te lezen.

– Gechoqueerd, Peter? Jij dacht misschien dat mensen rijk werden door goede daden te verrichten.

– Hoeveel hebben ze je betaald om te zwijgen? Een jaarsalaris?

Twee jaarsalarissen?

– Sodemieter op, Peter! Probeer niet tegenover mij de moraalridder uit te hangen! Ik heb me tien jaar lang kapot gewerkt, waarna ze me bij het oud vuil hebben gezet! Ik heb een gezin om aan te denken.

– Ik moraliseer niet. Daar is het nu te laat voor. Maar wat moet ikzelf doen?

– Houd je gewoon gedeisd. Gedane zaken nemen geen keer en jij bent onschuldig. Waarom zou je in het verleden graven? Als je ooit iets onthult wat het imago van Fircotronics beschadigt en de beurskoers bedreigt, word je door je bazen gestenigd. Bedenk dat in zo’n geval hun opties waardeloos kunnen worden. Peter dronk zijn glas tot op de bodem leeg. Hij was niet verantwoordelijk voor de fouten van anderen. Fircotronics had de toekomst. Hij had een maand op straat gestaan en dat was genoeg. Kalle was eruit gevlogen, maar dat was Kalles eigen schuld. Niet helemaal, maar bijna.

– Misschien heb je gelijk, Kalle. Misschien moet ik niet teveel willen weten.

– Hoe groter het inzicht, des te groter de pijn. Proost op de vergetelheid! Die is barmhartig.

Ze zaten rond de grote tafel met het spiegelgladde, donkere blad zonder één krasje. Peter vroeg zich af wat er zou gebeuren als hij stiekem een teken in het tafelblad zou kerven, zoals leerlingen op school soms doen. Zouden ze te weten komen dat hij het was geweest?

– We hebben goed nieuws, zei Timo Manner. Ik heb Peter gevraagd aanwezig te zijn, zodat ook hij het te horen krijgt. Vertel, Siegfried.

– Ik heb nu een tijdje met de Zweden samengewerkt en ik denk dat we het probleem dat sommige accu’s onder hoge temperaturen in korte tijd van binnenuit worden kapotgevreten, hebben opgelost. Over een week is het kerst. Daarna testen we nog vier weken door en als alles goed gaat, kunnen we onze volgende partij leveren met aandrijfsystemen die voorzien zijn van probleemloze accu’s. De Fransen krijgen een partij van honderd stuks, een proefserie.

– Dat klinkt uitstekend, zei Timo Manner en Peter merkte dat iedereen het met hem eens was.

– Vier weken testen is uiteraard niet veel, ging Siegfried Klein verder, maar Manner onderbrak hem.

– Je moet de tijd meetellen die je al eerder hebt besteed aan het testen van de accu’s. En nog de week tot kerst.

– Oké, negen weken dan. Ook dat is niet veel, maar ik klaag niet.

– Bravo, Siegfried. De Fransen krijgen hun proefserie. En we weten dat ook de Amerikanen in maart een partij willen hebben. En met de Duitsers zijn de onderhandelingen in een vergevorderd stadium. Het duurt niet lang voordat op diverse plaatsen op de wereld proefmodellen rondrijden met ons systeem erin.

– Ik vind dat Siegfried en zijn club applaus verdienen, riep Mikko Rovanperä. Na alle tegenslagen zijn we eindelijk op weg naar een technische revolutie. Daar kunnen we allemaal trots op zijn. Peter keek om zich heen. Op alle gezichten stonden vreugde en triomf te lezen, zelfs op dat van Siegfried Klein. Ook toen Peter de technisch directeur strak aankeek, veranderde de zekere blik in diens anders zo melancholieke grote ogen niet. Het geluk was weergekeerd.

Adam Persson keek op de klok. Het was al verrekte laat, half acht in de avond, twee dagen voor kerst. De financieel directeur had zijn vrouw beloofd voor die ene keer eens tegen vijf uur thuis te zijn. Zes uur op zijn laatst. Altijd hetzelfde verdomde liedje, elke dag ging veel te snel voorbij. Hij stond op, liep naar het raam en deed het open. Hij stak zijn neus naar buiten en snoof de koude lucht op. Hij voelde de spanning even uit zijn lijf verdwijnen terwijl de zweetdruppels op zijn voorhoofd bevroren. Min twintig graden, dacht hij en keek naar de sneeuw beneden op straat. Op zijn grafsteen zouden ze vast schrijven: Hier ligt de man die stierf voor hij klaar was. Maar gold dat niet voor iedereen? Hoeveel ze ook deden, er bleef altijd nog veel te doen over.

Adam Persson liep terug naar zijn computer. Nu was hij weer vol energie. Hilda kon best nog even wachten, hij moest eerst dit rapport klaar hebben. Met zijn razendsnelle tweevingertechniek, die niemand in het bedrijf hem kon nadoen, typte hij pagina drie.

– Prettige kerstdagen, Adam, riep iemand in de deuropening. Het was Siegfried Klein. Hij zag er vrolijk uit, merkte Persson. Het moest voor de Duitser een opluchting zijn dat de accu’s ten slotte goed door de tests waren gekomen. De ‘inner circle’ wist dat Manner zijn speurhonden er al op uit had gestuurd. De jacht op een opvolger was al in stilte begonnen, maar Siegfried Klein had in de laatste minuut zijn huid weten te redden.

– Prettige kerst, Siegfried, riep Adam terwijl hij aan pagina vier begon. Hij moest gebruik maken van dit moment van scherpte. Hij genoot ervan als de adrenaline steeds sneller door zijn lichaam stroomde.

– Ben je van plan nog lang door te werken? vroeg Klein.

– De wereld is vol halve rapporten, maar dat van mij is zo klaar. Manner wil het direct na de feestdagen op zijn bureau hebben. En zijn twee vingers dansten over het toetsenbord; een onhandige, maar intensieve dans waar zijn collega’s meestal met een zekere bewondering naar keken.

– Ligt jullie ham al in de oven, Adam?

Verdomd ja, de kerstham. Adam herinnerde zich dat hij beloofd had de ham bij de slager op te halen. De tweestrijd maakte hem slap en uiteindelijk won de kerst. Hij belde een taxi en ging naar huis.

Hij kon het niet vertellen terwijl de ham in de oven lag te braden. Niet terwijl ze de kerstboom versierden met rode ballen en rieten bokjes. Niet terwijl er Stille nacht, heilige nacht uit de luidsprekers klonk. En niet terwijl hij kleine Lisa hielp met het inpakken van de grote speculaaspop die zij zelf voor oma had gebakken. En ook niet ...

– Komt de Kerstman elk jaar? vroeg Lisa.

– Ja, elk jaar.

– Komt de Kerstman ook dit jaar?

– Zeker, Lisa.

Adam Persson vond dat hij een slechte vader was. Maar misschien was hij nu een iets betere vader dan de eerste keer. Tien jaar geleden was Ulla samen met de kinderen bij hem weggegaan. De jongens waren nu volwassen en waren al tot de universiteit toegelaten, zonder zijn hulp. Het uiteindelijke resultaat was dus goed, ook al was zijn eigen bijdrage eraan niet iets om over op te scheppen. Hilda was zijn tweede vrouw en zij zag hem vaker dan Ulla hem ooit had gezien. En nu versierde hij samen met Lisa de kerstboom, wat meer was dan hij ooit met de jongens had gedaan. Misschien was hij nog steeds niet zo’n goede vader, maar hij had zijn leven in elk geval iets gebeterd.

– Morgen gaan mamma en jij samen naar oma. Ik kom iets later. Een klein beetje later.

De volgende ochtend klonk Hilda niet bepaald enthousiast.

– Naar je werk? Op de dag voor kerst!

– Ik was half klaar met een belangrijk rapport toen ik de ham moest ophalen.

– Je bent gek.

– Jij mag kiezen. Ik kan in plaats van vandaag ook eerste kerstdag gaan!

– Dan gaan we naar je vader. Die heeft zijn zoon en zijn kleindochter al een half jaar niet meer gezien.

– Naar mijn vader?

– Ja, je weet wel, die oude man met zijn ronde brillenglazen, die je twee keer per jaar een bezoekje brengt.

– Laten we geen ruziemaken, ik heb geen keus. Ik ga nu en kom rechtstreeks van mijn werk naar je moeder.

Hij voelde zich wel een beetje bezwaard toen hij naar zijn werk reed. De zon scheen rond en rood door een nevel van vocht die in de verte boven zee opsteeg, daar waar nog geen ijs lag. Dichterbij, onder de brug naar Drumsö, lag wel een dikke laag ijs en de oude mannen die gewoonlijk vanachter het hek op de brug met een hengel hun geluk beproefden, waren thuisgebleven. Op de brug zag hij slechts twee mensen, die diep gebogen liepen in de ijzige wind. Hij vloekte toen hij kwam vast te zitten in een file. Mensen die vrij waren met kerst, baanden zich een weg naar de begraafplaats van Sandudd en hij beloofde zichzelf volgend jaar, in plaats van te werken, daar ook heen te gaan - met twee grafkaarsen. Eenmaal binnen op het hoofdkantoor verbaasde hij zich. Hij liep er Peter Hellberg tegen het lijf, die het een of andere persoffensief moest voorbereiden. En Sanna van de afdeling marketing, die een campagneplan op papier moest zetten. Tja, die hadden geen gezin en hoefden dus tegenover niemand verantwoording af te leggen. Maar Pekka, die in zijn kamer bezig was voor het nieuwe Zweedse bedrijf een strategisch ondernemingsplan te schrijven, die had toch drie kinderen thuis. Manner had geëist dat er direct na de kerst een concept klaar zou liggen.

Plotseling voelde Adam zich thuis. Hij had gedacht dat hij alleen op kantoor zou zijn. Maar hier maakte hij deel uit van een gemeenschap, hier zaten degenen die streden. Hier werd het kaf van het koren gescheiden. Tijdens gewone weekenden wemelde het op kantoor van de werknemers en op zondag werken was in de hectische wereld van vandaag geen bijzondere prestatie. Maar er waren er niet veel die op de dag voor kerst hun steentje bijdroegen. Hij stuurde Sanna eropuit om voor iedereen een lunch te halen, een echt forse hamburger en een klein kerstcadeautje voor op de tafel van de grote vergaderzaal, want natuurlijk konden ze ook hier best een kerstsfeer creëren, als ze maar wilden.

Adam Persson zette zijn computer aan en vervolgens, tegen zijn gewoonte in, ook de radio, waar Stille nacht werd gespeeld. Snel dansten zijn vingers weer hun onregelmatige dans over het toetsenbord, steeds sneller. Hij voelde de adrenaline weer stromen en merkte nauwelijks dat in de verte het kerstlied verstomde.

DEEL 2

Tevreden dagen, die zijn nimmer groot.

De beste dag heeft dorst en ademnood.

Ons reisdoel heeft wel een betekenis –

Maar ’t is de weg erheen die er de zin van is.

Het mooiste doel is rust, een lange nacht:

het haardvuur brandt en brood wordt rondgebracht.

Daar waar de slaap je slechts heel zelden ziet,

daar slaapt men veilig in en droomt een liefdeslied.

Ontwaak, ontwaak! De nieuwe dag breekt aan.

Ons grote avontuur zal almaar verdergaan.

(Karin Boye, 1927)

ZESDE HOOFDSTUK

1

Ze volgden de mensenmassa die langzaam door de paspoortcontrole schuifelde. De slingerende rij was enkele honderden meters lang, maar dat was op Kennedy Airport in New York alledaagse kost. Timo Manner was gekleed in een geruit jasje en zag eruit als een golfspeler op vakantie. Maria daarentegen had zich netjes aangekleed en men zou haar, afgezien van de sportschoenen, hebben kunnen aanzien voor een bedrijfsjuriste op het toppunt van haar carrière.

Buiten de terminal namen ze een gele taxi die, om de ergste files te vermijden, via kleine binnenwegen naar het centrum reed. Hotel Wolcott lag aan de eenendertigste straat op een oud industrieterrein waar al lang geleden de beste huurders waren vertrokken. De buitengevel was vuil en versleten, maar de foyer van het hotel was mooi, met pilaren, kristallen kroonluchters en gipsreliëfs tegen het plafond. Maria knikte waarderend, tot ze merkte dat slechts een van de liften functioneerde en dat ook die ene zonder hulp van het personeel niet in beweging te krijgen was.

– We hadden natuurlijk een beter hotel kunnen nemen, zei Manner verontschuldigend, maar ...

– Ik weet het, je wilt niet de aandacht op je vestigen. Maar, Timo, hier in New York vestig je vooral de aandacht op je als je in een heel goedkoop hotel logeert.

Hij bleef niet lang in het hotel. Hij kleedde zich snel om en nu pas merkte Maria dat hij een uitgebreide garderobe bij zich had.

Hij trok een mooi, donker kostuum aan, een wit overhemd en een donkerblauwe das met rode stippen.

– Waar ga je heen?

– Een kleine bijeenkomst, meer niet. Onderweg kan ik, als je zin hebt, wel een paar kaartjes voor vanavond regelen. Theater of musical?

– Gaan we met z’n tweeën of zijn er meer mensen bij?

Hij nam haar in zijn armen en kuste haar teder, dus wist ze dat hij een gast zou meebrengen.

– Waar komt hij vandaan? vroeg Maria.

– Ze. Een man en zijn echtgenote. Geboren in Biafra. Een prachtig paar. Ik geloof dat ze al dertig jaar getrouwd zijn. Je zult ze graag mogen.

Hij liep snel over Fifth Avenue, passeerde het Empire State Building, dat tegenwoordig het hoogste gebouw van de stad was, en kreeg een kick toen hij in de tjokvolle straten tussen de wolkenkrabbers weer het gevoel kreeg een mier in een mierenhoop te zijn. Het vereiste van de voetgangers discipline om ervoor te zorgen dat de mensenmassa’s snel vooruit kwamen en als er iets was wat hij waardeerde, dan was het wel een systeem dat door discipline functioneerde. Na een poosje liep hij een klein, luxe restaurant in, vroeg naar de privévertrekken en glipte een zijkamer binnen. Daar zat al een lange zwarte man in zijn eentje op hem te wachten. De man lachte breed terwijl ze elkaar de hand schudden en zijn witte tanden lichtten op in het donker.

De bespreking duurde exact zevenenvijftig minuten. Eén keer dook er een jongeman op van wie Manner dacht dat het een lijfwacht was, maar hij bleek later jurist te zijn. Hij stond erop het contract door te lezen en toen hij dat gedaan had, verdween hij weer in het restaurant naast het privévertrek.

– Ofusu checkt tegenwoordig alle papieren die ik onderteken, zei de lange zwarte man, die zich wilde verontschuldigen voor de plotselinge onderbreking.

Na afloop dronken ze champagne om het contract te vieren en Manner vroeg zich af of de jonge jurist opnieuw zou opduiken, maar dat deed hij niet. Ze zaten er slechts met z’n tweeën en de zwarte man - die Obiakwe heette - proostte op een betere toekomst. Manner wierp een blik op diens exclusieve kostuum en de diamanten aan zijn vingers terwijl hij constateerde dat er met het heden ook niet veel mis bleek te zijn.

Ze liepen hand in hand over Broadway en zij voelde zich bijna gelukkig. Het was lang geleden dat ze voor het laatst hand in hand hadden gelopen en tijdens het wandelen had ze af en toe het gevoel dat ze dichter naar elkaar toe groeiden. De gevels langs Times Square waren bedekt met kleurige lichtreclame die uitnodigend en aanlokkelijk knipperde. Ze kon de kloppende slagader van de grote wereld voelen. Zo wilde ze leven: samen met Timo op reis gaan naar fatsoenlijke plaatsen die aangename verrassingen te bieden hadden.

– Hoe heten je gasten?

– Hij heet Stanley Obiakwe. Zijn vrouw noemt zich Felicity. Maar ik denk dat dat een naam is die ze zelf heeft bedacht.

– Waarom wil een Afrikaanse graag een Amerikaanse naam hebben?

– Misschien omdat dat mooier klinkt als je de grote steden op aarde bezoekt. Ik heb het haar nooit gevraagd. Ze hebben vier zoons die allen meehelpen in de zaak.

– Wat is het voor zaak? vroeg Maria en werd door haar eigen vraag verrast.

Timo Manner lachte en wuifde de vraag weg met een gebaar alsof hij een vlieg wegjoeg die te dichtbij was gekomen. Ze hielden stil om twee muzikanten uit de Oekraïne te bewonderen die tussen de files op het asfalt bezit hadden genomen van een vluchtheuvel. Terwijl aan beide zijden de auto’s passeerden, speelde de man viool terwijl de vrouw cd’s verkocht. Het was een koude avond in februari en na een kort moment dwong de kou hen verder te lopen. Voor de ingang van het theater stond een lange zwarte man die zich bijna op hen wierp toen hij hen zag. Maria keek geïmponeerd naar zijn slanke lichaam dat enorm lang was zonder vet. Niet bepaald een met hamburgers overvoede Amerikaan, dacht ze en vroeg zich af waar zijn vrouw was - de vrouw aan wier zijde de Afrikaan leefde, al dertig jaar lang. Van haar was geen spoor te bekennen. In plaats daarvan duwde Stanley Obiakwe een slanke vrouw naar voren die geen dag ouder was dan vijfentwintig.

– Dit is Gladys, zei hij trots terwijl de vrouw verleidelijk glimlachte. Toen Stanley Obiakwe Timo Manners verbaasde blik zag, zei hij snel:

– Felicity is verhinderd. Ze kon dit jaar niet meekomen. En toen lachte hij. Gladys lachte ook, maar iets minder opvallend zoals het een nieuwe minnares betaamt.

– U komt uit Biafra? vroeg Maria terwijl er oude herinneringen uit haar kindertijd bij haar bovenkwamen, beelden van hongersnood tijdens een burgeroorlog die voor haar Afrika langdurig zou symboliseren: arm en verdeeld door lokale twisten.

– Biafra bestaat niet meer, zei de lange Afrikaan, we hebben al lang geleden de strijd verloren. Zuid-Oost Nigeria heet geen Biafra meer. Maar als God ons genadig is in onze strijd, dan kunnen we Biafra weer tot leven wekken. Om dat te laten lukken, hebben we een hoop geluk nodig en een paar geweren.

Toen lachte hij weer vriendelijk en Maria merkte dat er op Timo Manners voorhoofd diepe rimpels stonden. Ze staarde naar de diamanten aan de vingers van Obiakwe en naar het gouden Rolexhorloge, waarvan de belangrijkste functie niet was de juiste tijd te laten zien, maar vooral het succes van de eigenaar. Ze voelde een huivering en vroeg zich af waarom haar man naar New York reisde om er oude Afrikaanse vrijheidsstrijders te ontmoeten die miljonair waren geworden, terwijl de stad vol was met serieuzere zakenlieden. Stanley legde zijn arm om het middel van zijn geliefde en zei dat hij nu klaar was en dat wat hem betreft het feest mocht beginnen. Timo glimlachte tegen iedereen, als een goed gastheer, ook al verafschuwde hij duidelijk het parvenugedrag van de Afrikaan. Hij nodigde hen uit de theaterfoyer binnen te gaan, want de avond was nog jong, de nacht lang en het programma dat hun te wachten stond van grote klasse.

De angst voor terreuraanslagen maakt dat het financiële district rond Wall Street streng wordt bewaakt. Maria kijkt vanuit de geparkeerde zwarte limousine naar de bewakers en politieagenten die bij belangrijke gebouwen de wacht houden. Ze wacht op Timo Manner, die zich ergens hoog in een van de wolkenkrabbers in de buurt van Ground Zero bevindt. De chauffeur vraagt of ze misschien wil uitstappen om naar het werk aan de gebouwen te kijken die oprijzen uit de kuil waar eens het World Trade Center heeft gestaan. Ze antwoordt ontkennend. Op haar netvlies worden beelden geprojecteerd van vliegtuigen die van koers veranderen en recht op de wolkenkrabber afvliegen waar haar man nu is en ze wordt bevangen door paniek. Ze bedenkt dat ze niet zonder hem kan; hij mag niet doodgaan, hij mag nooit doodgaan en haar blik gaat omhoog naar de hemel.

Maar ze ziet geen vliegtuig en heeft eigenlijk geen idee in welk gebouw Timo Manner zich op dit moment bevindt. Dan schiet haar de vraag te binnen die ze zichzelf de laatste tijd steeds vaker stelt. Met wat voor zaken houdt Timo zich eigenlijk bezig? Het kan geen auto-elektronica zijn waarover hij onderhandelt met grote zwarte mannen uit Biafra of met trotse, in het wit geklede sjeiks uit Noord-Afrika. En met de geavanceerde militaire elektronica die Fircotronics levert, hebben de sjeiks ook niets van doen. Zij is niet iemand die moraliseert, maar natuurlijk weet ze dat er op de wereld goede en slechte mensen bestaan. Kan Timo het verschil tussen hen zien?

Door de donker getinte zijruiten ziet Maria een enorm aantal bouwvakkers die begonnen zijn met de bouw van de Freedom tower.

– Onze nieuwe wolkenkrabber wordt de hoogste in de wereld, 533 meter, vertelt de jonge chauffeur trots.

Zij denkt: Die verrekte mannen ook. Die kunnen onder elke omstandigheid een cijfer ophoesten, alsof de kennis over een bepaalde maat de mens gelukkig maakt.

– Voor het eerst in New York? vraagt de chauffeur vriendelijk. Ze staat op het punt er een geïrriteerd antwoord uit te gooien; ze wil uitroepen dat ze hier al geweest is nog voor hij geboren werd, maar in plaats daarvan zegt ze:

– Ik ben fotomodel geweest. Dat is al heel wat jaren geleden, maar toch. Op een keer stond ik op de veerboot naar Staten Island, waar ik gefotografeerd werd in een rode zijden jurk met het Vrijheidsbeeld op de achtergrond.

– Dat werd dus één foto met twee mooie vrouwen! zegt de chauffeur bewonderend, waarna ze glimlacht, zowel om hem als om haar oude herinnering.

– Het was een van de mooiste jurken die ik ooit heb gedragen. Maar de ongerustheid laat haar niet los. Ze heeft gelezen over wapens die op de wereldmarkt zoekraken en plotseling opduiken op plaatsen waar ze helemaal niet horen te zijn. En ze ziet beelden voor zich van vluchtelingenkampen met uitgemergelde vrouwen, ze herinnert zich foto’s van kinderen die een been zijn kwijtgeraakt omdat ze op een mijn zijn gestapt. Maar dan duikt Timo Manner op en op hetzelfde moment staat de chauffeur al buiten de auto om het portier voor hem open te houden. Daarna rijden ze langzaam en geluidloos met de stroom auto’s mee langs het stadhuis. Ze glimlacht als ze de oudste joodse synagoge van de Verenigde Staten herkent die ze al diverse malen heeft gezien. Straks wacht haar een exquis diner in een van de beste restaurants van New York. Ze piekert niet meer over de vreemde zaken van Timo, maar ze ergert zich aan het besef dat ze eigenlijk niet wil weten waarmee hij zich bezighoudt, want die wetenschap zou de kleine geneugten in haar leven wel eens kunnen verstoren.

Buiten verandert het straatbeeld. De mensen die ze hier voorbij rijden zien er niet uit als die op Wall Street. Het zijn er ook meer, enorme massa’s en allemaal Chinezen. Ze probeert ergens een blank of zwart gezicht te onderscheiden, maar het lijkt wel of ze plotseling in China is aangekomen. Weg zijn de wolkenkrabbers, want in Chinatown zijn de gebouwen laag. De straten en trottoirs zien zwart van de kleine donkerharige mensen. Daarna verandert het karakter van de stad opnieuw als ze door Soho rijden en herkent ze in Greenwich Village de sfeervolle straatjes met de lage, in Engelse stijl gebouwde huizen met goed verzorgde tuintjes, en op het trottoir oude dames met kleine hondjes.

Het begint te regenen. Er vallen zware druppels die op natte sneeuw lijken als ze tegen de voorruit slaan en ogenblikkelijk smelten. Pas nu realiseert ze zich dat het buiten koud en guur moet zijn. Het is een kou waar ze zich niets van aan hoeft te trekken, want binnen in de auto is het droog en behaaglijk. Ze rolt zich op als een kat en sluimert licht terwijl ze de verschillende gezichten van de stad door het raam aan zich voorbij ziet glijden.

Maria ligt op het bed van haar hotelkamer tv te kijken als de telefoon rinkelt. Achteraf zal ze nog vaak moeten denken aan dit telefoongesprek, dat aanvankelijk zo onbetekenend leek. Maar als het onderzoek eenmaal is begonnen en de politiemensen in een schier eindeloze rij langskomen om haar vragen te stellen, vragen die ze niet kan beantwoorden, ja, dan zal ze haar eigen onverschilligheid vervloeken; kwaad zijn op zichzelf omdat ze geen enkele keer geprobeerd heeft in zijn wereld binnen te dringen, hoewel ze even dichtbij hem was als zijn eigen schaduw.

Maar de vragen komen pas later. Nu kijkt ze met een half oog tv, zapt heen en weer tussen vijftig kanalen waar de commercials elkaar afwisselen en hoort maar met een half oor hoe haar man eerst onbeleefd probeert de beller af te poeieren, maar na een kort moment toch toegeeft en instemt met een ontmoeting.

– Wie was dat? vraagt Maria als hij de hoorn neerlegt.

– Een man in de lobby wil me ontmoeten. Het duurt niet lang.

– Nu meteen?

– Ja, hij wacht beneden op me.

Ze is verbaasd. Gewoonlijk zijn al zijn besprekingen vooraf nauwkeurig gepland. Spontaniteit is niet bepaald Timo Manners sterkste kant. Ze ziet dat hij het geruite jasje aantrekt dat afkomstig is uit het vorige decennium.

– Ik blijf niet lang weg, liefste, zegt hij, waarna de deur dichtvalt en zij alleen achterblijft bij een nieuwsuitzending waarin de wereld ophoudt bij de grenzen van Amerika. Het eerste kwartier denkt ze aan niets bijzonders, ze volgt slechts het nieuws dat met regelmatige tussenpozen wordt onderbroken door reclameboodschappen: een leerling heeft op school met een geweer om zich heen geschoten en daarbij vier klasgenoten gedood, daarna volgen het afslankmiddel dat de ribbels in je buik laat verdwijnen en de shampoo die dood haar tot leven brengt. Daarna is de schooljongen met zijn geweer terug in beeld en nadat er een half uur voorbij is gegaan zonder dat Timo iets van zich heeft laten horen, wordt Maria ongerust. Ze neemt de hoorn van de haak en belt zijn mobiele telefoon. Niemand neemt op. Dan belt ze met de receptie en de Pakistaan die opneemt zegt: – Zeker, uw man zit hier beneden met iemand te praten. Dat bericht kalmeert haar en ze keert terug naar haar televisiewereld. Maar als er een uur voorbij is, verliest ze haar geduld. Ze pakt haar handtasje, loopt naar de lift en gaat naar beneden. Ze ziet hem zitten op een van de sofa’s, samen met een donkerharige man met een klein litteken op zijn linker wang. Het zou een Egyptenaar kunnen zijn. Na hun vele exotische reizen is Maria eraan gewend geraakt gezichten en nationaliteiten te combineren. Het is echter niet de vreemdeling die haar aandacht trekt, maar Timo. Hij merkt haar niet op en zij kan niet nalaten naar hem te staren, want nooit eerder heeft ze haar man in deze toestand gezien. Maria hapt naar adem als ze naar zijn gezicht kijkt dat bleek en verwrongen is door een soort mengeling van woede en angst. Maar meer angst dan woede, denkt ze. Paniek. Het lijkt alsof hij iets wil gaan zeggen, maar de Egyptenaar praat maar door en Timo Manner lijkt te beven van razernij. En dan doet ze iets wat ze nog nooit heeft gedaan en waarvan ze weet dat ze het eigenlijk niet mag doen, want het is haar taak zich discreet op de achtergrond te houden. Ze loopt naar hen toe, schraapt haar keel en gooit er een leugentje om bestwil uit.

– Martin heeft gebeld, zegt ze in het Engels en voegt er in de richting van de Egyptenaar beleefd aan toe: onze oudste zoon. Hij had een belangrijke mededeling. Neemt u mij niet kwalijk dat ik stoor, maar kan ik mijn man even spreken?

De Egyptenaar staat snel op, maakt beleefd een buiging en glimlacht voorkomend naar Maria. Instinctief vindt ze hem onsympathiek, maar ze weet niet of dat is uit solidariteit met Timo of omdat de man er zo vals uitziet.

– Natuurlijk kunt u uw man spreken, Madam, zegt de Egyptenaar, waarna hij zich terugtrekt bij de receptie. Timo Manners gezicht is nog steeds bleek.

– Martin ...? krijgt hij er met moeite uit.

– Nee, hij heeft niet gebeld. Ik moet je spreken. Ik zag hoe je je opwond en ...

– Het is niks ernstigs, zei Manner, maar zij die hem beter kent dan enig ander, hoort dat zijn stem onvast is.

– Mij houd je niet voor de gek!

– Ga naar boven, Maria. Ik kom over vijf minuten, dat beloof ik. – Ik heb je nog nooit zo verontwaardigd gezien.

– Ga naar boven naar je kamer en wacht op me, ik smeek het je, Maria!

Ze vertrekt en vijf minuten later komt ook hij naar boven. De paniek is volledig van zijn gezicht verdwenen en hij glimlacht, duidelijk vermoeid, maar hij glimlacht tenminste. En hoe ze ook vraagt, hij vertelt niets.

– Je mag niet te grote risico’s nemen, Timo. Ik ben bang ...

– Je hoeft niet bang te zijn, zegt hij terwijl hij haar omhelst, je weet dat ik er altijd ben om je te beschermen.

Maar ze beseft dat hij ergens door geraakt is, want na die avond slaapt hij onrustig en hij wil geen enkele keer met haar praten over de merkwaardige ontmoeting met die vreemdeling in hotel Wolcott in New York.

Het huis zag er idyllisch uit, ook al was de kleine tuin bedekt onder een laag sneeuw. Peter belde aan, waarna de vrouw van het makelaarskantoor hem verwelkomde. De warmte vanbinnen kwam hem tegemoet en omringde hem, waardoor hij het huis - dat veel te duur en te groot voor hem was - als het ware werd binnengezogen.

– Eiken parket, dat ligt voor eeuwig, zei de makelaar terwijl ze naar de glanzende vloer van de woonkamer wees, waar in de grote open haard het vuur brandde. Door het raam zag hij de besneeuwde tuin met tuinmeubels die men kennelijk vergeten was binnen te zetten voordat de eerste sneeuw viel.

– De inbouwapparatuur in de keuken is niet ouder dan een jaar en het is geen goedkoop spul, zei de vrouw met enige trots in haar stem, alsof zij de eer opeiste zelf de apparaten te hebben aangeschaft. Maar toch fascineerde de badkamer hem het meest. Hij was niet gewend aan luxe, hij woonde immers in een flat waar de wanden van de badkamer waren voorzien van plastic behang, het douchegordijn er bijna afviel en in de toiletpot een lelijke zwarte barst zat. Maar dat was thuis in Mattby. Hier in dit huis in Gäddvik was de badkamer overweldigend. De jacuzzi was groot genoeg voor twee en had diverse bubbelprogramma’s. De badkamervloer was van marmer, de betegelde muren waren blinkend wit en de kranen glansden.

– De badkamer is het hart van een huis, zeggen de Italianen altijd, kwetterde de makelaar.

– Ik zal er over nadenken, zei hij, waarna hij haar een hand gaf en afscheid nam.

– Denk alleen niet te lang na. Huizen als deze verkoop ik in een handomdraai.

In de auto op weg naar huis neuriede Peter terwijl hij nadacht over zijn leven en over alles wat er tegenwoordig beter was dan vroeger.

– Laten we nog een punt aan de notulen toevoegen, zei Mikko Rovanperä, die nu president-directeur was omdat Timo Manner in New York verbleef. We hebben een rapport uit Frankrijk gekregen. Ze hebben onze proefserie in januari ontvangen en hebben ons aandrijfsysteem in honderd van hun auto’s ingebouwd. Die worden op dit moment tot het uiterste getest.

– Staat er ook waar ze getest worden? vroeg Siegfried Klein.

– Waar?

– Ik denk aan de weersomstandigheden. Kou en warmte. Droogte en vocht.

– Daarover staat niks in hun rapport. Maar met honderd auto’s kunnen ze gelijktijdig testen onder alle weersomstandigheden. Behalve zomerhitte, natuurlijk, want daar moeten de Fransen nog even op wachten. Ik dacht overigens dat de accu’s nu alle temperaturen aankonden?

– Zeker, zei Siegfried Klein snel, uiteraard.

– De Fransen lijken zeer tevreden. Daarna komen de Amerikanen. Die verwachten hun proefserie in maart en vragen of we iemand kunnen meesturen naar Detroit.

– Met dezelfde zending mee? lachte Sam Peltonen.

– Ik denk dat wij zelf het vervoer mogen bepalen, zei Mikko Rovanperä. Ze willen alleen de eerste weken een van onze experts ter plaatse hebben. Is er iemand die je dan kunt missen, Siegfried?

– Zeker, zei Siegfried weer. Niemand kon nog beweren dat hij dwarslag. Iedereen zou krijgen waarom hij vroeg.

– Geen problemen met de accu’s? vroeg Peter, die bij de directievergadering aanwezig was, zonder stemrecht.

– Nee, zei Siegfried.

Alle aanwezigen straalden vertrouwen uit en hun optimisme vond zijn weerslag in de notulen.

2

De zwarte auto’s stopten soepel voor de deur, chauffeurs stapten snel uit om het portier te openen, waarna goedgeklede mannen en vrouwen in lange jurken uitstapten en waardig naar de ingang liepen, terwijl de auto’s wegreden om plaats te maken voor nieuwe. In de donkere auto’s zaten ministers, politici en topmannen uit het bedrijfsleven. Er waren ook een paar geselecteerde journalisten uitgenodigd, die kwamen met een taxi, omdat journalisten in het algemeen niet rijk genoeg zijn om grote zwarte auto’s te bezitten, ook al schrijven ze graag over degenen die dat wel zijn. Sam Peltonen, directeur marketing, kwam niet in een zwarte auto, maar reed in een grote zilverkleurige BMW. Hij had hem op de Duitse autobahn uitgetest en wist dat hij minstens 250 reed. Mikko Rovanperä had een enorme Mercedes gekozen, want die paste bij zijn imago als directeur van de militaire divisie. Het financiële genie Adam Persson reed in een Volvo, omdat hij dat altijd gedaan had en zich niet kon voorstellen dat hij met een goede traditie zou breken. Linda Wennerström had net haar oude auto ingeruild voor een Citroën. Die was aanzienlijk vlotter dan haar vorige gezinsauto. Nu haar man ervandoor was en haar kinderen uit huis waren, kon ze kiezen voor elegantie. De Audi van Siegfried Klein was voor een onderhoudsbeurt in de garage, dus kwam de directeur techniek in de kleine Porsche van zijn vrouw. Klein hield niet van die auto, die slipte ’s winters op de steile oprit van zijn huis, maar zijn vrouw hield van de aandacht die ze kreeg als men haar opmerkte achter het stuur van de Porsche, want in dit land was het maar weinigen vergund in een sportwagen te rijden.

Peter had nog geen gelegenheid gehad een nieuwe auto te kopen. Om zich niet te hoeven schamen, kwam hij niet in zijn oude roestbak, maar nam in plaats daarvan een taxi. In de deuropening werd hij verwelkomd door de bebaarde Timo Manner, die - zoals hij daar triomfantelijk en tevreden stond - hem deed denken aan een profeet die het licht heeft gezien. Aan zijn zijde stond Maria, en Peter vond haar erg mooi. Ze zag er weliswaar niet meer uit als een jong fotomodel, ze was vijfenveertig, maar in haar dieprode zijden jurk was ze een verrukkelijke verschijning. Ze keek hem recht in zijn ogen en die van haar waren groot en donkerblauw.

– Peter Hellberg, zei hij terwijl hij naar haar glimlachte.

– Ja, ik herken je, zei ze en lachte ook naar hem. Ik heb van Timo al zo veel waarderende woorden over je gehoord.

Peter merkte dat hij nog steeds haar hand vasthield en bloosde. Op hetzelfde moment glimlachte ze om aan te geven dat de volgende gast in de rij stond en ze draaide zich om naar de ingang om Mikko Rovanperä te begroeten, die haar op de wang kuste. Peter liep de huiskamer binnen, die uitkeek over het water van de baai waar het ijs al verdwenen was. Hij keek om zich heen en zag enkele ministers en een paar directeuren van een groot pensioenfonds dat voor een duizelingwekkend bedrag in aandelen Fircotronics had belegd. Hij bespeurde twee kunstenaars en een filosoof die zich graag ophield in de buurt van het grote geld.

Langs een van de wanden stond een grote tafel met kreeftenstaarten, kleine broodjes zalm, een tiental oesters en andere lekkernijen. Terwijl Peter zichzelf bediende, hoorde hij achter zich een discreet kuchje. Hij draaide zich om en keek recht in het gezicht van een jonge vrouw. Het was een donkere schoonheid; naar haar uitspraak te oordelen een Française. Na het uitwisselen van enkele beleefdheden stelde ze zich voor als Sylvie, journaliste bij Le Monde. Ze praatten een poosje over Franse films, de Finse winter en de internationale expansie van Fircotronics. Peter vond haar manier van optreden prettig - ontspannen en tegelijk enigszins nieuwsgierig. Hij wist echter maar al te goed dat hijzelf niet al te relaxed mocht zijn. Er waren geslepen journalisten die zich vermomden in versleten kleren en er waren er die dol waren op modieuze boetieks. In het bedrijfsleven maakten de kleren de man, maar journalisten konden hun uiterlijk aanpassen aan de arena die ze betraden.

– Ik maak een reportage over de export van militaire technologie naar China, zei ze en stopte een reuzengarnaal in haar mond. Fantastische garnalen. Noors?

– Volgens mij heeft Timo een hofleverancier op IJsland.

– Voortreffelijk. Ja, China boeit me.

– Zou je je research dan niet in China moeten beginnen?

Ze beschouwde Peters opmerking als een grap en lachte naar hem.

– Daar ben ik al geweest. Er bestaat nauwelijks een aantrekkelijker markt. En de militaire budgetten gaan er omhoog.

– Fircotronics verkoopt niet veel aan China.

– Dat zal jij wel het beste weten. Maar geef toe dat China interessant is, toch?

Sylvie glimlachte alsof ze hem probeerde over te halen met haar mee te gaan naar het rijk van het midden.

– Ik heb begrepen dat jullie bedrijf aandrijfelektronica voor raketten ontwikkelt, zei ze.

– Wij produceren geen raketten.

– Nee, jullie maken alleen de aandrijfelektronica. Mooi geregeld. Ze glimlachte weer beminnelijk terwijl ze een zoute augurk met zure room en honing proefde.

– Russisch recept?

– Zeker, we eten hier in Finland veel Russische gerechten. Tijdens de Sovjettijd bevonden de beste Russische restaurants van Europa zich in Helsinki.

– Een half jaar geleden heeft China een grote militaire order geplaatst. Voor vele miljarden dollars. De verkoper is een consortium dat uit Amerikaanse en Franse bedrijven bestaat. Ze produceren allerlei kleine projectielen, maar ook intercontinentale raketten van de hoogste kwaliteit. Naar buiten toe lijken de partijen het wapenembargo tegen China te respecteren.

– Dan is alles toch in orde?

– Als het om elektronica gaat, bepaalt de trefzekerheid wat toegestaan is of niet. Als koper kun je kiezen, tenminste als je aan de goede kant staat en bij de uitverkorenen hoort. Hoor je bij de ongehoorzame club, dan moet je nemen wat je krijgen kunt. Het goedkope speelgoed heeft een precisie van zo’n honderd meter, de luxe versie van minder dan een meter. Maar dat weet jij natuurlijk allemaal.

– Uiteraard. Proef die vleesballetjes eens, dat is onze NoordEuropese specialiteit!

– Sorry, Peter, ik eet geen vlees. Vis graag, maar daar ligt de grens. Mijn grens. De grens van de Chinezen is ook duidelijk. Die mogen de luxe versie niet kopen. Een paar raketten, ja. Maar niet de elektronica die een Fiat in een Porsche verandert, als je de vergelijking begrijpt.

– En waar komt Fircotronics in beeld?

– Ik weet niet waar en langs welke wegen. Ik weet alleen dat de raketten die Amerika verlaten eruit zien als een Fiat, maar eenmaal in China blijken het Porsches te zijn. Waar de upgrade plaatsvindt weten we niet. Nog niet.

– Wil je niet even met Mikko Rovanperä praten, de directeur van onze militaire divisie? Die kan je misschien geruststellen.

– Ik ben niet ongerust, dat zou jij moeten zijn. Of jullie. Ik ben niet de enige die het weet. Als ik de enige was, zou ik hier nu niet staan. Dan was ik dood. Compris?

Peter voelde zich ongemakkelijk. Hier stond hij wijn te drinken samen met een Française die meende dat ze bovenop een geweldige primeur zat. En die zich kennelijk gewapend had, omdat ze wist welke krachten er in het spel waren. Uit haar bruine ogen straalde geen angst; op dit moment was ze uitdagend mooi.

– Ik heb nog nooit zo’n fantastisch verhaal gehoord, zei Peter.

– Denk je dat ik een grap maak? Zo dom ben ik niet. Als Le Monde een leugen publiceert, breekt de hel los. Wat we weten is geverifieerd.

– En wat wil je van mij?

– Informatie. We willen weten wie er verantwoordelijk voor is dat de Chinezen geavanceerde militaire elektronica kunnen kopen. In ruil kunnen we jullie bedrijf uit de wind houden.

– Je verkoopt ons een mogelijkheid tot vergeving van onze zonden?

Ze lachte naar hem met haar meest charmante lach en hij bewonderde haar kalmte. Als ze gelijk had, zat ze niet alleen op een grote scoop die de oplage van haar krant kon verhogen en haar eigen salaris. Het nieuws zou ook een ramp betekenen voor Fircotronics en voor diverse andere bedrijven, en dat wist ze.

– We zijn er niet op uit Fircotronics onnodig zwart te maken. Het drama in de reportage is belangrijker. Voor ons is het onbelangrijk of jullie de grootste schurk zijn of een tussenpersoon in Tel Aviv.

– Ik heb tijd nodig, zei Peter.

– Je krijgt een week.

– Wat is je achternaam, Sylvie?

– Bonnaire. Hier heb je mijn kaartje.

Toen draaide ze zich om en verdween tussen de mensen. Peter merkte dat hij transpireerde en dat de hand waarmee hij zijn wijnglas krampachtig vasthield, beefde.

Timo Manners netvlies ving een kleine beweging op. Een vrouw die snel wegliep, een man die bleef staan terwijl zijn handen enigszins beefden. Het was niet de beweging van de vrouw waar hij op reageerde, want mensen liepen op een cocktailparty nu eenmaal heen en weer. Nee, zijn aandacht werd getrokken door het geschrokken gezicht van de man; dat geringe beven zei veel. En daarom was ook die vrouw interessant. Hij had haar ooit ergens gezien, maar wist niet meer waar. En nu was Peter Hellberg zeer duidelijk bang. Timo Manner had niet de gelegenheid lang na te denken over de ontmoeting die zijn hoofd communicatie zo in de war had gebracht, want plotseling dook de minister van Binnenlandse Zaken op, die met de topman uit het bedrijfsleven enkele brandende levensvragen wilde bespreken.

– We moeten steeds harder lopen om zelfs maar bij te blijven, dat is de tijdgeest, zei de minister.

Manner vond de minister van Binnenlandse Zaken een dooie diender, maar als goed gastheer hief hij zijn glas en proostte op het cliché.

– We moeten alle hindernissen die onze ontwikkeling belemmeren, uit de weg ruimen. Binnen de bureaucratie, op de arbeidsmarkt en in het onderwijs. De politiek in ons land moet diegenen steunen die steeds harder moeten lopen. Leraren, politici, we zijn allemaal net trainers van een voetbalelftal. Ons doel is anderen aan te sporen tot grotere prestaties en hen soms met de zweep te geven. Daar was Manner het wel mee eens. Er werd krankzinnig veel gepraat over het zogeheten burn-outsyndroom, terwijl iedereen er eigenlijk een schepje bovenop moest doen. Maar het irriteerde hem toch ook dat veel politici inmiddels zijn beeldspraak hadden overgenomen. Als politici dezelfde taal gingen spreken als de top van het bedrijfsleven, werd het een saaie boel.

Op dat moment zag hij een lid van de gemeenteraad van de hoofdstad, wat een goede aanleiding was om van gezelschap te wisselen. Het gemeenteraadslid had op dat moment al zichtbaar te veel wijn gedronken, want zijn woorden kwamen sneller uit zijn mond dan zijn verstand kon bijhouden. Timo Manner begreep in elk geval de boodschap van de man. Fircotronics zou eindelijk dat aantrekkelijke stuk bouwgrond naast Centralparken verwerven. Het besluit daarover was die middag in de gemeenteraad afgehamerd. Fircotronics zou een nieuw laboratorium bouwen op een plek waar de inwoners van Helsinki gewend waren door het groen te wandelen, maar aan de andere kant had de hoofdstad zich ervan verzekerd dat de onderneming niet naar een van de buurgemeenten zou verhuizen. Nergens werd harder geconcurreerd, zelfs niet door bedrijven op de wereldmarkt, dan tussen gemeenten in de agglomeratie rond de hoofdstad. Het was een intensief gevecht om financiële middelen, belastingbetalers en expanderende ondernemingen. Manner was tevreden, hief zijn glas en bracht een toost uit op de toekomst van de hoofdstad. Hij nam afscheid van het raadslid, dat steeds onduidelijker begon te praten en Timo liep naar de directeur van de divisie militaire technologie.

– Heb je zin om in mijn hobbykamer samen een sigaar te roken, Mikko? vroeg Timo Manner.

– Wat valt er zo feestelijk te vieren? vroeg Mikko Rovanperä.

– Je krijgt je nieuwe laboratorium. Zeer binnenkort. Zonder om te kijken liepen de twee mannen snel naar de deur in de hal die naar het souterrain leidde. Timo Manner liep vlug de trap af. Mikko Rovanperä volgde hem, weliswaar verheugd over het bericht, maar toch ook enigszins ongerust. Hij was een paar keer eerder in Timo’s hobbykamer geweest en hij voelde zich er niet op zijn gemak.

Timo heeft iets angstaanjagends over zich, iets waar niemand zich aan kan onttrekken, dacht Mikko terwijl ze door de deuropening liepen die naar de provisiekamer leidde, daarna door de deur naar de wijnkelder en ten slotte naar de verplaatsbare kast die je opzij kon draaien als je enkele vleugelmoeren losdraaide. Achter een fles goedkope rode wijn zat de schakelaar van het alarm.

– Je lijkt een beetje somber, zei Timo terwijl hij het alarm uitschakelde.

– We moeten nodig praten, Timo. We moeten eens ernstig praten.

– Je bent bang dat ik iets te haastig te werk ga?

– Ja, dat klopt.

– Laten we het dan maar eens uitpraten, Mikko, voor eens en altijd. Mikko liep achter hem aan de donkere kamer in en wachtte tot Timo het licht
aan zou doen.

Peter checkte of de hand waarin hij zijn wijnglas hield, vast was. Trillende handen onthulden meer dan een bezweet voorhoofd. Niemand mocht merken dat hij nerveus was. Om zijn zenuwen in bedwang te houden, nam hij nog een slokje wijn en liep toen naar een groot wit voorwerp dat op een klein antiek mahoniehouten tafeltje stond. Het beeld was minstens een meter hoog en ongelooflijk mooi. Het stelde een dansende vrouw voor en hij wilde net met zijn wijsvinger haar voorhoofd aanraken, toen hij achter zich een vrouwenstem hoorde.

– Ivoor. Uit Kenia. Het is nieuw. Mooi hè?

Maria Manner glimlachte naar hem en hij voelde hoe de onbehaaglijke onrust verdween, om plaats te maken voor een ander soort opwinding.

– Ik heb nog nooit zo’n groot beeld van ivoor gezien!

– Er zijn er ook niet veel.

– Ik dacht dat men zulke dingen niet meer van ivoor mocht maken?

– Je denkt aan beschermde olifanten? Deze beelden worden tegenwoordig op kleine schaal gemaakt. Misschien maar vijf per jaar in heel Kenia. Het is geheel legaal.

– Ben je er geweest?

– Nee, maar Timo heeft overal vrienden. Dit is een cadeau. Kom, dan zal ik je iets anders laten zien.

Hij volgde de gracieuze gestalte in het rood die in de woonkamer van de Manners soepel tussen de mensen door liep, een deur uit, verder een gang door en plotseling waren er geen andere mensen meer, alleen zij tweeën en een groot zwembad. Haar blonde haar was in haar nek samengebonden en haar grote ogen bestudeerden die van Peter.

– Kun je een geheim bewaren?

Hij knikte, waarna zij over het water wees naar de muur aan de korte zijde van het zwembad. Het duurde even voor hij erin slaagde zijn blik van haar gezicht af te wenden.

– Die is gemaakt van de meest zeldzame houtsoort van WestAfrika. Kom, dan lopen we ernaartoe!

Hij liep naast haar en ook al raakten ze elkaar niet aan, toch voelde hij haar lichaam tegen het zijne. Ze hield stil voor een twee meter hoog beeld van zwart hout. Twee krijgers stonden met lange speren in hun hand en naast hen zat een jongetje met een trommel. Het hout was niet geverfd, het moest zwart van zichzelf zijn. Haar hand streelde het lichaam van een van de krijgers.

– Ongelooflijk hard en moeilijk te bewerken. Als steen, zeggen degenen die het kunnen weten. En nu moet het hier in ons zwembad staan, want als het droogt, barst het hout. Pang, dan springt het zo in twee stukken. Er zijn niet veel van dergelijke kunstvoorwerpen in Europa, niet zulke grote. Timo kreeg het beeld vlak voordat dit hout op de lijst van beschermde soorten terecht kwam, dus nu komen er geen beelden meer bij.

– Timo heeft een perfect gevoel voor timing.

Ze glimlachte naar Peter en hij was hier graag blijven staan met deze mooie blonde vrouw naast die twee zwarte krijgers en hij had graag met haar verder gepraat over Afrikaanse kunst, of nog liever over haar. Maar zij deed het tegenovergestelde: ze leidde hem terug in de richting van de grote groep mensen in de woonkamer en toen het geroezemoes toenam, was de magie verdwenen.

Het feest is afgelopen. Maria geeft de laatste gasten een hand en lacht om Mikko Rovanperä’s geestige afscheidswoorden, waarna ze de deur naar de wereld sluit. Nu is het doek weer gezakt, het applaus verstomd en zij dooft als een schijnwerper die wordt uitgezet. Timo Manner kijkt bezorgd naar haar mooie gezicht, dat niet langer straalt en hij merkt dat haar diepblauwe ogen - die ogen die mannen gevangen kunnen houden - niet langer op jacht zijn.

– Ik ben ontzettend moe, liefste, zegt ze verontschuldigend.

– Een mooi feest?

– Ja, ik denk dat iedereen het naar zijn zin heeft gehad. Haar stem klinkt vlak, de stem die anders een man kan betoveren en onzeker maken.

– Houd je nog steeds van me, Maria? vraagt hij met iets van ongerustheid in zijn stem en hij trekt haar naar zich toe.

– Ja, Timo, dat weet je wel. Maar ik ben bang.

Hij kijkt in haar ogen en merkt dat hij de diepte ervan niet meer kan zien. Als hij zijn lichaam tegen het hare drukt, weet hij dat ze nog evenveel van hem houdt als vroeger, maar ze heeft zich in zichzelf teruggetrokken en zo ver kan hij, wil hij haar niet volgen. En langzaam bouwt de stilte een kloof tussen hen.

3

– Belachelijk! Absurd! brieste Timo Manner terwijl hij zich in de leren stoel naar voren boog.

– Ik geef alleen maar letterlijk weer wat die Franse journaliste zegt. Zij beweert dat ze over bewijzen beschikt.

– Hoe kunnen we haar beweringen controleren als we zo weinig feiten hebben? Ik weet dat we onze elektronica niet aan China hebben verkocht. Een ander bedrijf kan het gedaan hebben, maar ...

– Als ik meer details van haar krijg? Zouden we dan ...

– Mogelijk. We kunnen al onze zendingen in de wereld checken. Hoe heet ze?

– Sylvie Bonnaire, ze werkt bij Le Monde.

– Probeer er achter te komen wat voor soort bewijzen ze heeft. Persoonlijk denk ik dat het allemaal op een misverstand berust. Hoe zou zij met die Chinese raketten in aanraking zijn gekomen?

– Het zijn oorspronkelijk Amerikaanse.

– Waar heeft ze die dan gezien? Of heeft ze documenten waaruit blijkt dat ze met onze elektronica zijn uitgerust? Iemand bluft. Of iemand wil ons afpersen of er is iemand die ons schade wil berokkenen. Doe je uiterste best, Peter en doe het discreet. En als je hiermee klaar bent, heb ik een andere opdracht voor je.

Het was drukkend warm in de sauna en Siegfried Kleins kleren plakten tegen zijn huid. Hij schroefde de deksels van de accu’s af, de een na de ander. Vervolgens onderzocht hij het gedeelte van de binnenkant dat hij kon zien en schroefde daarna de deksels er weer op. Door het kleine raampje in de warmteruimte van het laboratorium, waar een tropische hitte werd gesimuleerd, kon hij zijn laboratoriumchef Matti Virtanen aan het controlepaneel zien staan. De uitdrukking op Matti’s gezicht kon hij niet onderscheiden - die viel door de condens op de ruit niet waar te nemen - maar Klein hoefde de details van Matti’s gezicht niet te zien. Hij wist ook zo wel dat als de laboratoriumchef überhaupt enig gevoel mocht tonen, dat slechts verachting zou zijn. Klein stond stil. Hij deed niets, transpireerde alleen maar. Hij wist al wat hij moest weten, maar aarzelde. Hoewel de grote vochtvlekken in zijn oksels en op zijn rug groeiden, staarde Klein slechts naar de contouren van Matti Virtanen.

– Wakker worden, Sigge, zei hij zachtjes tegen zichzelf, je kunt niet langer wachten.

Hij rechtte zijn rug, deed de deur open en zonder een blik te werpen op zijn laboratoriumchef aan het controlepaneel marcheerde hij schuin het laboratorium door op weg naar het trappenhuis. Een paar minuten later klopte hij op de deur van de kamer van Timo Manner. De president-directeur zat aan zijn bureau een map met krantenknipsels door te bladeren. Alle publicaties in de landen die iets met Fircotronics te maken hadden, werden in een map verzameld voor iedereen die op de hoogte wilde blijven.

– De wereld houdt van ons, zei Timo Manner toen Siegfried Klein naar binnen liep.

– We hebben alle liefde nodig die we kunnen krijgen, zei Klein somber.

– Hoezo? Voor de kerst zei je dat je het probleem met de accu’s had opgelost. Een nieuwe legering, zo was het toch?

Klein schudde zijn hoofd.

– Het zag er aanvankelijk goed uit, maar nu blijken er na een tijdje toch weer problemen op te duiken. Bepaalde accu’s verouderen in de warmte nog steeds te snel. Het zijn er niet meer zo veel als voorheen, maar nog steeds te veel.

– En de Zweden?

– Die hebben alles uit de kast gehaald om de nieuwe legering te ontwikkelen, maar de combinatie van hoge temperaturen en een groot stroomverbruik is kennelijk schadelijk.

Klein merkte dat het aftellen opnieuw was begonnen. In december was het stopgezet en hadden ze hem als de verloren zoon binnengehaald. Hij had zijn comeback gemaakt. Maar ook toen, nu zo’n vier weken geleden, had hij zich gerealiseerd dat hij de accu’s niet kon redden, wat hij ook probeerde, maar hij had daarover in de directie met geen woord gerept. Met behulp van het Zweedse dochterbedrijf had hij tijd gekocht. Hij had tijd nodig om de volgende termijn van zijn hypotheek af te lossen en zich nog een poosje vast te klampen aan het goede leven. Als puntje bij paaltje kwam, was het tenslotte niet zijn fout. Manner was degene die de druk had opgevoerd en die, tegen beter weten van een ieder in, het tijdschema had ingekort. Manner had de gok willen nemen, niet hij.

– De Fransen hebben een proefserie gekregen en testen die nu tot het uiterste, zei Manner.

– In Parijs. In Normandië, in Marseille. Daar is het nu koud en de accu’s kunnen de kou wonderwel goed aan. Het duurt nog lang voor het zomer is.

Meer dan ooit deed de lange man met zijn grote verdrietige ogen aan een hond denken. Hij stond en Manner zat. Klein durfde niet te gaan zitten.

– Ik heb vorige week post uit Frankrijk gekregen, zei Timo Manner. Ze hebben een van de auto’s naar Kameroen overgebracht. Dat ligt in Afrika, bij de evenaar. Hoe lang duurt het voor ze ontdekken dat er iets mis is, Siegfried?

Klein begon weer te transpireren.

– Minstens de helft van de accu’s lijkt de hitte wel aan te kunnen. En als de temperatuur in de schaduw onder de veertig graden blijft, gaat alles goed.

– We hebben het toch over ten minste vier maanden?

– Dat denk ik wel, zei Klein, die zich vastklampte aan de kleine strohalm die hij meende te zien.

– Vier maanden aan de evenaar?

– Als een accu vervolgens van binnenuit kapot wordt gevreten en ze merken het, kunnen we de Fransen zelf de schuld geven omdat ze de accu in de tropen aan een te extreme belasting hebben blootgesteld. En dan beloven we hen een nieuw exemplaar.

– En daarna hebben wij opnieuw vier maanden de tijd om weer een nieuwe accu te ontwikkelen?

– Precies!

Kleins stem klonk hoopvol en die hoop had meer te maken met zijn eigen toekomst dat met die van de accu.

– Maar als ze de auto uit de schaduw halen - wat ze in Kameroen zeker zullen doen - en ze rijden ermee over snikhete landweggetjes, dan wordt de tijd die we hebben dus minder?

– Dat hangt ervan af hoe heet het er wordt.

Het ging weer bergafwaarts en de zweetvlekken op de rug van Siegfried Klein werden groter.

– Godverdomme, Siegfried, je hebt gefaald en je heb mij de vorige keer belazerd! Nu zijn er geen reddingsboeien meer. Ik wil dat je je bureau leeghaalt, afscheid neemt van degenen naar wie je wilt zwaaien en voor vier uur dit gebouw verlaat.

– Timo, ik smeek je! Ik werk hard met de Zweden samen om binnen vier maanden een nieuwe oplossing te vinden en die zal ons in het vervolg deze problemen besparen.

– Nee, Siegfried. Anderen nemen het nu over. Als de Fransen bellen om te klagen dat de accu die we hun hebben gegeven in de warmte wegrot, zal ik ze meedelen dat er al maatregelen zijn genomen om het probleem op te lossen. Het probleem ben jij en jij bent weg.

Manner nam de hoorn van de haak en draaide een nummer van drie cijfers.

– Kimmo? Kom onmiddellijk even boven.

– Kimmo hebben we toch niet nodig, probeerde Klein. Je hoeft me niet zo te vernederen!

Hij voelde het brok in zijn keel groter worden en dacht na wat hij zou zeggen. Veel nachten had hij wakker gelegen waarbij hij dit gesprek al vooraf de revue had laten passeren en hij had de waarheid onder ogen gezien: er komt een dag dat ik alle tijd gekocht heb die er te koop is.

Er werd op de deur geklopt, waarna de chef van de afdeling veiligheid binnenkwam.

– Kimmo, Siegfried Klein heeft me zojuist verteld dat hij ons gaat verlaten. We nemen als goede vrienden afscheid van elkaar, maar ik wil toch graag dat je even meegaat naar zijn kamer. Jullie pakken samen zijn privéspullen in, hij neemt afscheid van zijn collega’s en levert bij jou zijn sleutels in, waarna jullie samen naar de uitgang gaan en jij wacht bij de deur tot Siegfried met een taxi is vertrokken.

– Met een taxi?

– Met een taxi, Kimmo, de Audi is niet van hem.

Timo Manner stond op en liep naar Siegfried Klein, die al die tijd was blijven staan. Hij stak zijn hand uit om afscheid van hem te nemen.

– Veel geluk, Siegfried.

Klein vocht tegen de haat die zijn lichaam vulde en hij ontplofte bijna. Hij verachtte deze man die de mensen van wie hij hield ophemelde, maar degene die niet aan zijn verwachtingen voldeed vertrapte. En hij verachtte zichzelf omdat hij zo lang passief was gebleven. Klein groette hem kil, zijn ogen vol afschuw. Met rechte rug liep hij de kamer uit, op twee passen afstand gevolgd door de chef van de afdeling veiligheid, die hem overal achterna liep, waar hij ook naartoe ging, tot hij in een taxi stapte, zijn hoofd in zijn handen verborg en zich afvroeg wanneer hij voor het laatst had gehuild.

En toch, dacht Siegfried Klein terwijl de taxi door de natte sneeuw reed, zodat de smurrie het trottoir op spetterde, toch voel ik vooral een onbeschrijflijke opluchting nu alles voorbij is.

Manner handelde snel. Om zeven uur de volgende morgen riep hij de directieleden bij elkaar voor een crisisberaad. Hij vertelde over de nieuwe problemen met de accu’s en maakte er vervolgens geen geheim van dat hij Siegfried Klein had ontslagen. Vier paar zojuist ontwaakte ogen keken hem ongebruikelijk wakker aan. Uit sommige ogen straalde ongerustheid. Mikko Rovanperä schraapte zijn keel.

– Was dat nu echt nodig? vroeg hij. Door Siegfried te ontslaan los je ons probleem niet op.

De anderen durfden geen woord te zeggen. Ze wachtten met spanning op de reactie van hun hoogste baas. Manners ogen versmalden zich.

– Vind je dat ik te snel ben geweest? Mikko, ik heb er lang genoeg op gewacht dat Siegfried zijn lab op orde had.

– Hij was er nu juist hard mee bezig, zei Mikko met enige nadruk.

– Zijn attitude was destructief. En de afgelopen weken heeft hij me misleid. Hij deed het voorkomen alsof hij de situatie onder controle had.

Timo Manner en Mikko Rovanperä waren de enigen die over de zaak discussieerden. De anderen hadden net zo goed aan de andere kant van de aarde kunnen zitten, want ze wensten niet aan deze discussie deel te nemen. Niet als ze zich eraan konden onttrekken. Maar die keuze was niet aan hen.

– En wat vinden de anderen? vroeg Timo Manner, waarna hij hen om de beurt aankeek. Het langst bleef zijn blik op Sam Peltonen gevestigd, die alleen maar slikte.

– Sam? Hoe lang had ik nog met Siegfried moeten wachten?

– Tja. De klanten, ach. Ik kan me voorstellen dat we uiteindelijk ...

– Zeg wat je denkt, verdomme! Mikko durft zich tenminste uit te spreken.

– Je had ons best om advies kunnen vragen, zei Sam en slikte opnieuw, ik bedoel bij zo’n belangrijk besluit. Dit raakt ons allemaal. Linda Wennerström knikte. – Ja, toen je van plan was een lid van de directie te ontslaan, had je ons best even bij elkaar kunnen roepen. Wellicht hadden we een alternatief kunnen bedenken.

– Ja, ja, en welk alternatief hadden jullie dan bedacht terwijl we al maandenlang op Siegfrieds accu’s zitten te wachten?

Toen Linda niet antwoordde, deed Mikko dat in haar plaats.

– Het is nu te laat om over alternatieven te discussiëren. Maar een punt is dat we een team zijn. Er zijn bepaalde zaken waarover we gezamenlijk horen te beslissen, ook al heb jij, Timo, altijd het laatste woord. Bovendien begin ook ik het gevoel te krijgen dat we veel te snel gaan.

– Onze klanten willen niet wachten. Snelheid is ons concurrentievoordeel, Mikko!

– Als we erdoor verblind raken, wordt snelheid onze ondergang. Mikko Rovanperä’s blik was vast terwijl hij naar zijn baas keek. Er volgde een lange stilte. De twee mannen taxeerden elkaar. Sam Peltonen staarde met gebogen hoofd naar het tafelblad om niet opnieuw bij de strijd te worden betrokken. Financieel directeur Adam Persson klampte zich vast aan zijn cijfers en begon op een stuk papier een berekening uit te voeren.

– Mooi, brieste Timo Manner, de volgende keer dat ik iemand van dit uitverkoren gezelschap wil ontslaan, zal ik de anderen om advies ragen.

Dit was niet het antwoord dat ze gewild hadden. Het klonk onheilspellend. Waren ook van iemand anders de dagen al geteld?

– Laten we maar het beste van de situatie maken, zei Linda Wennerström met kordate stem. Ze bood aan onmiddellijk met de werving van een nieuwe directeur techniek te beginnen, maar Manner dempte haar ijver.

– We hebben in onze nieuwe accufabriek in Zweden een kundig technisch directeur.

– Is zijn terrein niet wat al te smal als we de gehele auto-elektronica in ogenschouw nemen? vroeg Mikko Rovanperä.

– Mogelijk. Als blijkt dat Birger Eklund zich niet breder ontwikkelt, kunnen we de auto-elektronica opsplitsen, zodat hij de accu’s voor zijn rekening neemt en we iemand van buiten aantrekken voor de aandrijfelektronica. Maar de vacante functie lang onbezet laten, is een slecht teken. De benoeming van Eklund moet eruit zien als een weloverwogen besluit.

– Precies, Klein heeft geblunderd met de accu’s en wij versterken het vertrouwen van onze klanten door een accu-expert aan te stellen, zei Sam Peltonen, die weer als zijn oude ik klonk, volledig bereid Manners besluit te steunen.

Timo Manner vroeg of er nog andere ideeën waren. Hij wachtte overdreven lang op hun antwoord, maar ze knikten alleen maar instemmend.

– Prima, dan is dat besloten. Birger Eklund wordt zo snel mogelijk overgeplaatst naar Helsinki.

– En de prototypes die de Amerikanen hebben besteld? vroeg Sam.

– We vragen de Amerikanen twee weken extra tijd. In de tussentijd moet Birger een oplossing ophoesten. Hij kan enkele accu’s kiezen waarvan blijkt dat ze het minst van de warmte te lijden hebben. Met de elektronica is immers niks mis, dus de levering lang uitstellen kunnen we niet.

– En de Fransen?

– We knippen en scheren de Fransen als het probleem zich manifesteert. Vervolgens schuiven we de schuld op Siegfried en geven ze gratis nieuwe accu’s.

– In mei komt er een Japanse delegatie. Ons systeem staat in de belangstelling, zei Sam.

– Kunnen we ons iets beters wensen? zei Manner terwijl hij vrolijk lachte. De gespannen sfeer maakte plaats voor overdreven beleefdheid. Voor het eerst had er binnen de leiding van het bedrijf een storm gewoed, veroorzaakt door een openlijk conflict waarbij de president-directeur alleen stond. Allen zochten naar een uitweg om de situatie te normaliseren. Maar niemand vond het verlossende woord.

Het crisisberaad werd om tien over half acht gesloten, ruim op tijd voor de werkdag begon.

Adam Perssons dans met twee vingers over zijn toetsenbord hield om half elf abrupt op toen zijn telefoon ging. De financieel directeur legde zo sterk de klemtoon op de laatste lettergreep van zijn naam, dat het in de hoorn klonk alsof hij alleen maar sson zei, maar dat maakte niets uit, want er waren maar weinig vreemden die Adam Persson belden en allen die hem kenden wisten dat niemand anders zo geïrriteerd sson kon briesen als hij.

Hij antwoordde kortaf op de gestelde vragen terwijl hij tegelijkertijd door mappen bladerde of zijn computer raadpleegde, maar vaak kon hij de cijfers zo uit zijn hoofd ophoesten. Hij was een wandelende databank, dat wist hij en hij was er trots op. Nadat hij de hoorn weer had neergelegd, pakte hij gewoontegetrouw zijn kleine notitieboekje. Daar schreef hij in: Peter Hellberg vraagt naar onze omzet in de afgelopen jaren van de levering van militair materieel aan Frankrijk. Adam vroeg zich niet af waarom, het kon hem sowieso niet schelen waarom mensen hem dingen vroegen, zolang ze daartoe bevoegd waren. Maar op een mooie dag zou hij op zijn computer een spreadsheet openen met kolommen en tabellen, daarin zou hij alle aan hem gestelde vragen invoeren, waardoor er een fascinerend patroon zou ontstaan dat wellicht iets zou onthullen over het diepste innerlijk van de mens. Hij sloeg zijn notitieboekje dicht, waarna zijn wijsvingers hun dans over het toetsenbord voortzetten.

4

‘De presidentiële exportprijs van de Finse republiek gaat dit jaar naar Fircotronics’, schreven de kranten.

Ze vertelden over eerdere successen van het bedrijf en over de beloftes die thans bezig waren in vervulling te gaan, nu steeds meer autoproducenten de elektronica van Fircotronics kozen voor hun diverse elektrische prototypes die op dit moment gereed werden gemaakt om te gaan rijden op de testroutes in Europa, Japan en de Verenigde Staten. Enkele kranten maakten grappen over het feit dat een op de drie bedrijven die ooit de exportprijs hadden ontvangen, binnen vijf jaar failliet was, maar dat was niet serieus bedoeld. Geen enkele prijs maakt de ontvanger immers immuun voor tegenslagen.

Het technologisch ontwikkelingscentrum Tekes stemde in met een subsidie voor enkele baanbrekende experimenten van Fircotronics. Het bedrijf gaf nauwkeurig geselecteerde analisten de tip dat deze experimenten niet alleen betrekking hadden op de elektrische auto, maar ook op strikt geheime systemen die ontwikkeld werden met het oog op toekomstige geavanceerde voertuigen. Die zouden met brandstofcellen worden aangedreven en bestuurd door elektronica die de eerstvolgende jaren het daglicht nog niet zou zien. De uitverkoren analisten verspreidden deze boodschap onder eigen naam als vertrouwelijke informatie in hun nieuwsbrieven aan geselecteerde klanten, bedoeld als advies voor geselecteerde buitenlandse pensioenfondsen die honderden miljarden dollars en euro’s beheerden om aandelen te kopen.

De belangrijkste orakels van de aandelenmarkt werden door propagandaminister Peter Hellberg naar de mahoniehouten tafel in de directiekamer geloodst voor diepgaande discussies met Timo Manner en Mikko Rovanperä. Ook al werd er officieel niets gezegd en werd er geen enkel geschreven stuk uitgereikt, toch waren veel van Fircotronics’ favoriete analisten er achteraf van overtuigd dat ze over uiterst waardevolle aanwijzingen beschikten die erop wezen dat de onderneming bezig was met het ontwikkelen van defensie-elektronica die van enorme betekenis was voor toekomstige bliksemaanvallen op militair strategische doelen. Mikko Rovanperä, die een meester was in de edele kunst van het luisteren, zei tijdens zulke bijeenkomsten niet veel. Hij luisterde naar de eigen theorieën van de analisten over de vooruitzichten van Fircotronics en als het aantrekkelijk klonk, knikte hij slechts zwijgend ter instemming.

In de eigen beursmededelingen van het bedrijf kwamen nooit details over de ontwikkeling van Fircotronics’ meest geavanceerde militaire producten voor, evenmin als citaten van Timo Manner, maar de informatie werd verspreid door de belangrijkste beurswaarnemers die - op basis van talrijke goed ingelichte bronnen - zelf intelligente conclusies trokken. Die conclusies werden omgezet in beloftes over een toekomst die gekenmerkt werd door groei en grote winsten voor degenen die een klein beetje geduld hadden. Die beloftes werden niet geuit door Timo Manner, niet door Mikko Rovanperä, niet door het bedrijf. Er sprak geen god tot de mensen, maar een priesterschap van analisten en journalisten die meenden dat ze het licht hadden gezien en daarom het goede nieuws verspreidden.

Peter Hellberg voelde zich als een dirigent die het orkest een schitterend pianoconcert laat spelen. Timo Manner was de pianist en Mikko Rovanperä speelde de eerste viool, maar de rest van het orkest bevond zich ergens anders, buiten de concertzaal, op een ander toneel dat de markt werd genoemd. Het resultaat was verbazingwekkend harmonisch en tegen het eind van de voorstelling leek hijzelf, de dirigent, volstrekt overbodig.

Toch was hij dag en nacht nodig om aan de verschillende touwtjes te trekken. Hij sliep ’s nachts kort, zijn afspraken voor een borrel met voormalige collega-journalisten , die begonnen te vergeten hoe hij eruitzag, belde hij af en zijn ontmoetingen met oude vriendinnen stelde hij uit. Hij werd meegezogen in een draaikolk van succes en het leek alsof iedereen die zich buiten die draaikolk bewoog, veel te traag vooruit kwam.

De internationale pers schreef over het Finse elektronicaconcern dat in razend tempo groeide en Timo Manners foto prijkte op de covers van de managementtijdschriften. Hij was de grote man die zijn schare opzweepte voortdurend nieuwe technische vindingen te ontwikkelen. Hij was de geëngageerde trainer die ervoor zorgde dat zijn team verbazingwekkende resultaten behaalde. En hij was de man die zich aan het eind van de dag terugtrok in de sauna en die - in de meest fantasievolle reportages - daarna een duik nam in een wak in het ijs voor zijn villa. Timo Manner was een vanzelfsprekend lid van handelsdelegaties, dichtbij en ver weg. Hij reisde in het gevolg van de president en ministers, hij ontmoette staatshoofden en hij presenteerde visioenen die de fantasie van zijn toehoorders prikkelden. Hij liet zien hoe kleine landen kunnen opstaan om grootse werken te verrichten; hij was de verpersoonlijking van de man die onderaan was begonnen en die zijn eigen imperium had opgebouwd.

Nergens kwam de verdenking op dat Fircotronics wellicht wat al te snel groeide; niemand beweerde dat de nieuwe technische vindingen op de markt werden gebracht voordat ze gedegen waren getest. Wie zou er zoiets hebben kunnen beweren in een tijd waarin iedereen haast meende te hebben?

Timo Manner trad even zeker op als altijd, maar zijn naaste medewerkers meenden een verandering bij hem te bespeuren, een toenemende nervositeit en een zekere vermoeidheid, die erop leek te wijzen dat Manner zowel zichzelf als anderen wellicht wat al te hard opzweepte.

De koers van het aandeel Fircotronics ging dat voorjaar als een raket omhoog en zoals Timo Manner tijdens directievergaderingen placht te zeggen: raketten nemen geen pauze als ze de ruimte worden ingeschoten.

– Je vliegt me voorbij als een projectiel, Peter, zie je niks?

Hij hield stil, draaide zijn hoofd om en balanceerde met vier tassen en de verplichte laptop in zijn handen.

– Hallo, Pia!

De versleten tas van het merk Marimekko hing over haar schouder, haar kleren hadden hun beste tijd gehad, zodat haar magere gestalte leek te bevriezen, maar de blik in haar ogen was even intens als altijd.

– Je ziet eruit als een pakezel, zei ze lachend.

Hij had zojuist bij Stockman vier overhemden en een donker kostuum gekocht en bij Tie Rack op het Forum enkele geschikte dassen gevonden.

Ze keek ongegeneerd in zijn tassen en slaakte een paar enthousiaste kreetjes.

– Ben je aan het inslaan voor onze nationale feestdag?

– Als ik buitenlandse gasten moet ontvangen, heb ik het gevoel dat ik in versleten kleren rondloop, verontschuldigde hij zich.

– Je hoeft het aan mij niet uit te leggen, hoor. Heb je tijd voor een kop koffie?

Peter had tegenwoordig absoluut geen tijd over, maar hij knikte, waarna ze een cafeetje binnenliepen. Hij nam koffie en een vleespasteitje, en zij, die noch koffie dronk, noch vlees at, thee en een pasteitje van rijst met ei.

– Ben je ons allemaal vergeten? vroeg ze zonder verwijt in haar stem.

– Het duurt een poosje voor je in een nieuwe baan bent ingewerkt. Overigens, ik heb wel wat vertaalwerk voor je. Ze schudde haar hoofd. – Ik freelance niet meer. Ik heb een baan bij Amnesty.

– Gefeliciteerd! Een vaste baan?

– Niets is vast in het leven. Althans niet in het mijne. Het is een project van een jaar. Voel jij je daar thuis tussen mensen die de toekomst van ons land bepalen?

– Timo Manner is een fascinerend persoon. Als hij voor de politiek had gekozen, zou hij beslist aan de presidentsverkiezingen meedoen. Vroeger bekeek ik al die sterke mannen en vrouwen van een afstand, maar nu zie ik van dichtbij hoe ze werken.

– Hebben ze ook nog een leven naast al hun grote projecten? Of zijn het alleen de projecten die hen tot leven brengen?

Hij lachte en wuifde haar kritische vragen weg.

– Natuurlijk hebben ze ook nog een normaal leven. Hun vrije tijd is kort, maar wordt intensief gebruikt.

– Ik ben weer verhuisd, Peter.

– En je hebt me niet eens gevraagd je bij de verhuizing te helpen!

– Ik heb een man gevonden. Je zult het niet geloven, maar we hebben elkaar ontmoet toen we tijdens de kerstbazaar van Amnesty voor de koffie zorgden. Hij had de cakejes zelf gebakken. Peter voelde een steek in zijn hart. Pia maakte dat het leven zo warm en gezellig klonk.

– Hoe is hij?

– Hij is twee keer zo groot als ik, heeft blauwe ogen en hij houdt van honden. Ze zocht naar iets in haar zwarte tas en haalde een klein fotootje tevoorschijn. Peter vond dat de man eruit zag als een muzikant uit vervlogen tijden. Of als een milieuactivist.

– En jullie gaan ’s zondags wandelen in Berghäll?

– Nee, hij heeft een auto.

– Over auto’s gesproken, ik ga een nieuwe kopen!

– Ik hoop dat hij goede remmen heeft, Peter. Je hebt tegenwoordig zo’n haast.

De portier bij de hoofdingang belde om te zeggen dat er voor Peter een bezoeker bij de receptie stond. Peter nam de lift naar beneden en groette een energieke jongeman met natte haren en een set sleutels in zijn hand.

– Uw nieuwe auto is aangekomen, zei de man met een brede lach.

– Heerlijk, zei Peter, waarna ze buiten naar de parkeerplaats liepen. Daar stond hij - blinkend en stralend in metallic blauw - op hem te wachten.

– Klaar voor een proefrit? vroeg de man terwijl hij innemend glimlachte.

Peter ging achter het stuur zitten en trapte het gaspedaal in. De auto vloog vooruit, de parkeerplaats af richting Västerleden. Ze reden over de brug van Drumsö, daar waar de politie zelden op snelheid controleert en de kilometerteller wees 140 aan. Daarna remde Peter af en reed rustiger tot ze Mattby voorbij waren en hij weer gas kon geven. De man met het natte haar praatte over het motorvermogen, over accessoires en speciale velgen, maar Peter luisterde alleen maar naar de wind die suisde en naar het geluid van de banden die over het asfalt vlogen. Hij had een Alfa Romeo gekozen, want hij vond Duitse auto’s saai en Zweedse te veel op veiligheid gericht - hij wilde een auto met persoonlijkheid. De verkoper kletste intussen gewoon door.

– Deze autoradio is echt top. Wilt u hem even proberen? Het vermogen is zes keer 50 watt, voldoende om het dak eraf te blazen, als u dat zou willen.

Maar Peter had geen belangstelling voor vermogens of cijfers, hij genoot slechts van zijn snelheid en vrijheid, en van het gevoel dat zijn leven in de goede richting ging. Hij wist dat hij moest uitkijken voor de politie als hij meer gas gaf, maar andere hindernissen lagen er niet op zijn weg. Een half jaar geleden zat hij volledig aan de grond, vernederd en werkloos, maar nu was hij adviseur van een van de belangrijkste topmensen in het Finse bedrijfsleven en vloog hij over de weg in een splinternieuwe Alfa.

De autoverkoper zweeg toen hij merkte dat Peter niet luisterde en deed in plaats daarvan het schuifdak open. Toen lachte hij zijn stralende glimlach en Peter lachte terug. Door het open dak scheen de zon op hun hoofd en de wind speelde door hun haar. De winter was voorbij, het leven had gezegevierd.

Hij draaide het nummer dat op het visitekaartje stond. Er stonden twee nummers in Frankrijk op, het ene was van een mobiele telefoon en het andere van een vaste lijn, misschien van de krant Le Monde. Hij belde het mobiele nummer. Nadat de telefoon drie keer was overgegaan, nam Sylvie Bonnaire op en hij legde uit dat hij meer moest weten om te kunnen uitzoeken of Fircotronics’ aandrijfelektronica voor raketten inderdaad in China was beland, wat hij overigens ondenkbaar achtte.

– Waarom is dat ondenkbaar, Peter?

Haar stem klonk spottend, alsof ze hem plaagde.

– Omdat ons bedrijf zich aan alle internationale verdragen houdt, inclusief het wapenembargo tegen China.

Hij dacht dat ze om zijn opmerking lachte, maar wist dat niet zeker.

– Wat wil je weten?

– Kun je concrete details geven, Sylvie? Aantallen of specificaties?

– Productienummers? Serienummers? Codes?

Zij hart ging sneller kloppen. Kon ze toegang hebben tot zulke vertrouwelijke informatie?

– Ja, als je die hebt.

– Ik geef je een paar serienummers. Die helpen je wel verder. Heb je een pen bij de hand?

Na het telefoongesprek pakte hij het papiertje met de serienummers en liep naar de kamer van Manner. Diens secretaresse wilde hem tegenhouden, want Manner bereidde zich voor op een bespreking met een grote klant, maar ze zag aan Peters blik dat zijn boodschap niet kon wachten en gaf hem toestemming naar binnen te gaan. Timo Manner wierp een blik op het papiertje in Peters hand en belde met Mikko Rovanperä. Een minuut later kwam de directeur van de militaire divisie binnen met in zijn kielzog een assistent.

– Wil je even gaan zitten, Mikko?

Mikko Rovanperä knikte en toetste op de computer van Manner enkele cijfercodes in. Peter keek naar het jongensachtige gezicht onder het blonde vlashaar en zag hoe tijdens de paar minuten dat Mikko intensief het scherm bestudeerde, zijn gelaatstrekken verstarden. Toen de directeur opkeek leek het bijna of er angst uit zijn ogen straalde.

– Het is ongelooflijk. De cijfers kloppen, het zijn spullen van ons. Ze zijn verkocht aan Frankrijk. Hoe bestaat het dat ze nu in China zijn?

– We weten niet of die elektronica zich wel in China bevindt, zei Manner rustig. Wat Peter heeft gehoord zijn slechts beweringen. De vrouw is Française, ze lijkt goede contacten te hebben bij de Franse defensie-industrie, maar ik heb nog geen enkel bewijs gezien dat deze elektronica daadwerkelijk in Chinese handen is.

– Zal ik haar nog een keer bellen?

– Bel maar met mijn telefoon. Dan zet ik de speaker aan, zodat we allemaal kunnen meeluisteren. Vraag haar om bewijs en laat haar het rechtstreeks naar mij sturen.

Peter draaide opnieuw het nummer en Sylvie Bonnaire nam op. Ja, natuurlijk kon ze het bewijzen. Ze kon foto’s sturen. Ze klonk erg hulpvaardig. Peter wist uit ervaring dat ze bezig was een lijn uit te gooien. Als de vis beet, zou ze die snel binnenhalen. Maar haar buit had niet gebeten, nog niet.

– Hoe kunnen we er zeker van zijn dat die foto’s werkelijk aantonen dat onze elektronica zich in Chinese wapenarsenalen bevindt?

– We hebben een videoband van een militaire oefening. Een instructiefilm voor technisch personeel van de Chinese luchtmacht. Snap je, Peter?

– Nee, vertel.

– De video laat zien hoe de raketten functioneren, hoe ze gebouwd zijn en hoe ze tegen militaire doelen gebruikt kunnen worden. Op de film wemelt het van de Chinezen. En ook van de close-ups van diverse technische details.

Haar stem was zacht en rustig, alsof ze het over een interessante reportage op de televisie had.

– Ik begrijp het, zei Peter.

– Vergeet niet dat ik aan een hele reeks artikelen werk. Mijn doel is niet jullie te beschadigen. Ik wil een serie verhalen maken die een langer leven beschoren zijn. Wie de grootste schurk is, is wat mij betreft minder interessant. Als jullie me alles vertellen wat je weet, komen jullie er minder slecht vanaf.

Nadat Peter de hoorn had neergelegd, had ook Timo Manner een bezorgde blik in zijn ogen.

– De concurrentie probeert ons te beschadigen. Ze bluffen, maar het is zeer wel mogelijk dat het bewijs echt lijkt. Ik heb een opdracht voor je, Peter.

– Wil je dat ik Sylvie ga opzoeken?

– Nee, ik wil dat je naar Ierland gaat. Op vredesmissie.

– Nu, op dit moment?

– Ja, ik heb je over onze Ierse concurrent IVE verteld. Zij maken ook aandrijfelektronica voor elektrische auto’s. Wij denken dat ze ons bespioneren. Ik ben er zeker van dat zij achter die video zitten, als die tenminste bestaat.

– Een video produceren vereist meer dan alleen een paar serienummers. Je moet ook beeldmateriaal hebben.

– Zoiets valt te regelen. Wij leveren regelmatig foto- en videomateriaal aan defensiebeurzen. Andere producenten doen dat ook. En Chinese militaire oefeningen, daar gaan er dertien van in een dozijn. Vervolgens heb je alleen nog een computer nodig om het materiaal digitaal te bewerken.

– En wat wil je dat ik ga doen?

– Ik regel in Ierland een ontmoeting met iemand. Ik ben van plan de vrede te kopen. Jij mag mijn vredesduif zijn.

– En Sylvie?

– Die is slechts hun instrument. Als we de Ieren hebben gesust, hebben we het conflict bij de bron aangepakt.

– Blijft Sylvie. Zij heeft nog steeds het bewijs.

– Het materiaal dat ze heeft kan er echt uitzien, maar het is vals. Als we dat kunnen aantonen, is haar zogenaamde bewijs waardeloos.

– En je denkt dat IVE zich laat sussen?

– Er is een mogelijkheid, maar die is niet goedkoop. Meer hoef je niet te weten. Ik wil dat je er volgende week heen gaat. De details zullen anderen wel regelen, jij krijgt alleen een tijdschema. En je tickets.

– En wat moet ik doen in Ierland?

– Dat weet ik nog niet precies, maar als alles goed gaat zul je van onze contactman een pakketje in ontvangst kunnen nemen.

– Geld voor bewijsmateriaal? Kun je met geld iemand het zwijgen opleggen?

– Peter, Peter, wanneer leer je nu eens niet zo veel vragen te stellen?

Toen Peter de kamer uitliep, merkte hij dat Mikko een zeer ongeruste blik in zijn ogen had. Peter had in diens gewoonlijk gladde voorhoofd nog nooit zo’n diepe frons gezien.

ZEVENDE HOOFDSTUK

1

Hij ontwaakte uit een droom, of misschien droomde hij nog steeds. De weilanden waren prachtig groen, de heuvels die in het noorden oprezen zo ver het oog reikte, glooiden zacht, de koeien die in de wei stonden te herkauwen straalden rust uit en de weinige mensen die langs de kant van de weg liepen, leken geen enkele haast te hebben. Dus moest dit een sprookje zijn, want de wereld van vandaag was een mierenhoop waar iedereen altijd haast had. De wereld kookte van hectiek en lawaai, maar hier op het Ierse platteland bestond geen haast. Hoe lang geleden was het? Meer dan twintig jaar. Toen was hij op de weg tussen Galway en Dublin dikwijls met zijn opa meegereden in diens oude Morris. De bochtige, smalle weggetjes zaten toen vol kuilen die de gammele wagen deden kermen en ze grapten dat hij, Peter, eigenlijk achter de auto aan moest hollen om alle schroeven en moeren te verzamelen die ze tijdens de rit verloren. Zijn opa had geklaagd en gevloekt, eerst over de Engelsen die het land aan de bedelstaf hadden gebracht, daarna over de arbeiders van de rijksdienst voor het wegverkeer, die op hun bed lagen in plaats van het wegdek op te lappen en ten slotte over oom Brendan, die bij de hondenrennen het halve vermogen van de familie had vergokt, zodat ze nu in zo’n roestbak moesten rijden. In die tijd duurde de rit vijf uur en ze hadden die route talloze keren gereden. Dat waren nog eens tijden. Bijna iedereen was toen zo arm als een kerkrat en de hoofdstad Dublin was in het toenmalige Europa niet meer dan een gehucht. Maar vergeleken met Galway lag Dublin zo dicht in de buurt van het paradijs als een Ier maar kon komen, tenminste als hij niet naar New York verhuisde of toevallig stierf en daardoor in de hemel kwam.

Peter had Dublin nauwelijks herkend toen hij die ochtend met het vliegtuig aankwam en hij later, na op het vliegveld zijn huurauto te hebben opgehaald, door de stad reed. Het verkeer was druk, de mensen waren elegant gekleed en hoge gebouwen met glanzende gevels van staal en glas weerspiegelden de nieuwe welvaart. Dublin was nu een moderne stad met hier en daar pittoreske elementen, bestaande uit oude, lage stenen huizen. Natuurlijk had hij over dit alles gelezen; hoe de Amerikaanse achterneven tientallen miljarden dollars hadden geïnvesteerd in het land van hun voorouders en hoe de Europese Unie alleen al in de jaren negentig tientallen miljarden euro’s aan steun in het land hadden gepompt om de achtergebleven Ierse economie op te krikken. Dublin was niet langer een gehucht, maar een van de meest trendy steden van Europa.

Maar toch waren er ook dingen die de veranderingen hadden overleefd. De glooiende heuvels, de donkergroene weilanden en de lage muurtjes van gestapelde stenen tussen de stukken grond van de verschillende eigenaren. En de koeien, die ook in het tijdsgewricht van de efficiënte, hypermoderne veehouderij rustig mochten buiten lopen. En ten slotte uiteraard de schapen. Er waren nog steeds veel

schapenboeren en de nostalgie kreeg de overhand als hij naar de witte dieren keek die op de stenige grond liepen te grazen. Die stenen, ja. De boeren waren gedwongen geweest tegen de natuur te vechten door eindeloze hoeveelheden stenen te verzamelen en te stapelen, op grond die te arm was om andere dieren te voeden dan schapen. ‘In Ierland wonen meer schapen dan mensen’, zei zijn opa altijd.

Peter stopte in Cornafulla, net zoals ze vroeger hadden gedaan, opa en hij. Hij zocht de pub van O’sheas op, waar ze altijd hun brood opaten. Opa dronk dan altijd een pint bier, want dat scheen erbij te horen en er was in die tijd nog niemand die je onderweg aanhield om het promillage alcohol in je bloed te controleren. De straat met de lage, bepleisterde huizen in verschillende kleuren zag er nog net zo uit als vroeger, naast de levensmiddelenwinkel stond nog het kleine benzinestation en inderdaad was de pub van O’sheas er ook nog, met het groen-witte uithangbord dat een beetje scheef hing, precies zoals hij het zich herinnerde. Hij liep naar binnen en werd verwelkomd door een geroezemoes van mannenstemmen. Het meisje aan de bar begroette hem vriendelijk en hij bestelde een kop koffie met een broodje.

Het duurde minder dan een minuut voor ze tegen hem begonnen te praten, de oude mannen aan de bar, die donker bier dronken. Ze dachten dat hij een toerist was, omdat ze hem niet kenden, maar hij vertelde dat hij hier geboren was, zeventig kilometer naar het westen en dat het voelde alsof hij - na vijfentwintig jaar in den vreemde - eindelijk was thuisgekomen.

Peter had wel een week in Cornafulla kunnen blijven, want ze wilden hem allemaal uitnodigen, maar hij bedankte, want ook al was hij in dit land geboren, hij leefde niet in hun wereld. Zij hadden genoeg tijd voor iedereen, maar in zijn wereld was de tijd op rantsoen en kostte geld. Opnieuw reed hij langs heuvels, weilanden en kilometers lange, lage stenen muurtjes die kronkelend de heuvels opliepen. Nergens op de wereld had hij zo veel tinten groen gezien. Het was alsof God de grond groen had geschilderd met een palet dat geen andere kleuren had, maar dat in plaats daarvan gezegend was met een ontelbaar aantal groene nuances, sommige voor het gras, andere voor de planten en weer andere voor de bomen. Hij reed een half uur en bedacht dat hij wel wat tijd over had voor een kleine omweg. In plaats van na Loughrea de hoofdweg naar Galway te volgen, sloeg hij linksaf. Hier was geen spoor meer te zien van de miljarden van de Europese Unie, en de lage stenen huizen leken hier even armoedig en de wegen even smal als in zijn kindertijd. Het was vijf uur toen hij aankwam bij de Cliffs of Moher. Het zou nog ruim een uur licht zijn. Hij stapte uit en liep omhoog het pad op, terwijl hij vocht tegen de hevige storm. In deze streek had je twee soorten windkracht: hard of zeer hard en terwijl hij in het winderige landschap omhoog liep, voelde hij dat de tranen langs zijn wangen liepen, maar hij wist niet of dat kwam door de storm of doordat hij bezig was iets te naderen dat hij jarenlang geprobeerd had te vergeten.

Toen stond hij boven op de Cliffs of Moher en voor hem lag alleen nog de oceaan. Hij kon zich niets mooiers voorstellen dan dit verlaten landschap van kalkstenen klippen en een nagenoeg oneindige oceaan die pas ophield waar Amerika begon. Hij stond zo dicht bij de rand als hij durfde. Het uitzicht was adembenemend en de steile rotswand levensgevaarlijk. Het klipmassief was meer dan tweehonderd meter hoog. De golven van de Atlantische Oceaan sloegen tegen de loodrechte bergwand alsof ze hem vergeefs probeerden te benaderen.

– Niet te dicht bij de rand, knul, hoorde hij opa zeggen en Peter beloofde voorzichtig te zijn.

– Hier zijn al heel wat mensen doodgevallen, zei opa. Stommelingen springen van de rotsen om de een of andere vrouw. Onthoud dat geen enkele vrouw dat waard is, jongen.

– Ja, opa.

– Kom, we gaan naar Galway!

– Nee, wacht even! Kijk, opa, als ik voorover leun, word ik tegengehouden door de wind en val ik niet! Kijk maar!

– Hou op, rotjoch. Wat denk je dat je moeder zal zeggen als ik haar vertel dat ik je in de oceaan heb laten donderen.

– Weet u, opa, we zijn hier voor het laatst. Pappa zegt dat we naar Belfast gaan verhuizen.

– Wees maar blij dat je uit dit verrekte gat weggaat, Peter! In Belfast krijgt Seamus een goeie baan en krijgen jullie stromend water en een huis waar het niet tocht door elk raam waarvan het

hout verrot is.

– In Belfast schieten de mensen op elkaar, opa.

– In Ierland hebben we altijd op elkaar geschoten. We spelen viool voor elkaar, we dansen met elkaar en we schieten op elkaar. Als je daar vanaf wilt zijn, moet je naar Amerika als je groot bent. Hou op met dat leunen tegen de wind, knul!

– Voelt u zich niet goed?

Dat was niet de stem van opa. Peter draaide zich om en keek recht in het gezicht van een Amerikaanse toerist met een grote bril en een rond gezicht dat op een erg rond lichaam zat, bijna zonder nek.

– Ik voel me prima.

– U stond in uzelf te praten en u leunde voorover ...

– Ik ben hier geboren.

– Hier op de klippen?

De ogen van de Amerikaan waren groot van verbazing. Peter negeerde hem en liep terug naar zijn auto. Zijn moeder was in Finland geboren en zijn vader hier op dit groene eiland. Ze waren al jaren dood, maar op deze plek voelde hij hoe ze over hem waakten. Het motregende toen hij Galway binnenreed. Het regende hier altijd. Elke dag scheurde de hemel ten minste één moment open, op sommige dagen diverse keren. De regen maakte je kleren nat, die vervolgens door de wind werden gedroogd tot je opnieuw natregende. De regen voelde vertrouwd, maar de stad niet. De vele autowegen waren er nog niet geweest toen de EU-miljarden nog niet waren binnengestroomd. Hij had bij zijn vertrek een kleine stad achter zich gelaten en de grote stad die hier nu lag, stond vol internationale bedrijven die hier met sprookjesachtige belastingvoordelen naartoe waren gelokt. Deze uithoek was een industrieel paradijs geworden aan de rand van Europa. Pas toen hij dichtbij het centrum was uitgestapt en over Shop Street liep met de zeshonderd jaar oude huizen, gebouwd van ruwe blokken kalksteen, voelde hij dat zijn geboortestad hem verwelkomde.

Daarna ging hij het Great Southern Hotel binnen, waar hij als kind duizenden keren langs was gelopen, maar nooit binnen geweest, want niemand die hij kende was rijk genoeg om daar te logeren. Nu liep hij bijna enthousiast de grote deuren door die toegang gaven tot het massieve gebouw van grijs steen. In de foyer brandde een open haard en de warmte voelde heerlijk aan na de striemende regen en harde wind.

– Er is een boodschap voor u, mijnheer Hellberg, zei de man van de receptie toen hij incheckte.

Peter scheurde de witte envelop open en las de korte tekst. De man die hij zou spreken, wilde niet naar het hotel komen - in plaatst daarvan wilde hij hem ontmoeten in restaurant King’s Head in High Street. Het tijdstip was hetzelfde als in het tijdschema dat hij van Timo Manner had gekregen, elf uur de volgende dag. Het schoot voor de zoveelste keer door zijn hoofd: het was wel een erg lange reis voor één enkele ontmoeting. Maar misschien was de transactie waar hij aan meewerkte erg belangrijk.

Hij stopte de kamersleutel in zijn zak, bestelde een kop thee en zakte diep weg op een bank met zachte, dikke kussens. Zo vlakbij de warmte van de open haard verdween geleidelijk de kilte binnenin hem. Hij zat in de foyer een uur lang te doezelen. Door zijn half gesloten ogen bekeek hij de statige, oude ruimte en intussen vroegen zijn vermoeide hersenen zich af waarom die magere man in de hoek naar hem stond te kijken. Peter was veel te moe om na te denken over de man die deed alsof hij een krant las en al snel sliep hij in.

Hij ging te voet naar restaurant King’s Head. Er was geen sprake van dat hij met zijn huurauto door de oude stad zou rijden, waar de straten waren opgebroken, gevels werden gerenoveerd en winkels gemoderniseerd. Honderden jaren geleden was Galway een belangrijke havenstad waar handelsschepen aanlegden met wollen stoffen, kleding en kruiden. De kooplieden hadden er huizen laten bouwen, het ene nog statiger dan het andere. Het was de vorige bloeiperiode van de stad. Daarna was de samenleving in verval geraakt, weggekwijnd en als Doornroosje in slaap gevallen - tot ze enkele tientallen jaren geleden weer tot leven kwam met een nieuw onderzoekscentrum, een universiteit en bergen geld van de Europese Unie.

Het was bijna elf uur. Peter hoefde zich niet om te draaien om te weten dat hij geschaduwd werd. De magere man die de avond ervoor in de foyer naar hem had staan kijken, liep in de mensenmassa

een stukje achter hem. Peter had de man ook bij het ontbijt gezien en nu, terwijl hij stilstond om in een etalage naar dikke, Ierse wollen truien te kijken, zag hij tussen de mensen het spiegelbeeld van de man.

Peter had geen idee wie hem zou willen schaduwen. Hij was immers op weg naar een alledaagse zakelijke bespreking. Ja, misschien niet zo heel alledaags, als het tenminste klopte dat IVE Fircotronics bespioneerde. Maar hem schaduwen leek hem overbodig als alle partners wisten wat er stond te gebeuren. Hij liep King’s Head binnen, een klein restaurant met tegen het plafond roetzwarte balken en houten banken langs de donkere, grote tafels. Zijn schaduw liep niet met hem mee naar binnen, maar schoof verder met de mensenmassa mee.

– Mijnheer Hellberg?

Een lange man van een jaar of veertig met borstelig roodbruin haar kwam uit het donker tevoorschijn en stak zijn hand uit. Ze gingen samen aan een van de tafels zitten en bestelden vlees met witte saus en een glas bier, waarna de man, die Ciaran O’Meaney heette, druk begon te praten.

– Dus je bent in deze streek geboren, Peter?

– Zeker, mijn vader en grootvader ook. Maar ik herken het hier nauwelijks meer.

– Galway is veranderd. De huizen zijn in tien jaar zes keer zo duur geworden. Geld en groei hebben merkwaardige gevolgen.

– Dit moet een van de snelst groeiende steden van Europa zijn!

De kelner bracht het vlees.

– Ben ik erg onbeleefd als ik je vraag waarom je naar Finland bent gegaan, terwijl de anderen die hiervandaan trokken bijna allemaal naar Londen gingen of de oceaan zijn overgestoken?

– Mijn moeder was een Finse. Toen ik nog een jongetje was verhuisden we door mijn vaders werk naar Belfast, maar toen ...

– Jullie hebben in Belfast gewoond? vroeg O’Meaney belangstellend.

– Op een nacht zijn de protestanten bij ons binnengedrongen. Mijn vader had een schotwond aan zijn been, zodat hij niet kon vluchten. Ze hebben hem in zijn bed doodgeschoten. O’Meaney leek oprecht geschokt. Het was hier geen ongebruikelijk verhaal, maar het werd zo plotseling verteld dat hij er pijnlijk door werd getroffen.

– Het spijt me. Hoe ging dat in zijn werk?

– Mijn vader had geen schijn van kans. Wij wilden niet dat er wraak werd genomen, maar toen mijn vader er niet meer was, had mijn moeder er niets meer over te zeggen. Twee nachten later drongen de mannen van de IRA bij een protestants gezin naar binnen en schoten de oudste zoon neer. Toen hield mijn moeder het niet meer uit en zijn we naar Finland verhuisd.

Peter zweeg. Hij voelde zijn hart bonzen. Hij wist niet waarom hij dit alles aan een vreemde vertelde, want hij praatte nooit over zijn jeugd. Misschien was het de omgeving en het gevoel bijna thuis te zijn. Toen ging hij snel rechtop zitten.

– We moeten elkaar nog iets geven, toch? Ik heb een beetje haast.

Hij haalde een dikke envelop uit zijn tas en reikte die de Ier aan. Intussen kwamen er meer gasten binnen, onder anderen een groep Amerikanen die druk bezig was alles te fotograferen wat men zag en enthousiaste kreetjes slaakte als men weer een nieuw antiek kleinood ontdekte. Peter werd bijna verblind door alle flitsers die oplichtten in het donker. O’Meaney stopte snel de envelop in een versleten tas van kunstleer. Hij haalde er een andere envelop uit die hij aan Peter gaf. De Amerikaanse toeristen aan de tafel ernaast lachten en waren luidruchtig.

– Hoe is het om voor IVE te werken?

De Ier fronste zijn wenkbrauwen en keek Peter vragend aan.

– Ik begrijp niet wat je ...

– Je werkt toch bij Irish Vehicle Electronics?

De Ier schaterlachte.

– Nee, ik weet niet waar je het over hebt. Ik ben slechts een boodschapper met een kleine opdracht. Eigenlijk doceer ik scheikunde aan St. Mary’s College.

– Wie heeft je dan gevraagd mij op te zoeken?

– Er is me gevraagd hier in King’s Head een Fin te ontmoeten met wie ik pakjes moest uitwisselen. Tegen een kleine vergoeding. Dat komt wel vaker voor. Ik weet niet wie erachter zit en dat wil ik ook niet weten. O’Meaney hief zijn glas en proostte op zijn opdracht die nu uitgevoerd was. Enkele minuten later wandelde Peter terug naar zijn

hotel. Hij draaide zich diverse keren om, maar de schaduw liet zich niet meer zien. De wind vanaf de Atlantische Oceaan woei hard en plotseling opende de hemel zich om de aarde een gulle regenbui te schenken. Zo herinnerde hij zich Ierland, dacht Peter. Het waaide er altijd en de zon en de regen wisselden elkaar om het half uur af. De lente was een beetje groener dan de winter en ’s zomers was de zon tussen de regenbuien door iets warmer, maar verder waren aan de westkust alle jaargetijden zo’n beetje hetzelfde. Eenmaal terug in zijn kamer pakte Peter de bruine envelop, die drie centimeter dik was en die zorgvuldig met tape was dichtgeplakt. Wat kon erin zitten? Een videoband? Documenten? Als hij de envelop zou openmaken, zou het plakband duidelijke sporen achterlaten die hij niet kon wegwerken. De envelop brandde in zijn handen. Op dat moment ging de telefoon. Het was Timo Manner.

– Alles in orde?

– Ik heb een envelop in ontvangst genomen. Maar de man die ik ontmoet heb, schijnt slechts een boodschappenjongen te zijn.

– Soms is het het beste om zaken via een tussenpersoon te regelen. Peter voelde zich teleurgesteld. Hij was helemaal naar Ierland gereisd alleen maar om als postbode op te treden. En dat zonder te weten wat voor soort post hij eigenlijk uitdeelde. Hardop zei hij:

– Ik geloof dat iemand me geschaduwd heeft.

– Trek je er niets van aan. Dat overkomt een koerier wel eens.

– Is ons probleem nu opgelost?

– Geld doet wonderen. En grote geldbedragen doen grote wonderen. Mocht je morele bezwaren hebben, vergeet dan niet dat het recht aan onze kant staat. Zij zijn degenen die ons schade hebben willen berokkenen. Nu kopen we vrede. Wanneer kom je terug?

– Ik check zo uit. De auto blijft hier en ik vlieg vanuit Galway terug.

– Uitstekend. Kom je vanavond nog naar kantoor?

– Moet dat?

– Ik weet het, het is vrijdagavond. Maar als je kunt. Dan kun je die envelop afleveren die je hebt gekregen en ik heb ook een nieuwe opdracht voor je.

– Heeft het haast?

– In zekere zin.

Plotseling voelde Peter een gevoel van onmacht bij zich opkomen. Hoeveel hij ook deed, het leek wel of zijn inzet nooit genoeg was. Hij zou vanavond met Malla een borrel gaan drinken als hij in Helsinki was aangekomen en terwijl hij met Manner praatte, dacht hij aan Malla’s reeënogen.

– Of ben je bezet, Peter?

Timo Manner klonk oprecht meelevend en Peter interpreteerde hem verkeerd.

– Eigenlijk wel, helaas, zei Peter.

Maar dat was niet wat Timo Manner had bedoeld.

– Kun je je afspraak niet verzetten, Peter. Ik moet zondag naar Washington. Jij bent de enige die me kan helpen.

Peter begreep het. Manner had niet empathisch geklonken om Peter een kans te geven een eigen leven te leiden, maar omdat Manner wilde aangeven dat hij wist wat het betekende afstand te doen van dat wat we een privéleven plegen te noemen. Hij bood hem geen alternatief, alleen een greintje sympathie.

– En Peter ...

– Ja?

– Ik weet dat die envelop je fascineert, maar open hem niet. Iemand die niets weet, hoeft ook nooit te liegen. We zien elkaar vanavond.

Peter hield de envelop tegen het licht, maar het bruine papier was veel te dik om er doorheen te kijken, zelfs met behulp van een sterke lamp. Hij vroeg zich af of hij had meegedaan aan iets onwettigs. Uit het borstzakje van zijn colbert haalde hij een visitekaartje. Sylvie Bonnaire, journaliste. Twee telefoonnummers, een van een mobiele en een van een vaste telefoon. Peter belde haar mobieltje, maar ze nam niet op. Hij liet de telefoon tien keer overgaan, maar er gebeurde niets. Hij werd ook niet doorgeschakeld naar een voice mail. Toen koos hij het andere nummer en wachtte minutenlang. Peter keek op de klok. Het was half een. Misschien genoot Sylvie Bonnaire van een lange lunch in Parijs, want er antwoordde niemand. Hij belde het internationale inlichtingennummer en vroeg het nummer van de krantenkolos Le Monde in Parijs. Hij kreeg het, maar het leek in het geheel niet op het nummer op het visitekaartje. In gebroken Frans informeerde hij van wie de twee nummers op het visitekaartje waren. Het antwoord was overduidelijk: beide waren privénummers van Sylvie Bonnaire.

Hij belde Le Monde en vroeg doorverbonden te worden met Sylvie Bonnaire. Het meisje van de telefooncentrale raakte in de war en vroeg hem de naam te herhalen. Maar er werkte geen Sylvie Bonnaire bij Le Monde. Hij bedankte haar en legde de hoorn neer. Peter liep naar het restaurant beneden en bestelde koffie, terwijl hij diep nadacht. Wie was Sylvie Bonnaire? Ze had zich uitgegeven voor iemand anders dan ze was. En op dit moment leek ze van de aardbodem verdwenen. Waarom deed iemand die in wapenleveranties snuffelde, zich voor als journalist? Was ze er slechts op uit om Fircotronics schade te berokkenen? Of was ze misschien een vredesactivist? Of werkte ze alleen maar voor de concurrentie, voor IVE?

Voor hij zijn hotel in Galway verliet om naar huis te vliegen, belde hij nog een laatste keer, maar de Française bleef onbereikbaar.

Er stonden dertig mensen voor hem in de rij. Op een vrijdagavond heeft niemand natuurlijk zo veel haast als ik om op zijn werk te komen, dacht hij, maar in een rij wachtende taxipassagiers is iedereen gelijk. Een geïrriteerde vrouw voor hem klaagde over de striemende regen en wenste dat ze in de Spaanse zon was gebleven. Peter was het met haar eens, want als zij in Spanje was gebleven was de rij iets korter geweest.

Om tien uur zat hij weer achter zijn bureau. Malla had zijn excuus rustig opgenomen, zij kende de realiteit van het leven en natuurlijk konden ze elkaar wel een andere keer zien. De stapel post leek wel een meter hoog. Hij zette zijn computer niet aan, want het was beter niet te weten hoeveel mail er op antwoord wachtte. Hij legde zijn tas op zijn bureau en haalde de bruine envelop eruit. Hij peuterde er nog een keer aan, maar overwon de verleiding en liep naar de kamer van de president-directeur. Manner bedankte hem en legde de envelop zonder hem open te maken in een bureaulade.

– Een lezing, zei hij. Ik moet maandag in Washington een lezing houden. Voor mensen van het Congres en het ministerie van Defensie. Het gaat erom hen ervan te overtuigen dat Finland een land is dat men vertrouwen kan, ook al zijn we geen lid van de NAVO. We hebben diverse leveranties in petto, aan de VS en aan de NAVO. Kun je een korte speech voor me schrijven?

– Waarover dan?

– Over Finland als een land dat altijd zichzelf heeft kunnen redden en dat nooit een ander in de steek heeft gelaten. Een beetje Finse naoorlogse geschiedenis. En dan wat mooie woorden over Fircotronics. Bij elkaar een half uur.

– Eigenlijk moet ik morgen naar Åbo. Een bruiloft.

– Toch niet je eigen bruiloft, hoop ik? lachte Manner.

– Die van mijn neef.

Manner keek uit het raam naar het verkeer op Västerleden. Peter vroeg zich af waar hij aan dacht op momenten als deze, als hij langs iemand heen keek, naar een punt in de verte, langs de mens die tegenover hem zat. De stilte was ondoordringbaar.

– Ik ben net terug uit Ierland. En ook vorig weekend ...

Manner trok aan een bureaula en bladerde luidruchtig door een stapel papieren. Klootzak, jij moet altijd op je wenken bediend worden! dacht Peter en verbaasde zich over zijn eigen woede. Manner pakte een oude lezing en keek de tekst door, maar schudde toen zijn hoofd.

– We kunnen de Amerikanen niet op oude kost trakteren, zei hij. We moeten een nieuwe tekst maken, jij en ik.

Peter slikte. Wie zou er een grens trekken als hij dat zelf niet deed?

Manner zou met groot genoegen alle grenzen overschrijden.

– Ik kan het natuurlijk ook aan Mikko vragen.

Manner praatte in zichzelf. Hij draaide een nummer, maar Mikko Rovanperä antwoordde niet. Peter vroeg zich af wat zijn neef zou zeggen als hij niet bij de bruiloft kwam opdagen. Wat begrijpt mijn familie van het leven? dacht hij. Al die mensen die tijd consumeren alsof er geen eind aan komt! Alsof de tijd er zomaar is, klaar om er naar eigen inzicht gebruik van te maken. Opeens kon Peter hun onnadenkendheid en hun voortdurend klagende ondertoon niet meer verdragen: waarom kom je zo zelden op bezoek? Alsof hij iets te kiezen had. Maar wiens keuze was het dan? Manner gaf geen orders, niet aan degenen die hij vertrouwde. Zij die orders van hem begonnen te krijgen, wisten dat de zandloper liep en dat hun tijd er bijna op zat. De wereld was er vol van: ex-werknemers. Degene die Manner vertrouwde, wist dat het zinloos was te wachten tot die kleine signalen veranderden in rechtstreekse opdrachten.

– Wat als ik die lezing nu eens vannacht schrijf?

– Dat lijkt me uitstekend. Maar je hoeft je niet te haasten, niet voor mij. Voor mij is het vroeg genoeg als ik de tekst morgenavond heb.

Peter liep de kamer van de president-directeur uit terwijl er in zijn hoofd sombere gedachten ronddraaiden. Waarom had hij geen keus?

– Verdomd onverzadigbaar kutkereltje, zei Peter in zichzelf. Jij redt het niet zonder mij en in mijn nieuwe leven red ik het niet zonder jou.

Misschien was hij tegen drieën even weggezakt, misschien was het al bijna vier uur, hij verloor zijn grip op de tijd en schrok toen hij besefte dat hij uit een korte sluimering wakker was geworden. Buiten het kantoor lag de wijk Gräsviken er stil bij, alle ramen van de flatgebouwen waren donker en er reed slechts sporadisch een auto voorbij. De zaterdagochtend sloop dichterbij en Peter wierp een blik op de tekst die hij die nacht had geschreven. Hij had de ondankbare rol van Finland tijdens de koude oorlog vermeld en was weggezakt toen hij aankwam bij de hoogconjunctuur aan het begin van het nieuwe millennium. Hij las de tekst op het scherm van zijn pc en concludeerde dat de helft van de lezing klaar was. Nu moest hij nog enkele weloverwogen woorden toevoegen om de aarzelende houding van Finland jegens de NAVO te verklaren en dan nog tien minuten tekst over de successen van Fircotronics op het gebied van militaire elektronica. Hij probeerde een memo van de minister van Defensie te lezen, maar vermoedde dat op dit tijdstip zelfs een Asterix-album te ingewikkeld zou zijn. Hij stond op en liep naar de keuken bij de lift. Er zat nog wat oude, koude koffie in het apparaat. Die rook bitter, dus gooide hij die koffie in de gootsteen en spoelde de kan om. Vervolgens zette hij een nieuwe pot. Hij rekte zich uit en deed een paar oefeningen, tot het koffiezetapparaat begon te pruttelen en te sissen. Hij nam een volle mok koffie mee naar zijn kamer en ging aan de computer zitten. Zijn hersenen waren leeg als een uitgedroogde kokosnoot. Hij stopte met de speech, klikte op de pc een kaartspel tevoorschijn en toen hij een kwartier had gespeeld, stroomde de adrenaline weer. Het was half vijf.

Tegen achten die zaterdagochtend, toen buiten de stad bezig was wakker te worden, in duizenden huizen de lichten weer begonnen te branden en de eerste automobilisten de binnenstad inreden, was zijn concept gereed. Dus stuurde hij zijn tekst de cyberruimte in en belde Timo Manner op zijn huisadres. Maria nam op. Terwijl hij met haar praatte, herinnerde hij zich haar slanke lichaam in de donkerrode zijden jurk op het feestje in Westend; hij herinnerde zich hoe ze daar bij het zwembad had gestaan naast dat hoge beeld van hard zwart hout. Ze stond bij het beeld dat twee Afrikaanse krijgers voorstelde en terwijl ze met hem praatte, streelde ze de ene krijger met haar hand en ...

– Ja?

Haar stem klonk ongeduldig.

– Sorry, Maria, ik heb de hele nacht gewerkt. Ben een beetje verstrooid. Timo heeft een lezing besteld ...

– Hij zwemt, maar ik denk dat ik hem wel uit het water kan lokken als je even wacht.

– Dank je, zei Peter, die zich afvroeg of ze rondliep in een ochtendjas of in een half doorschijnend negligé. Timo Manner dook op aan het andere eind van de lijn, zette zijn computer aan en haalde de tekst uit zijn mailbox. Hij las de lezing snel door en vroeg Peter enkele passages te veranderen. Om tien uur was Peter klaar en nam een taxi naar huis. Hij stopte bij een benzinestation waar ze vers brood verkochten, want hij was niet alleen moe, maar had ook honger en thuis lagen alleen nog kruimels. Toen hij tegen elven naar Åbo vertrok, wist hij dat hij eigenlijk eerst een paar uur had moeten slapen. Maar de kerkklokken zouden al over een paar uur slaan, dus moest de slaap nog even wachten. Een kwartier te laat parkeerde hij de glimmend blauwe Alfa voor de kerk en liep hij met grote snelle passen naar de massief houten kerkdeur. Zo zachtjes mogelijk ging hij de kerk binnen, net toen de bruidegom op het punt stond de ring aan de vinger van de bruid te schuiven. Het was een emotioneel moment, zodat niemand de verlate gast leek op te merken. Stilletjes ging Peter achterin zitten en tijdens het half uur dat volgde, vocht hij tegen de slaap die hem langzaam maar zeker overmande.

2

Opnieuw toetst Peter het nummer van Le Monde in. Hij moet Sylvie Bonnaire te pakken zien te krijgen. Zij heeft hen allemaal op het verkeerde been gezet. Op haar mobieltje neemt ze niet op. Misschien dat ondanks alles iemand van de economische redactie toch haar naam kent. Misschien werkt ze freelance voor de krant.

– Kunt u me doorverbinden met de economische redactie. Er neemt een man op en tot Peters grote opluchting spreekt hij vloeiend Engels.

– Sylvie Bonnaire werkt hier niet, zegt de man, die Pierre heet, waarna het stil wordt op de lijn.

– Ik heb haar ontmoet en ze zei dat ze voor jullie werkte.

– Ze heeft af en toe voor ons geschreven. Research gedaan. Op freelance basis.

Peter is opgelucht. Hij heeft beet.

– Sylvie heeft me gevraagd wat informatie te verzamelen voor haar reportage.

– Wat voor reportage?

– Als Bonnaires bron wordt ik geacht dat niet aan anderen te vertellen. Kunt u haar vragen mij te bellen?

Het wordt weer stil op de lijn. Aan de andere kant hoort Peter zacht gemompel in het Frans; het lijkt alsof Pierre met een collega overlegt.

– U zegt dat u Peter Hellberg heet en uit Finland belt. Ik zie uw nummer hier in mijn telefoon. Kunt u me zeggen waar u precies vandaan belt?

– Fircotronics NV. Wij produceren allerlei soorten elektronica.

– Ik begrijp het. Ik weet dat Sylvie iets interessants op het spoor was. Misschien wilt u mij vertellen wat u gevonden hebt?

– Ik heb Sylvie beloofd alleen met haar te praten en niet met anderen.

Opnieuw stilte en zacht gemompel.

– Monsieur Hellberg, het spijt me, maar ik kan u niet helpen. Maar ik kan u wel een nummer geven waar ze u hopelijk verder kunnen helpen. Het is het nummer van de Franse politie.

– Van de politie?

– Ik denk dat u daar meer te weten komt.

Timo Manner ging op de achterbank van de Jaguar zitten en vroeg Westerlund naar Musikantvägen te rijden. Zijn chauffeur zei iets vriendelijk terug, maar Manner had geen zin om te praten. Tijdens de hele rit zweeg hij, in gedachten verzonken. Toen ze de rustige straat in de voorstad binnenreden, leek Manner weer tot leven te komen. Hij zei tegen Westerlund dat hij kon gaan lunchen, als hij er maar voor zorgde hem over een uur weer op te halen, om half een. Manner liep met grote snelle stappen het rood stenen gebouw binnen en ging de trap op. Hij belde aan en hoorde achter de deur Tatjana tegen de hond roepen dat hij moest ophouden met blaffen. Toen ze de deur opende, vroeg ze of hij eerst wat wilde eten en hij antwoordde dat een kleine lunch hem wel zou smaken; hij was die ochtend immers al vanaf zeven uur op kantoor. Hij liep achter de vrouw de flat in en deed zachtjes de deur achter zich dicht.

Peter kiest het nummer dat hij van Pierre heeft gekregen en krijgt een politieman aan de lijn die geen woord Engels spreekt. Peters Frans is niet al te best, dus duurt het even voor hij zijn verhaal heeft gedaan, waarna hij wordt doorverbonden met iemand die zich di Caprio noemt. Dat klinkt niet bepaald Frans en di Caprio spreekt dan ook Engels met een sterk Italiaans accent. Maar hij praat tenminste duidelijk.

– Wanneer heeft u Sylvie Bonnaire voor het laatst gezien? vraagt di Caprio.

– Drie weken geleden, in Finland.

– Weet u wat mevrouw Bonnaire in Finland deed?

– Geen idee. We hebben elkaar op een party ontmoet. Heeft ze soms iets misdaan?

– Hoezo misdaan, monsieur Hellberg?

– Waarom moet ik met de politie bellen om met Sylvie Bonnaire te kunnen spreken?

– Wij onderzoeken een bepaalde zaak. Misschien kunt u ons helpen.

– Ik weet niets van haar. We hebben elkaar één keer ontmoet en ik heb haar daarna nog twee keer telefonisch gesproken.

– Waarover?

– Ze is journaliste en ik praat elke dag met journalisten. Ze heeft belangstelling voor het bedrijf waar ik werk. Voor mij is het routine.

– Voor ons ook. We zouden u dankbaar zijn als u ons kon helpen. Waarvoor had mademoiselle Bonnaire belangstelling tijdens haar bezoek aan Finland?

Di Caprio is zo vasthoudend als een telefonisch verkoper.

– Ik zeg niets voor ik weet waar ze van verdacht wordt, antwoordt Peter.

– Het is voor ons allemaal het beste als u meewerkt aan ons onderzoek, zegt di Caprio geduldig.

– Is ze verdwenen?

– Nee, monsieur Hellberg, Sylvie Bonnaire is dood. En we hebben alle aanleiding te geloven dat ze niet op natuurlijke wijze is overleden.

Timo Manner zat niet op zijn plek toen Peter zijn kamer binnenstormde en zijn secretaresse zei dat hij voor iets dat spoed had naar de stad was. Maar hij zou over een paar uur weer terug zijn, zei ze.Peter was veel te opgewonden om zich af te vragen wat er in de stad zo spoedeisend was. In plaats daarvan liep hij naar Mikko Rovanperä. De directeur van de militaire divisie keek naar het witte gezicht van het hoofd communicatie.

– Heb je een spook gezien?

– Sylvie Bonnaire is dood.

– Wie?

– Die Franse journaliste. Vermoord. Een week geleden.

– Wat afschuwelijk. Die zat kennelijk achter gevaarlijk nieuws aan.

– Ze zei tegen me dat ze zich had beschermd. Dat haar bewijs in de openbaarheid zou komen als haar iets mocht overkomen.

– Wij hebben niets te vrezen. Ik denk dat onze Ierse concurrent op ons compromisvoorstel ingaat. Ze overwegen ermee op te houden ons zwart te maken.

– Peter voelde zich duizelig.

– Ik denk dat de Franse politie me wil verhoren.

– Wees niet ongerust. Je hebt niet het recht om iets over onze militaire leveranties te zeggen.

– Ik ben niet ongerust, ik vind het alleen verschrikkelijk dat iemand zomaar vermoord wordt. Ze was zo ... ze leek zo gemotiveerd toen ik haar ontmoette en nu is ze dood. Mikko Rovanperä keek Peter nadenkend aan. De directeur van de militaire divisie had weer die gebruikelijke joviale, jongensachtige blik op zijn gezicht, altijd bereid te luisteren.

– Ach, je mocht die Sylvie wel? Vertel eens wat over haar!

– Ik kende haar niet.

– Hadden jullie iets met elkaar toen ze hier was?

– Absoluut niet, brieste Peter geïrriteerd. Hij begreep niet hoe Mikko de zaak zo licht kon opnemen.

– Het leven is hard en zij leefde een gevaarlijk leven. In jouw functie moet je niet verliefd worden op journalisten. Als er in Frankrijk voor ons een schandaal dreigt, moet jij ons uit de wind houden.

– Ik ...

– Concentreer je, Peter. Jullie hebben elkaar een keer ontmoet en hebben per telefoon globaal over de ambities van Fircotronics gesproken. Dat is alles. Als je hun dat vertelt, vergeten ze ons en wij vergeten haar.

– Maar ...

– Niks te maren, Peter. Er zijn mensen in onze omgeving die ons proberen te beschadigen. Bij IVE hebben we vrede gekocht. We hadden ook met Sylvie Bonnaire kunnen onderhandelen, maar nu schijnt ze op heel wat langere tenen te hebben getrapt dan op de onze, waardoor het slecht met haar is afgelopen.

– En haar video?

– Heeft de politie het over die video gehad?

– Nee, maar stel je eens voor dat ze die vinden!

– Als ze hem vinden, ben ik ervan overtuigd dat we kunnen bewijzen dat hij vals is. Het is volstrekt ondenkbaar dat onze militaire techniek in China aanwezig is.

Peter keek naar Mikko Rovanperä, die enigszins uitgeput leek, maar toch vrolijk lachte.

– Je hebt in je nieuwe job een zwaar eerste halfjaar gehad. Binnenkort wordt het rustiger.

Birger Eklund was lang en slank. Hij kwam uit Zweden, was onopvallend, had een assistent in zijn kielzog en installeerde zich in de kamers van de ontslagen directeur techniek, Siegfried Klein. Hij was net negenendertig geworden en als alles volgens plan verliep, zou zijn vrouw hem na de zomer volgen met de kinderen. Eklund wist exact wat er van hem verwacht werd. In enkele Franse prototypes tikten kleine tijdbommen en de eerste die konden ontploffen, zaten in een paar auto’s aan de evenaar. Het gevaar van een echte catastrofe was klein, want men zou Siegfried Klein de schuld geven, omdat hij de nieuwe accu’s niet voldoende nauwkeurig had getest. Zoiets kon gebeuren als het tijdschema strak was en zowel klanten als leveranciers wat al te snel nieuwe modellen op de markt wilden brengen.

Het was Eklunds taak om binnen vier maanden een nieuwe, vervangende accu te ontwikkelen. Voor de meeste anderen zou dat een onmogelijkheid zijn geweest, maar Birger Eklund had een kans. In Noord-Europa was er niemand die meer verstand van accu’s had dan hij. Hij werkte al vijftien jaar met accu’s en zijn Zweedse medewerkers hadden ontelbare alternatieven getest. De lithium accu was het verst ontwikkeld. Het uiteindelijke resultaat was waanzinnig duur, maar als er geen goedkoper alternatief was, kon een geheel nieuwe lithium accu voor kleinere series een goed alternatief zijn. Voor grotere series waren nikkel-metaalhybride accu’s nodig, maar daar kon men nog niet volledig op vertrouwen. Eventueel nikkel-zink accu’s, die echter weer het probleem hadden dat ze tot nu toe niet veel vaker dan zo’n vijftig keer konden worden opgeladen. Of honderd, op zijn hoogst. Als iemand Birger Eklund een jaar geleden had gevraagd te realiseren wat Timo Manner hem nu vroeg, had hij voor de eer bedankt. Vier maanden was veel te kort. Maar nu kon hij geen nee zeggen. Als het hem zou lukken, was hij de prins die de helft van het koninkrijk kreeg. Hij zou de nieuwe directeur techniek van het concern worden met een aantrekkelijk optiepakket. Als het mislukte, kon hij altijd nog terug naar Zweden, waar niemand hem kwalijk zou nemen dat hij geen wonderen had verricht. Weigeren het te proberen was daarentegen onmogelijk.Timo Manner stond bekend om zijn overredingskunst. Het alternatief was vanaf het begin duidelijk. Het ging erom te kiezen: proberen het koninkrijk te veroveren of ontslagen worden. Manner hoefde niet veel pogingen te doen hem over te halen. Maar zijn vrouw behield voorlopig haar baan in Göteborg. Voor alle zekerheid.

Hij praat nog een keer met de politie in Parijs. Le commissaire, of hoe di Caprio zich ook mag noemen, heeft enorme haast en zijn Engelse woordenstroom vermengt zich zo vaak met Italiaanse uitdrukkingen dat Peter hem uiteindelijk niet meer kan volgen. Hij vraagt di Caprio weer bij het begin te beginnen, waarna de commissaris zich beheerst, want de relatie met Finland heeft zijn bijzondere belangstelling.

– Dus u heeft mademoiselle Bonnaire slechts één keer ontmoet?

– Ja, erg kort, op een cocktailparty.

– We weten dat ze bezig was met een onderzoek waarover ze voor een krant een serie artikelen wilde schrijven, ik weet niet welke krant. Ze schreef voor veel bladen, begrijpt u, ze leek me een enigszins gespleten persoonlijkheid.

– Gespleten persoonlijkheid? barstte Peter uit, in de war gebracht, want hij had gedacht dat ze voor Le Monde werkte.

– Misschien een beetje onevenwichtig.

– Ze wilde me spreken over de expansieplannen van Fircotronics hier in Finland. Daar heb ik via de telefoon een paar keer met haar over gepraat. Ze vroeg me bepaalde details te checken.

– Over jullie expansieplannen? Di Caprio klonk verbaasd.

– Ons concern groeit nogal snel.

– Vast, maar Sylvie Bonnaire was geen economisch journaliste. Ze onderzocht misdrijven, internationale louche zaken.

– Misschien schreef ze daarnaast minder dramatische verhalen, probeerde Peter.

– Dat kan ik me nauwelijks voorstellen. Vorig jaar heeft ze enkele maffiazaken in Palermo onderzocht. Dat kan haar wellicht heel wat vijanden hebben opgeleverd. Het meest recent was ze met de wapenexport bezig. Wapensmokkel op hoog niveau. Peter krimpt in elkaar als hij de vasthoudende en goed geïnformeerde commissaris voor zich ziet. Zo had hij zich Italianen niet voorgesteld, niet zo systematisch. Voor Peter zijn Italianen meesters in het overleven binnen een voortdurende chaos.

– Exporteert Fircotronics militair materieel, monsieur Hellberg?

– Zeker, dat is geen geheim.

– Sylvie Bonnaire had vooral belangstelling voor China. Verkoopt uw bedrijf aan China?

– Nee, Fircotronics exporteert geen militaire elektronica naar China.

– Grazie, dat wilde ik weten. Niet naar China.

– Precies.

Er volgt een moment van stilte en Peter hoopt dat di Caprio zich zijn spoedeisende gevallen herinnert en wegrent. Maar dat doet hij niet.

– Merkwaardig dat Sylvie Bonnaire helemaal naar Finland gaat om met u over alledaagse zaken van Fircotronics te praten. Die vragen had ze u toch ook over de telefoon kunnen stellen?

– Ik weet niet waarom ze naar Finland is gegaan. Ik kwam haar toevallig tegen.

– Uiteraard, signore. Als u nog iets belangrijks te binnen schiet, bel me dan.

– Dat zal ik doen.

– Als u geen nieuws heeft, dan zien we elkaar over een week, hoop ik. Ik ben van plan een bezoekje aan mijn Finse collega’s te brengen. Misschien kunnen wij samen een keer lunchen?

Di Caprio lijkt geen eind aan het gesprek te willen maken, dus doet Peter dat maar. Hij zegt dat di Caprio welkom is en dat hij de commissaris in Helsinki graag voor een goede lunch uitnodigt.

Geheel toevallig liep hij Harri tegen het lijf. Hij had net in het stadsdeel Drumsö een flat bezichtigd die te koop stond in een bijna splinternieuw appartementengebouw, toen de journalist voorbij fietste.

– Hoi Peter, ouwe zwendelaar, riep Harri terwijl hij van zijn fiets sprong.

– Ben je begonnen te sporten, Harri?

– Ik moet wat doen. Het harde leven vraagt veel van je lichaam.

– Waar ga je naartoe?

– In mijn privéleven heb ik nooit een speciaal doel. Ik rijd gewoon een rondje. Wat doe jij hier?

– Ben op zoek naar een appartement.

– Dat moet in Drumsö een van de duurste appartementencomplexen zijn, zei Harri terwijl hij wees naar de met glas omgeven balkons met uitzicht op zee.

– Voor mij ook te duur. Ik zoek wel verder.

– Hoe gaat het op het werk? Nog nieuwe wapenschandalen?

– De bliksem slaat nooit twee keer in op dezelfde plek, zei Peter.–We moeten samen weer eens een avondje doorzakken. Dat is alweer zo lang geleden.

– Beslist. Volgende week zit ik bomvol, maar wat vind je van het weekend daarop? Zaterdagavond? Vooropgesteld dat niemand anders ons voor is en je voor een reisje naar de VS uitnodigt. Harri trok een nijdig gezicht en sprong zo snel op zijn fiets dat hij bijna zijn evenwicht verloor.

– Oude mannen die aan sport gaan doen, moeten kalm beginnen. Sport is geen spelletje, Harri!

Harri maakte met zijn hand een obsceen gebaar en fietste weg.

3

Ochtend in mei. München heeft Peter met open armen ontvangen. Hier is het al volop zomer en de Duitsers die niet naar hun werk hoeven, gaan luchtig gekleed. Maar Peter heeft geen tijd om van de zon te genieten, want hij moet op bezoek bij een van de laboratoria die deel uitmaken van het Duitse dochterbedrijf van Fircotronics. Het lab zal in het bedrijfsblad voor klanten gepresenteerd worden als een van de steunpilaren binnen het internationale netwerk voor research en development. Als hij het streng bewaakte laboratoriumterrein bijna is genaderd, gaat zijn mobiele telefoon. Het is Mikko Rovanperä. Zijn stem klinkt hees en hij krijgt er nauwelijks geluid uit.

– Er is iets met Timo gebeurd, zegt Mikko, maar de rest kan Peter niet verstaan. Mikko probeert het opnieuw en geleidelijk begrijpt Peter de situatie.

– Maar Timo kan toch niet zomaar verdwijnen, Mikko? Kan hij niet gewoon ziek zijn?

– Hij neemt zijn mobieltje niet op, ook niet zijn vaste telefoon thuis en evenmin die in zijn zomerhuis. We weten niet waar hij kan zijn. Er staan geen reizen in zijn agenda.

– Toen ik hem een paar dagen geleden zag, leek hij me gezond en fit.

– Een beetje moe, misschien. Maar hij laat ons altijd weten waar hij is. En hij zet zijn mobieltje nooit uit, zelfs ’s nachts niet. Ik denk dat je beter kunt terugkomen, Peter.

– Ik ben hier nog niet eens begonnen.

– Oké, ga dan eerst maar door. Ik bel je wel zodra we meer weten. Maar hou je gereed om te vertrekken.

Terwijl Peter het laboratoriumgebouw binnenloopt om een interview te maken over het toekomstige aandrijfsysteem van milieuvriendelijke auto’s, voelt hij vanbinnen een knagende ongerustheid.

– Niemand heeft een idee waar Timo uithangt, zei Leena, de secretaresse van Mikko Rovanperä.

– Moet er niemand langs bij zijn zomerhuis?

– Ik heb zijn zoons gesproken. Martin heeft beloofd er vanavond even langs te rijden.

– Vanavond? Waarom niet nu?

– Hij vindt dat we ons nodeloos ongerust maken en dat Timo vast alleen maar met rust gelaten wil worden.

– En Maria?

– Die is op bezoek bij een vriendin in Åbo. Ze komt vanavond pas thuis.

– Ik ga naar de directievergadering, Leena. Je weet waar je me kunt vinden!

De groep rond de spiegelgladde tafel was duidelijk nerveus, maar iedereen probeerde zich rustig en waardig te gedragen.

– Dit heeft hij nooit eerder gedaan, stelde Linda Wennerström vast.

– Misschien wil hij ons op de proef stellen om te zien of we een crisissituatie aankunnen, probeerde Sam Peltonen. Ze zwegen.

– Ach nee, hij zou niet zowel ons als Maria voor de gek houden, zei Sam beslist.

– In Göteborg is onlangs de directeur van een klein bedrijf gekidnapt, probeerde Birger Eklund, de nieuwe directeur techniek uit Zweden.

– Hoe is dat afgelopen?

– Ze eisten enkele miljoenen kronen losgeld. Ik weet niet of dat ook betaald is, maar de kidnappers zijn wel gepakt. Dat gebeurt meestal. Geloof ik.

– Wie zou er nu Timo willen kidnappen?

Linda Wennerström klonk aarzelend, maar Mikko ging erop door.

– Het is niet onmogelijk, ook al gebeurt het in Finland nooit.

– Waarom belt er dan niemand om een miljoen te eisen?

– Een miljoen? Timo is heel wat meer waard, mompelde Adam.

– Wat kan het ons nu verdommen hoeveel miljoen Timo waard is, brieste Sam. Het gaat erom wat we moeten doen.

– Ik heb de politie laten weten dat hij niets van zich heeft laten horen, zei Mikko. Maar ze zeggen dat, zolang we niet aan een misdrijf denken, ze niet veel meer kunnen doen dan hun ogen openhouden.

– Wat nu als ...

– Ja, Sam?

Sam Peltonen beet op zijn lip.

– Wat nu als Timo is ondergedoken?

– Waarom zou een van de meest bewonderde topmensen binnen het Finse bedrijfsleven in hemelsnaam onderduiken? vroeg Linda geïrriteerd. Het kon de anderen niet ontgaan dat Sam en Mikko elkaar van opzij schuin aankeken.

– Jullie weten iets wat wij anderen niet weten, zei Linda. Zijn reizen ...

Sam onderbrak haar. – Waar is Peter? De hel breekt los als dit bekend wordt.

– Peter is in München. Hij komt zo snel terug als hij kan, maar alle rechtstreekse vluchten waren volgeboekt, dus moet hij vanavond een omweg via Kopenhagen maken. Vandaag moeten we de media zelf te woord staan.

Er werd op de deur geklopt, waarna Mikko’s secretaresse haar hoofd om de deur stak.

– Timo moest vandaag bij het congres in het Finlandiahuis een belangrijke speech houden. Wie van jullie ...

– Verdomme, dat was ik vergeten, barstte Mikko uit. Daar had ik ook bij moeten zijn.

– Ja, over een kwartier, zei Leena. Sorry, maar door al die consternatie zijn we dat allemaal vergeten.

– Dat is niet zo best. Ik moet er nu onmiddellijk vandoor. Maar waar moet ik het over hebben?

– Rennen, Mikko! Je bedenkt onderweg wel iets.

– En ik moet toch ook uitleggen waarom Timo er niet is?

– Verkouden, stelde Linda voor. Zwaar verkouden.

– Dit gaat slecht aflopen, zei Adam Persson nadat Mikko verdwenen was en de deur achter zich had dichtgedaan. Daarna zaten ze nog een tijdlang zwijgend bij elkaar.

De congresvoorzitter wierp een boze blik op Mikko Rovanperä toen hij naar het podium liep, maar het humeur van de voorzitter was op dit moment wel Mikko’s minste probleem. Hij moest rustig en overtuigend klinken. Hier in de zaal zat de absolute top van de samenleving te wachten op wijze woorden van een visionair en nu was die visionair verdwenen.

– Het spijt me, maar Timo Manner is zwaar verkouden. Mikko keek naar het publiek in de zaal, maar hij werd door het licht verblind. De mensen vloeiden samen tot een diffuse massa.

– Ik ... Timo Manner heeft mij verzocht hem te excuseren ... Hij ...

Zijn gezichtsveld klaarde op. Er zaten ruim driehonderd mensen voor hem. Misschien nog meer. Ze maakten een ongeduldige indruk en hij begreep hen. Ze waren gekomen om naar Timo te luisteren, niet naar diens plaatsvervanger. Maar hij zou ze eens wat laten zien. Hij had Timo al zo veel keren horen spreken, dat hij alle uitdagingen in de wereld kon beschrijven in dezelfde bewoordingen als Timo, zelfs al zouden ze hem er midden in de nacht voor wakker maken.

Mikko vertelde over tegenslagen en successen. Hij sprak over de laatste overwinningen op de problemen van de auto-elektronica en over de toekomst van de auto-industrie in een tijd van dure olie. Midden in zijn betoog werd hij opeens overvallen door paniek en voelde hij hoe het klamme zweet hem uitbrak. Hij dacht aan Timo en de onzekerheid die hen omringde. Hij vroeg zich af hoe de media zouden reageren. Hij zweeg even, voelde toen weer vaste grond onder zijn voeten, kwam bij zinnen en ging verder met zijn speech. Hij sprak erover hoe de voorsprong van Finland onder vuur lag terwijl hij de paniek in zijn lichaam wegduwde. Al snel functioneerde zijn brein weer als een computer. Hij sprak zonder aantekeningen en hij vroeg zich af hoe hij zich na zijn speech snel kon terugtrekken. Hij kon niet blijven om vragen te beantwoorden. Hij mocht niet opnieuw zijn ongerustheid laten blijken. Hij zou nu snel een eind aan zijn verhaal maken en zich haastig uit de voeten maken, hoe laf dat ook leek, want hij mocht de journalisten geen kans geven vragen te stellen.

Dus besloot hij nu te stoppen. Hij bedankte alle aanwezigen voor hun belangstelling, beloofde dat Timo Manner binnen een paar dagen weer op de been zou zijn, wenste het publiek een interessante congresmiddag en verdween. Terwijl hij gehaast de zaal verliet, zag hij dat hij het publiek enigszins in verwarring achterliet. De journalisten moesten gedacht hebben dat hij achterin de zaal zou gaan zitten, want zelfs zij verroerden zich niet en hij bereikte zonder problemen de deur. Maar toen hij eenmaal de congreszaal verlaten had en halverwege de uitgang was, hoorde hij de massieve houten deur achter hem opengaan en wist hij dat de uittocht van de verslaggevers begonnen was. Toen versnelde hij zijn pas en rende naar de wachtende Jaguar.

Westerlund startte de motor en nog voordat de journalisten bij de auto waren, was hij al op weg.

Tijdens de eerste nieuwsuitzending van die middag werd in algemene bewoordingen over Timo Manners ziekte gespeculeerd. Daarna kwam het vroege tv-journaal met het vermoeden dat Manner wel eens ernstig ziek zou kunnen zijn. En toen Fircotronics halsstarrig bleef weigeren commentaar op de geruchten te geven en alleen maar bleef volhouden dat Manner verkouden was, werden de speculaties over de ziekte van de president-directeur meer gedurfd. Het nieuws op de zender MTV-3 presenteerde zijn eigen theorie. De verslaggever, die zich voor de imposante, donkere glazen gevel van het Fircotronicscomplex had geposteerd, vroeg zich af of de risicovolle investeringen van het concern waren mislukt. Waardoor Manner zich niet in de openbaarheid durfde te vertonen. Het late avondnieuws op de radio vermoedde dat hij bij de Raad van Commissarissen in ongenade was geraakt en op het punt stond ontslagen te worden.

Binnen, achter de donkere glasgevel, in de directiekamer op de bovenste verdieping, zaten Sam Peltonen en Linda Wennerström tv te kijken. Ze hadden zich opgesloten en hun enige contact met de buitenwereld waren de nieuwsuitzendingen, die niemand in het bedrijf vrolijk maakten. Sams secretaresse had bij een restaurant in de buurt twee hamburgers gehaald, maar de zakjes lagen nog ongeopend op tafel, want niemand had honger. Toen de journalist die buiten stond zich afvroeg of Timo Manner wellicht was ondergedoken, staarden Sam en Linda elkaar ongelovig aan. Ze wisten allebei dat de gebeurtenissen bezig waren te ontsporen en dat er iemand naar voren moest treden om verstandige, rustgevende woorden te spreken die de wildste speculaties de kop zouden indrukken. Maar de hele bemanning van Fircotronics leek verlamd nu de kapitein er niet was.

De zonnestralen verwarmen het water van de zee en de brug naar Drumsö. Peter rijdt met de zijruit half naar beneden en ademt de ochtendlucht in die naar voorjaar ruikt. Hij nadert Gräsviken voor het begin van de ochtendspits en als de Alfa Porkalagatan kruist, draait hij het raampje helemaal open, waarna hij enkele keren diep ademhaalt. Een paar minuten later rijdt hij naar beneden, de parkeergrot van Fircotronics in en laat de zon en de lente achter zich. De directievergadering begint om kwart over zeven. In de vergaderzaal ruikt het naar verse koffie. Op de donkere mahoniehouten tafel staan de gebruikelijke croissants en de schaal met vers fruit, maar niet alles is hetzelfde. De leider ontbreekt. En met hem zijn ook de rust en het vertrouwen verdwenen. Er heerst een nerveuze stemming.

– Ga zitten, Peter, zegt Mikko Rovanperä met zachte stem. Peter steekt zijn hand uit om een croissant te pakken en een kop koffie in te schenken, maar merkt dat niemand anders dat nog heeft gedaan en weet niet goed wat te doen. Op hetzelfde moment herinnert hij zich de eerste keer dat hij hier in de directiekamer zat en zich tegelijkertijd welkom en verdwaald voelde. Hij had daar niet thuisgehoord, want hij was nieuw. Vandaag de dag is hij nog steeds een groentje, maar nu hun wereld bedreigd wordt, hebben ze hem nodig. Waar hangt de man uit die Fircotronics in de vaart der volkeren omhoog heeft gestuwd?

– Timo is dood, Peter, zegt Mikko Rovanperä, die daarmee de stilte verbreekt die zwaar boven hun hoofden hangt. Zacht zet Peter de koffiekan weer neer. Zijn mond hangt half open, alsof hij iets wil vragen, maar niet weet wat.

– Ik dacht dat hij alleen maar was verdwenen, kreeg hij er met moeite uit.

– We weten niet wanneer en hoe. De ambulance heeft hem gisteravond naar het ziekenhuis gebracht. Mikko Rovanperä spreekt duidelijk en klinkt evenwichtig, ook al breekt zijn stem. De anderen zeggen niets.

– Is het zeker? vraagt Peter. Ik bedoel, hij ligt niet in coma of zoiets?

– Hij is dood. Ik heb met de dokter en met de politie gesproken. Martin heeft hem gisteravond in zijn zomerhuis gevonden. Maria is ingestort, heel droevig, dus haar moeten we nu niet storen.

– Maar hoe redt zij zich daar dan in haar eentje? vraagt Linda Wennerström.

– Ik heb een van haar vriendinnen gevraagd naar haar toe te gaan, zegt Mikko.

De stilte is geladen. Iemand zou enige verlossende woorden moeten spreken, maar niemand doet dat. Ten slotte gaat Mikko verder:

– Peter, het is slechts een kwestie van tijd voor de pers dit te weten komt. En de beurs. We zouden direct bij het openen van de beurs met een persbericht naar buiten moeten komen, maar dat willen we niet doen voor we meer weten. De Raad van Commissarissen vergadert nog. Maar wees op alles voorbereid.

– Met zulk belangrijk nieuws mogen we niet wachten. Dat is volstrekt in strijd met de beursregels.

– Dat weet ik, maar toch wachten we een paar uur. Je kunt vast een concept-persbericht schrijven.

– Een hartinfarct? vraagt Peter.

Mikko Rovanperä snuift. – Timo was zo gezond als een vis.

– Wat delen we intern mee? vraagt Peter.

– Voorlopig niets.

– We horen de handel in ons aandeel stil te leggen.

– We wachten een paar uur. Maar het spreekt voor zich dat niemand in deze kamer in aandelen mag handelen, niet nu, noch later op de dag. En, Peter, vanaf nu houd je alle lijnen open. Zodra er geruchten tussen de persbureaus gaan circuleren, wil ik het weten. Ik ga nu naar het ziekenhuis. Mijn mobiele telefoon staat aan. Continu.

Het Finse persbureau FNB kwam het eerst, om iets voor negenen. De formulering van hun bericht leek enigszins onzeker; alsof er nieuws werd verteld dat in strijd was met het gezond verstand.

‘Volgens nog onbevestigde bronnen is Timo Manner, presidentdirecteur van Fircotronics, hedennacht overleden. Manner, die afgelopen zomer vijftig jaar werd, schijnt te zijn gestorven aan de gevolgen van een hartinfarct. De familie heeft het bericht niet bevestigd. Gisteren werd door Fircotronics bekend gemaakt dat Manner aan een verkoudheid leed en om die reden niet in staat was zijn openingsspeech te houden voor het jaarcongres in het Finlandiahuis. Het bedrijf onthoudt zich van commentaar.’

Eerst dacht de markt dat het om een misverstand ging. Manner kon toch niet dood zijn? Iconen sterven niet, die hebben het eeuwige leven. De koers van het aandeel Fircotronics ging een beetje op en neer, daalde iets en herstelde zich weer. De theorie over een zware verkoudheid vond onder de aandelenhandelaren in de wereld nog steeds veel aanhang.

Peter belde Mikko Rovanperä, die terug was uit het ziekenhuis en de directie werd voor een nieuwe vergadering bijeen geroepen. De bespreking vond plaats in Mikko’s kamer met het tv-scherm continu op Reuters.

– De Raad van Commissarissen komt om elf uur bijeen, zei Mikko. De meeste haast heeft de benoeming van een opvolger en het ontwikkelen van een verdedigingsstrategie. We moeten tonen dat de onderneming nog even stabiel is als voorheen.

– Was het een hartinfarct? vroeg Peter.

Mikko aarzelde voor hij antwoordde. – Nee, maar de artsen weten nog niet wat de doodsoorzaak wel was. Als we met ons eerste bericht naar buiten komen, zeggen we slechts dat hij vannacht onverwachts is overleden en dat de artsen nog onderzoeken wat de precieze doodsoorzaak is.

Op de aandelenmarkt was het intussen onrustig. De koers van het aandeel Fircotronics bewoog weer en begon te dalen. De markt twijfelde nu zeer duidelijk aan de onsterfelijkheid van de grote man. Reuters verspreidde het bericht waarin de theorie werd onderschreven dat Timo Manner was heengegaan. In het nieuwsbericht werd kritiek geleverd op het bedrijf omdat men weigerde te vertellen wat er was gebeurd.

– Wanneer komen we naar buiten? vroeg Peter. De markt is wantrouwig. Een beursgenoteerde onderneming kan niet zwijgen.

– We gaan naar buiten direct nadat de Raad van Commissarissen een opvolger heeft aangewezen.

– Te laat. Geruchten die niet worden tegengesproken gaan een eigen leven leiden.

– Ik neem aan dat op dit moment je telefoon roodgloeiend staat, Peter.

– Ik ben tijdelijk onbereikbaar. Ik wil eerst weten wat ik moet antwoorden voor ik de telefoon opneem.

– Dat is precies ook ons probleem.

– Gestreste mannen overlijden nu eenmaal soms aan een plotselinge ziekte. Waarom kunnen we niet zeggen wat we weten?

– Omdat de waarheid iets gecompliceerder is.

Mikko Rovanperä zag er gepijnigd uit. Zijn jongensachtige gezicht was in één dag jaren ouder geworden. Op het scherm van Reuters verscheen weer een nieuw bericht. Razendsnel verspreide zich de ramp over de wereld. Peters mobieltje trilde in zijn foedraal. Niemand zei een woord. Ze keken elkaar alleen maar aan. Hoe lang ze daar hadden gezeten, niet in staat iets te doen, kon achteraf geen van hen zeggen, maar ten slotte werd de betovering verbroken toen Mikko’s secretaresse, Leena, aanklopte. Ze stak haar hoofd om de deur en zei dat de telefooncentrale overbelast was.

– Iemand van jullie moet nu naar het front, zei ze en het klonk alsof zij de leiding op zich had genomen.

Mikko kwam resoluut bij uit zijn droomtoestand.

– Peter en ik zorgen voor alle contacten met de buitenwereld, jullie anderen houden je kiezen op elkaar. En Linda voert intern het woord. Het personeel moet het weten. Jullie weten wat je te doen staat, laten we beginnen!

Eerst werd er door tientallen Finse journalisten en analisten jacht op hen gemaakt, daarna sloten de buitenlanders zich bij de drijfjacht aan en vanaf dat moment belden er honderden mensen tegelijk naar de centrale van Fircotronics. Peter Hellberg en Mikko Rovanperä hadden geen schijn van kans ze allen te woord te staan. De journalisten en analisten begonnen in plaats daarvan mevrouw Manner te bellen, tot zij - om een beetje rust te krijgen - de telefoonstekker eruit trok en haar mobieltje uitschakelde. Er belden ongeruste klanten; ook politici en andere vertegenwoordigers van het establishment wilden iets van zich laten horen. Timo Manner was een winnaar geweest en winnaars hebben veel vrienden. Om tien uur kwam Fircotronics met het eerste bericht naar buiten, waar uitsluitend in stond dat Manner was overleden aan een zich plotseling manifesterende ziekte. Waarschijnlijk had zijn hart het begeven. De Raad van Commissarissen zou binnen een uur een opvolger benoemen en ondanks de tragedie zou het bedrijf zijn expansie voortzetten. Iets later, om elf minuten voor een, ging het volgende officiële bericht de wereld in: de Raad van Commissarissen had de directeur van de militaire divisie, Mikko Rovanperä, als tijdelijk opvolger van Timo Manner aangewezen tot er een nieuwe leider van buiten was aangetrokken.

De koers van het aandeel Fircotronics, dat inmiddels met vijfentwintig procent was gekelderd, begon zich te herstellen. Fircotronics leek de zaak weer onder controle te hebben. De consternatie had nu voorbij kunnen zijn. Timo Manner had een hartinfarct gehad, had uren tussen leven en dood gezweefd en na een harde strijd tegen de breekbaarheid van het leven, was hij overleden. Mensen sterven nu eenmaal, ook machtige mensen gaan heen en worden door anderen opgevolgd. Daarom kon Timo Manner in vrede rusten zodra de consternatie voorbij was.

Maar het liep anders.

DEEL 3

Moge alle dagen hetzelfde zijn,

ook de dag van ons afscheid,

kort en reeds verdwenen in het verlangen

dat achterbleef en zich uitstrekte

om jouw reputatie op te slaan in het geheugen

van de goudgeschakelde keten van dagen,

gelukkig als de wolken,

schaduwrijk en vlekkerig blauw.

(Rabbe Enckell, Valvet, 1937)

ACHTSTE HOOFDSTUK

1

Peter wiste het zweet van zijn voorhoofd. Hij had een schreeuwende honger, want hij was al voor zevenen begonnen en hij voelde zich duizelig. Hij probeerde het raam open te zetten, maar dat kon niet in verband met de airconditioning. De telefoon ging, maar deze keer nam hij niet op. Hij had al drie uur lang aan één stuk getelefoneerd en de officiële waarheid herhaald dat Timo Manner aan een plotseling opgekomen ziekte was overleden. Meer viel er op dit moment niet over te zeggen, maar hij beloofde iedereen die belde: zodra we meer weten, komen we met een nieuw persbericht naar buiten.

Ook zijn assistente Ulla zat aan de telefoon. Tegen de orders van Mikko Rovanperä in had hij - om de rij wachtenden in de centrale te verkleinen – ook Ulla gevraagd de telefoon te beantwoorden, maar uiteraard was zelfs dat niet voldoende geweest. Hoeveel gesprekken kun je in drie uur aannemen als je onafgebroken praat?

Een honderdtal? En hoeveel wachtenden waren er dan nog altijd over?

Peter stond op, rekte zich uit en deed op de plaats waar hij stond enkele gymnastiekoefeningen, daarbij begeleid door twee rinkelende telefoons. Vervolgens liep hij de gang in, naar de kleine keuken waar het koffiezetapparaat altijd aan stond. Hij zocht iets te eten; een vergeten sandwich, een bakje yoghurt of wat knäckebröd, maar het enige dat hij vond was een pakje ontbijtkoek. Daar was hij al nooit dol op geweest en zeker nu hij naar iets hartigs verlangde, werd hij al misselijk bij het zien van die donkerbruine koek. Hij nam de lift naar beneden, liep naar de portiers en vroeg of een van hen even naar het Indiase afhaalrestaurant vlakbij wilde gaan voor een maaltijd. Osku en Jonne, die achter de glazen ruit van de receptie zaten, zagen er teneergeslagen uit, maar stelden gelukkig geen vragen over Timo Manner.

– Wat wil je hebben?

– Twee porties van iets dat ze het snelst kunnen klaarmaken. Toen ging hij weer naar boven en in de lift probeerde hij voor het eerst die dag enige afstand van de gebeurtenissen te nemen. Zijn denkvermogen verdronk in alle vragen en de agressieve stemmen van de journalisten deden zijn vermoeide hersenen barsten. Toen hij zijn kamer weer inliep, rinkelde de telefoon nog steeds. Voor hij opnam, deed hij de deur van Ulla’s kamer open en zei in gebarentaal dat hij voor hen beiden iets te eten had besteld. Toen keerde hij terug naar de hel. Het eerstvolgende telefoontje was afkomstig van zijn oud-kamergenoot Harri. Peter vond dat hij klonk alsof hij een kater had.

– Peter, oude vriend. Wat is er gebeurd?

– Ik heb op je telefoontje gewacht, Harri! Er zijn je al honderden journalisten voor geweest. Heb je vanochtend lang uitgeslapen?

– Zoals je weet, werk ik ’s nachts het best. Waar is hij aan gestorven?

– Geloof me, we weten het niet. De artsen zijn druk bezig met de obductie. Een paar dagen geleden leek hij me nog zo gezond als een vis.

– Je meent het.

– Hij was het weekend in zijn zomerhuis en volgens zijn vrouw voelde hij zich prima!

– Mijn ouders hebben daar in de buurt ook een buitenhuis, in Ingå. Bij een benzinestation daar kwam ik afgelopen zaterdag Manner toevallig tegen. We hebben een paar woorden gewisseld. Hij maakte een sombere indruk.

– Dan weet je meer dan ik.

– Peter, jij en ik zijn vrienden. Verberg je wat voor me?

– Hand op mijn hart, nee; ik heb hem vrijdag voor het laatst gezien en toen was hij de gezondheid zelve.

– Als je me zand in de ogen strooit, vriend, kom ik je hoogst persoonlijk opknopen.

– Vertel eens, Harri, wat zei Manner toen je hem in Ingå tegenkwam?

Het was even stil op de lijn, toen zei Harri: – Het was niet zozeer wat hij zei. Maar hij maakte zo’n moedeloze indruk.

– Wat zei hij, Harri?

– We praatten eerst een beetje over het weer en de wind, en ik merkte dat hij door iets bedrukt was. Toen vroeg ik hoe het er voorstond met de elektrische auto en het Nachtoog; geen idee meer wat ik precies vroeg en hij antwoordde alleen maar heel kort. Hij probeerde me er niet eens van te overtuigen dat alles in orde was. Je weet hoe hij is. Of was. Alles ging altijd beter zolang je maar hard bleef vechten. Dat was zijn motto. Maar afgelopen zaterdag niet.

– Bel me morgen opnieuw, dan kan ik je misschien meer vertellen.

– Morgen? En wat moet ik dan vandaag in de krant schrijven, verdomme?

Peter zuchtte.

– Jij bent hier de journalist, niet ik.

– Voormalige journalisten zijn het ergste soort dat ik ken, brieste Harri en smeet de hoorn op de haak.

Peter negeerde het volgende telefoontje dat op hem wachtte. Hij liep naar Mikko Rovanperä die aan de telefoon zat met iemand van de Franse defensie-industrie en toen hij het gesprek had beëindigd, hield Peter zijn handen omhoog.

– Manner schijnt eergisteren gedeprimeerd te zijn geweest.

– De artsen hebben iets gevonden. Men denkt dat Timo leed aan een aangeboren hartkwaal. Hij heeft het ons nooit verteld, maar volgens Maria had hij er af en toe last van. Niet erg, niet zo dat iemand anders het kon merken, maar hij had bepaalde ritmestoornissen. Het was dus toch zijn hart. Wie zegt dat hij gedeprimeerd was?

– Een journalist die hem zaterdag in Ingå tegen het lijf liep.

– De waarheid begint vaste vorm te krijgen. Timo Manner had problemen met zijn hart. Hij voerde een lang en taai gevecht tegen een ziekte waar verder niemand iets van wist, behalve zijn vrouw. Tijdens het weekend moet hij gevoeld hebben dat het bergafwaarts ging. Daarom was hij gedeprimeerd. Gisteren gaf zijn hart het op.

– Staat dat vast, of is dat jouw theorie?

Mikko Rovanperä glimlachte zwakjes.

– Het klinkt echt. Het is de waarheid van vandaag. Wij kunnen ermee leven en ik kan niets beters bedenken. Terug naar het front, Peter!

Harri belde de volgende dag weer, opnieuw pas in de middag. Maar nu klonk hij niet meer alsof hij een kater had, maar volstrekt nuchter. –Peter, ik heb zeventien telefoongesprekken gevoerd!

– Je bent een vlijtig baasje.

– Daar word ik voor betaald, weliswaar niet zo goed als ze jou betalen om mensen zand in de ogen te strooien, maar redelijk. Er is iets dat me dwarszit.

– Wat betreft je salaris?

– Hou op, Peter. Wat betreft de waarheid over Manner.

Peter had die nacht niet meer dan een paar uur geslapen. Hij had tot half elf telefoontjes beantwoord, vervolgens had hij voor de volgende ochtend een nieuw persbericht samengesteld met details over Timo Manners hartkwaal en een groot deel van de nacht had hij wakker gelegen. Op dit moment haatte hij raadsels, maar hij moest zich beheersen.

– Wat zit je dwars, Harri? vroeg hij met zachte stem.

– Zeventien mensen vertellen allemaal precies hetzelfde verhaal.

– Dan moet het dus wel waar zijn, hè?

– De werkelijkheid is altijd subjectief, Peter. Als jij zeventien mensen zou bellen om hun te vragen een beschrijving van mij te geven, dan kun je er gif op innemen dat je veel verschillende verhalen hoort.

– Maar jij bent ook een veelzijdig man, Harri.

– Daarna heb ik nog iemand gebeld, een vrouw die jullie niet hebben kunnen instrueren of indoctrineren.

– Wij hebben niemand geïnstrueerd, brieste Peter geïrriteerd. Niemand van ons wist iets over Manners hartkwaal, alleen Maria Manner. We zijn allemaal in onze slaap verrast. Maar Manners arts heeft het bevestigd, evenals zijn vrouw. Dan zijn er dus niet zo veel verschillende waarheden waarmee we kunnen goochelen.

– Fout! Mijn bron vertelt een ander verhaal.

– Over wie heb je het, Harri?

– Tja, je kent de grenzen. Laten we haar maar een vrouw uit de voorstad noemen.

– Oké, wat zegt jouw bron dan?

– Dat Manner gedeprimeerd was omdat er iets was misgegaan. Ze weet niet wat, maar het was niet zijn hart. Hier had ik op jouw hulp gehoopt.

Peter was oprecht verbaasd. – Ik heb geen idee.

– Misschien hebben jullie problemen die Fircotronics vanbinnen uithollen? Of misschien was er iets in Manners privéleven waar de meesten van ons geen weet van hadden.

– Waar doel je op?

– Lees mijn krant morgen maar. Echter, ik waarschuw je. Je hebt nu nog de kans me iets te vertellen waardoor ik bereid ben met publicatie te wachten, maar dan moet het wel iets groots zijn. Anders breng ik de hele boel naar buiten.

– Laat me je in contact brengen met Mikko Rovanperä. Als iemand iets weet, is hij het wel.

Na het gesprek met Harri hijgde Peter. Hij liep met grote, snelle passen de gang in, de trap af en vervolgens de tuin in om frisse lucht in zijn longen te zuigen. Het motregende, een zachte, aanhoudende lenteregen.

Er werd gebeld en voor de deur stonden twee mannen die ze niet eerder had gezien. De vorige keer was de politie met veel mensen gekomen, ze hadden door het hele huis gerend, ze hadden haar meegenomen naar hun zomerhuis en ze had zich gevoeld als een slaapwandelaar die wordt rondgeleid door de ene geüniformeerde agent na de andere. Ze besefte nog steeds niet dat Timo dood was. En nu stonden hier weer twee nieuwe agenten op haar te wachten.

– Savander, zei de langste van de twee zonder zijn hand uit te steken.

– Vilander, zei de ander.

Maria Manner liet hen binnen en verontschuldigde zich dat ze de laatste twee dagen niet had kunnen opruimen, zelfs niet in staat was geweest de voetafdrukken weg te vegen van de agenten van de dag ervoor. Of was dat al twee dagen geleden?

– Mogen we even ergens gaan zitten? vroeg Savander en ze realiseerde zich dat ze hen in de hal wezenloos stond aan te staren. Ze wees naar de bank in de woonkamer en ging zelf in een van de fauteuils zitten. Ze bood hun geen koffie aan, daar had ze de energie niet voor.

– Het spijt ons verschrikkelijk wat er is gebeurd, zei Savander. Hij had een zeer diepe, vriendelijke stem.

– Wilt u ons in uw eigen woorden vertellen hoe u te weten bent gekomen dat uw man was gestorven? vroeg Vilander. Ze vond hem zo mager als een lat. En ongeschoren. Maar, dacht Maria, er is verschil tussen baarden en baarden. Timo’s baard was goed verzorgd. Was goed verzorgd geweest. Ze beefde enigszins en dacht dat ze moest huilen, maar het lukte haar zich te beheersen.

– Dat heb ik uw collega’s al verscheidene keren verteld!

– Ik vrees dat we u toch nog een keer moeten lastigvallen, zei Savander geduldig.

– Timo ging zaterdagochtend naar ons buitenhuis. Hij zei dat hij rust nodig had, een beetje moest nadenken. Op zondagochtend praatten we bij via de telefoon. Dat was de laatste keer dat ik zijn stem heb gehoord. Daarna ben ik naar een vriendin in Åbo gegaan. Ik heb hem ’s avonds nog gebeld, maar ik nam aan dat hij buiten aan het vissen was, dus probeerde ik het maandagochtend opnieuw. Ook toen werd de telefoon er niet opgenomen. Ik werd een beetje ongerust toen Mikko Rovanperä belde om te zeggen dat hij ook geen contact met hem had gehad. Maar ik was in Åbo, kon dus niet veel doen en eigenlijk dacht ik alleen maar dat hij graag alleen wilde zijn.

– Waarom dacht u dat hij alleen wilde zijn?

– Hij leek de afgelopen week een beetje geïrriteerd en ik wist dat hij gestrest was.

Ze snoot haar neus. Haar mooie gezicht kreeg plotseling een hulpeloze uitdrukking.

– Ik heb hem de afgelopen week diverse keren gevraagd of alles in orde was en steeds zei hij ja.

– Leek hij de laatste tijd bang voor iets te zijn? vroeg Savander.

– Bang? Timo was nooit bang.

– Gedeprimeerd? probeerde Savander.

– Ja. Dat was hij niet vaak. Maar nu wel.

– Mevrouw Manner, bent u in het mortuarium geweest?

Ze knikte.

– Dan weet u dus ook dat hij door een kogel om het leven is gekomen en niet door een hartinfarct?

Ze zweeg en knikte opnieuw.

– Denkt u, mevrouw Manner, dat uw man zelfmoord heeft gepleegd?

Ze schrok en kwam bij uit haar verdoving.

– Nee, nooit! schreeuwde ze bijna. Hij zou me nooit in de steek laten! Nooit! Het moet een inbreker geweest zijn die ...

Toen barstte ze in snikken uit.

Savander stond langzaam op en legde zijn hand op haar schouder. Ze voelde de druk van zijn grote hand die een soort sympathieke energie leek uit te stralen, maar het hielp niet, want haar verdriet was een zwart, grenzeloos gat.

– Tot ziens, mevrouw Manner, we komen een andere keer bij u terug.

– Het loopt uit de hand, zei Mikko Rovanperä tijdens de directievergadering. Peter woonde tegenwoordig alle vergaderingen bij. Crises behoorden nu eenmaal tot het werkterrein van het hoofd communicatie.

– Een dagbladjournalist heeft een theorie die hij niet in detail wil vertellen, ging Mikko verder. Maar ik denk dat hij van plan is te schrijven dat Timo zelfmoord heeft gepleegd.

Peter staarde naar het donkere tafelblad. Harri was zijn beste vriend, maar er was nu niets meer aan te doen. Hij wilde niet vertellen dat Harri en hij twee jaar lang dezelfde flat hadden gedeeld. Het tafelblad was spiegelglad. Peter zag het spiegelbeeld van zijn eigen vermoeide gezicht.

– Waarom zou Timo zelfmoord hebben gepleegd? vroeg Linda Wennerström.

– Geen idee, antwoordde Mikko. Maar als de media de zaak opblazen tot een zelfmoord, ziet het er slecht uit. Sam Peltonen knikte heftig.

– Ja, dan wordt er gedacht dat we hier bij Fircotronics grote problemen hebben. We moeten ervoor zorgen dat we het op persoonlijke problemen kunnen gooien. Zijn persoonlijke ...

– Dit is absurd, onderbrak Peter hem. Timo Manners lichaam is nog maar nauwelijks koud en het enige waar jullie je druk over maken is het imago van het bedrijf.

– Ja, een beetje meer respect is wel op zijn plaats, zei Linda Wennerström instemmend.

Mikko Rovanperä wuifde hun tegenwerpingen weg.

– Afgelopen maandag kelderde de koers van ons aandeel met vijfentwintig procent, maar het is ons gelukt de markt gerust te stellen. Voor de kundige inbreng van Peter mogen we hem erg dankbaar zijn. De koers gaat nu weer iets omhoog.

– Ja, we hebben geluk gehad, zei Sam Peltonen.

– Geluk of kundigheid, alles kan onmiddellijk weer instorten zodra er gevaarlijke geruchten gaan rondzingen. Zelfmoord is erg genoeg, maar nog niet het slechtste alternatief.

De anderen staarden Mikko vragend aan.

– We zitten op een kruitvat en we moeten dienovereenkomstig handelen. Naast Timo’s lichaam is een pistool gevonden. Hij is gedood door een schot.

Het vertrek vulde zich met kreten van schrik en verbazing, die vervolgens langzaam wegstierven en plaatsmaakten voor een onheilspellende stilte. Directeur marketing Sam Peltonen was de eerste die wat zei.

– Denk je dat die journalist dat weet?

– Kan ik me nauwelijks voorstellen, zei Mikko. Ik vermoed wel dat hij met iemand heeft gepraat, iemand van wie niemand anders nog lucht heeft gekregen. Tatjana.

– Tatjana?

Peter had die naam nooit eerder gehoord. Mikko keek hem met een uitdrukkingsloze blik aan.

– Tatja was ... laten we maar zeggen: een vriendin.

– Een hoer, mompelde Adam Persson.

– Klets geen onzin, Adam. Ze was exclusief. Zijn minnares. Niemand van ons heeft haar immers ooit gezien?

Allen schudden hun hoofd. Maar allen, behalve Peter, wisten ze dat zij glans gaf aan Timo Manners leven.

– Weet Maria het?

– Van Tatjana? Ze weet dat Timo een uitlaatklep had.

– En het pistool?

– Er zaten vingerafdrukken op. Die van Timo. Dus hij kan zichzelf voor het hoofd hebben geschoten. Of iemand anders heeft achteraf het pistool in zijn hand gedrukt.

Opnieuw een ademloze stilte. Nu was het Linda Wennerström die de stilte verbrak en haar vraag was niet bepaald de belangrijkste.

– Waarom vertel je dit nu pas?

– Ik vond dat we het nog een tijdje stil konden houden, in het belang van het bedrijf.

– Het kan dus zelfmoord of moord zijn geweest, zei Peter zacht. Maar geen hartinfarct.

– Ik denk dat je de spijker op zijn kop slaat. In Mikko’s stem klonk een licht ironische ondertoon die Peter ontging. Linda Wennerström zag er bedroefd uit.

– Als Timo inderdaad zelfmoord heeft gepleegd, vind ik dat laf van hem.

– Laf? vroeg Mikko.

– Hij laat een afschuwelijke zooi achter. De ene dag is Fircotronics de grote winnaar en nu worden we vernederd. Wij mogen mooi uitleggen waarom Timo er tussenuit is geknepen. Zonder zelfs maar een afscheidsbrief.

– Een verrekte rotzooi, zei Sam instemmend. En we hebben geen flauw idee waarom hij een eind aan zijn leven heeft gemaakt.

– Of waarom hij is vermoord, voegde Peter eraan toe. Er ging een golf van zelfmedelijden door het vertrek. Zij waren de slachtoffers van het grote verraad, moe van te weinig slaap en opgejaagd door journalisten die dol op schandalen waren.

– Hij laat ons met alle rotzooi zitten, zei Sam opnieuw. Vervolgens werden ze wakker geschud toen een secretaresse haar hoofd om de deur stak om te zeggen dat Peter bezoek had.

– Het schijnt nogal belangrijk te zijn, zei ze.

Hoofdcommissaris di Caprio uit Parijs bestudeerde zijn goed gemanicuurde handen toen Peter hem beneden in de hal tegemoet liep. Di Caprio was klein en donker, gekleed in een mooi lichtblauw overhemd en een zwart pak zonder vouwen of plooien. Toen hij Peter in het oog kreeg, sprong hij op uit de bezoekersstoel en liep snel met uitgestoken hand op hem toe.

– Monsieur Hellberg, prettig u te zien, excuseer me dat ik zo geheel onaangekondigd langskom.

– Ik ben inderdaad erg verrast. We hebben bepaalde problemen, waarmee we nu druk ...

– Ja, ik weet het. Afschuwelijk, mijn deelneming. Maar ik was toevallig bij een paar collega’s in Helsinki op bezoek, dus kon ik het niet nalaten even bij u langs te gaan. Ik heb nog geprobeerd te bellen, maar ...

– U bent een van de honderden. We worden op dit moment overspoeld met telefoontjes.

– Zoals ik al zei, het spijt me verschrikkelijk. Kunnen wij ...

Hij keek in de steriele hal een beetje verlegen om zich heen en Peter begreep zijn wenk.

– We gaan even naar een vergaderzaaltje, dan worden we ook niet zo gauw gestoord.

Twee minuten later zaten ze in een van de vele vergaderzaaltjes die bedoeld waren voor vertrouwelijke besprekingen met klanten die volgens de veiligheidsvoorschriften niet op de kantooretages mochten worden ontvangen.

– Het gaat over mademoiselle Bonnaire, die overleden Franse journaliste, begon di Caprio terwijl hij met zijn felle bruine ogen Peter opnam. Maar opeens ontspande hij zich, leunde achterover en begon druk te praten over de achtergrond van de zaak, alsof hij een boeiend maar onschuldig verhaal vertelde.

– Sylvie Bonnaire heeft twee jaar als correspondent voor Franse kranten in Italië gewerkt. Normaal werk ik zelf in Milaan. Maar in december ben ik tijdelijk naar Parijs verhuisd. Een uitwisselingsprogramma voor de duur van een jaar. De Italiaanse en Franse politie werken veel samen.

Peter begreep er niets van, hij keek slechts gefascineerd naar de handen van di Caprio die door de lucht dansten terwijl hij praatte. Het was heerlijk om even aan iets anders te denken dan aan de dood van Timo Manner.

– Sylvie Bonnaire was vorig jaar bezig met een onderzoek naar de maffia. Vooral wapensmokkel. Volgens mij is toen de grond te heet onder haar voeten geworden. Ze schreef veel artikelen, werd met de dood bedreigd en daarom ging ze in januari naar huis, naar Parijs. Maar ze ging verder met haar onderzoek naar de wapenhandel.

– Zaken waarbij de maffia is betrokken? vroeg Peter, voornamelijk om zijn belangstelling te tonen.

– Nee, ze veranderde van spoor. Ze begon te graven in de Franse wapenindustrie.

Nu was Peter een en al oor. Hij besefte dat di Caprio hier niet toevallig was en dat hun wegen zich helaas nog diverse keren zouden kruisen.

– Ze schreef een serie reportages en onthulde een schandaal. Franse wapens waren in Irak beland, via Brazilië. En via ZuidAfrika. Dat was jaren geleden gebeurd, nog voordat de VS de aanval tegen Sadam Hussein begon. Er zijn Fransen in staat van beschuldiging gesteld. Twee hoge directeuren zijn al ontslagen. Twee anderen staan op het punt hun baan kwijt te raken. Di Caprio’s handen maakten wilde pirouettes in de lucht terwijl hij vertelde hoe de koppen hadden gerold.

– Dus had ze veel vijanden, probeerde Peter.

– Absoluut, maar ze was geen kroongetuige. De zaak is onderzocht door de officier van justitie, die had de bewijzen al op tafel en mademoiselle Bonnaire had haar werk gedaan. Er was geen motief om haar te doden, behalve wraak. En, voilà, Fransen nemen alleen wraak uit liefde. Jaloezie. Niemand zou Sylvie Bonnaire hebben vermoord uit wraak voor haar onderzoeksjournalistiek. Di Caprio haalde een pakje sigaretten tevoorschijn en keek om zich heen naar een asbak. Die was er niet, want in het hele gebouw gold een rookverbod. Peter liep naar de keuken om een schoteltje te halen en gaf dit aan di Caprio, die zijn sigaret al had opgestoken.

– Ik weet het, jullie roken niet. Gezonde mensen hier in het noorden.

– Wij hebben andere slechte gewoontes, signor di Caprio.

– Waar was ik?

– Wraak kan geen motief zijn.

– Precies. Ze was met iets nieuws bezig. Wapenverkoop aan China. Franse bedrijven spelen er een belangrijke rol in, maar er zijn ook andere ondernemingen bij betrokken.

Hij nam een paar trekjes terwijl hij Peter strak aankeek. Geen van beiden zei iets. De stilte hing net zo dicht in het vergaderzaaltje als de sterke sigarettenrook. Toen lachte di Caprio.

– Signor Hellberg, ik kan zien dat jullie Finnen echt meesters zijn in het zwijgend discussiëren.

Peter glimlachte beleefd. De Italiaan had het initiatief.

– Welnu. We nemen aan dat Sylvie Bonnaire Fircotronics ervan verdacht verboden militaire technologie aan China te hebben geleverd. Net als bepaalde andere bedrijven.

– Onderzoekt u een moord of wapensmokkel, meneer de hoofdcommissaris?

– Umberto! Laten we elkaar toch tutoyeren. Umberto di Caprio. Moord. Anderen mogen de wapensmokkel voor hun rekening nemen. Als daar tenminste sprake van is.

– Wij hebben de laatste jaren niets aan China verkocht.

– Ik begrijp het.

Er viel opnieuw een stilte en di Caprio drukte zijn peuk uit op het witte schoteltje. Peter haalde opgelucht adem. Het brandalarm was niet afgegaan.

– Peter, alsjeblieft, een beetje bereidheid mee te werken is alles wat ik vraag!

– Ik heb verteld wat ik weet. We verkopen niet aan China.

– Dat is niet het punt. Het gaat erom wat Sylvie Bonnaire dacht. Zij vermoedde dat jullie elektronica op de een of andere wijze in China was beland. Klinkt dat ... hoe zal ik het formuleren ... plausibel?

Peter knikte. Hij kon wel iets toegeven, niet teveel.

– Sylvie Bonnaire heeft haar vermoedens tegenover mij geuit. Ik heb geantwoord dat wij geen militaire elektronica aan China hebben verkocht. Ik heb haar mijn woord gegeven. En zij heeft ons nooit enig bewijs laten zien.

Dat was in elk geval bijna waar, dacht Peter. Ze was niet meer in staat geweest het bewijs te tonen voor ze stierf. Di Caprio leunde achterover in zijn stoel en keek naar het plafond, vervolgens naar zijn handen. Toen leunde hij weer snel naar voren.

– Wat vind je van een licht dinertje? Ik trakteer. Er zijn hier vast gezellige restaurants in de buurt.

– Helaas, ik moet verder met mijn werk. Ik word overspoeld met vragen. Ik verdrink erin.

– In de ergste crisis kan een stevige maaltijd met een goed glas wijn je hoofd leegmaken.

Maar Peter schudde zijn hoofd, ook al wist hij dat de commissaris gelijk had. Daarop stond di Caprio op en stak zijn hand uit.

– Bedankt voor het gesprek, Peter. Het is altijd prettig iemand te ontmoeten die je alleen via de telefoon kent. We zoeken een motief. Iemand heeft Sylvie Bonnaire van het leven beroofd omdat ze iets op het spoor was.

– Het zou nooit bij ons opkomen zoiets te doen.

– Natuurlijk niet, Peter.

– En als je me nu wilt verontschuldigen, ga ik terug naar mijn acute problemen. Tot ziens. Na een korte pauze voegde hij eraan toe - ook al voelde het vreemd aan: Umberto.

De Italiaan lachte breed.

– Uiteraard zien we elkaar nog. Ik houd contact!

Tegen de avond werd het rustiger. De markt begon eraan te wennen dat een groot man was heengegaan en het leven verderging. De koers van het aandeel Fircotronics leek zich te stabiliseren. Maar op de redactie van een landelijk dagblad groeide een zaadje van twijfel in het hoofd van een vermoeide, sjofele journalist. Hij was zich ervan bewust dat hij in geleende tijd leefde en dat zijn eigen toekomst op het spel stond. Hij besefte dat Timo Manner hem het succes kon bezorgen dat hij zo hard nodig had. Hij dronk de tiende kop koffie van die avond en rookte Camel zonder filter, ondanks het rookverbod op de redactie. Ten slotte voerde hij nog enkele telefoongesprekken om zijn theorie te testen en daarna was hij rijp om het risico te nemen: hij had zo weinig te verliezen. Toen zijn krant de volgende ochtend uitkwam, brak de hel los.

‘Manner schoot zichzelf dood in zomerhuis’, schreef de krant. Toen die theorie de markt bereikte, kelderde de koers van het aandeel Fircotronics opnieuw. Kon een icoon zelfmoord plegen? Kon een man die leven in een onderneming had geblazen, zomaar zijn eigen leven opblazen?

De directie was voorbereid. Het was zaak alle gevaarlijk geruchten direct de kop in te drukken nog voor ze zich konden verspreiden. Manner was al enkele dagen gedeprimeerd geweest. Zwaar gedeprimeerd, want zijn arts had hem verteld dat zijn hartkwaal ernstiger was dan men tot dan toe had gedacht.

– Hij had nog zoveel doelen in zijn leven, nog zoveel te winnen, zei Mikko Rovanperä tijdens het eerstvolgende crisisberaad van de directie.

– Vooral de op het punt staande doorbraak van de elektrische auto, ging Sam Peltonen verder.

– Ja, Peter, denk aan hun inlevingsvermogen als je met de media praat. We hebben het over een man die alles heeft gegeven wat hij had. Alles, in het belang van ons bedrijf. Hij kon zijn eigen lichamelijke zwakte niet accepteren. Die zwakte verstoorde zijn evenwicht, nee, dat gevoel van zwakte verstoorde niet alleen zijn evenwicht, maar bracht hem in verwarring. Hij haatte het tekort te schieten, juist op het moment dat de overwinning zo dichtbij was.

– Grote mannen verafschuwen het oog in oog te staan met hun eigen breekbaarheid, ging Linda Wennerström verder.

– We gaan er dus van uit dat de zelfmoordtheorie klopt? vroeg Peter aan Mikko, die nu, conform het besluit van de Raad van Commissarissen, president-directeur was. Weliswaar tijdelijk, maar hij was op dit moment degene die de beslissingen nam. Een poosje zei niemand iets. Ze waren allen onzeker. Wat als de journalisten over moord zouden gaan schrijven?

– Wat denkt de politie? vroeg Peter.

– Die zijn heel zwijgzaam. Timo stierf door een kogel, niet aan een hartinfarct. Dat weten we. Dus moet het zelfmoord zijn. Of een nerveuze inbreker.

– Een schietgrage inbreker zou een goede verklaring zijn, merkte Sam op.

– Voor ons, ja, maar de politie lijkt er niet van overtuigd dat het doodslag was, zei Mikko. Bovendien bestaat er altijd het risico dat men aan moord gaat denken. Als mensen over moord gaan praten, moet er een motief zijn. In dat geval moeten wij voor een motief zorgen. Wij moeten een verklaring vinden die Fircotronics niet beschadigt en ons aandeel de das omdoet. Maar zo ver wil ik nog niet gaan. Vooral niet zolang de politie de vondst van het pistool niet openbaar heeft gemaakt.

– Zijn ze van plan die informatie onder de pet te houden? barstte Peter uit.

– Daar lijkt het op, om onderzoekstechnische redenen.

– Als de politie het zelfmoord noemt, is het het veiligst als wij dat ook doen, zei Linda.

Peter knikte. Het was zijn werk het imago van het bedrijf te beschermen, tegen elke prijs. Maar er moest ook naar andere zaken worden gekeken. Manner had in de samenleving tientallen vertrouwelijke functies vervuld. Hij had deel uitgemaakt van diverse besturen binnen de nationale werkgeversorganisatie en van organisaties die het land binnen de internationale concurrentie een technische voorsprong moesten bezorgen. Hij had in regeringscommissies gezeten ter bevordering van de werkgelegenheid en was adviseur geweest van een denktank voor de toekomst van de natie. Zo ging dat met machtige mensen. Zij breidden hun terrein uit. Ze werden ertoe verleid dat te doen, want er waren zo veel anderen in de samenleving die van hun nabijheid konden profiteren, dus was hun aanwezigheid felbegeerd. Het zou niet gemakkelijk zijn om uit te leggen dat een man aan wie zo veel belangrijke functies waren toevertrouwd, zelfmoord had gepleegd.

– Timo heeft dus een eind aan zijn leven gemaakt omdat hij niet in staat was zijn zwakte te aanvaarden. Om persoonlijke redenen dus. Fircotronics had en heeft geen problemen.

– Precies, zei Mikko. Op naar het front. Zorg goed voor de rij wachtenden.

Precies om twee uur ging het persbericht naar buiten. In de tekst werd vastgesteld dat Timo Manner plotseling en onverwacht was getroffen door een zware depressie die samenhing met hartproblemen. Het was tragisch, maar het leven ging verder. De onderneming stond er beter voor dan ooit. Nadat het bericht was uitgegaan, zakte de koers van het aandeel Fircotronics met twintig procent. Veel particuliere investeerders, pensioenfondsen, aandelenfondsen en directeuren van Fircotronics voelden zich plotseling aanzienlijk armer dan de dag ervoor. Maar reeds de volgende ochtend herstelde de koers zich enigszins. Niets wees erop dat Fircotronics in de problemen zat. De grote man had zijn lichamelijke zwakte niet kunnen accepteren. Het was tragisch en onnodig geweest dat het was gegaan zoals het was gegaan, maar de verklaring klonk logisch. Er was geen sprake van dat de toekomst van Fircotronics op het spel stond. Ook de middag en de avond bracht Peter door in het gezelschap van zijn telefoon. Het ging erom de buitenwereld uit te leggen, te doen accepteren, ervan te overtuigen dat deze afschuwelijke tragedie een natuurlijke, menselijke en - vooral - ongevaarlijke oorzaak had. ’s Nachts sliep hij relatief rustig. Af en toe werd hij middenin een nachtmerrie wakker, maar viel weer in slaap en ’s morgens werd hij pas tegen half negen gewekt door het geluid van de vuilniswagen buiten. Hij kwam gelijktijdig met de politie het kantoor binnen. Het waren er twee en hij zou ze bij de receptie voorbij zijn gelopen als Osku niet had geroepen:

– Peter, je hebt bezoek!

De ene heette Savander en noemde zich commissaris van de afdeling geweldsdelicten. Peter hield niet van die titel, want hij vermoedde dat politiemensen van die afdeling er niet op uit werden gestuurd om een zelfmoord te onderzoeken. Bert Savander had een assistent bij zich die Petri Vilander heette. Naar Savanders zonverbrande gezicht te oordelen, vertoefde hij graag aan zee. Hij was grofgebouwd, aan zijn lichaam zat geen gram vet teveel en hij leek continu op zijn hoede, bereid om bij een eventuele aanval op elk moment terug te slaan, rustig, hard en met precisie. Vilander was lang en slungelachtig en zou, als hij met grote schurken slaags raakte, waarschijnlijk in tweeën worden gehakt. Maar in het gezelschap van de enorme Savander kon hij zich veilig voelen en hij had iets dat Savander miste - een zeer scherp intellect. Peter praatte een uur met hen. Achteraf zou hij dat gesprek vele malen voor zichzelf herhalen, want het wekte hem uit de ene nachtmerrie om hem vervolgens in de volgende te storten.

– Hoe is Timo Manner aan zijn eind gekomen? vroeg Peter toen hij in de vergaderzaal koffie inschonk.

– Wat denk je zelf? pareerde Savander de vraag, terwijl hij het hoofd communicatie met een pokerface aankeek.

– Ik weet dat hij gevonden is met een pistool naast zich. Ik ben nogal onthutst ...

– Misschien, zei Vilander om hem op weg te helpen, misschien verbaast het u dat een man als Timo Manner een eind aan zijn eigen leven maakt?

– Ja.

– Maar het is mogelijk, nietwaar? In het bericht van Fircotronics wordt gesproken van een man die door een zware depressie werd getroffen.

– Ja. Maar eigenlijk weet ik niets. Anderen hebben me verteld wat ze hebben gehoord en ik heb hun informatie verder verspreid.

– Juist daarom wil ik graag weten wat jij zelf denkt, zei Savander.

– Ik kan niet bevatten dat een man als Manner zelfmoord pleegt. Een hartinfarct, ja. Maar zelfmoord - er is niet eens een afscheidsbrief!

– Een hartinfarct is uitgesloten, want Manner is gevonden met een kogel in zijn hoofd. Er is slechts één schot afgevuurd. Technisch gezien is zowel moord als zelfmoord mogelijk, maar op het pistool zitten alleen Manners vingerafdrukken. Als jij moest kiezen tussen moord en zelfmoord, wat koos je dan?

Pas nu merkte Peter dat Vilander ‘u’ tegen hem zei, terwijl Savander hem met ‘jij’ aansprak. Het was een merkwaardig stel.

– Zoals ik al zei, heb ik er moeite mee te geloven dat een man als Manner een eind aan zijn leven maakt. Hij was zo bij de onderneming betrokken. Maar ik kan ook geen motief voor een moord bedenken.

Savander en Vilander wisselden zwijgend enkele blikken. Peter voelde zich onzeker, wat moest hij zeggen? Alle verklaringen leken hem even onwaarschijnlijk.

– Een man in Manners positie kan veel vijanden hebben gehad, toch?

– Hij stond bekend om zijn harde maatregelen. Degene in wie hij het vertrouwen kwijtraakte, vloog er snel uit. Maar mensen vermoorden hun voormalige directeuren niet omdat ze zijn ontslagen!

– Laat de conclusies maar aan ons over, verzocht Vilander. Heeft hij het er ooit over gehad dat hij bedreigd werd?

– Nooit.

– Wat weet u over Tatjana?

– Ik heb haar nog nooit ontmoet. Er wordt gezegd dat ze zijn minnares was, maar in mijn aanwezigheid heeft hij haar naam nooit genoemd.

– Vertel ons eens over Timo Manner. De mens Manner.

– Intens levend, zelfverzekerd, intelligent. Soms bijna fanatiek.

– Onmenselijk?

– Nee, maar met degene die met hem in conflict kwam, liep het meestal slecht af.

– Werd die dan min of meer kapotgemaakt?

– Alleen als het niet anders kon. Gewoonlijk wilde hij dat mensen zelf inzagen dat hun tijd erop zat. Dan liet hij hen verder aan hun lot over en negeerde hen.

– Dat klinkt niet dramatisch, merkte Vilander op.

– Zeg dat niet! Als iemand die op weg is naar de top, van de ene op de andere dag voor de hoogste baas onzichtbaar wordt, is dat een afgrijselijke schok. Alle vroegere inzet - allemaal voor niets geweest. Al die vele late avondvergaderingen die je vrouw zo kwaad hebben gemaakt. De talloze weekenden op kantoor die je eigenlijk met je kinderen had moeten doorbrengen. Al die opofferingen blijken opeens van nul en generlei waarde. Vilander knikte bedachtzaam.

– Zulke mannen maken vijanden, merkte hij op. Ze delen lolly’s uit, maar kunnen die ook weer van je afpakken.

Savander ging over op een ander spoor.

– Wat weet je over Timo Manners jachtpartijen op wilde zwijnen?

– Dat was zijn manier om zich af te reageren. Hij ging vaak met klanten naar Polen om te jagen.

– Ben je wel eens mee geweest?

Peter schudde zijn hoofd.

– Wie anders van Fircotronics ging met Manner wel eens mee op jacht?

– Ik heb geen idee.

– Peter Hellberg, voor iemand die hoofd communicatie is, zitten er grote gaten in uw kennis, zei Vilander, en de blik in zijn kleine ogen was zo fel, dat Peter dacht dat ze diep zijn hersenen binnendrongen.

– Ik ben hier nieuw. Ben pas afgelopen herfst begonnen. Vilander glimlachte scheef, bijna minachtend, maar Savander sloeg Peter op zijn schouder en zei met zijn lage, vriendelijke stem:

– Nu gaan we ervandoor, maar we komen zeker nog eens terug.

Ze gingen samen een biertje drinken. Na vier dagen van gemeenschappelijke beproevingen voelde dat heel natuurlijk. Mikko Rovanperä was nu de legerleider en Peter zijn trouwe vaandeldrager. Mikko’s jongensachtige gezicht was getekend en de wallen onder zijn gewoonlijk zo frisse ogen waren donker en dik.

– De politie lijkt de mogelijkheid van moord niet uit te sluiten, zei Peter.

– Ze hebben alleen maar theorieën. Ik neem aan dat als er iemand dood wordt aangetroffen met een pistool naast zijn lichaam, ze alle theorieën moeten onderzoeken.

– Wat denk jij, Mikko?

Op dit moment voelde Peter dat ze op de een of andere manier met elkaar verbonden waren. Een gevoel dat vermoedelijk veroorzaakt werd door de tijdsdruk waaronder ze beiden werkten en de onbehaaglijke gebeurtenissen. Misschien zouden ze weer uit elkaar groeien zodra de situatie genormaliseerd was.

– Voel je je wel goed, Peter? Ik bedoel, kun je de druk aan?

– Ja. En het wordt nu alleen nog maar beter. De journalisten lijken er niet aan te twijfelen dat Manner zijn besluit uitsluitend om hoogst persoonlijke redenen heeft genomen. Alleen de politie denkt nog aan moord.

– Belachelijk, zei Mikko. Topmensen in het bedrijfsleven worden niet vermoord. Misschien in Rusland, misschien in Italië, maar niet in Noord-Europa.

– Had Timo echte vijanden?

– Absoluut niet. Zou Siegfried Klein Timo vermoorden omdat hij hem ontslagen heeft? Absurd! In het bedrijfsleven raken regelmatig mensen hun baan kwijt. Ze leegden hun bierglas en daarna nog een. De vermoeidheid kwam uit hun poriën, maar de alcohol gaf hun een kort moment een extra kick.

– Waarom had de politie belangstelling voor de jacht op wilde zwijnen? vroeg Peter.

Mikko Rovanperä haalde zijn schouders op.

– Ben jij wel eens mee op jacht geweest, Mikko?

– Een paar keer. Soms ging Timo met belangrijke klanten alleen, hij en Maria.

– En dan gingen ze naar Polen?

– Zeker. Maar vergeet de politie nu maar even, Peter. We hebben andere dingen aan ons hoofd. We worden gebeld door belangrijke afnemers. Nu Timo er niet meer is, raken ze in de war. Een Amerikaanse firma vraagt of ze nog wel op ons kunnen rekenen. Een Frans bedrijf eveneens. Als de topman van een onderneming zelfmoord pleegt, denken de klanten het ergste.

– Aan een mislukt experiment?

– Of aan een verborgen gebrek misschien. De echt grote klanten stellen hun orders uit, alleen maar om te zien of er zich wellicht nog meer verrassingen voordoen. Ze lopen niet bij ons weg, ze wachten slechts. Maar als veel klanten te lang wachten, leidt dat tot onze dood. Dan komt er namelijk geen geld meer binnen.

– We moeten koste wat het kost laten zien dat er door Timo’s dood niets is veranderd, zei Peter.

– Precies. Ik neem de klanten voor mijn rekening, het is jouw taak de aandelenmarkt onder je hoede te nemen. Nu moeten we ons vermannen. Als je deze beproeving doorstaat, zorg ik ervoor dat je zeer binnenkort kunt participeren in een optieprogramma. Vervul je taak en het zal je goed gaan.

– Ik doe mijn best.

– Reserveer de eerste vijf dagen van juni in je agenda. We gaan naar Omsk, een delegatie van onze militaire divisie en jij.

– Naar Siberië?

– De defensiebeurs, Peter. Die wordt regelmatig in Omsk gehouden. Daar komen alle generaals en staatslieden van de wereld bijeen om bij al dat moois hun lippen af te likken. Raketten, jachtvliegtuigen, alles is er.

– In Rusland?

– Niet de meest geheime technologie, uiteraard. De defensiebeurs in Omsk is er niet voor Gods liefste kinderen. Niet voor degenen die alles mogen kopen, maar voor hen die zich tevreden moeten stellen met het op een na beste. Je vindt er alles waar de Amerikanen geen embargo op hebben gelegd.

– En je wilt dat ik meega?

– Het ziet ernaar uit dat je je vuurdoop hebt doorstaan. Ik vertrouw je, Peter. Je komt in de buurt van de binnencirkel. Nu moeten we de wereld laten zien dat ook zonder Timo het leven verdergaat.

De woorden echoden in zijn oren, zoet als honing. Hij kwam in de buurt van de ‘inner circle’. Hij gaf flink gas en de Alfa suisde de oprit af, de snelweg op. Het waren sombere tijden, de dood als ongenode gast, maar hij zat in zijn splinternieuwe auto en reed met volle vaart tot in de binnencirkel. En als beloning reed hij niet alleen, want vandaag had hij Malla aan zijn zijde. Het schuifdak stond op een kier en de wind speelde door hun haar.

– Ik ga morgen naar Londen, deelde ze hem mee.

Het reclamebureau waarvoor ze werkte, was gefuseerd met een grote Britse keten en Malla behoorde tot de uitverkorenen. Een derde deel van het personeel was boventallig geworden, zoals dat zo mooi heette, maar voor degenen die bleven, openden zich nieuwe perspectieven. Het leven is als een carrousel die steeds sneller draait. De ongelukkigen worden eruit geslingerd, maar de gelukkigen genieten met al hun zintuigen van de snelheid van het ding. Zij die zich op de grens van succes en verlies bevinden, houden zich vast, zo goed als ze kunnen.

– Wij, zei Peter, horen bij de gelukkigen. De wereld om ons heen kraakt in zijn voegen, maar wij zitten steviger in het zadel dan ooit. Want in deze groeiende chaos heeft men behoefte aan mensen als wij.

– Misschien verhuis ik wel naar Londen als alles goed gaat, zei Malla. Ik ben door de eerste test gekomen en hoor bij degenen die door zijn naar de volgende ronde. Nu wordt het kiezen tussen Londen en Helsinki.

– Wiens keuze?

– Zij kiezen er twee of drie van ons uit. Mijn kansen zijn fiftyfifty, denk ik. Ze keek hem stralend aan met haar oogverblindende lach. Hij vroeg zich af hoe ze zijn nieuwtje zou opnemen.

– Ik ga over een paar dagen naar Omsk. Daar wordt een van de grootste militaire beurzen ter wereld gehouden.

– Waar naartoe?

– Omsk. Dat ligt in Siberië. In de Sovjettijd was die stad geheel van de buitenwereld afgesloten. Alleen de partijtop, de KGB en militairen mochten erin. Tegenwoordig is de stad weer open en daar organiseren ze die beurs.

Ze was niet onder de indruk.

– Ik zou geen voet oostelijker zetten dan Sint Petersburg.

– Alleen de directie van onze militaire divisie gaat erheen. En ik dus. Op elke beurs die er plaatsvindt komen klanten af uit honderden landen. Malla liet een geluid horen dat meer op weerzin wees dan op bewondering. Maar ze gaf toe dat het spannend klonk.

– Een afgesloten stad?

– Ja, voordat het Sovjetimperium in elkaar stortte, ontwikkelden de Russen er hun raketten. Op de een of andere manier houdt de stad iets van die traditie in stand. Ik heb begrepen dat er een hoop fabrieken staan die nog steeds niet voor buitenlanders toegankelijk zijn.

– Dus jij krijgt straks je eigen agent die je volgt bij elke stap die je zet? zei ze lachend.

– Als je militaire technologie verkoopt, reis je soms naar exotische bestemmingen. Mijn baas heeft me opties beloofd. Het is alleen een kwestie van tijd. Met het eerstvolgende optieprogramma doe ik mee.

– Gefeliciteerd, Peter, ik merk dat je wind mee hebt!

De zon ging in het westen langzaam onder, maar de avond was warm en de wind bracht zomerse geuren. Malla legde haar linkerhand op zijn dij en hij voelde dat hij opgewonden raakte. Hij wendde zijn blik af van de weg, keek haar aan en gaf haar snel een kus op haar wang, waarna hij zijn ogen weer op het verkeer richtte, maar zijn gedachten waren elders. Toen ze in Åbo incheckten in hun hotel, konden ze bijna niet meer wachten. Hij tekende snel het verplichte formulier en kreeg een sleutel. Daarna haastten ze zich naar de lift. Daar zochten haar vochtige lippen zijn mond en vervolgens bleven Peter en Malla als aan elkaar gehecht staan, ook lang nadat de lift was gestopt en de automatische deuren waren opengegaan.

Voor de deur van kamer 312 friemelde Peter onhandig met zijn sleutelkaart terwijl haar linkerhand onder zijn overhemd gleed. Het lichtje in het slot bleef halsstarrig rood oplichten tot ze de sleutel uit zijn hand trok. Met haar vrije hand en een verleidelijke glimlach op haar gezicht schoof ze de sleutelkaart in het slot. Het kleine groene lampje lichtte op en er klonk een zacht zoemend geluid. De weg naar het paradijs lag voor hen open. Ze vlogen naar binnen, gooiden hun tassen in een hoek en lieten zich op het enorme bed vallen.

Op het tv-scherm werden de heer en mevrouw Hellberg hartelijk welkom geheten.

2

De tulpen bloeiden uitbundig en eigenlijk zou ze wat onderhoudswerk in de tuin moeten doen, maar ze kon het niet opbrengen. Ze was ook niet naar het zomerhuis geweest, want de weg ernaartoe leek haar oneindig lang. Ze had het een keer samen met Stina geprobeerd, maar al kort na het dorp Kyrkslätt waren ze teruggereden. En nu zaten Savander en Vilander weer op de bank om vragen te stellen die zo irrelevant leken. Timo was dood en niemand kon hem meer tot leven wekken.

– We begrijpen dat u dit zwaar valt, zei Savander met zijn vriendelijke lage stem.

– Waarom moet u mij dan zo pijnigen? Ik weet niet waarom Timo een eind aan zijn leven heeft gemaakt. Laat de doden toch met rust.

– Wij zijn er niet zeker van dat Timo Manner zelfmoord heeft gepleegd. We moeten ook de alternatieven onderzoeken.

– Ik begrijp niet wat ...

– We moeten ook de mogelijkheid onder ogen zien dat hij is vermoord, legde Savander uit. Ze slikte. Dat had ze bijna gehoopt. Al sinds zijn dood voelde ze zich afschuwelijk eenzaam. Hoe kon Timo haar zo in de steek laten? Er zomaar tussenuit knijpen? Verdomd laf. Ze hielden toch van elkaar. Hadden van elkaar gehouden. Natuurlijk hadden ze ook hun problemen. Ze waren allebei moeilijke mensen, veeleisend. Ze wilden allebei zoveel, ja, alles in het leven. De jongens kwamen nu elke dag bij haar langs, maar ze kwamen en gingen. Ze voelde zich eenzaam.

– Hij zou nooit zelf een eind aan zijn leven hebben gemaakt, zei ze met nadruk.

– In dat geval, mevrouw Manner, moeten we de moordenaar zien te vinden. Noem eens iemand die hem vijandig gezind was.

Ze roerde in haar kopje koude koffie. Wat moest ze antwoorden? Zou ze vertellen over die boze Egyptenaar in hun hotel in New York? Waar diende dat toe? Ze wist niet eens zijn naam. Ze had er immers geen idee van waarmee Timo zich bezighield.

– Heeft hij ooit tegen u gezegd dat hij zich bedreigd voelde?

– Nee.

– Was er misschien iemand binnen het bedrijf die zich onrechtvaardig behandeld voelde? opperde Savander.

– Siegfried Klein? Hij heeft zich zijn ontslag zeer aangetrokken, maar die zou nog geen vlieg kwaad doen.

Nu nam Vilander het initiatief terwijl Savander nadacht.

– Vertel ons eens over Timo Manner. Wat voor soort mens was uw man?

– Toegewijd, was het eerste woord dat ze eruit kreeg. In alles wat hij deed. En een typisch projectmens. Alle mannen zijn dat wel enigszins, maar vooral hij. Zijn hele leven bestond uit projecten die moesten worden gerund.

Vilander keek haar met zijn kleine ogen aan. Ze hield niet van die ogen.

– Een warm mens, intens levend en warm, ging ze verder.

– Warm?

– Ja, op zijn eigen manier. Mensen van wie hij hield, konden voor honderd procent op zijn steun rekenen.

– Wat deed hij met degenen van wie hij niet hield? vroeg Vilander, en ze hoopte dat Savander het zou overnemen, hij die de baas was en zo’n sympathieke stem had.

– Hij was hard maar rechtvaardig, probeerde ze en besefte dat het een cliché was.

– Wat gebeurde er met hen van wie hij niet hield? hield Vilander koppig vol.

Ze roerde in haar kopje. Hoe moest zij dat weten?

– Op zijn niveau worden vaak moeilijke beslissingen genomen. Er zal vast wel eens iemand teleurgesteld zijn geweest.

Maar Vilander gaf niet op.

– Wat gebeurde er met mensen van wie hij niet hield?

– Ik denk dat ze dan ontslag namen. Soms scheidden hun wegen zich.

– No hard feelings?

– Hij was geen slecht mens! schreeuwde ze bijna in de richting van die magere, onsympathieke, tactloze politieman.

– Natuurlijk niet, mevrouw Manner, maar hij moest ook een onderneming leiden. Een mens wordt geen president-directeur alleen maar omdat hij een goed mens is.

– Hij had overal vrienden. Hij kende zoveel belangrijke mensen en allen stuurden hem geschenken, want ...

– Geschenken? onderbrak Vilander haar nieuwsgierig.

Ze schrok en vroeg zich af of ze teveel had gezegd. Ze voelde hoe ze bevangen werd door een gevoel van schuld.

– Wat voor soort geschenken? vroeg Savander.

Ze wist niet wat ze moest zeggen. Ze wist het immers niet precies. En wat ging het de politie aan? Voor het bedrijf waar hij van hield had Timo alles gedaan. En hij had zich voor zijn land opgeofferd. Logisch dat hij recht had op een beloning. Recht op kleine geschenken soms.

– Kerstgeschenken, zei ze. Allerlei aardige kleinigheden. Een zijden ochtendjas van Japanse klanten. Een kleurige hangmat uit Colombia. Zeldzame beeldjes uit Afrika.

– Gewone, kleine zakelijke geschenken?

Ze knikte en vroeg zich af of haar rode wangen onthulden dat ze loog. Maar de politie had niets met die cadeaus te maken, het waren en bleven Timo’s eigendommen.

– Overal respecteerde men hem. Timo riep respect op. Ze merkte dat Savander zich verveelde en dat Vilander geïrriteerd leek.

– Zegt de naam Tatjana u iets, mevrouw Manner? gooide Vilander eruit. Twee paar ogen keken haar strak aan.

– Ik heb die naam niet eerder gehoord, zei ze. Ik weet dat hij af en toe vrouwen bezocht. Niet vaak. We praatten er nooit over.

– Nooit?

– Nee, ik heb hem één keer betrapt. Die keer hebben we het erover gehad. Daarna nog een enkele keer. Was Tatjana een van hen?

– Dat nemen we aan, maar ze is op reis, dus hebben we haar nog niet gesproken.

– Ik weet geen namen, absoluut geen enkele.

– Maar u vergaf hem?

– Het betekende niets voor hem. Zij konden hem niet van mij afnemen.

– Ik denk, zei Bert Savander met zijn vriendelijke stem, ik denk dat we u nu alleen zullen laten. Als puntje bij paaltje komt, weten we niet of hij vijanden had. Het kan zelfmoord zijn geweest. Maar dan zou er toch een afscheidsbrief moeten zijn gevonden?

– Hij zou me nooit alleen hebben achtergelaten. Nooit zonder een afscheidsbrief. Nooit.

Savander boog licht ten afscheid. Vilander knikte slechts en vervolgens liepen ze naar buiten naar de civiele politieauto, terwijl Maria zich naar de telefoon haastte, want ze moest met iemand praten die de ramp kon verhinderen die ze voelde naderen.

3

Het was maandagmorgen en de minister van Financiën zat met een metershoge stapel papieren voor zich. Een zacht klopje op de deur deed hem opkijken. Zijn assistent stak zijn hoofd naar binnen.

– Er zijn hier twee heren van de politie. Het gaat over Timo Manner. De minister was verrast, maar verzocht de politiemannen binnen te komen. De ene heette Savander en zag eruit als een degelijke Zweedstalige Fin die met een zilveren lepel in zijn mond was geboren. De ander stelde zich voor als Vilander en leek hem een opgebrande alcoholist die nu droogstond. Maar ondanks zijn voorkomen maakte de man een scherpzinnige indruk.

– Waarmee kan ik u van dienst zijn?

– U kende Timo Manner goed. Kunt u hem eens voor ons beschrijven, zoals u hem zag?

– Een visionair, zei de minister nadenkend. Een fascinerend mens met grootse plannen en het geduld dat vereist is om ze uit te voeren. Tragisch dat zo’n sterke man plotseling geen andere uitweg ziet dan een eind aan zijn leven te maken.

– Bewonderde u hem?

– Dat deden toch de meeste mensen die hem kenden? Hij heeft met Fircotronics wonderen verricht. Hij heeft een klein fabriekje omgetoverd tot een wereldberoemde onderneming. Dat soort mannen heeft ons land nodig. Zij zetten Finland op de wereldkaart. Net als onze topsporters.

– Ja, hij was een groot man, zei Savander instemmend, vooral uit respect voor de minister van Financiën, die hoe dan ook een van de machtigste mannen van de republiek was.

– Hij was een voorbeeld. Mannen zoals hij maken goud van alles wat ze aanraken. Mannen zoals ...

– Wanneer heeft u hem voor het laatst gezien? onderbrak Vilander hem.

– Twee weken geleden hebben we samen gedineerd.

– Wat voor een indruk maakte hij toen op u?

– Heel normaal, zei de minister die enigszins achterdochtig werd. Het was toch wel zelfmoord?

– We moeten alle alternatieven onderzoeken. Dus tussen ons gezegd en gezwegen, moord kunnen we niet uitsluiten. De minister schrok. Grote mannen waren belangrijke vrienden, maar als grote mannen vermoord werd, konden ze snel een zware last worden.

– Ik kende hem niet bijzonder goed. We kwamen elkaar soms tegen, zoals topmensen uit het bedrijfsleven en politici elkaar af en toe ontmoeten. Voor een diner, uiterst formeel.

– We proberen erachter te komen of een man als Manner ook vijanden kan hebben gehad, zei Savander zacht, want hij zag dat de minister bezig was in zijn schulp te kruipen.

– En dat onderzoekt u hier, op mijn ministerie?

– Begrijp ons niet verkeerd, zei Savander zo diplomatiek mogelijk. Natuurlijk verdenken we hier niemand. Maar u bent de politicus die hij het best kende. De minister van Financiën keek hen afkeurend aan. Savander begreep dat ze op de rand van de afgrond stonden, maar voor hij iets tactvols kon zeggen, sneed Vilanders scherpe stem als een mes door de lucht.

– In de boekhouding van Fircotronics bevinden zich stukken waarin sprake is van een reis naar Polen die Timo Manner vorig jaar april heeft gemaakt. Voor de jacht op wilde zwijnen. In die stukken staat uw naam als een van de genodigden vermeld. Savander gaf zijn collega ongemerkt een schop om diens onbehouwen optreden hier in de gangen van de macht wat in te tomen. Iedereen wist dat het politiekorps een verzoek om extra financiële middelen had ingediend met het doel een eind aan het personeelstekort te maken, en nu zaten ze tegenover de man die over dat geld besliste.

– Het komt vaker voor dat ik in de herfst met directeuren in onze eigen bossen op elandenjacht ga. Maar wie jaagt er nu in het voorjaar op elanden? Dus in plaats daarvan werd het Polen.

– Dus u bent mee geweest?

– Ja, we waren met z’n tienen. Manner zou er een paar belangrijke gasten ontmoeten. Hoezo?

– We denken dat er een verband is, zei Savander. Wie waren die gasten?

– Staatslieden van wie verwacht werd dat ze militaire elektronica wilden kopen. Manner wilde mij mee hebben om te laten zien dat er geen problemen waren.

– Hoezo geen problemen?

– Dat de Finse staat geen bezwaar tegen die zaken had. U weet wel, geen zaken die in strijd zijn met onze eigen regels en internationale verdragen. Finland verkoopt geen wapens aan landen die in oorlog zijn.

– En wat gebeurde er in Polen?

– We hebben op wilde zwijnen gejaagd. En op herten. We hebben er inderdaad heel wat geschoten. De minister leek iets milder gestemd te raken. Hij dacht kennelijk met welbehagen terug aan die reis.

– Was Manner er al die tijd zelf bij? vroeg Savander met een respectvolle toon in zijn stem.

– Nu u het zegt ... Dat was wel wat vreemd, maar Manner was er alleen de eerste dagen bij. Daarna verdween hij. De directeur van de militaire divisie, Mikko Rovanperä, nam de honneurs waar.

– En Manner liet zich daarna niet meer zien?

– Nee, inderdaad niet.

– Dank u vriendelijk, zei Bert Savander, dat wilden we graag weten. Nu zullen we u niet langer storen.

De kranten stonden vol artikelen over Timo Manner en het bedrijf dat het resultaat was van zijn zeldzame vermogen kundige uitvinders en marketeers om zich heen te verzamelen. Er was een groot man heengegaan en in tv-documentaires werd hardop gefilosofeerd over de hoogste bazen en hun eenzaamheid aan de top. Programmamakers en presentatoren nodigden andere directeuren van bedrijven en hoge politici in de studio uit, waar ze ongewoon openhartig vertelden hoe Timo Manner hen in hun eigen werk had geïnspireerd. Cynische analisten van de aandelenmarkt echter, stelden brutale vragen nog voordat Manner begraven was. Hoe zou het met Fircotronics verdergaan nu de grote visionair er niet meer was? Zou de mooie bloem die hij had gekweekt langzaam verdorren nu deze door de tuinman aan haar lot was overgelaten? En - wat God verhoede - was er binnen het Fircotronicsconcern wellicht iets aanwezig dat Manner had willen verbergen? Een mislukte productlancering misschien, die later haar uitwerking zou kunnen hebben op de koortsthermometer van de markt - de beurskoers?

Snel volgden in lange rijen de lovende eerbetuigingen aan hem en het ene in memoriam na het andere. Vrienden, of mensen die zich zo noemden, beschreven hoe Timo Manner hen had gesterkt in hun eigen pogingen het onbereikbare te benaderen. Nu niemand het tegendeel kon bewijzen, had Manner een stortvloed aan vrienden en bekenden die hem zeer na hadden gestaan, vooral mensen die voor zichzelf een meer zichtbare rol in het openbare leven wensten. Timo Manner bleek de man te zijn geweest die had aangetoond dat zowel individuen, als bedrijven en landen de kans hadden meer te bereiken dan pessimisten voor mogelijk hielden.

Maar waarom maakt zo’n man een eind aan zijn leven? De eenzaamheid aan de top kan de ziel verstikken. De grote verantwoordelijkheid kan iemands rug breken. Ook de sterkste onder de sterken kan overvallen worden door een ziekte die zelfs de mensen verrast die dichtbij hem staan. In deze fase gingen allen er in hun in memoriam vanuit dat Timo Manner zelfmoord had gepleegd.

Toen kwam de schok. Een dagblad publiceerde een nieuwe versie van de waarheid. Een foto van Timo Manner in zijn element, sprekend voor een groot publiek, zelfverzekerd, trots en met de uitstraling van een profeet. Met een kop in grote letters erboven: Is Manner vermoord?

De krantenkop leek bijna absurd in een rustig land waarvan de grond zelden door terroristen wordt betreden. Wie zou het in zijn hoofd halen de held van de natie iets aan te doen?

Peter zuchtte, want hij wist dat de hel opnieuw zou losbarsten. Het artikel was geschreven door Harri, die een vraagteken achter de vette kop had gezet, waarschijnlijk om zichzelf in te dekken. Voor de eerste keer schreef een krant dat Manner gevonden was met een pistool naast zijn lichaam en dat de politie ervan uitging dat het evengoed moord kon zijn geweest als zelfmoord. Op het pistool zaten geen andere vingerafdrukken dan die van Manner, maar dat bewees niets. Het kon een moord zijn geweest die zo gearrangeerd was dat het eruit zag als zelfmoord. Deze keer bevestigde noch ontkende Fircotronics het nieuws. Peters enige commentaar was dat het de taak van de politie was om de waarheid boven tafel te krijgen. Toen journalisten en analisten begonnen te speculeren over de vraag wat de achtergrond van een eventuele moord zou kunnen zijn, kelderde het aandeel Fircotronics op de beurs met bijna twintig procent. Toen pakte Peter zijn attachékoffertje in, schakelde zijn telefoon door naar die van zijn secretaresse Ulla en reed in zijn Alfa met een bos bloemen naar Maria Manner.

In de auto rook het fris naar nieuw leer. De geur zorgde ervoor dat Peters humeur er iets beter op werd. Het leven lachte hem op dit moment weliswaar niet toe, maar er waren wel streepjes licht. Maria Manner zag er moe uit en vermoeidheid verbergt schoonheid, dacht hij. Het meest vermoeid waren haar ogen, het leven was eruit verdwenen.

– Ik vind het afschuwelijk wat er is gebeurd. Als er iets is wat ik kan doen ...

– Het is genoeg dat je er bent. Ga maar in de woonkamer zitten, ik haal even koffie. Weet je, eigenlijk ben jij de eerste. Ze praatte terwijl zij de keuken in liep om koffie te halen en daardoor miste hij een paar woorden, maar hij merkte dat ze blij was dat hij gekomen was.

– Nadat Timo is gestorven, zijn Sam en Mikko hier nog geen enkele keer geweest.

– Ze hebben het verschrikkelijk druk. Er heerst echt chaos binnen het bedrijf.

– Uiteraard. En Siegfried, die arme drommel, heeft me na zijn vertrek bij Fircotronics ook niet meer opgezocht.

– Hij is ontslagen. Dat heeft invloed op zijn gevoelens.

– Voor mij? Ik heb hem toch niet ontslagen. Suiker? Room? Zeg alsjeblieft tegen Mikko dat hij me een keer komt opzoeken!

– Dat zal ik doen.

– De kranten schrijven nu dat het moord kan zijn geweest. De journalisten bellen continu. Ik heb de stekker er maar weer uitgetrokken. Ze liep opnieuw de woonkamer binnen. Haar haren gekamd. Een dun laagje lippenstift en een beetje ogenschaduw maakten dat ze er minder afgemat uitzag, maar haar ogen waren nog steeds moe.

– Er zijn mensen die beweren dat Timo een slecht mens was. Egoïstisch en hard. Wat vind jij, Peter?

Peter vroeg zich af of ze echt alleen maar Timo’s goede kanten had gezien. Konden ze ieder in een eigen, afgeschermde wereld hebben geleefd?

– Topmensen in het bedrijfsleven zijn hard, zei hij. Als ze dat niet zijn, blijven ze steken op hun weg omhoog.

Zijn ontwijkende antwoord zette haar aan het denken.

– Mikko kende hem het best. Zij waren echt vrienden. Mensen die de top bereiken, hebben niet veel echte vrienden. Mikko is een goed mens. Ik begrijp alleen niet waarom hij me niet komt opzoeken. Ze schonk opnieuw koffie in, waarna ze een poosje zwegen. Plotseling pakte ze een fotoalbum van het plankje onder de salontafel en liet hem een foto zien van een man en een vrouw die samen op een kameel reden. De vrouw moest moeite doen er niet af te vallen en de man lachte recht in de camera. Peter had zijn baas nog nooit zo zien lachen als op deze foto. Timo Manner was een gelukkig mens toen deze foto werd genomen.

– Het zal je misschien verbazen, maar we deden samen veel leuke dingen. Zoals hier in Tunesië. Diep vanbinnen was hij eigenlijk nog een jongen, voortdurend op zoek naar avontuur.

– Wat deden jullie in Tunesië? Vakantie?

– Nee, het was een zakenreis. Maar het lukte ons gelukkig ook samen nog wat leuke dingen te doen.

– Een zakenreis naar Tunesië?

Maria verstijfde.

– Ja, waarom niet?

– Ik vind dat ik nu maar eens moest gaan, zei Peter; hij begreep dat de waarheid hem niet aanging.

Voor hij het huis van de Manners verliet, dat nu alleen nog van haar was, sloeg hij zijn armen om haar heen. Ze hield hem stevig vast, haar lichaam beefde een beetje en een moment lang voelde hij niets anders dan alleen maar medelijden en sympathie. Het gevoel dat hem overspoelde was zo sterk dat hij er bang voor werd, waarna hij zich van haar losmaakte en snel en met grote stappen naar zijn auto liep.

Ze presenteerden hun theorie voor de buitenwereld, eerst in een kort persbericht, daarna meer gedetailleerd tijdens een grote persconferentie, ook toegankelijk voor analisten van de aandelenmarkt. Mikko Rovanperä deed het woord en was nu weer zijn oude ik. De donkere wallen onder zijn ogen waren na enkele nachten slaap verdwenen en Mikko was weer een winnaar. Zelfmoord was de meest waarschijnlijke oorzaak van Timo Manners dood. In een plotselinge aanval van angst was Timo Manner niet in staat geweest zijn eigen beperkingen onder ogen te zien. Maar de politie onderzocht ook een andere theorie, gebaseerd op doodslag. Misschien had Manner in de vroege ochtend in zijn zomerhuis een inbreker betrapt en was hij vervolgens neergeschoten.

– Waren er tekenen van inbraak? vroeg een journalist.

– Volgens de politie is het slot van een van de deuren geforceerd. In hoeverre dat die nacht is gebeurd of eerder, weet men niet. Inbraak met doodslag is een mogelijkheid, maar zelfmoord lijkt het meest waarschijnlijk. Vergeet niet dat uitsluitend Manners vingerafdrukken op het wapen zijn gevonden.

– Wat nu als het geen doodslag was, maar moord met voorbedachten rade?

– Ik begrijp dat die gedachte jullie, journalisten, fascineert, maar zo spannend is de werkelijkheid niet. Uiteraard is het de zaak van de politie om uw vraag te beantwoorden. Maar er ontbreekt een motief. En het bewijs. Ook is er geen verdachte. Dus gaan wij uit van zelfmoord.

Tijdens de koffie die erop volgde, bewoog Mikko Rovanperäzich soepel onder alle nieuwsgierige journalisten en zelfverzekerde beursanalisten. Hij praatte met hen, luisterde goed naar alle tegenargumenten, zorgde ervoor dat men voelde dat hij hun standpunt echt respecteerde en presenteerde vervolgens zijn eigen conclusies. Hij was een meester in het argumenteren. Hij vernederde tijdens een confrontatie nooit iemand; hij verleidde zijn tegenstander en wond hem om zijn vinger.

Toen de persconferentie voorbij was en iedereen behalve de koffiedames vertrokken waren, zei Peter tegen Mikko:

– Dat heb je uitstekend gedaan. Jij kunt mensen voor je winnen. Mikko’s jongensachtige gezicht straalde.

– Dus jij denkt dat ze onze theorie hebben geslikt?

– Ze hebben haar vandaag geslikt, maar als er morgen iets opduikt dat niet klopt, spugen ze haar weer uit. Argwaan is het levenselixer van elke journalist.

– Er duikt niets meer op, zei Mikko Rovanperä. Ik heb met de politie gesproken en die heeft niets om mee verder te gaan. Ze hebben me toegezegd dat ze niet in de openbaarheid zullen treden voor ze iets concreets te melden hebben. Het is in ieders belang dat niemand wilde geruchten verspreidt. Nu kunnen we met een gerust hart naar Siberië.

NEGENDE HOOFDSTUK

Hij stelde zich de grond voor, daar ergens beneden: eindeloze vlaktes, verlaten bossen en toendra’s. Binnen enkele minuten zouden ze over de Oeral vliegen. Automatisch keek hij om zich heen in de passagiersruimte van de Tupolev 134. Hier hoog in de lucht stak hij de grens naar Siberië over samen met honderd andere passagiers onder wie vermoedelijk vijfennegentig Russen. Een van de bagagekleppen boven de stoelen sloot niet helemaal, omdat er een groot, in vilt gewikkeld voorwerp in lag, zo groot dat het half uit de opening hing en dreigde op het hoofd van de passagier eronder te vallen. In het gangpad stonden diverse pakketten die de eigenaars elke keer moesten optillen als de stewardess met haar serveerwagen langskwam. Ze vlogen met een Russische binnenlandse vlucht vanaf Sint Petersburg.

– Veel buitenlanders die de beurs in Omsk bezoeken, komen rechtstreeks met een buitenlandse vlucht. In die toestellen is het comfort wat groter, verontschuldigde Mikko Rovanperä zich.

– Het maakt mij niets uit, het is heerlijk om onze problemen even achter ons te laten, zei Peter.

– Je hebt het tot nu toe uitstekend gedaan, Peter. Maar bedenk dat het rendement van de opties die je krijgt, afhankelijk is van de mate waarin de koers in juni volgend jaar gestegen is. Het eerste jaar kun je er niets mee doen. Niet verkopen of omruilen voor aandelen. Als jij je werk slecht doet en de koers daalt, zijn je opties geen cent waard.

Peter knikte. Hij zou zijn werk goed doen. Hij zou iets krijgen wat vóór hem nog niemand in zijn familie had gehad: geld. Hij zou de directie van Fircotronics laten zien dat hij hun vertrouwen waard was en vervolgens zou hij zijn rechtmatige beloning incasseren. Maar toch. Er waren vragen die hij graag had willen stellen. Er knaagden nog bange vermoedens aan hem, vermoedens die hem niet met rust lieten. Sommige nachten werd hij badend in het zweet wakker, nadat hij in een nachtmerrie ontmaskerd was als medeplichtige aan een schandaal. Er zaten gaten in zijn kennis en de man naast hem kon veel van zijn vragen beantwoorden, maar dit was niet het juiste moment om te twijfelen.

Enkele uren later kraakte het in de luidsprekers, waarna de gezagvoerder meedeelde dat het toestel Omsk naderde. Hij verzocht iedereen plaats te nemen en de veiligheidsriem om te doen, maar niemand trok zich er iets van aan. De twee mannen die in het gangpad met elkaar stonden te praten, bleven gewoon staan. De oude vrouw die eruit zag alsof ze tegen de honderd liep, sjokte heen en weer door het gangpad, zachtjes pratend tegen een pakket dat ze in haar armen hield. Een van de stewardessen leidde haar naar een stoel die nog vrij was, nam het pakket van haar over en duwde haar met zachte dwang op de zitting, maar twintig seconden later liep de oude vrouw alweer op en neer. Bij elke medepassagier bleef ze even staan om te vragen of die haar pakket soms had gezien. Peter had een en ander over Omsk gelezen. De op drie na grootste industriestad van Rusland was van de buitenwereld afgesloten geweest tot de Sovjet Unie uiteen viel. Vroeger had hier de militaire industrie de dienst uitgemaakt en nog steeds vermeldden de rapporten van de westelijke inlichtingendiensten dat driekwart van alles wat in Omsk werd geproduceerd, iets met wapens of militaire voertuigen te maken had. Enkele fabrieken hadden geprobeerd hun activiteiten te richten op civiele producten, zoals koelkasten en wasmachines, maar voor bedrijven die dertig jaar lang machinegeweren en raketten hadden geproduceerd, was het niet eenvoudig huishoudelijke apparaten te maken die het ook nog deden. Een fabriek van pantserwagens, verborgen achter hoge muren, begon dorsmachines te bouwen. Een producent van motoren voor jachtvliegtuigen maakte auto-onderdelen. Een paar fabrieken hadden het overleefd, andere waren of failliet gegaan of hadden hun pogingen gestaakt om civiele producten te maken. De Sovjet Unie bestond niet meer, maar Rusland was na de Verenigde Staten nog steeds de grootste wapenexporteur van de wereld en de export groeide alleen maar.

Op de luchthaven was het een drukte van belang. Mensen kwamen hun familieleden afhalen. Sommigen kwamen aan in rijdende roestbakken, anderen in glanzende, zilverkleurige luxe Duitse auto’s. In het vliegtuig was bijna iedereen gelijk geweest, maar nu scheidden de in vilt verpakte pakketten zich van de leren attachékoffertjes.

– Ze komen ons afhalen, zei Mikko.

– Wie zijn ‘ze’?

Mikko glimlachte.

– Alle bezoekers van de militaire beurs van Omsk zijn belangrijke gasten. En allen die er exposeren, dragen bij aan de toekomst van de stad.

De auto was een grote zwarte Mercedes met donkere ramen. De wagen reed het vliegveld op, rechtstreeks naar het vliegtuig. De delegatie van Fircotronics hoefde zonder verdere formaliteiten slechts in de auto te stappen. Daarna reden ze de stad in, waarbij ze getto’s van hoge betonnen gebouwen en elegante voorsteden passeerden, voor ze in het centrum kwamen via de brede paradeweg waarlangs mooie lage, negentiende-eeuwse huizen stonden in pastelkleuren. Het zag er typisch Russisch uit, maar uit niets bleek dat dit het centrum was van Ruslands militaire industrie. Peter keek vanachter de donkere ruiten naar de mensen op straat: oude vrouwen met kromme ruggen en versleten jassen, elegante mannen in Armanikostuums en opgemaakte vrouwen op rode schoenen met naaldhakken. Hij zag hen, maar zij zagen hem niet, zij zagen slechts de chique schil om hem heen. Hij was er alleen voor degenen die hij zelf wilde ontmoeten.

Deze keer telefoneerden ze eerst, om beleefd te vragen of ze langs mochten komen. Wat kon ze anders zeggen dan ja? En schikte het om tien uur? Waarom niet, ze deed immers toch niets.

– We gaan er nu van uit dat het moord was, zegt Bert Savander terwijl hij haar met zijn vriendelijke bruine ogen aankijkt. Ze knikt, want eigenlijk heeft ze dat al die tijd wel geweten.

– Dat, ging hij verder, laat overigens nog veel vragen open. Naar buiten toe spreken we over doodslag, over een inbreker die ontdekt is en die vervolgens uw man heeft gedood. Maar we doen onderzoek naar de mogelijkheid van moord. We moeten een eventueel motief zien te vinden en iemand die uw man voldoende haatte om zo’n afschuwelijk misdrijf te plegen.

Als Savander zwijgt, gaat Vilander verder en Maria denkt na over dit merkwaardige tweetal. Ze zou het liefst door Savander alleen worden verhoord.

– Timo Manner ging vaak naar Polen om op wilde zwijnen te jagen. U ging af en toe mee, nietwaar?

Ze knikt.

– Gebeurde het wel eens dat u en uw man vanuit Polen niet rechtstreeks terugkeerden naar Helsinki, maar eerst ergens anders naartoe reisden?

– Ja, vaak.

– Waar ging de reis dan naartoe?

– Alle mogelijke landen. Dikwijls naar Afrika of naar een Arabisch land.

– Hebt u een idee waarom Timo Manner zo vaak naar Noord-Afrika ging?

– Hij hield van de koele nachten na een hete dag. De intensiteit, het kleurrijke leven ...

– Mevrouw Manner, onderbrak Savander haar zacht maar beslist. We denken niet dat u en uw man op vakantie waren, uw man zeker niet.

– Nee, dat is waar. Maar we spraken nooit over zaken. Fircotronics maakt onder meer militaire elektronica en ik had geen aanleiding me in de details te verdiepen.

– Is u tijdens die exotische reizen nooit iets bijzonders opgevallen?

– Iets bijzonders? U weet toch hoe dat gaat met mannen en vrouwen. Als wij samen op straat liepen, zag ik die lieve cockerspaniël lopen terwijl hij naar de nieuwe Audi keek. Als we achteraf bespraken wat we gezien hadden, leek het wel alsof we heel verschillende routes hadden gelopen.

Savander kan niet nalaten te glimlachen.

– Zo gaat het met mij en mijn vrouw ook. Maar wat ik bedoel is dat Timo Manner toch een speciale reden moet hebben gehad om naar zo veel Arabische landen te reizen.

– Zoals ik al zei, we spraken niet over zaken met elkaar.

– Vroeg u het zich zelfs niet af?

Ze draait zich in alle bochten. Nu heeft ze spijt van haar onverschilligheid, want ze zou zo graag willen helpen, maar wat kan ze doen?

– Natuurlijk vroeg ik het me wel eens af, zoals vorig jaar toen ik Timo’s secretaresse belde en zij dacht dat Timo in Polen op wilde zwijnen joeg terwijl wij al naar Marokko waren doorgereisd.

– Wanneer was dat?

– Ruim een jaar geleden. In april.

Vilander bladert door zijn papieren. In zijn hand heeft hij een bundeltje computeruitdraaien die hij met zijn kleine ogen intensief bestudeert.

– Klopt, zegt hij. Dat was 20 april, vliegtickets naar Warschau. Retour pas een week later.

– Ja, we zijn naar Polen gevlogen en de volgende dag verder gereisd naar Marokko.

– Waarom?

– Hoe moet ik dat nu weten? Hij moest daar zakendoen.

– Niet volgens de boekhouding van Fircotronics, niet volgens zijn secretaresse. Iedereen dacht dat hij samen met klanten in Polen aan het jagen was!

Ze voelt zich ongemakkelijk, maar het is nu te laat.

– Sommigen wisten het. Mikko Rovanperä nam in Polen de leiding over toen wij naar Marokko vertrokken. Mikko wist het.

– Ja, we hebben met hem gesproken, maar hij zegt dat Timo voor vakantie naar Marokko ging, geen zakenreis. Een plotselinge ingeving. Wat is daarop uw commentaar?

Ze is nu echt in de war. Als iemand het had kunnen weten, was het wel Mikko.

– We hebben er achteraf op getoost. In Marrakesh. Hij zei dat hij een deal had gesloten die het waard was om op getoost te worden. Misschien is hij er toevallig een zakenrelatie tegen het lijf gelopen met wie hij iets geregeld heeft.

– Heeft u die zakenrelatie ook zelf ontmoet, mevrouw Manner?

– Nee, Timo heeft me een poosje alleen gelaten terwijl ik naar de markt ben gegaan.

Ze wisselen een blik van verstandhouding, Savander en Vilander, en Maria voelt zich dom. Ze zijn pas een week met de zaak bezig en hebben nu al iets in zijn reizen ontdekt waar een luchtje aan zit. Ze had moeten doorvragen, hem met de rug tegen de muur moeten zetten. Nu moet ze wel over New York vertellen.

– Vorige winter zijn we naar New York geweest en daar gebeurde iets vreemds. Timo ging in ons hotel naar beneden, naar de lounge, om met een zakenrelatie te overleggen terwijl ik in onze kamer zat. Toen Timo niet terugkwam, ben ik naar beneden gegaan en zag hem in gesprek met een Egyptenaar. Ik zag dat Timo zowel bang als boos was. In die toestand had ik hem nooit eerder gezien.

– En u heeft geen idee wie die Egyptenaar was?

– Nee.

Vilander schudt gelaten zijn hoofd. Ze ziet een vleugje verachting in zijn ogen en ze schaamt zich.

– Laten we teruggaan naar de reizen naar Polen. Meestal duurden die toch slechts twee tot drie dagen?

– Ja, Timo’s klanten hadden nooit veel tijd. De jacht op wilde zwijnen was voor hen alleen maar een manier om zich te ontspannen en dichter bij elkaar te komen. Het duurde allemaal zeer kort.

– Maar er zijn ook langere reizen gemaakt dan die in april. Toen waren u en uw man officieel een week in Polen, maar blijkbaar reisden jullie ook toen verder naar Marokko. Hier in deze computeruitdraai is sprake van een andere lange reis naar Polen. Eveneens in april, maar een jaar eerder.

– Ja, die keer zijn we naar Tunesië geweest. Ook toen via Warschau.

– Wel verdraaid!

Vilanders kleine ogen glinsteren en hij brandt van geestdrift om door te vragen. Maar Savander legt zijn grote hand op zijn schouder en zegt:

– We moeten er nu vandoor. Maar, mevrouw Manner, we hebben een verzoek aan u. Pakt u alstublieft een blocnote en denk eens goed na over die reis naar Tunesië. Schrijf vervolgens alles op wat u zich ervan kunt herinneren.

– Dus u denkt dat die reis naar Tunesië belangrijk was?

– Ja, we hebben een flauw vermoeden wat het gevolg ervan is geweest. Maar we hebben geen idee wat er in Tunesië is gebeurd.

– Wat is dan het gevolg van die reis geweest?

– Ik vraag u vriendelijk, mevrouw Manner, zegt Savander met zijn welluidende stem, probeert u zich te herinneren wat er in Tunesië kan zijn gebeurd. Wat heeft u gezien? Wanneer ging mijnheer Manner er alleen op uit, zonder u? Alles!

Ze knikt en belooft haar best te zullen doen. Als ze weg zijn, staat ze langdurig naar de golven op zee te kijken die een voorbode zijn van storm. Ze huivert een beetje als ze nadenkt over Tunesië en bij het idee dat ze gedwongen is zich alles in detail te herinneren, alles wat ze reeds bezig was te vergeten. Trachtte te vergeten. Ze slikt een kalmeringstablet die dokter Summanen haar heeft voorgeschreven. Ze was in Tunesië gelukkig, want ze waren zo dicht bij elkaar geweest en ze was er ook doodsbang geweest, net alsof ze tegelijkertijd in de hemel en de hel was.

– Excuseert u ons als het wat grof klinkt, maar Timo Manner heeft u toch ontslagen?

Siegfried Kleins grote bruine hondenogen keken nog bedroefder dan anders. Nadat hij zijn baan als directeur techniek was kwijtgeraakt, had hij overwogen terug te keren naar Duitsland, maar zijn Finse vrouw Liisa had haar hakken in het zand gezet. Zij meende dat het in Duitsland het lot van de gehuwde vrouw was om bij het fornuis te worden geparkeerd en dat was zij niet van plan. Dus waren ze in Finland gebleven en had hij een andere baan gevonden. Hij werkte nu voor een klein bedrijf dat op de rand van faillissement balanceerde.

– Ja, hij heeft me ontslagen, zei hij.

– Dat moet een bitter gevoel zijn geweest nadat u jarenlang alles voor het bedrijf heeft overgehad, merkte commissaris Savander op.–Werkelijk een klap in het gezicht, probeerde Vilander. Op de ene dag ontwikkel je een schitterend product waar het bedrijf succes mee heeft en de volgende dag ben je geen cent meer waard.

– Probeert u te insinueren dat ik hem heb vermoord?

– Wij willen slechts alle alternatieven onder ogen zien. U had een motief. Wraak.

– In het bedrijfsleven wordt niet op die wijze wraak genomen. Je valt, blijft een poosje liggen, staat vervolgens op en slaat het stof van je af. Dan ga je op zoek naar ander werk. Ik heb inmiddels weer een baan.

– Hoe zit het met uw alibi?

– De nacht dat Timo stierf, was ik op bezoek bij mijn vader in Karlsruhe.

– Dat is goed om te weten. Maar ik zeg u met nadruk dat u geen verdachte bent.

– Wilt u weten wat ik van Timo Manner vond? Hij was een tiran die geen enkel middel schuwde om zijn doel te bereiken.

– Manner was een voorbeeld voor velen, zei Vilander. Hij stond symbool voor het succes van ons land.

Siegfried glimlachte als een boer die kiespijn heeft.

– Ik moet erkennen dat hij een tiran was met stijl. Voor de toeschouwer kan ook een bloedig stierengevecht mooi zijn om naar te kijken als het goed wordt geregisseerd.

De twee politiemannen stonden op en liepen naar hun auto die bij een bord stond met een parkeerverbod.

– Dit is te groot voor ons, vind jij ook niet? vroeg Vilander.

– Als jouw theorie klopt, dan is het inderdaad te groot. Manner kan een gevaarlijke grens hebben overschreden.

– Wat ik niet begrijp is hoe hij het in zijn eentje heeft klaargespeeld. Directeuren van bedrijven reizen toch niet alleen met een contract in hun achterzak? Zij kunnen slechts de weg vrijmaken voor grote zaken, maar de anderen doen vervolgens het ruwe werk. Bij Fircotronics weet echter niemand wat Manner in Marokko deed. Of in Tunesië.

– Iemand liegt, zei Savander.

– Iemand weet ervan en misschien wel meer mensen. Maar ze durven niets te zeggen.

Vilander haalde een pakje sigaretten tevoorschijn. Dat deed hij tegenwoordig zelden, slechts enkele keren per dag en hij was trots op zijn zelfbeheersing. Maar af en toe hadden zijn hersenen een extra impuls nodig.

– Er is iemand op de hoogte. Ik denk dat er een kleine groep insiders is. Een klein clubje dat ervan weet en dat erg veel te winnen of te verliezen heeft.

– We hebben totaal geen bewijzen, merkte Savander op. Vilander trok aan zijn sigaret terwijl hij koortsachtig nadacht. Toen gooide hij zijn peuk in de goot en mompelde, vooral tegenzichzelf:

– Officieel weten we niet eens of het doodslag of moord is. We moeten voorkomen dat onze fantasie met ons aan de haal gaat. Kom, laten we gaan!

– Waarheen?

– Zullen we het eens bij Timo Manners vriendinnetje proberen?

– Tatjana? Misschien moeten we haar dan eerst even bellen.

– Ik verras haar liever.

Vilander kreeg iets dromerigs in zijn blik.

– Moet je je voorstellen dat je zo rijk bent dat je geld genoeg hebt voor een privé maîtresse van topniveau!

– Ik dacht dat jouw vrouw je weer had teruggenomen sinds je droogstaat, zei Savander streng.

– Zeker, zeker. Het was ook meer een theoretische gedachte. Hoe denk jij dat ze er uitziet?

– Een man met Timo Manners charme en rijkdom kiest alleen het allerbeste.

– Vijfentwintig jaar, lange benen, misschien een ietwat rond Russisch gezicht, opperde Vilander.

– Wat weten we eigenlijk van Manners jeugd?

– Als klein kind geadopteerd door Paavo en Raili Manner. Zijn biologische moeder was een arme alleenstaande vrouw die het leven niet aankon.

– Heeft ze er zelf een eind aan gemaakt?

– Hoe het precies in zijn werk is gegaan, is enigszins onduidelijk. Maar nog voor haar dood was kleine Timo al in een pleeggezin ondergebracht. Hij had een armoedige jeugd, maar zijn pleegouders hebben goed voor hem gezorgd.

– We gaan naar Tatjana. Minnaressen weten vaak veel. Ze reden via de ringweg, sloegen af in Norra Haga en reden naar Musikantvägen in de wijk Gamlas. Het lage, rood bakstenen gebouw was een typisch voorbeeld van architectuur uit de jaren zestig. Savander belde aan bij de deur waarop de naam Tatjana Mullova stond.

– Ze is al een week op reis, maar als we ervan uitgaan dat ze niet is ondergedoken, moet ze vroeg of laat toch weer terugkomen, redeneerde Vilander.

Ze hoorden binnen voetstappen en de twee mannen voelden hoe de spanning steeg.

– Ik wed dat ze onder de vijfentwintig is, zei Vilander.

– Nooit van zijn leven. Manner viel vast niet op kinderkontjes.

De deur ging een klein stukje open, waarbij de veiligheidsketting op zijn plaats bleef. Door de kier keek een vrouwengezicht naar buiten. Savander wilde zich net voorstellen, maar hij bleef met wijd open mond staan en kon geen woord uitbrengen.

– Bent u Tatjana Mullova?

– Ja, wat wilt u?

Savander keek de vrouw alleen maar aan en Vilander, die iets sneller kon denken, vertelde dat ze van de politie waren, bezig met een onderzoek naar de moord op Timo Manner. De deur werd dichtgedaan, de veiligheidsketting rammelde, waarna de deur wijd openging.

– Kom binnen, zei ze kort.

Ze volgden de vrouw de flat in, die groot was en schitterend ingericht met oude Russische meubelen, iconen aan de wanden en met antieke zilveren voorwerpen; samowaars, koffiekannen en bekers. Maar de twee politie-agenten merkten dit alles nauwelijks op, ze keken alleen maar naar de vrouw die hun voorging. Ze was minstens vijftig jaar, klein en gezet. Haar gezicht moest zeker ooit zeer mooi zijn geweest, maar verdriet en lijden hadden het verouderingsproces versneld. Ze vroeg hen plaats te nemen op de grote bank en ging zelf in een wijnrode stoel zitten. Het dieprode behang met gouden patronen maakte dat het in het appartement ook midden op een lichte dag erg donker was.

– Zou u misschien zo vriendelijk willen zijn u te identificeren, mompelde Vilander, rijbewijs, paspoort ...

– Mijn papieren zijn in orde, antwoordde Tatjana Mullova geïrriteerd.

– We willen alleen maar graag weten of u degene bent voor wie u zich uitgeeft.

Tatjana leek bijna verbijsterd. Uit haar handtas haalde ze een rijbewijs tevoorschijn dat alle twijfel wegnam.

– Ik heb me nog nooit in mijn leven uitgegeven voor iemand anders.

Ze sprak bijna perfect Fins met een licht Russisch accent.

– Wat was uw ... Savander zocht naar woorden ... hoe kende u Timo Manner?

– We waren neef en nicht. Van de kant van Timo’s vader.

– Wij dachten ... zei Vilander, maar hij maakte zijn zin niet af.

– Wat wilt u weten? vroeg ze.

– Heeft u enig idee wie Manner zou kunnen hebben gehaat?

– Timo kwam vaak op bezoek als hij moe was of treurig. Maar hij heeft nooit namen genoemd.

– Waarom juist bij u?

– Misschien omdat we familie waren, misschien omdat we elkaar begrepen. Hij had iemand nodig die hij in vertrouwen kon nemen. Thuis wilde hij een mooie vredige wereld hebben, waar hij na zijn werk naartoe kon vluchten.

– Weet u of hij vijanden had?

– We hebben nooit over zaken gepraat. Timo was een harde man die alle hindernissen op zijn pad uit de weg ruimde. Zulke mensen maken vijanden. Ook de laatste keer dat ik hem zag ...

Ze aarzelde. Savander spoorde haar vriendelijk aan verder te gaan.

– Een paar dagen voor zijn dood kwam hij hier. Misschien was hij op weg naar zijn zomerhuis. Hij leek erg moe en ... ik zoek het juiste woord ... gelaten.

– Ontmoedigd? Bang?

– Hij zei niet veel, maar ik werd zelf bijna bang. Hij zag hindernissen meestal als uitdagingen, maar nu ...

– Denk alstublieft goed na. Angst lijkt te wijzen op moord, maar gelatenheid eerder op zelfmoord.

Tatjana dacht koortsachtig na.

– Allebei. Hij was zowel gelaten als bang. Hij was tegen een hindernis opgelopen die te groot voor hem was. En hij leek me erg eenzaam.

– Vertelt u eens iets over zijn achtergrond, zijn kindertijd.

– Waarom? Dat kan toch niet van belang zijn.

– We proberen elke invalshoek.

– Timo’s natuurlijke vader, Sergei, de broer van mijn moeder, was tijdens de Tweede Wereldoorlog officier in het Sovjetleger. In de jaren vijftig werkte hij op de Russische ambassade in Helsinki. Het was destijds streng verboden intieme relaties met Finnen aan te gaan, maar de liefde kent nu eenmaal geen grenzen. Ze zuchtte diep, alsof ze uit ervaring sprak.

– Timo’s moeder, Marja, heeft nooit verteld wie de vader van haar kind was, maar het werd in elk geval een soort publiek geheim en Sergei werd naar Rusland teruggestuurd. Marja, die straatarm was, bleef alleen met haar kind achter. Ze had geen enkele kans. Het ontbrak haar aan geld en ze vreesde dat Sergei zijn diplomatieke invloed zou gebruiken om de Finse overheid ertoe te dwingen de kleine Timo aan de Sovjet-Unie uit te leveren. Daarom gaf ze haar kind ter adoptie aan de familie Manner, die kinderloos was.

– En Sergei?

– Hij probeerde inderdaad Timo uitgeleverd te krijgen, maar door diverse oorzaken raakte hij in de Sovjet Unie in ongenade. Hij werd naar de Goelag Archipel gestuurd en er bestaat een rapport waarin staat dat hij daar in 1966 is overleden. Marja stierf onder duistere omstandigheden. Alcohol en vechtpartijen. U heeft vast meer van die gevallen gezien dan ik.

Savander knikte zwijgend en dacht na over een diplomatieke manier om het gesprek voort te zetten, maar Vilander was hem voor.

– En uzelf? Wat betekenden u en Manner voor elkaar?

– Ik was Timo’s verbinding met zijn Russische vaderland. Twintig jaar geleden ben ik samen met mijn man naar Zweden geëmigreerd en daar begonnen we contact met elkaar te onderhouden. Toen mijn man tien jaar geleden overleed, ben ik naar Finland verhuisd.

– Om Timo?

– Godallemachtig, nee! Hier was werk voor iemand zoals ik, die Russisch sprak. Ik freelance als tolk.

– Wat betekende Rusland voor Manner?

– Hij was er ongelooflijk trots op dat hij zich helemaal van onderaf had opgewerkt. Diep vanbinnen was hij ook zeer trots op zijn dubbele identiteit, ook al praatte hij daar publiekelijk nooit over. Zijn wortels bevonden zich zowel in het grote, machtige Rusland als in het kleine, effectieve Finland.

Vilander rook zijn kans.

– Weet u of hij veel contacten in Rusland had?

– Nee, hij ging er zelden heen. Rusland maakte deel uit van zijn verleden, niet van zijn toekomst.

Op dat moment kreeg Tatjana opeens een vreemde glans in haar ogen en lachte hardop, een schaterlach die uit haar hart leek te komen.

– Dacht u soms dat Timo en ik een verhouding hadden?

– Binnen het bedrijf ging het gerucht dat hij een minnares had die Tatjana heette, zei Savander verontschuldigend.

Ze lachte uitbundig en de twee politiemannen keken gefascineerd naar haar. Het was alsof het verdriet volledig van haar gezicht was verdwenen. Heel haar lichaam schudde. Toen Tatjana ophield met lachen, veegde ze de tranen met een grote zakdoek uit haar ogen.

– Nee, m’n hemeltje, dat hij in vrede moge rusten. Maar wij hadden geen verhouding. Misschien dat de mensen zich dat afvroegen omdat hij me zo vaak opzocht. Maar ik kan u verzekeren dat ze het bij het verkeerde eind hadden.

Savander en Vilander keken elkaar van opzij aan en toen konden ook zij zich niet meer inhouden. Ze barstten in lachen uit, waarna zij op haar luide manier schaterend inviel, zodat haar hele lichaam nog sterker schudde dan daarvoor. Toen het lachen langzaamaan wegebde, stond ze op en liep naar een kast om een fles wodka en drie kristallen glazen tevoorschijn te halen.

– Dit moeten we vieren, zei ze terwijl ze voor een ieder een flinke borrel inschonk.

Vilander raakte zijn glas niet aan, maar Savander hief het zijne voor een toost.

– Op Timo Manner!

– Op Timo, de schurk, zei Tatjana Mullova, waarna ze opnieuw begon te schaterlachen terwijl Bert Savander de wodka in zijn keel voelde branden en Petri Vilander zich afvroeg of deze vrouw, hoewel ze hen met open armen had ontvangen, niet iets probeerde te verbergen.

De stad werd overspoeld door mensen uit alle uithoeken van de wereld. Wat de bezoekers gemeen hadden, was een passie die in Omsk uitbundig tot bloei kwam - Omsk, de stad op de Siberische taiga tussen de toendra’s in het noorden en het steppelandschap van het zuiden. Ze kwamen om te kijken naar raketten, pantserwagens, machinegeweren en speciale voertuigen met behulp waarvan moerassen en woestijnen toegankelijk werden. Ze kwamen ook om een kijkje te nemen bij de hoogwaardige militaire elektronica, voor zover die niet aan het oog werd onttrokken door de beperkingen die door de Westerse mogendheden aan de wapenhandel waren opgelegd.

Zwarte auto’s met verduisterde ramen vervoerden hen naar het beursterrein. Peter was meer gefascineerd door de mensen dan door het aanwezige staal. Mikko had een gids geregeld die alles wist.

– Daar komen de generaals uit Wit-Rusland, vertelde hun enthousiaste metgezel terwijl hij onopvallend knikte in de richting van een donkere Volvo.

Vervolgens arriveerde er een hele colonne sjeiks, afkomstig uit enkele kleine Arabische staten, talloze blanke mannen in lange witte gewaden stapten uit acht zwarte auto’s. En volgens de geruchten kon ook de politiek leider van Noord-Korea elk moment aankomen. Hij had een grondige hekel aan vliegen, dus reisde hij met de trein; zeven coupés voor hem en zijn gevolg. Op de beurs wemelde het van de Chinezen en van de lange Afrikaanse mannen. Allen liepen er energiek rond; enthousiast, als kleine jongens op een autotentoonstelling, wandelden ze heen en weer tussen de pantservoertuigen en raketten.

Fircotronics had een stand in een gebouw dat er uitzag als een barak, samen met andere Europese militair-industriële bedrijven. Peter deelde brochures uit, vertelde de bezoekers van de stand over het geavanceerde verkenningssysteem van Fircotronics en noteerde de namen en adressen van geïnteresseerden. Als er al ergens over contracten werd onderhandeld, dan was hij er in elk geval niet bij. Hij wist dat de Europese handen gebonden waren door exportbeperkingen en het verbod militaire goederen te verkopen aan openlijke conflicthaarden en aan landen die oorlog voerden. Hij besefte al snel dat bepaalde bezoekers alleen maar kwamen kijken. Dictators van heinde en verre droomden van hypermoderne door lasers gestuurde wapensystemen, waarmee zij weerspannige onderdanen of lastige buurlanden onder de duim konden houden, echter slechts een deel van hen had het geld om hun droom over volledige controle te kunnen verwezenlijken.

De meeste contacten zeiden Peter niets. Hij was alleen maar een pr-man die hoge gasten onderhield en van informatie voorzag. Maar een van de bezoekers bleef hem bij. Een donkere man van middelbare leeftijd en met een klein litteken op zijn linkerwang stelde zich voor als doktor Mosharrafa uit Egypte. Hij had weinig belangstelling voor wapens, maar wilde vooral weten hoe het met Timo Manner was. Peter vertelde hem dat Manner aan de gevolgen

van een ziekte was overleden, waarna de Egyptenaar op geen enkele manier liet merken wat hij dacht toen hij het nieuws vernam. De man gaf zijn visitekaartje af en vroeg of hij de volgende dag Mikko Rovanperä zou kunnen spreken. Maar toen Mikko kort daarop het kaartje zag, was hij geïrriteerd.

– Geen denken aan, Peter! Wij willen met dokter Mosharrafa niets te maken hebben.

– Hij was erg vasthoudend. En hij zei dat hij Timo goed had gekend.

Mikko gromde en schudde zijn hoofd.

– Vergeet doktor Mosharrafa, Peter!

En toen Peter later die avond vroeg wie die Egyptenaar eigenlijk was, wuifde Mikko zijn vraag weg en begon over iets heel anders. De volgende ochtend, toen ze onderweg naar de beurs waren, reden ze langs een terrein dat omgeven was door hoge muren.

– Hierachter is een militair consortium gevestigd dat lichte draagraketten produceert, zei Mikko. Door de een of andere oorzaak stroomde het verkeer niet door en stonden ze een poosje stil. Peter keek naar de ingang van het fabrieksterrein. Geen enkel bord aan de muur verried wat erachter gebeurde; geen vlaggen, geen handelsmerk en geen bedrijfsnamen.

– Ik heb gisteravond laat nog met Helsinki gebeld, Mikko. De politie neigt steeds meer naar de theorie dat Timo vermoord is. Peter zag de ongerustheid op Mikko’s gezicht.

– Dat is niet best. Zijn ze van plan dat openbaar te maken?

– Nee, zei Peter. Ze willen alleen dat wij het weten. Plotseling gingen de poorten van het militaire consortium open en reden er vijf donkergroene vrachtwagens naar buiten met opleggers waarover zeilen waren gespannen.

– Je kunt wel raden wat er onder die zeilen ligt, Peter!

Nadat de vrachtwagens waren weggereden, kwam het verkeer weer op gang.

– Het is hoog tijd dat we voor de markt een goede verklaring bedenken die Fircotronics buiten schot houdt, zei Mikko.

– Een inbraak in zijn zomerhuis? De dief werd betrapt en raakte in paniek ...

– Laten we vertellen dat Timo enkele kostbare Afrikaanse ivoren beelden in zijn zomerhuis had. Dus was het een geplande inbraak. Verdomme, Peter, we hadden het vanaf het begin op doodslag moeten gooien. Op de aandelenbeurs klinkt dat beter dan zelfmoord.

– Zal ik de informatie over de diefstal van de ivoren beelden naar buiten brengen?

– Nee, nog niet. Als ik thuiskom zal ik eerst met de politie overleggen. Het is voor iedereen het beste als we de officiële versie van de waarheid onderschrijven.

– Het beste voor iedereen?

– Als het onderzoek naar de dood van Timo Manner volledig ontspoort, is het niet uitsluitend onze goede naam die aangetast wordt, zei Mikko cryptisch en voegde eraan toe:

– Als het schandaal in omvang toeneemt en echt grote proporties aanneemt, staat het imago van ons hele land op het spel. De belangen van grote ondernemingen gaan hand in hand met die van de natie, in voor- en tegenspoed.

Ze begon er nu wat beter uit te zien, constateerde Bert Savander toen Maria Manner de deur opendeed. Haar wangen hadden weer wat kleur gekregen en uit haar ogen straalde levenskracht.

– Ik heb net koffie gezet, zei ze op uitnodigende toon. De twee politiemannen lieten de intense voorjaarswarmte achter zich en stapten het koele huis van de familie Manner binnen. Buiten was de zee helderblauw. Savander keek door het grote panoramavenster en telde de zeilboten. Hij kwam tot vijftien en wenste dat hij in een ervan zat. Maar een chef kon nu eenmaal niet gaan zeilen zolang zijn ondergeschikte brandde van verlangen om verder te gaan met het moordonderzoek, ook al leek dat onderzoek op niets uit te lopen. Op tafel in de woonkamer stonden drie koffiekopjes en een schaal cakejes. Die kwamen absoluut niet van de bakker. Savander en Vilander wisselden verbaasde blikken. Maria Manner leek bijna vrolijk. Vilander staarde haar aan.

– Mijn zoons komen vanavond op bezoek, zei ze. Ik dacht, ik bak gewoon wat extra cake, want politieagenten zullen wel niet al te vaak op eigengebakken cake worden getrakteerd, nietwaar?

– Nee, gaf Savander toe. Maar u had niet hoeven ...

Ze wuifde zijn beleefde protest weg. En pas toen merkte hij wat Vilander kennelijk al eerder was opgevallen. Ze was gekleed in een dunne, zeer mooie jurk, ragfijn als een sluier. De dunne violette stof had kleine gouden lovertjes rond de hals en om de taille. Het was een schitterende jurk die klaarblijkelijk uit Noord-Afrika kwam. Naast de schaal met cakejes lag een dik fotoalbum. Op de kaft stond ‘Tunesië’.

TIENDE HOOFDSTUK

1

Het café is gevestigd in een wit gebouw dat kaarsrecht uit de rotsen oprijst. Een mooiere plaats kon ze zich nauwelijks voorstellen: als je langs de weg komt aanrijden, zie je links de Medina, de oude stad die omgeven is door een zandkleurige muur. Rechts loopt de ruwe rotshelling loodrecht naar beneden, het turkooisblauwe water in. En op de rotsige heuvel staat het café, een smal gebouw van diverse verdiepingen, vastgeklemd tegen de rotswand en met uitzicht op de Middellandse Zee.

Timo Manner drinkt koffie uit een kopje en zij, Maria, zoete thee uit een glas.

– Waar wachten we op? vraagt ze.

– Tot de tijd voorbij is, antwoordt hij glimlachend. Ze eten een Tunesisch pasteitje met een vulling van ei en tonijn, en ze vraagt zich af of de tijd hier überhaupt wel voorbijgaat, of dat hij hier stilstaat, want de zee daarbuiten is zo rustig en geen van de gasten lijkt haast te hebben. Behalve Maria zijn het allemaal mannen; ze praten zachtjes, spelen het een of andere spel, drinken thee en lachen zoals mannen in alle culturen lachen, mannen onder elkaar.

Maria en Timo hebben al door de oude stad geslenterd, langs de smalle straatjes met de lage witte huizen met de blauwe deuren en luiken. Buiten de muren is het nieuwere stadsdeel gegroeid, maar alle gebouwen in de stad Mahdia zijn gebouwd met respect voor het verleden. Hier staan geen moderne betonnen kolossen en geen luxe hotels met opzichtige gevels.

– Kom, zegt hij en zij volgt hem.

Ze lopen over het voetgangerspad langs de kust met aan de ene kant de lage huizen en de vishaven aan de overkant. Er liggen honderden kleine houten vissersschepen, geschilderd in blauw, wit, groen en rood. De mooie kleuren doen de haven schitteren. Er rijden mannen op stoffige bromfietsen met plastic manden op de bagagedrager; manden voor vis of voor netten of proviand. Ze zwaaien vrolijk naar elkaar, roepen iets om boven het motorgeluid uit te komen en rijden elkaar voorbij om elkaar misschien bij zee opnieuw tegen te komen of als ze de volgende keer naar de haven gaan. Een mannenwereld. Maria ziet geen enkele vrouw. Ze lopen langs het station. Hier heet de trein Metro, hoewel hij de gehele weg bovengronds rijdt, naar de universiteitsstad Monastir en naar de toeristenfuik Sousse. Ze wandelen verder naar hun kleine hotel, waar hij haar in hun kamer achterlaat.

– Twee uur, zegt hij. Dan ben ik weer terug.

Deze keer kleedt hij zich netjes aan. Hij kiest een donker kostuum, terwijl zij zich afvraagt waarom iemand op een hete dag als deze een kostuum aantrekt in een stad die weliswaar duizend jaar geleden een belangrijk zakencentrum was, maar tegenwoordig niet veel meer is dan een mooi dorp.

– Vertelde hij niet wie hij zou ontmoeten? vraagt Savander.

– Dat deed hij nooit.

– Dus u en uw man gingen naar Polen om op wilde zwijnen te jagen en een paar dagen later ging de reis verder naar Tunis, zonder dat hij u vertelde waarom?

Savander smult van de vers gebakken cake en maakt haar een compliment.

– Zulke heerlijke cakejes heb ik niet meer geproefd sinds mijn moeder naar het bejaardentehuis ging.

Vilander probeert haar onder druk te zetten.

– Vertelde uw man niets over de reden van die reis?

– We spraken nooit over zijn projecten. Ik nam aan dat hij een bepaald contract wilde sluiten en dat we naar huis zouden gaan voordat ik veel meer had gezien dan mijn hotelkamer en enkele bezienswaardigheden.

– Maar deze keer liep het anders? U kreeg nu wel iets te zien?

– Ik kreeg iets te zien, ja.

Savander kijkt naar de zee en telt de zeilboten. Nu zijn het er zeventien.

De dageraad in de Sahara is een snel voorbijgaand moment. De zon komt om zes uur op, bloedrood, koud en kleurt de witte huizen rood. Vijf minuten later gaat het rood over in geel en ontstaat er in de ochtendkoelte een vleugje warmte. Tien minuten later verandert de zon in een brandende witte bol die een doordringende, kurkdroge hitte verspreidt waardoor alles wat leeft verstikt raakt. Bij het aanbreken van de dag kunnen zelfs schorpioenen sterven als ze in de zon blijven liggen in plaats van zich diep in te graven in het zand.

Ze ligt in bed en ziet de zon veranderen. Eerst rilt ze, want het is kil in de kamer en door de kieren van het venster dringt de koude wind naar binnen. Maar zodra de zon zijn metamorfose heeft ondergaan, voelt ze hoe het zonlicht door het raam naar binnen stroomt, het haar streelt en haar met warmte vult. En dan merkt ze dat hij weg is. Heel even wordt ze door paniek bevangen; denkt dat er iets is gebeurd. Maar dan herinnert ze zich dat dit alles al eerder is voorgekomen; dat ze er geen idee van heeft wanneer hij zijn contacten ontmoet.

Ze logeren nu niet in Mahdia, de stad die zich zo mooi uitstrekt langs de kust van de Middellandse Zee. Nee, ze zijn verder naar het zuiden gereisd en slapen in Douz, een oase op de plek waar de savanne ophoudt en de woestijn begint. Voorbij de stad is alleen nog maar zand, mijl na mijl, vele duizenden kilometers naar het zuiden - een afstand als die tussen Helsinki en Rome - met louter zand. Ze loopt naar het balkon en kan zich nauwelijks voorstellen dat ze zich hier in de woestijn bevinden. Het balkon kijkt uit op een binnentuin met palmen en een groot zwembad dat ’s avonds verlicht is. Het hotel is een oase in een oase. En dan ziet ze hem: Timo Manner zit met zijn rug naar haar toe aan een tuintafel met twee mannen te praten die ze duidelijk kan onderscheiden. Ze voeren een druk gesprek, ze hoort hen niet, maar ziet aan de bewegingen van de Arabieren dat ze boos zijn of opgewonden. Timo heeft een laptop bij zich en draait het scherm zo dat de Arabieren erop kunnen kijken, waarna ze lijken te kalmeren. Ten slotte haalt hij enkele papieren uit zijn tas, die zij lezen, maar ze schudden vervolgens hun hoofd. Dan haalt Timo zijn schouders op en stopt de papieren terug in zijn tas.

Zij denkt: hij heeft duizenden mensen voor zich werken. Waarom moet hij hier dan in zijn eentje naar het eind van de wereld komen om een contract te sluiten, terwijl anderen dat in zijn plaats zouden kunnen doen en hij zich zou kunnen bezighouden met de grote lijnen? Als hij terugkomt, staat ze op het punt hem die vraag te stellen, maar hij is teleurgesteld en zegt kortaangebonden dat hij nu zin heeft in een stevig ontbijt, dus slikt ze haar vraag in. In plaats daarvan gaan ze naar beneden naar de eetzaal, waar een groot bord op de deur vertelt dat je zoveel mag eten als je wilt, maar dat het niet is toegestaan vanuit het restaurant eten mee te nemen. De tekst staat er alleen in het Duits. Op aarde is nauwelijks een plaats te vinden waar de kleine eigenaardigheden van de Duitsers niet bekend zijn, denkt ze. Maar het bord helpt niet, want ze ziet hoe de welvarend uitziende Gertrude aan het tafeltje naast hen enkele hardgekookte eieren in een plastic zakje in haar tasje stopt. Een paar minuten later volgen er nog twee sinaasappelen. De manoeuvre wordt vliegensvlug uitgevoerd. Gertrude heeft ervaring. Die avond maken ze op dromedarissen een rit door de woestijn en als haar eenbultige kameel met enkele snelle bewegingen gaat staan, is ze bang om te vallen. Maar daarna zit ze veilig in het zadel terwijl het dier als een boot op de golven over het woestijnzand schommelt en als ze achterom naar haar man kijkt die enkele meters achter haar rijdt, weet ze dat hij tenminste voor dit moment zijn mislukking van die ochtend is vergeten en zich zo gelukkig voelt als een tienjarig jongetje op avontuur.

– Dus u heeft hun gezichten gezien, mevrouw Manner?

Ze knikt tegen de twee agenten.

– Maar u heeft geen namen?

Eigenlijk stelt Savander geen vraag, want hij weet wat het antwoord is. En, inderdaad, zij schudt haar hoofd.

– Wist u, mevrouw Manner, dat de Arabische landen jaarlijks meer dan vijftig miljard euro uitgeven aan wapens en andere militaire goederen? valt Vilander in. Savander smakt met zijn tong.

– Dat is veel. Maar zij hebben immers hun oliegeld om mee te spelen.

– Denkt u nu echt dat hij zaken deed in militair materieel, helemaal in zijn eentje, midden in de woestijn? barst Maria uit. Daar had hij toch zijn personeel voor!

– In feite was uw man een eenzame wolf. Soms jaagde hij in troepen, maar af en toe heel alleen ...

Savander onderbreekt zijn spraakzame collega.

– Eerlijk gezegd, weten we niet waar uw man zich mee bezighield. Maar we proberen achter de waarheid te komen. Ze schudt vastberaden haar hoofd. Ze wil niet geloven dat hij bij duistere zaakjes betrokken was, maar ze voelt een golf van woede over zich heen komen. Ze is boos omdat hij haar nooit iets vertelde, ze is boos op zichzelf omdat ze hem nooit iets gevraagd heeft. En ze is boos op de politieagenten omdat die suggereren dat Timo een meedogenlozer mens was dan zij heeft willen zien.

Peter Hellberg voelde hoe de honger zijn concentratievermogen aantastte. Hij moest naar de kantine beneden. Eenmaal in de gang trof het hem hoe stil het was. Het was of op deze vroege vrijdagmiddag de mensen van de hele etage waren verdwenen. Peter vroeg zich af wat hij het weekend zou gaan doen. Als hij geluk had, zou hij voor het eerst sinds weken eens vrij zijn. Hij merkte dat de deur van Timo Manners kamer op een kier stond. De politietape op de deurpost was weg. Hiervoor was de kamer voor iedereen behalve de rechercheurs afgesloten geweest.

Peter kwam langs de kamer van de secretaresse. Die was kennelijk aan het lunchen. Hij liep verder naar de deur van Timo Manner en keek naar binnen. Alles zag er nog hetzelfde uit, zelfs Manners computer stond nog op zijn bureau. Peter ging de kamer in en deed de deur achter zich dicht. De gelegenheid maakt de dief en Peter had niets te verliezen. Hij ging in de leren bureaustoel zitten en zette de computer aan. Hij wist niet precies wat hij zocht, maar informatie over project Havik was misschien niet ontoegankelijk als hij van Manners pc gebruik maakte.

Hij had geen moeite langs de eerste wachtwoorden te komen en het verkrijgen van toegang tot Manners beveiligde e-mailbox kostte hem ook niet veel tijd. Dat hoorde natuurlijk onmogelijk te zijn, maar Peter had een keer naast Manner gestaan toen die zijn mail checkte en iets gezegd had over zijn wachtwoord, dat Peter toen was opgevallen. Hammam. Het Arabische woord voor Turks bad. Hij vulde het wachtwoord in en sesam opende zich. Er waren honderden documenten opgeslagen, maar geen enkel stuk had iets met project Havik te maken. Daarentegen werd Peters belangstelling gewekt voor enkele mails. Hij wist niet waarom, maar het verzendadres leek enigszins verdacht, waardoor zijn oog erop viel. Hij klikte op een van de mails en had opeens een complete correspondentie voor zich met ontvangen en verzonden berichten. Timo had gechat met iemand die zich Boris noemde en die een computer in een Frans internetcafé had gebruikt. Deze Boris had een vrouw in Parijs geschaduwd.

Peter luisterde toen hij in de gang voetstappen hoorde. Er waren niet veel mensen die iets in Manners kamer te zoeken hadden en één ding stond vast: Peter was niet een van hen. Hij wachtte met ingehouden adem terwijl de voetstappen naderden en voor de deur stilhielden. Vocht er misschien nog iemand anders een innerlijke strijd tegen zijn nieuwsgierigheid? Maar de voetstappen gingen verder en al gauw was het weer stil in de gang. Peter richtte zich weer op de correspondentie.

Hoe meer hij las, des te gefascineerder hij raakte. Hij opende nog enkele mails en al gauw wist hij alles over de reizen die de vrouw had gemaakt, naar Italië, naar Spanje en naar diverse plaatsten in Frankrijk. Eerst dacht Peter dat de vrouw een geheime minnares was wier gangen werden nagegaan, maar hij merkte al gauw dat hij op het verkeerde spoor zat. Er was sprake van een geliefde in Reims, die niet als een rivaal werd beschreven. Soms reisde de vrouw naar Reims om een weekend bij haar vriend door te brengen, maar meestal ontmoetten zij elkaar in Parijs. De ouders van de vrouw woonden in een buitenwijk van de Franse hoofdstad en ze bezocht hen eens per week, op zondag, behalve als ze bij haar minnaar in Reims logeerde. In de mails stonden geen namen, elke persoon werd slechts met een letter aangeduid. De vrouw heette S. Ze was klaarblijkelijk journaliste. Haar lievelingswijn was Villa Antinori. Ze at geen vlees, maar wel garnalen en vis. Geleidelijk drong de waarheid tot Peter door. Hij herinnerde zich de woorden van Sylvie Bonnaire tijdens de party bij de Manners thuis, toen alles opeens beter met hem ging en het leven hem toelachte. Sorry, Peter, ik eet geen vlees. Vis graag, maar daar ligt de grens. Mijn grens. Daarna hadden ze het over China gehad. Waarom had Manner Sylvie Bonnaire laten schaduwen door een detective die Boris heette? En waarom was Sylvie nu dood?

Peter las verder in de mails, maar vond geen antwoord. Wel was er een gedetailleerde beschrijving van Sylvie Bonnaires laatste levensdagen. Maar enkele dagen voor de dood van de Franse journaliste hielden alle contacten met Boris op. Peter zette de computer uit en verliet de kamer van Timo Manner. Plotseling had hij geen zin meer om naar de kantine te gaan. Zijn eetlust was weg.

– Heeft u honger? vraagt Maria terwijl ze het fotoalbum op tafel legt.

– Nee, helemaal niet, zegt Savander en wordt hierin bijgevallen door zijn collega, die graag het slot van het verhaal wil horen. Maria bladert verder in het album en stopt als ze bij een foto komt van een jonge Arabier met een korte zwarte baard en grote, mooie ogen. Hij draagt niet de traditionele kleding, maar een lange, zwarte leren jas. Die past hem perfect.

– Dit is Fahid, zegt ze. Bij ons bezoek aan Tunesië was hij Timo’s assistent.

– Assistent? roept Vilander terwijl hij opveert. Timo had dus een assistent in Tunesië?

– Nou ja, eigenlijk niet. Ze kenden elkaar van vroeger. Fahid had als taak om te fungeren als chauffeur, tolk en manusje-van-alles. Timo nam altijd iemand in dienst als we door vreemde landen reisden. In Marokko hadden we Yussef, die zeer bekwaam was. Fahid was niet zo slim, maar wel knap om te zien. Ze bloost bij haar laatste woorden, omdat die op dit moment niet zo gepast lijken.

In de kleine woestijnstad Douz ligt Maria ontspannen bij het zwembad, maar Timo is onrustig. Dat ziet ze aan de manier waarop hij zich beweegt, ze hoort het aan zijn stem. Als de wind die over de muren van het hotel waait te heet wordt, nemen ze af en toe een frisse duik.

– Gaan de onderhandelingen nog door? vraagt ze terwijl ze zijn rug streelt. Ze hoopt dat hij ja zal zeggen, want dan blijven ze hier nog een poosje en kan ze hem een tijdje voor zichzelf hebben. Het liefst zou ze een dag of wat helemaal beslag op hem leggen, net zoals lang geleden, maar ze weet dat, zolang zijn project niet is afgerond, ze zijn volledige aandacht niet zal krijgen. Ze kust zijn rug en woelt met haar vingers door zijn haar, dat vol zand zit. Ze schrikt als plotseling uit de bosjes een donkere gestalte tevoorschijn komt. Een ober vraagt of ze iets wil drinken. Ze zijn overal, het zijn schaduwen die het spoor van de toeristen volgen, voortdurend bereid om tegen een kleine vergoeding iets voor hen te doen. In de hotels krijgen ze van hun werkgever weliswaar loon, maar dat is nergens voldoende om van te leven en daarom willen ze geld voor je wisselen of je behulpzaam zijn met iets anders dat een extra fooi kan opleveren. Buiten het hotel vind je weer andere behulpzame lieden; zelfstandige ondernemers die je vriendelijk begroeten, vragen hoe het met je gaat en je dadels aanbieden, of een leren riem of een tochtje door de woestijn. Alles is te regelen zolang er maar geld beschikbaar is. De lokale valuta is de dinar. Iedereen houdt van de dinar.

– Ja, de onderhandelingen duren nog wel even, antwoordt Timo Manner. Maar we hebben ook wel tijd om samen wat dingen te bekijken. Ik heb Fahid gevraagd voor ons een tripje te regelen. Een paar uur voor de schemering gaan we te paard de woestijn in. Maar als het vier uur is en tijd om te vertrekken, is hij nog even onrustig als daarvoor. Zijn contact is verlaat.

– Je moet maar alleen naar de zandduinen rijden, met Fahid.

– Alleen?

– Met Fahid ben je veilig. Het is je enige kans om de woestijn vanaf de rug van een paard te beleven, want morgen gaan we naar het noorden.

Terwijl Timo achterblijft, rijdt ze met Fahid naar de zandduinen. De wind is afgenomen en ze proeft geen zand meer in haar mond. De zon brandt nog steeds, maar nu nadert het mooiste moment van de dag. Fahid rijdt voorop en ze bewondert zijn brede schouders en zijn goed getrainde lichaam. Het paard van Fahid is wit en dat van haar zwart. Hij draait zich om en vraagt: – Bent u gewend met paarden om te gaan, madam?

– Met paarden kan ik beter overweg dan met kamelen.

– Mooi, zegt hij, klakt met zijn tong en geeft zijn paard de sporen. De witte hengst rent in volle galop over het harde zand en haar paard volgt. Verderop wordt het zand muller, maar de paarden minderen geen vaart. Op de achtergrond verdwijnen de lage huizen en palmen van Douz. Nu het zand niet langer samengeperst is, gaat de rit zo verbazingwekkend soepel, dat ze denkt: als ik val, dan val ik in ieder geval zacht. Maar ze valt niet en ze rijden verder de eindeloze lichtgele zandzee in en ze houdt haar blik gevestigd op Fahids donkere krullen. Het zand wordt steeds muller en bij elke stap van het paard, zakken de hoeven vijf tot tien centimeter weg. Net sneeuw, denkt ze. Hier is geen levende ziel te bekennen, geen palmen, geen dieren, geen mensen, alleen maar glad zand met kleine welvingen die een regelmatig golfpatroon vormen. Na een uur keren ze om. De zoele avondlucht blaast heerlijk tegen haar wangen en de zon wordt donkergeel. Fahid mindert snelheid.

– We moeten ze niet te veel uitputten. In de woestijn zijn alleen kamelen onvermoeibaar.

Nu is de zon rood, evenals de woestijn. Fahid draait zich naar haar om, hij ontbloot zijn witte tanden in een bemoedigende glimlach en checkt of zijn gevolg niets te klagen heeft. Nee, zij heeft inderdaad niets te klagen.

– Mevrouw Manner?

Ze schrikt op, alsof ze uit een mooie droom ontwaakt.

– Waar was ik gebleven? vraagt ze.

– U reed te paard de woestijn in, zegt commissaris Savander. Toen hield u op met vertellen. Het leek alsof u zich iets zeer belangrijks probeerde te herinneren. Wat is er gebeurd?

– Toen we in Douz terugkwamen, viel de schemering in. Timo zat naast het zwembad aan een tafeltje met een Arabier en twee Chinezen.

– Chinezen?

– Ja, tijdens onze hele reis waren we geen enkele Chinees tegengekomen en nu zaten er daar opeens twee in Douz, de oase, daar waar de wereld ophoudt en de woestijn begint.

– Wat deden ze?

– Ik liep naar hen toe en Timo stelde mij aan hen voor.

– Maar hij stelde de Chinezen niet aan u voor?

– Nee. Maar ik zag dat ze een soort contract voor zich op tafel hadden. Ze leken allemaal zeer tevreden en stonden op het punt te tekenen. Dus zwaaide ik gedag en ging naar boven om een douche te nemen.

– We hebben te veel hooi op onze vork genomen, constateerde Bert Savander nadat de twee agenten de voordeur van het huis van de Manners in Westend achter zich hadden dichtgetrokken.

– Ja, als deze zaak zich uitstrekt tot China, hebben we geen schijn van kans, zei Petri Vilander terwijl hij een sigaret aanstak en diep inhaleerde. Hij vermoedde dat hij, nu hij er nog maar vijf per dag opstak, meer gif binnenkreeg dan toen hij nog een pakje per dag rookte.

– China is een mogelijkheid. En dan hebben ook nog Manners Russische achtergrond. We weten niet of die ook een rol speelt.

– Timo Manner lijkt niet veel met Rusland van doen te hebben gehad. Maar hij deed wel zaken die hem vijanden opleverden. Hoe kunnen wij nu in vredesnaam zijn zakelijke netwerk binnendringen als zelfs de directie van Fircotronics niet weet waarmee hij zich bezighield.

– Dat weten ze wel. Geloof me maar, er is een ‘inner circle’. En die hoeft helemaal niet uit dezelfde mensen als de directie te bestaan. Informele netwerken kunnen er heel anders uitzien dan in het officiële organisatieschema staat aangegeven.

– Je bedoelt dat wellicht slechts een van de directieleden iets weet?

– Er is iemand die veel weet en de anderen vermoeden slechts iets, maar willen niks vragen. Mensen beschermen zichzelf door een andere kant op te kijken als ze niets willen weten. Wij moeten trachten de zwakste schakel te vinden en die proberen te breken.

– Wie is dat, Petri?

– Wat vind je van de jongste? Dat is de koekoek die nog niet echt bij de club hoort.

– Het hoofd communicatie? Als Peter Hellberg bij de ‘inner circle’ wil horen, moet hij extra loyaal zijn. Hij mag geen enkele misstap maken.

– Hellberg is de zwakste schakel van die club. Hij hoort er nog niet echt bij. Hij weet ook niet of dat ooit zal gebeuren en hij is het bedrijf nog niet voor honderd procent toegewijd. Het is een twijfelaar. En je ziet aan hem dat er iets is wat hem niet zint.

– Dan moeten we ons op hem richten. Wat vind je van het risico? Manner is dood. Wie zegt ons dat er niet meer moorden volgen?

– Wie loopt er dan gevaar?

– Misschien de zwakste schakel.

– We hebben hulp nodig. Een groter team. En advies van Interpol. Ga jij nu naar huis of ga je nu meteen naar je zeilboot?

– Ik moet eerst naar huis om me om te kleden, zei Savander terwijl hij naar de zeilboten in de verte keek. Na een ogenblik vroeg hij, vooral omdat hij niet ongeïnteresseerd wilde lijken:

– Wat doe jij vanavond?

Vilander zag er moe uit nu de jacht op de waarheid hem niet langer een kick gaf.

– Eigenlijk ben ik onbestorven weduwnaar.

– Vanavond?

– Vanavond en nog vele avonden. Misschien wel alle.

– Is Liisa er weer vandoor? Ik dacht dat ze voorgoed was teruggekomen.

– Ze is weer weg, maar heeft geen gedag gezegd. Hoop doet leven.

Bert Savander aarzelde. – Heb je zin om mee te gaan zeilen?

En nog voor Savander de kans had spijt van zijn vraag te krijgen, fleurde Vilander op; er kwam weer leven in zijn kleine oogjes en hij antwoordde met nadruk ‘ja’.

– Op één voorwaarde, zei Savander. In de boot wordt niet over het werk gepraat.

2

De directie was weer voor een extra vergadering bijeen en ook Peter was uitgenodigd. Aan tafel zat een gast die nooit eerder in hun midden was geweest. Mikko Rovanperä glimlachte tegen hem en deed zijn best zijn meest charmante lach tevoorschijn te toveren. Financieel directeur Adam Persson zag er afwezig uit terwijl hij door zijn papieren met winstcijfers bladerde. Linda Wennerström, directeur personeelszaken, had een bezorgde trek om haar mond. Dat had ze tegenwoordig altijd; als je afging op haar opmerkingen, zou je bijna geloven dat het hele bedrijf op instorten stond. Directeur marketing Sam Peltonen verborg zijn ongerustheid goed en was spraakzaam als altijd. De nieuwe technisch directeur Birger Eklund leek dagelijks meer uit zijn humeur te raken door het feit dat hij gedwongen was geweest zijn vertrouwde haven in Zweden te verruilen voor een uitkijkpost zeer dicht bij de hel. Commissaris Umberto di Caprio schraapte zijn keel en bedankte de aanwezigen dat ze op zo’n korte termijn zich bereid hadden getoond aanwezig te zijn.

– Alles wat ik te vertellen heb, is strikt vertrouwelijk en vandaag misschien ook wel zonder betekenis. Helaas. Maar ik wil niet dat u de schaduw zult voelen die boven het bedrijf hangt waaraan u leiding geeft.

Mikko Rovanperä glimlachte nog steeds, maar Sam Peltonen begon zijn goede humeur te verliezen. Hij was al dat slechte nieuws zat. De zwartkijkers schrikten de klanten af en zorgden voor bergen extra werk. Peltonen ergerde zich ook aan Peter Hellberg. Het wasde taak van het hoofd communicatie slecht nieuws in de kiem te smoren. Slecht nieuws moest het zwijgen worden opgelegd voor het zich kon verspreiden. En nu dook er weer een Italiaan op met nieuwe geruchten, die misschien al weer snel hun weg naar buiten zouden vinden.

– U kent allen de achtergrond, begon di Caprio. De Franse journaliste Sylvie Bonnaire meende dat zij een primeur te pakken had. Ze koesterde de verdenking dat geavanceerde militaire apparatuur van onder meer Fircotronics op de een of andere wijze gesmokkeld was naar of verkocht aan China, dit in strijd met internationale verdragen.

Alle directieleden kenden de onbehaaglijke verdenkingen.

– Zoals u weet is Sylvie Bonnaire ruim een maand geleden vermoord. Wij weten inmiddels ook door wie. De schuldige is aangehouden, hij heeft de moord tegenover de politierechter bekend en binnenkort zal het proces tegen hem beginnen. De man is een bekende van de politie en we verdenken hem ook nog van een andere moord, die we met de grootst mogelijke zorgvuldigheid onderzoeken.

– Met alle respect, signor di Caprio, maar wat heeft dit alles met ons te maken? vroeg Mikko Rovanperä.

– De schuldige is een huurmoordenaar. Hij heeft geen persoonlijk motief. Natuurlijk zijn we bij deze tragische zaak van Sylvie Bonnaire zeer geïnteresseerd in de opdrachtgever. Sam Peltonen ergerde zich nu zichtbaar aan de Italiaan.

– Wij hebben hier onze handen vol aan onze eigen problemen. We kunnen ons niet bezighouden met Franse journalisten die een gevaarlijk leven leiden en ...

Di Caprio hield zijn handen omhoog en toen Sam Peltonen in de zelfverzekerde ogen van de Italiaan keek, zweeg hij vreemd genoeg.

– Er zijn sporen die naar Fircotronics leiden.

Allen slaakten tegelijk een diepe zucht en Umberto di Caprio luisterde nauwkeurig naar hun verbaasde en geschrokken reacties.

– Iemand heeft de huurmoordenaar een opdracht gegeven: ruim zowel Sylvie Bonnaire als haar eventuele bewijs uit de weg. Nu is zij dood en haar bewijs is verdwenen. Het enige wat over is, is haar moordenaar - laten we hem Boris noemen. Boris zal zijn terechte straf niet ontlopen. Di Caprio’s ogen versmalden zich terwijl hij verderging.

– U vraagt zich natuurlijk af welke bewijzen ik heb. Hoe weet ik dat er een relatie met Fircotronics is?

Hij keek ze weer stuk voor stuk aan, waarop de anders zo goedmoedige Sam Peltonen ontplofte.

– Nu heb ik meer dan genoeg van dit theater, brieste hij. Leg je bewijzen op tafel of lazer op! Je kunt hier niet zomaar zonder waarschuwing binnen komen lopen om Hercule Poirot te spelen!

– Uiteraard, signore. We hebben bepaalde telefoongesprekken achterhaald. Timo Manner heeft Boris diverse keren met zijn mobiele telefoon gebeld. We weten natuurlijk niet waarover ze hebben gesproken, maar uit de gesprekslijsten van de telefoonprovider blijkt dat ze contact hebben gehad. Bovendien ...

Di Caprio had gevoel voor het theatrale en nu hij wist dat hij hen in zijn macht had, genoot hij ervan hen dat extra te laten voelen. Recherchewerk had ook zo zijn mooie momenten.

– ... bovendien heeft Boris zelf na de moord één keer naar de centrale van Fircotronics gebeld. Omdat hij over het mobiele nummer van Timo Manner beschikte, ga ik ervan uit dat zij uitsluitend via zijn mobiele telefoon communiceerden. Dat Boris met de centrale belde, betekent dus dat hij contact zocht met iemand anders hier. We weten niet wie en waarom.

Toen Sam Peltonen weer het woord nam, was de agressiviteit uit zijn stem verdwenen. Hij klonk bijna toegeeflijk. De hoop die hij had gevoeld, smolt weg als sneeuw voor de zon.

– Ook als Manner en Boris contact met elkaar hebben gehad, kunt u daaruit nog niet opmaken dat Manner de opdrachtgever was.

– Vanzelfsprekend weten we dat niet. Tot nu toe heeft Boris geweigerd te onthullen wie erachter zit. Hij weet dat Timo Manner dood is. Boris heeft dus geen reden om Manner te beschermen. Misschien beschermt hij hier iemand anders?

– U kunt niet weten ... begon Sam Peltonen, maar Linda Wennerström onderbrak hem met een ongebruikelijk scherpe stem.

– Weet u wat het bewijs was dat vernietigd moest worden?

Di Caprio glimlachte vals.

– Dat zou u natuurlijk graag willen weten, hè? Maar op dat punt kan ik u gerust stellen. Welk bewijsmateriaal Sylvie Bonnaire ook gehad mag hebben, het is in elk geval verdwenen. Ik neem aan dat in de nabije toekomst de contacten tussen Fircotronics en China wel onderzocht zullen worden, maar zelf ben ik slechts geïnteresseerd in de moord op mademoiselle Bonnaire en het motief daarachter. Zes mensen rond de grote gepolijste vergadertafel dachten koortsachtig na. Een ieder had zo zijn eigen theorie en vroeg zich af hoeveel de ander wist. Wie had Timo Manner in vertrouwen genomen? Di Caprio tuurde naar Peter Hellberg alsof hij de onzekerheid van het jonge hoofd communicatie kon raden.

Peter sloeg zijn ogen neer en bekeek zichzelf in het spiegelgladde oppervlak van de mahoniehouten tafel. Wat moest hij vertellen? Hij kon niet waar iedereen bij was onthullen dat hij in de kamer van Timo Manner was geweest en in diens computer had zitten neuzen. Maar aan de andere kant was de Italiaan bezig een moord te onderzoeken. En Manner zelf was dood.

– Ja, signor Hellberg, u weet dat het een misdrijf is bewijsmateriaal achter te houden, zei de Italiaan. Moeilijk uit zijn woorden komend probeerde Peter uit te leggen dat hij wist wie Boris was. Nu keken alle directieleden opeens met belangstelling en ongerustheid in zijn richting. Hij was dus de zwakke schakel in de ketting, nog niet genoeg gehard.

– Weet u, signor Hellberg, ik werk samen met Interpol en met de Finse politie. Eén telefoontje van mij is genoeg om u te laten ophalen voor een officieel verhoor. Het is wellicht beter als we dat verhoor hier afnemen, beschaafd en discreet.

– Enkele dagen voor zijn dood heeft Timo Manner mij over Boris verteld, zei Peter en probeerde van de waarheid die hij kende een veilige versie te geven.

– Timo maakte zich ongerust over de Française. Hij zei dat hij een privédetective gevraagd had haar te schaduwen. Hij wilde weten wie zij ontmoette en voor wie ze werkte. Timo wilde informatie. Hij verdacht Sylvie Bonnaire ervan dat ze aan bedrijfsspionage deed.

– Spionage gericht op Fircotronics?

– Of een operatie om de naam van Fircotronics door het slijk te halen. Maar ik heb hem nooit horen zeggen dat ze uit de weg moest worden geruimd. Nooit.

– Natuurlijk heeft hij zoiets nooit tegen u gezegd. En de andere aanwezigen? Nu richtte di Caprio zijn ogen op de anderen, een voor een, maar zij zagen er onschuldig en onwetend uit.

– Als u vrijwillig meewerkt, beloof ik u dat ik zeer discreet zal zijn. We willen een schandaal vermijden. Later zal ik u vertellen waarom.

Niemand verbrak de stilte die volgde. Peter voelde zich mislukt. Hij had Manners contact met Boris bevestigd en de anderen zwegen. Hij was tegenover de onderneming disloyaal geweest en de commissaris had hij niet de hele waarheid verteld.

– Wel? zei di Caprio op vragende toon toen niemand zijn mond opendeed, maar het hielp niet.

Met een stem die bijna iel klonk vroeg Mikko Rovanperä wat er nu verder te gebeuren stond.

– Ik heb een afspraak in Helsinki met de rechercheurs die de moord op Timo Manner onderzoeken, zei di Caprio.

– Ik dacht nu vooral aan Sylvie Bonnaire. Wanneer wordt de informatie naar buiten gebracht dat Timo daarbij betrokken was?

Nog voor di Caprio had kunnen antwoorden, voegde Peltonen eraan toe:

– Alleen al het gerucht dat Fircotronics erbij betrokken is, kan een ramp betekenen. Zowel voor het bedrijf als voor de aandelenmarkt.

Di Caprio zwaaide met zijn handen in een weids gebaar alsof hij over de macht beschikte om belangrijke beslissingen te nemen.

– Ik denk dat u zich nog een poosje niet ongerust hoeft te maken. Peter schraapte zijn keel en merkte discreet op:

– Strikt genomen kunnen we belangrijk nieuws niet geheim houden. Krachtens de beursregels zijn we verplicht elk feit naar buiten te brengen dat voor de koers van ons aandeel van beslissende betekenis kan zijn.

– Geen denken aan, brieste Sam Peltonen.

Linda Wennerström vroeg beleefd:

– Meneer de commissaris, u zegt dat we ons nog een poosje niet ongerust hoeven te maken. Waarom?

– Het proces tegen Boris zal achter gesloten deuren plaatsvinden. Zoals ik u zei, we onderzoeken meer moorden. Boris had heel wat ijzers in het vuur. In één geval leidde het spoor naar een Frans bedrijf waarvan de staat een van de grootste aandeelhouders is. Pijnlijk voor veel hooggeplaatste politici. Intriges, moord en minnaressen. Alle ingrediënten zijn voorhanden. Een zeldzaam onplezierige zaak waar de pers in zal zwelgen. Boris is op dit moment bij de Franse regering bepaald niet geliefd.

Di Caprio zweeg en liet zijn toehoorders zelf even nadenken. Mikko Rovanperä dacht kennelijk het snelst. De gespannen uitdrukking op zijn gezicht verdween en maakte plaats voor een brede glimlach, en plotseling beseften ook de anderen waar de reddingsboei dreef. Sam Peltonen liet zelfs een zacht ironisch lachje horen.

– U bedoelt dat het in het belang van de Franse natie is dat aan de zaak Boris geen ruchtbaarheid wordt gegeven? Frankrijks nationale belangen en die van ons ...

Di Caprio knikte en glimlachte grootmoedig alsof hun lot in zijn handen lag, maar toen betrok zijn gezicht weer en hief hij zijn wijsvinger.

– Maar ik waarschuw u. De exportprocedures van Fircotronics zullen grondig onderzocht worden, daar is geen ontkomen aan. Maar wat Boris betreft zijn er grote belangen die willen dat ... tja, hoe zal ik het formuleren ... die willen dat we ons werk met de grootst mogelijke discretie doen.

– Dat begrijp ik niet, mompelde Peter, er moet toch officieel iemand de moordenaar zijn. De kranten zullen de naam publiceren van degene die veroordeeld wordt en ...

– Boris is de moordenaar, signor Hellberg. Hij zal de schuld op zich nemen. De hele schuld. Er zijn onbehaaglijke gevangenissen en minder onbehaaglijke. Al vanaf het begin heeft hij zich gerealiseerd wat het beste voor hem was. Boris heeft zeer goed meegewerkt. Maar, zoals gezegd, we vonden dat u de waarheid moest kennen. We kunnen er nooit helemaal zeker van zijn dat er niets uitlekt. En we hoopten dat u ons kon helpen. Umberto di Caprio stond op en maakte een lichte buiging. Toen vertrok hij en werd door een van de portiers die stond te wachten naar buiten geleid. In de directiekamer liet hij zes mensen achter die allen wensten dat hij nooit op bezoek was gekomen.

Kalle Vainio was bruinverbrand en zag er gezond en ontspannen uit. Het voormalig hoofd communicatie van Fircotronics was niet noodlijdend, constateerde commissaris Savander bij zichzelf. Wat doet een hoofd communicatie nadat hij is ontslagen? Wordt hij consultant? Inderdaad. Kalle Vainio adviseerde kleine ondernemers die de steun van onwillige lokale politici wilden verwerven. Nu zaten Savander, zijn wapendrager Vilander en Kalle Vainio in restaurant Baker’s tegenover warenhuis Stockmann. Vainio wilde iets eten, maar de politiemannen namen slechts koffie.

– Dus u bent nu lobbyist en pr-man? stelde Savander vast.

– Uit uw toon maak ik op dat u niet dol bent op lobbyisten, maar ik wil u er graag op wijzen dat ...

– Wat mij betreft mag u elk werk doen dat u maar wilt. U moet nogal een hekel aan Timo Manner hebben gehad. Hij heeft u ontslagen, nietwaar?

– Er zijn er heel wat ontslagen die niet precies deden wat Timo Manner wilde. Word ik verdacht?

– Vindt u dat we u zouden moeten verdenken?

– Absoluut niet. Ik ben de schok van het ontslag allang te boven en het gaat me weer voor de wind. Ik had geen enkele reden om Manner te vermoorden.

– Dat denken we ook niet. Wat weet u van Timo Manners merkwaardige reizen naar verre bestemmingen? Hij reisde naar Polen om op wilde zwijnen te jagen, maar trok vervolgens de wijde wereld in. Hij betaalde zelfs uit eigen zak voor zijn reizen van Warschau naar ...

– Tunesië? opperde Vainio.

– Dat weet u dus?

Savander klonk blij verrast.

– Ja, Tunesië verbaasde mij, want ik wist dat het geen vakantiereis was.

– Hoe kwam u erachter dat hij naar Tunesië vloog?

– Gewoon bij toeval. Als hoofd communicatie moest ik hem vaak snel te pakken zien te krijgen. In een beursgenoteerde onderneming komt altijd wel een crisis voor die snel moet worden opgelost. Ik kreeg verbinding met zijn mobiele telefoon in Tunesië, terwijl hij geacht werd in Polen te zijn. Hij dwong me te beloven nooit iemand iets over zijn bezoek aan Tunesië te vertellen. Daarna hebben we het er nooit meer over gehad.

– Heeft Fircotronics iets aan Tunesië verkocht? Na die reis?

– Wilt u dat ik zakelijke geheimen van mijn vroegere werkgever prijsgeef?

– We onderzoeken een moord.

– Dat begrijp ik, maar wat de business van het bedrijf betreft, heb ik zwijgplicht en ...

– Wij denken dat de zaken met elkaar te maken hebben, verzekerde Savander hem.

– Direct na zijn reis zijn er geen zaken gedaan. Maar een maand later maakte Fircotronics wel een reuzenorder aan China bekend. Waarde: tweehonderd miljoen euro.

Savander floot tussen zijn tanden. – Zoveel? Met China?

– Precies, zei Vainio en keek naar Vilander. De broodmagere politieman peuterde verstrooid aan zijn neus. Zijn wijsvinger ging weliswaar niet zijn neusgat in, maar bijna. Vainio vroeg zich af wat Vilanders rol was, omdat hij niets zei. Om hem heen hing een vage geur van alcohol.

– Wat was het voor order? vroeg Savander.

– Auto-elektronica. Het vreemde is alleen dat we in de maanden erna voor China helemaal geen auto-elektronica hebben geproduceerd.

– Nu begrijp ik het niet meer, zei Savander met een verbaasde blik. De ogen van Vilander hadden zich tot streepjes versmald en hij zag er alert uit.

– Ik weet dat er een getekend contract was over de levering van auto-elektronica aan een bedrijf buiten Sjanghai dat westerse auto’s assembleert. Zes maanden nadat het contract was getekend, werd ik door diverse oorzaken nieuwsgierig.

– Dus ongeveer een half jaar na Manners bezoek aan Tunesië?

– Inderdaad. Volgens diverse documenten leverde Fircotronics in drie tranches aan Sjanghai auto-elektronica ter waarde van in totaal tweehonderd miljoen euro. Maar het is me nooit gelukt die elektronica in de productieprocessen van onze fabrieken te lokaliseren.

– Kun je zo’n order dan wel lokaliseren?

– Uiteraard, want in een productiebedrijf wordt alles geregistreerd. De inkoop van grondstoffen, de componenten die het magazijn uitgaan, de stroom halffabricaten, de eigenlijke productie, de opslag van een gereed product, het transport naar de klant. Alles zit in SAP, zoals we dat noemen.

– In SAP? vroeg Vilander en het was zijn eerste vraag van die donderdag waarop hij probeerde bij te komen van een bijzondere hereniging met die rampzalige whisky.

– Een enorm softwareprogramma, SAP. We gebruiken het voor onze voorraadadministratie, de interne controle, de financiën en de berekening van winstmarges. En om de makers van de software rijker te maken. Hun klanten kunnen niet meer zonder, zijn volledig van het programma afhankelijk. Als SAP crasht, holt iedereen als een kip zonder kop in het rond, want dan is er niemand meer die de bedrijfsprocessen in de gaten kan houden.

– Dus u beweert dat de Chinezen hun goederen hebben gekregen zonder dat ze zijn geproduceerd?

Savanders stem klonk geïrriteerd. Hij was niet geïnteresseerd in de computersystemen van het bedrijfsleven en begon te vermoeden dat ze op het verkeerde spoor zaten, maar in de ogen van Vilander brandde een vreemde gloed. Hij kwam langzaam weer tot leven, maar dat was een hele toer geweest. Koffie en adrenaline waren de beste medicijnen. Vanavond zou hij nuchter blijven. Avond nummer één. Daarna zou avond nummer twee volgen. Ja, hij zou de dagen tellen.

– Mijn indruk is dat de grens tussen de autodivisie en de divisie militaire elektronica in een bepaalde fase is opgeheven, ging Kalle Vainio verder. De autodivisie kocht componenten en halffabricaten, maar de feitelijk productie vond plaats binnen de militaire divisie. Vervolgens verkocht de autodivisie het eindproduct aan de Chinezen. Dat ruikt naar een interne witwaspraktijk. Vilander veerde op.

– U bedoelt dat Fircotronics voor de Chinezen feitelijk geavanceerde militaire elektronica produceerde. Ook al staat er in alle documenten dat het om elektronica voor de automobielindustrie ging.

– Zo kan het zijn gegaan. Maar ik wilde niet verder het productieproces induiken. Ik had geen motief om het wachtwoord te vragen dat daarvoor nodig was.

– En u heeft over uw verdenking nooit met Manner gesproken? Of met iemand anders?

– Nee, ik had namelijk een zekere drang tot zelfbehoud. Dat heb ik nu nog. Ze kunnen me namelijk voor het gerecht slepen als ik praat en mijn voormalig werkgever schade berokken.

– Ik beloof u dat wij zullen zwijgen over de wijze waarop we aan deze informatie zijn gekomen, zei Savander.

Vilander was druk bezig in zijn zojuist ontwaakte hersenen een theorie te vormen.

– Als Fircotronics in het geheim militaire elektronica verkocht, dan moet iemand anders dan Timo Manner daar toch ook van hebben geweten, of niet soms?

– Uiteraard. Enkele personen moeten ervan geweten hebben. Manner kan zelf de zaak hebben geregeld. Maar binnen de productie moet iemand anders er ook weet van hebben gehad.

Vilander knikte bedachtzaam, maar Savander schudde zijn hoofd.

– Petri, je kletst onzin. Waarom zou iemand binnen Fircotronics Manner vermoorden als er velen waren die van de wapensmokkel op de hoogte waren? Hoe meer mensen ervan wisten, des te minder had iemand baat bij een moord op Manner.

Vilander leunde achterover met een dromerige blik in zijn kleine ogen.

– Stel je voor, een man die de held van de natie was ... Eigenlijk is hij dat nog steeds, want niemand kent de waarheid. De meeste mensen in ons land weten niet eens dat er donkere wolken boven het hoofd van Manner zweven. En Fircotronics staat symbool voor het succes van ons land. Wat denkt u dat er zal gebeuren als dit alles openbaar wordt gemaakt?

– Uit ervaring ... begon Kalle Vainio, terwijl hij aandachtig de menukaart doorbladerde en aarzelde of hij een forse biefstuk zou bestellen of een lichte salade. Ik vraag me af of deze waarheid ooit openbaar zal worden gemaakt.

– Hoezo? vroeg Savander.

– Bedenk wel dat Timo Manner tientallen openbare functies bekleedde. Hij zat in talloze besturen, was lid van diverse organisaties en comités. Hij is geëerd met de hoogste onderscheidingen die het land kent. Het netwerk van zijn contacten vertakte zich tot in alle uithoeken van de samenleving. Hij was een zeer groot man in een erg klein land.

– Wat heeft de grootte van ons land met deze zaak te maken? mompelde Vilander.

– Grote landen raken verwikkeld in grote schandalen, want grote landen maken altijd ruzie met andere landen en daarom zijn de ogen van de wereld op hen gericht. Duizenden journalisten graven in hun zaken en zorgen ervoor dat de schandalen aan het licht komen. Kijk maar naar de VS of naar Frankrijk, daar lossen de schandalen elkaar af en de sappige details worden over de hele wereld verspreid. Maar kleine landen storen andere landen niet. Die leven een leven in de schaduw, oninteressant en vergeten. Er zijn niet veel journalisten die in de vuilnisbelt van kleine landen graven, want die stinken alleen van heel dichtbij en zo dichtbij komt bijna geen enkele buitenlandse journalist.

– Maar, protesteerde Savander, hier in eigen land zal het schandaal toch wel om zich heen grijpen!

– Nee, in ons land wonen we veel te dicht op elkaar. Het aantal Finnen met internationale faam is zo klein dat ze beschermd worden. Voor hen opkomen is onze burgerplicht. Manner mag best een beetje gesjoemeld hebben, ja. Hij kan er een minnares op na hebben gehouden, oké. Maar op grote schaal militaire elektronica gesmokkeld, nooit! Een echt groot mens is in echt kleine landen onaantastbaar, ook na zijn dood, omdat zo velen in hem geloofd hebben. Niemand haalt het in zijn hoofd de naam van een nationale held door het slijk te halen.

Op hun gezichten kon je bijna iets van ontzetting lezen. Als het werkelijk waar was dat Timo Manner een moordenaar had ingehuurd, kon alleen al het gerucht daarover de goede naam van het bedrijf volledig vernietigen. Ze begonnen elkaar met ongeruste en achterdochtige blikken aan te kijken.

– Je had je bek moeten houden, zei Sam Peltonen tegen Peter en zijn stem klonk hard.

– Die Italiaan wist toch al van Boris af. Ik heb zijn verdenking alleen maar bevestigd en getoond dat we bereid zijn mee te werken.

– We maken ons ongerust over je loyaliteit, merkte Mikko Rovanperä op.

– Probeer je soms de beste van de klas te zijn, mister Bolleboos? vroeg Linda Wennerström.

– Heeft Timo echt wel met jou over die Boris gepraat? vroeg Adam. Peter zocht om zich heen naar steun, maar nee. Ze waren allemaal tegen hem. Alleen de Zweed, Birger Eklund, zweeg. Hij was nog zo nieuw dat hij probeerde zich buiten alle conflicten te houden. Ik zag toevallig enkele documenten in Timo’s kamer liggen, zei Peter een beetje vaag. Onthoud wel dat ik tegen die Italiaan niets over die documenten heb gezegd.

– Eerlijkheid is prima, maar loyaliteit is beter, zei Linda Wennerström. Knoop dat goed in je oren, meneertje!

Mikko bleef achterdochtig. – Documenten? Zijn er documenten met de naam van Boris?

– Ik weet het niet zeker, zei Peter weer vaag. Over zijn ongeoorloofde bezoekje aan Timo’s werkkamer wilde hij het liever niet hebben.

– Ik moet de kamer van Timo checken, zei Mikko. Maar het echte probleem is de vraag waarmee Timo zich bezighield.

– Hoe kon hij? riep Sam Peltonen uit. Waar was hij godverdomme toch mee bezig?

– Als Timo echt een huurm ... probeerde Linda Wennerström, maar zij onderbrak zichzelf en aarzelde verder te gaan, want de woorden klonken zo vreemd. In haar plaats schopte Adam Persson de bal verder.

– Als Timo die Franse journaliste het zwijgen heeft willen opleggen, moet haar verdenking wel juist zijn geweest. Althans iets in die richting? Ik bedoel de verdenking van illegale wapenverkoop en zo ...

De anderen staarden hem verbaasd aan, want gewoonlijk sprak Adam uitsluitend in termen van cijfers. Ze realiseerden zich dat ze niet wisten hoe hun financieel directeur dacht als hij geen kwantificeerbare gegevens in zijn hoofd had. De discussie kwam niet echt op gang, want het was een onbehaaglijk onderwerp. Niemand wist wat de anderen van Timo Manners geheimen wisten.

– We moeten, zei Linda Wennerström met zachte stem, we moeten tegenover elkaar kunnen aantonen dat niemand van ons hierbij betrokken is.

– Dat is toch absurd, brieste Sam Peltonen.

– Alleen maar om elk spoor van twijfel weg te nemen, zei de directeur personeelszaken.

– We zijn toch verdomme geen politieagenten, mompelde Mikko Rovanperä. Als wij elkaar gaan bespioneren, wordt dit bedrijf van binnenuit uitgehold. Laten we ons alsjeblieft beschaafd gedragen.

– Maar waar beginnen we? vroeg Peter.

– Met jou eruit te gooien, Peter, opperde Sam geïrriteerd. Het is allemaal jouw schuld ...

– Sam, houd je in. We hebben elkaar nodig. Volgens mij weet Peter wel hoever hij in het vervolg kan gaan. Ja toch, Peter?

– Dat kun je wel aannemen, zei Peter zacht.

– Prima, dan kun je ons nu alleen laten.

Peter stond op en verliet de vergaderzaal. De vijf directeuren bleven achter.

– Vertrouwen we hem nog? vroeg Sam Peltonen.

– We hebben geen keus, zei Mikko. Hij heeft net een optiecontract gekregen. Hij mag het eerste jaar niets verkopen. Hij weet dat als hij zich twaalf maanden netjes gedraagt, hij een rijk man wordt, maar geen dag eerder. Hij is een risicofactor, maar ik denk dat hij het schip drijvend probeert te houden.

De volgende die opstond was Birger Eklund, die zich verontschuldigde omdat hij voor een vergadering naar Zweden moest. De vier overigen bleven zwijgend zitten. Af en toe keken ze elkaar aan, de spanning hing in de lucht.

– We moeten elkaar niet gaan bespioneren, zei Mikko Rovanperä. Niemand van ons weet waar Timo echt mee bezig was. We moeten nu zijn erfgoed zo goed mogelijk verder vooruit helpen. Timo mag dan een misstap hebben begaan, hij was wel de schepper van Fircotronics.

Sam Peltonen knikte heftig en voegde eraan toe:

– We hebben een gemeenschappelijk belang. De koers van ons aandeel staat nog steeds erg hoog. Zolang het imago geen klappen krijgt, kan die koers op dat hoge niveau blijven. Maar er zijn veel risico’s. Wij die hier in deze ruimte zitten, zouden die risico’s moeten spreiden.

Mikko Rovanperä beet op zijn lippen.

– Je beseft toch wel dat wat je zegt een misdrijf is. Je bent een insider. Wat jij over Timo weet, kan op zekere dag de beurskoers de das omdoen. En je weet ook dat een internationaal onderzoek naar de wapenleveranties door Fircotronics elk moment kan beginnen. Dus mag je geen aandelen verkopen.

– Ik wil op tijd mijn vermogen veiligstellen.

– Sam heeft gelijk, zei Linda Wennerström. Ik denk niet aan mezelf, maar ik heb drie kinderen die nog steeds niet op eigen benen staan. Dat wat er van mijn gezin over is, heeft recht op mijn steun. Dat komt altijd op de eerste plaats. Altijd.

Adam Persson protesteerde.

– Als jullie van plan zijn te frauderen, doen jullie dat maar zonder mij, zei hij terwijl hij naar de deur liep.

Mikko Rovanperä was het met hem eens.

– Ik geloof in Fircotronics. We moeten de storm weerstaan zonder in paniek te raken. Over een paar maanden is het gevaar voorbij. Het proces tegen Boris vindt in Frankrijk achter gesloten deuren plaats. Als jullie ertoe overgaan te handelen met voorkennis, kan ons een nieuw schandaal te wachten staan.

Mikko stond op en verliet samen met Adam Persson de vergaderzaal. Toen zaten er nog maar twee personen aan de grote vergadertafel. Linda Wennerström schudde zachtjes haar hoofd.

– Wat een rotzooi!

Sam schraapte zijn keel:

– Soms kan het leven een hel zijn, maar laten we proberen alles van de zonnige kant te bezien. Voorlopig hebben we nog steeds een kans om rijk te worden.

Linda reageerde niet. Ze keken elkaar strak aan. Door het vertrek verspreidde zich een gevoel van wederzijds begrip en lotsverbondenheid.

Savander bekeek het hoofd communicatie van Fircotronics belangstellend. Een goed geklede, ambitieuze jongeman met een nieuwsgierige blik in zijn ogen. Maar Vilander had gelijk. Er zat ook iets onzekers in die blik. Hellberg was ergens ongerust over.

– We hebben sterke vermoedens dat uw bedrijf betrokken is bij de export van militaire elektronica die het daglicht niet kan verdragen, begon Savander.

– Ik dacht dat u bezig was met het onderzoek naar de moord op Timo Manner, was Peters korte reactie.

– Dat doen we ook, maar er is een verband met iets dat illegale wapenexport genoemd kan worden.

Ik zie het verband niet met de moord op Manner. Iemand heeft zich toegang tot zijn zomerhuis verschaft, waarschijnlijk een inbreker ...

– Wij denken dat u en uw collega’s binnen de leiding van het bedrijf wel beter weten, zei Vilander.

– Wat zouden wij dan moeten weten?

Dit was geen verhoor, slechts een discussie, maar de twee politiemannen maakten voortdurend aantekeningen. Na een uurtje gaven ze het op en Vilander constateerde achteraf met een zekere bitterheid in zijn stem dat Peter Hellberg niet de zwakke schakel was die hij zocht.

– Niet meer, althans, zei hij tegen Savander toen ze eenmaal in de politieauto zaten. Maar ik durf er een eed op te doen dat hij dat onlangs nog wel was. Hij heeft een keuze gemaakt. Hij wil een van hen zijn en is niet van plan te praten.

– Dan mag hij ook zelf de consequenties dragen, mompelde Savander.

Ondanks zijn lengte voelde commissaris Bert Savander zich klein. Misschien kwam dat doordat de bezoekersstoel ongebruikelijk laag was, of wellicht alleen maar door de omstandigheden: ze waren nu al een maand met hun onderzoek bezig en hadden nog niets bereikt. Manner had stad en land afgereisd om merkwaardige contracten te sluiten, die Interpol en diverse anderen nu probeerden op te sporen. Maar tot nu toe kon niemand bewijzen dat er illegale handelingen waren verricht. En hun eigen onderzoek naar degene die de dood van Timo Manner op zijn geweten had, had nog steeds geen verdachte opgeleverd. Nu wilde de hoofdcommissaris een pauze inlassen.

– We hebben andere zaken die onze aandacht vragen, zei Simonen nors en bereidde zich voor op tegenstand.

– Een moord op de bekendste ondernemer van ons land kunnen we toch niet naast ons neerleggen?

Jullie kunnen niet bewijzen dat het moord was. Je hebt zelf gezegd dat het best een inbreker kan zijn geweest die bang is geworden. Ook kan het zelfmoord zijn geweest. Jullie zijn er nu lang genoeg mee bezig geweest. Ik zeg niet dat het onderzoek wordt gesloten, alleen dat jullie je nu op iets anders moeten richten.

– Waarom speciaal nu?

– Omdat de middelen van de politie nu eenmaal beperkt zijn. Omdat we tijdens de vakanties zuinig met personeel moeten zijn. En omdat jullie je op een doodlopende weg bevinden.

– Is dat jouw beslissing of willen ze dat van hogerhand?

– Op het ministerie wordt geklaagd over de manier waarop wij onze middelen inzetten. Ze klagen er ook over dat jij en Vilander een hoop stof doen opwaaien. En veel mensen willen dat het stof weer gaat liggen.

– Mensen hebben er een hekel aan te moeten vaststellen dat ze in hun bewondering van een held naïef zijn geweest, merkte Savander op. Ze willen de Manner die ze gekend hebben niet kwijtraken.

– Praat niet als een verrekte filosoof, Bert! brieste Simonen.

– En het verband met Frankrijk? Er is een Franse journaliste vermoord ...

– De Fransen hebben het onderzoek gestaakt. De zaak is opgelost. Ze willen vooruit kijken. Vilander zou teleurgesteld zijn, dat wist Savander. Zelf kon hij er wel mee leven. Hun onderzoek leverde immers toch niets op. Maar Vilander zou hem een lafaard vinden.

– Concentreer je maar op meer actuele zaken. Als zich in de zaak Manner iets nieuws voordoet, kunnen jullie ermee verdergaan. Ja, dacht Bert Savander terwijl hij de kamer uitliep, ik kan er wel mee leven, maar Vilander zal het spijtig vinden. En hij staat toch al zeer dicht bij een vochtige afgrond.

Toen Peter langs de werkkamer van Timo Manner liep, zag hij dat de deur op een kier stond. De gelegenheid maakt de dief, dacht hij opnieuw. Hij glipte naar binnen en ging in de directiestoel zitten. Het was stil op de gang. Peter zette de computer aan en tikte het wachtwoord in. Hij ging naar de inbox van Manners mailprogramma en begon naar correspondentie met Boris te zoeken. Hij wist eigenlijk niet waarom hij die mails weer wilde zien, maar het stoorde hem dat Timo in verband werd gebracht met een moord. Hij kon niet geloven dat de president-directeur de Française had laten ombrengen.

In Timo Manners inbox en archief zaten honderden mails. Peter liep ze allemaal door, één keer, twee keer. Toen gaf hij het op. De mails waren er niet meer. De hele correspondentie met Boris was verdwenen. Iemand anders in huis was de computer binnengedrongen en had de bewijzen gewist.

DEEL 4

Waar ik op een dag vandaan kwam,

weet ik wel, want als een vlam

gloei ik – en verteer mijn aanschijn.

Al wat ik aanraak – tot stof vergaat,

as is al wat ik achterlaat –

een vlam zal ik voor eeuwig zijn.

(Friedrich Nietzsche, Ecce homo, 1888)

ELFDE HOOFDSTUK

– Henri, wil je me een dienst bewijzen? vroeg Maria Manner.

– Natuurlijk, mamma. Wat is het?

– Ik ben niet meer in het zomerhuis geweest sinds ik er na de dood van je vader met de politie was. We zouden er samen heen kunnen gaan, jij en ik. Dat kan ik immers niet eeuwig voor me uit schuiven. Morgenavond misschien?

– Waarom nu niet gelijk?

– Als je tijd hebt ...

– Natuurlijk heb ik tijd. Ik neem vanmiddag vrij. Haal dat morgen wel weer in. Ze dronken hun koffie op en reden vervolgens naar Ingå. Het zomerhuis lag aan zee en de wind trok aan het afzettingslint met de tekst ‘Politie’ erop, maar moeder en zoon trokken zich van de afzetting niets aan. Savander had gezegd dat het de familie vrij stond het huis te betreden. Het technisch onderzoek was afgerond. Maria hield bij de voordeur stil. Van het gebouw van dikke massief houten balken leek een dreiging uit te gaan.

– Ga jij eerst maar naar binnen, Henri.

Hij deed de deur van het slot en liep naar binnen. Na een minuut raapte ze haar moed bijeen en volgde hem. Het rook er bedompt, naar stof en vocht, maar de geur was niet onaangenaam. Ze zette een paar ramen open en keek om zich heen. Alles zag er nog net zo uit als ervoor: de enorme tafel van massief hout met plaats voor een dozijn gasten. En de vitrine met al die vreemde kleine beeldjes van ivoor en ebbenhout, om nog maar te zwijgen van de dertig kleine donkerpaarse krijgers van dalbergia melanoxylon uit Senegal. En de vier beelden van groenharthout, soms groen ebbenhout genoemd. Waar had Timo die vandaan? Ze hoorden ergens in West-Indië thuis, had hij gezegd. Dat de inbreker die niet had meegenomen. Ze moesten van onschatbare waarde zijn. Ze verbaasde zichzelf. Ze stond hier voor het eerst na zijn dood en voelde zich rustig. Henri hield haar hand vast. Zo hadden ze samen ook twintig jaar geleden gestaan, maar toen was Henri nog een klein jochie en zij was groot en sterk geweest. Ze maakte haar hand los uit die van Henri en liep de kamer door, alleen. Aan de muren hingen nog de mooie schilderijen. Een paar hingen er scheef, maar er was niets weg. Waarom had de dief ze achtergelaten? Omdat hij bang was geworden en hals over kop was gevlucht? Ze doorzocht de laden van Timo’s bureau. Enkele waren op slot, maar ze wist waar de sleutel lag en maakte ze open. Er lag het concept van een speech die hij moest houden, een toekomstanalyse van de hybride auto en een budgetrapportage.

– Interessant? vroeg Henri.

– Helemaal niet, antwoordde ze terwijl ze zich afvroeg hoe het kwam dat het haar allemaal zo gemakkelijk afging. Ze rommelde door zijn spullen zonder in paniek te raken. Ze voelde het gemis nog wel, maar slechts als een lichte trilling. Toen ze thuis zijn papieren had doorzocht, was dat anders geweest. En de trap afgaan naar zijn hobbykamer had ze nog niet gedurfd. Opeens viel haar oog op een kleine envelop zonder tekst. Ze aarzelde even, want het waren immers zijn spullen en de envelop was dicht. Maar toen scheurde ze hem toch open, want het moest maar eens afgelopen zijn met dat geheimzinnige gedoe. Ze liet de inhoud op tafel glijden. Het waren vier foto’s zonder tekst en datum. Toen ze de gezichten zag, voelde ze een steek in haar maag. Op de eerste foto stonden twee Chinezen. Ze herkende hen. Ze hadden naast het zwembad gezeten in de oase Douz, daar waar de woestijn begon. Henri keek ook naar de foto.

– Chinezen in Tunesië?

– Ja, ik heb ze ontmoet. Timo voerde onderhandelingen met twee Chinezen en een Arabier.

– Onderhandelingen? Ik dacht dat jullie op vakantie waren. Ze slikte en voelde weer de paniek opkomen. De angst was bezig haar te overmeesteren. Op twee foto’s stonden mensen die ze nog nooit had gezien, maar de laatste riep sterke onlustgevoelens bij haar op. Ze pakte de foto met tegenzin op. Een man van in de veertig staarde naar een punt achter de fotograaf en het was duidelijk dat de man niet wist dat hij gefotografeerd werd. De foto was genomen in een grote stad, van grote afstand, en was onscherp. Toch wist ze precies wie erop stond: de Egyptenaar die Timo in hun hotel in New York had ontmoet en die haar zielenrust had verstoord. Op de foto leek de Egyptenaar minder onaangenaam, misschien omdat het litteken op zijn wang bijna niet te zien was. Hij zag eruit als een toerist die, met de verbaasde bewondering van de buitenlander in zijn ogen, naar een bezienswaardigheid kijkt. Ze keek naar de Egyptenaar terwijl haar hand met de foto beefde.

– Wat is er, mamma? Ken je hem?

– Nee, maar we hebben elkaar een keer gezien. In februari in New York.

– Die foto is op Manhattan gemaakt. Ik herken de gebouwen op de achtergrond. Het is vlakbij Central Park.

Ze knikte. Timo had dus iemand ingehuurd om de Egyptenaar te schaduwen. Timo had zich bedreigd gevoeld. Voor één keer in zijn leven was hij echt bang geweest. Ze begon te snikken.

– Mamma, zei Henri op besliste toon, ben je er echt zeker van dat je niet weet waarmee hij tijdens die reizen bezig was?

– Nee, schreeuwde ze, en op dat moment haatte ze Timo omdat hij de wereld verstoord had die ze samen hadden opgebouwd, een wereld waarin ze bijna gelukkig was geweest.

Het krioelde van de vreemden bij Fircotronics, ze zaten in vergaderzaaltjes, verdrongen zich in kleine kantoorruimtes, werkten in de kantine en sommigen zaten zelfs om de ronde tafel in de kleine pantry op de bovenste etage, de verdieping waar ook de directie huisde. Ze waren zwijgzaam, maar nochtans stoorden ze iedereen die zij op hun weg toevallig tegenkwamen. Ze lieten zich in hun optreden door niemand tegenhouden. Het was een bonte verzameling mensen. Politiemensen en accountants. Rechercheurs van Interpol in gekreukelde jasjes, onberispelijk geklede juristen in kostuums die het maandsalaris van een secretaresse hadden gekost en experts van diverse overheidsinstellingen waar normale mensen nog nooit van hadden gehoord. Allen hadden slechts één taak: zoeken naar onregelmatigheden in de bedrijfsvoering van Fircotronics. Als er eventueel militaire elektronica in verkeerde handen terecht was gekomen, als er zwart geld was witgewassen, of als de een of andere kleine douanebeambte was omgekocht om op het juiste moment een andere kant op te kijken - ja, dan zou deze verzameling deskundigen snel de juiste bewijzen boven tafel krijgen. Ze hadden toegang tot alle documenten, ze hoefden maar een kik te geven en kregen alles wat ze nodig hadden. Hoe lang zou het duren - met tientallen van zulke speurneuzen in de wandelgangen - voordat de journalisten wakker zouden worden?

– Vrienden, zei Mikko Rovanperä terwijl hij zijn blik langs zijn collega’s in de directie liet dwalen, ik ben ervan overtuigd dat ze niets zullen vinden.

Directeur marketing Sam Peltonen zag er bleek en extreem vermoeid uit, alsof hij nachten niet had geslapen.

– Ik snap niet hoe je daar zo zeker van kunt zijn. We weten immers niet wat Timo uitspookte. Of weet iemand in deze kamer dat misschien wel?

Zijn laatste woorden klonken bitter.

– Sam, we zitten allemaal in hetzelfde schuitje, merkte Linda Wennerström op.

– We hebben geen behoefte aan martelaren, benadrukte Mikko. Bovendien weten we best veel. Voordat al deze speurhonden opdoken, heb ik onze interne accountants opdracht gegeven ons hele systeem door te lichten. Onze eigen controllers hebben alle contracten gecheckt en alle productieprocessen. Uit niets blijkt dat Fircotronics militaire elektronica aan China zou hebben verkocht. Of aan Arabische landen. Auto-elektronica, ja. Maar niets dat met wapens te maken heeft.

– Waarom zouden Arabieren auto-elektronica kopen? vroeg Adam Persson. Die hebben toch geen moderne autofabrieken? Ze gebruiken twintig jaar oude technologie om er auto’s mee te bouwen die eruit zien alsof ze rechtstreeks uit het museum komen. Dus daarom importeren de oliesjeiks hun luxe wagens uit het buitenland. Opnieuw keken de anderen verbijsterd naar hun financieel directeur. Hij praatte niet meer zoals vroeger. Was Adam wellicht een heel ander mens dan ze altijd hadden gedacht? En was dit positief? Of was er iets in Adams verleden dat ze nader moesten onderzoeken?

– Heb je soms alle sporen uitgewist, Mikko, dat je zo zeker bent van je zaak? vroeg Linda Wennerström. Die onderzoekers vinden alles in ons computersysteem.

– Ja, als je iets hebt veranderd, blijft altijd de wijzigingsdatum in het systeem achter, voegde Sam eraan toe. De datageschiedenis kun je niet wissen.

Birger Eklund schoof ongemakkelijk op zijn stoel heen en weer.

– Als we binnenkort met een schandaal worden geconfronteerd, vind ik dat we met elkaar een discussie moeten voeren hoe we daarmee zullen omgaan.

– Dat doen we nu toch, Birger. Al de hele tijd.

– Nee, Mikko, dit is geen discussie - jij bepaalt steeds wat we doen en wij volgen alleen maar.

– Wat wil je dan? Wil je soms krachtens de wet op de medezeggenschap een vergadering bijeen roepen met de ondernemingsraad en vakbondsvertegenwoordigers aan tafel? Dit is Finland en geen Zweden, beste Birger.

Birger trok zich niets aan van Mikko’s steek onder water.

– Ik werk nu een half jaar hier bij jullie en alles wat het bedrijf onderneemt lijkt wel op rotzooi uit te lopen.

– Denk jij zo over je werk? Eigenlijk wil je er dus het liefst tussenuit knijpen en ons met de shit laten zitten.

– Begrijp me niet verkeerd ...

– Er valt niks te begrijpen. Als je weg wil, doe dat dan nu meteen. Of steun ons en werk er uit volle overtuiging aan mee het probleem op te lossen waar Timo ons mee heeft opgezadeld. En over een half jaar verzilver je je optiepakket. Of je doet met ons mee of je ligt eruit. Discussiëren doe je maar in Göteborg.

– Ik blijf.

– Prima, zei Linda Wennerström opbeurend. We moeten elkaar blijven steunen.

– Over steunen gesproken, zei Sam voorzichtig, ik wil het graag even over Peter hebben nu hij er niet bij is.

– Wat heeft hij gedaan? vroeg Mikko.

– Hij vormt een risico.

– Amper. Niet nadat we hem laatst onder vuur hebben genomen.

– We kunnen onze chef veiligheid vragen zijn e-mail te checken om te zien met wie hij contact heeft, stelde Sam voor.

– Dat is tegen de wet.

– De wet staat het onder speciale omstandigheden toe. Met tientallen speurneuzen in het gebouw kunnen de omstandigheden op dit moment wel speciaal genoemd worden, Mikko.

– Oké. Linda, kun jij ervoor zorgen dat de afdeling veiligheid Peters mail controleert? Maar laten ze het wel onopvallend doen. Ik wil hem niet provoceren.

Er werd op de deur geklopt, waarna een secretaresse binnenkwam met verse koffie.

– Er is een man van Interpol die je wil spreken, Mikko.

– Ik kom zo.

– Het leek nogal belangrijk.

– Het zijn verdomme allemaal opgeblazen kikkers.

De secretaresse verliet het kantoor en Adam Persson nam het woord. Zijn stem klonk bijna plechtig.

– Ik heb een vraag voor je, Mikko, nu we hier met z’n allen bij elkaar zijn.

– Ja?

– Er is een kleine kans dat de accountants op een vreemde zaak stuiten als ze de boeken maar nauwkeurig genoeg onderzoeken. Een levering aan China. Auto-elektronica volgens de exportdocumenten. Maar degene die diep genoeg in ons systeem duikt, zal ontdekken dat we iets anders hebben geproduceerd.

– Wat dan, Adam? vroeg Mikko zacht. Wat onthult SAP dan?

– Te oordelen naar de componenten en toeleveranciers ging het om militaire elektronica.

– Leg dat de collega’s eens uit, Sam, vroeg Mikko.

– Waarom moet ik dat doen? Waarom jijzelf niet, Mikko?

De andere directieleden schoven op hun stoel heen en weer. De leren bekleding van de stoelen plakte aan hun kleren.

– Oké, zei Sam Peltonen, het was Timo’s idee.

– Ja, geef de schuld maar weer aan Timo, mompelde Adam Persson.

– Het is waar! Timo wilde graag voet aan de grond krijgen in China. De automobielindustrie groeit er met vijftig procent per jaar en wij kregen geen enkele order voor auto-elektronica. Uit Chinese hoek liet men ons weten dat een militair project voor ons de deuren zou openen.

– Linda Wennerström leek door het nieuws overrompeld. Dus jullie verkochten verboden militair materieel aan de Chinezen om op de markt te komen. Tegen het wapenembargo van de EU in?

– Denk maar niet dat ons bedrijf het enige is, verdedigde Sam zich. Het omzeilen van embargo’s is altijd al een populaire sport geweest.

– Timo stond erop, dus eigenlijk hadden we geen keus, legde Mikko uit. Maar het hele productieproces en de levering zijn in ons computersysteem danig gecamoufleerd. Uit alle codes blijkt dat de militaire elektronica geproduceerd is als onderdeel van een order voor een Iers industrieel bedrijf. En de auto-elektronica is op papier aan de Chinezen geleverd.

– En vervolgens ging het dus omgekeerd? vroeg Adam.

– Zo ongeveer, bevestigde Mikko. Wij vonden het maar niks, Sam en ik, maar we konden er niets aan veranderen. Het was eenmalig, beloofde Timo ons. Een beschermingsconstructie.

– Hoezo bescherming? vroeg Linda.

– Timo wilde om veiligheidsredenen voet aan de grond in China krijgen.

– Wiens veiligheid had hij daarmee op het oog? hield Linda koppig vol. Ik begrijp die beschermingsconstructie niet.

– Timo’s veiligheid, niet die van ons. China is een fantastische markt. Een van de weinige markten waar zowel de productie als de verkoop van auto’s met dubbele cijfers groeit. Timo wilde een voet tussen de deur. Een autoproducent die eigendom is van de staat is bezig een elektrische auto te ontwikkelen bestemd voor de grote Chinese steden. Daar is de lucht zo dik als pap. De smog veroorzaakt astma en God weet wat nog allemaal meer.

– Ik snap dat China aantrekkelijk is, maar ik snap dat verhaal over die veiligheidsconstructie niet ...

Mikko en Sam wisselden blikken, maar antwoordden niet. Even zei niemand iets. Er waren nog veel onuitgesproken vragen onbeantwoord, maar allen rond de tafel werden heen en weer geslingerd tussen de wens meer te weten en de overtuiging dat het het veiligst was zo weinig mogelijk te weten. Ze hadden in de kranten over het Soneraproces gelezen, dat over het illegaal afluisteren van telefoons ging. Zalig zijn degenen die van niets weten.

– Aha, wij krijgen dus geen antwoord op de vraag waartegen Timo zich wilde beschermen, zei Linda toen ze vond dat de stilte ondraaglijk werd. Adam, vertel eens, kunnen de speurneuzen die bezit hebben genomen van onze gangen erachter komen wat er is gebeurd?

– Ik denk het niet. Maar het is niet onmogelijk.

– En andere zaken? Timo schijnt voortdurend naar Arabische landen op vakantie te zijn geweest.

Niemand zei iets. Ze staarden naar elkaar, hopend dat de ander meer wist.

– Ik denk ... zei Mikko Rovanperä ten slotte, ik vermoed dat Timo bepaalde zaken deed waar geen van ons weet van had. Hij verkocht militaire elektronica aan klanten die dat spul eigenlijk niet mochten kopen ...

– Dat is toch onmogelijk zonder dat iemand hier in huis dat weet? brieste Linda.

– Absoluut niet, Linda. Ik of mijn verkopers voeren onderhandelingen over een levering aan Israël of Frankrijk. Wij stellen het verkoopcontract op. Maar Timo reist privé de wereld rond en bepaalt in overleg met zijn klanten de uiteindelijke bestemming. Congo of Iran. Weet ik veel.

– Maar waarom zou een succesvol zakenman zijn goede naam en die van zijn bedrijf op het spel zetten? vroeg Adam.

– Moeten we daarover hier met elkaar discussiëren, Mikko? vroeg Sam geïrriteerd.

Opnieuw werd er geklopt, waarna de secretaresse haar hoofd om de deur stak.

– De man van Interpol wacht nog steeds, Mikko!

– Sorry, vrienden, ik moet nu weg, zei Mikko Rovanperä en stond op, zichtbaar opgelucht dat het interne vragenuur voorbij was. Daarna sloeg bij hem de ongerustheid weer toe. Het leek of hij deze dagen alleen nog maar van het ene verhoor naar het andere ging.

– Ik weet niet wat u ermee kunt, maar u kunt ze toch wel doorsturen naar uw internationale collega’s?

Enigszins in de war gebracht bekeek Savander de foto’s die Maria Manner hen had overhandigd. De foto’s van de Chinese zakenlieden in Tunesië kon hij wel naar Interpol sturen. Maar de Egyptenaar? Had die Egyptenaar in New York iets met de moord op Manner te maken?

– Ik vind dat we Interpol best kunnen vragen hem op te sporen, opperde Vilander. Die Egyptenaar heeft zich dreigend opgesteld en wij onderzoeken een moord.

– Mevrouw Manner, zei Savander terwijl zijn stem iets berustends kreeg. Ons onderzoek heeft tot nu toe niets opgeleverd en we hebben diverse andere zaken op ons bord. Timo Manner had veel merkwaardige contacten, waardoor het moeilijk is deze moord op te lossen. Het kan een inbreker geweest zijn of een zakelijk contact of iemand die vond dat Manner hem slecht had bejegend. Er zijn oneindig veel alternatieven.

Maria Manner knikte.

– Ik begrijp het. Maar ik dacht dat die foto’s u misschien behulpzaam zouden kunnen zijn.

– We zullen ze doorsturen. We doen ons best.

Het duurde vele dagen voor de geruchtenstroom naar buiten kwam. Het begon met kleine, aarzelende berichtjes in een enkele krant. Een Finse zakenkrant wist te vertellen dat diverse overheidsinstellingen bij verrassing een inval bij Fircotronics hadden gedaan om nader onderzoek te doen naar vermoedens van illegale wapenexport. De geruchten verspreidden zich naar de internationale media en op de beurs begon het aandeel van het vooraanstaande bedrijf weer te dalen. De eerste paar dagen daalde de koers slechts met enkele procenten, maar daarna ging het snel bergafwaarts. In drie dagen daalde de prijs van het aandeel Fircotronics met twintig procent en dat zonder dat iemand ook maar een enkel bewijs van illegale wapenhandel had kunnen overleggen.

Sam Peltonen vocht tegen zijn tranen en zo snel als hij kon verkocht hij aandelen uit zijn portefeuille die was ondergebracht in het privébeleggingsfonds van zijn oom. Linda Wennerström vocht tegen haar geweten, wat erin resulteerde dat ze in deze moeilijke tijd het welbevinden van haar kinderen boven alles moest stellen. Haar voormalige echtgenoot was een slordige vent op wie een vrouw niet kon bouwen, zei ze tegen haar geweten, dus moest ze geld bijeen krijgen om de toekomst van haar kinderen veilig te stellen. Adam Persson wilde hier niets van weten, want hij wist dat slechts één enkele misstap door een insider kon eindigen in gevangenisstraf, althans in het buitenland. In Finland kwam degene die met voorkennis handelde er meestal genadig vanaf en daar vertrouwden Sam en Linda dan maar op. Birger Eklund en Peter Hellberg hadden niets te verkopen, die waren nog veel te kort bij het bedrijf. En Mikko Rovanperä weigerde zich te laten opjutten door wat hij een tijdelijke tegenslag noemde.

– Ik pieker er niet over iets illegaals te doen, zei hij meestal tegen de anderen om het moreel te versterken - snel je slag slaan is net zoiets als een snelle wip. Het geeft maar heel even een korte bevrediging.

Maar toch maakte ook hij zich zorgen. Onbevestigde geruchten konden een verwoestende uitwerking hebben als ze maar lang genoeg aanhielden. Na tien dagen was de koers van het aandeel gezakt tot de helft van de waarde die het had toen de geruchten begonnen te circuleren. Nu lieten de grootste zwartkijkers - aangespoord door de concurrenten - doorschemeren dat de smokkelaffaire voor Fircotronics wel eens ‘kon eindigen in een faillissement’. De werknemers maakten zich ongerust. Misschien had niemand binnenkort nog een baan. Mikko Rovanperä deed zijn uiterste best allen gerust te stellen. Hij verzekerde iedereen ervan dat de geruchten vals waren en dat Fircotronics de storm stevig zou doorstaan. Alle geruststellende woorden ten spijt was het duidelijk dat de klanten van Fircotronics zich zorgen begonnen te maken. Echter een klein detail deed Mikko goed. Het interne onderzoek naar het mailverkeer van Peter Hellberg bracht geen gebrek aan loyaliteit bij het hoofd communicatie aan het licht.

– Ik denk dat we Peter kunnen vertrouwen, zei Mikko. Sam was niet overtuigd, maar zei niets.

Vroeg in de ochtend sloegen ze toe; drie politiewagens en acht man. De ‘tip’ was afkomstig van ‘het publiek’ - die onuitputtelijke hoorn des overvloeds van onzinnige invallen, vermengd met enkele goudkorrels. Tommi was een oude bekende van de politie, dus fronste niemand zijn wenkbrauwen toen de tip binnenkwam, alleen moesten ze voorzichtig zijn. Tommi stond erom bekend dat hij zowel met een mes als een pistool placht te zwaaien, soms met beide tegelijk. Maar alles liep op rolletjes. Tommi lag in zijn bed te slapen toen de voorhoede de deur van de woning in de wijk Jakobacka openmaakte - en toen hij op die regenachtige augustusmorgen om tien over half vier zijn rood dooraderde ogen opendeed en de politieagenten zag, keek hij oprecht verbaasd.

– Wat heb ik nu weer gedaan? vroeg hij.

– Iets waar je erg veel spijt van krijgt, zei commissaris Savander en Tommi vroeg zich af hoe een man die zo’n vriendelijke stem had, zulk stomvervelend werk kon doen.

Deze keer organiseerde de politie snel een persconferentie. Het bewijsmateriaal leek overweldigend, ook al zaten er gaten in. Het verhoor van Tommi bracht hen niet ver, maar dat hadden ze ook niet verwacht. Zelfs hoofdcommissaris Simonen gaf het groene licht. Eerst was hij van plan Savander de persconferentie te laten leiden, maar toen realiseerde hij zich dat hij dat beter zelf kon doen. De hoofdcommissaris, die zich tijdens de vruchteloze jacht op de waarheid maandenlang op de achtergrond had gehouden, kon zich nu eindelijk in de schijnwerpers vertonen en zeggen: we hebben de zaak opgelost. Ik en mijn mannen.

– We hebben u hier uitgenodigd om u te kunnen vertellen dat de zaak Timo Manner eindelijk is opgelost. Vanochtend iets voor vieren hebben we de man aangehouden die van de moord wordt verdacht. Zijn naam kunnen we uiteraard nog niet bekendmaken, maar laten we zeggen dat het hier om een oude bekende van de politie gaat.

Simonen laste een kunstmatige pauze in en hup, daar was al een ongeduldige journalist die van de korte stilte gebruikmaakte.

– Was het een roofmoord?

– We hebben ontelbare alternatieven onderzocht, omdat Timo Manner een internationaal bekend topondernemer was in een bedrijfstak waar men ... eh ... gemakkelijk vijanden maakt. Maar al die tijd waren we er tamelijk zeker van dat de oplossing simpel was. Dat is meestal het geval. Timo Manner is om het leven gebracht door een inbreker die zich toegang tot zijn zomerhuis had verschaft.

– Als de oplossing zo simpel was, hoe komt het dan dat jullie de moordenaar nu pas hebben gepakt?

In stilte vervloekte Simonen de journalisten die zijn woorden alleen maar letterlijk namen als ze er hun voordeel mee konden doen.

– Op het pistool dat naast hem is gevonden zaten geen vingerafdrukken, behalve die van Manner zelf. Daardoor hebben we lang aan zelfmoord gedacht. Toen we het zomerhuis doorzochten, vonden we aanvankelijk geen vingerafdrukken van een vreemde, maar bij een tweede, meer grondig onderzoek, vonden we die wel. Met behulp van tips van het publiek wisten we dat er in de nacht van de moord iemand om het huis had gelopen. We hadden een vaag signalement, maar geen bewijs dat de persoon in kwestie had ingebroken. De vingerafdrukken hebben ons geholpen, maar nog belangrijker was het moment dat de gestolen goederen op de markt opdoken.

Nu had Simonen zijn toehoorders in zijn greep. Dat kon hij zien aan de vijftig gezichten in het nauwe zaaltje dat in feite slechts ruimte bood aan niet meer dan dertig personen.

– Timo Manner had kostbare kunstvoorwerpen in zijn zomerhuis. De moordenaar was voorzichtig genoeg om twee maanden te wachten voor hij de spullen ging verkopen. Nu voelde hij zich kennelijk veilig. Maar hij was nog maar pas begonnen met de verkoop van de gestolen goederen. De meeste kunstvoorwerpen lagen nog veilig opgeborgen in zijn huis.

– Dus jullie hebben vannacht zowel de buit als de roofmoordenaar gevonden?

– We hebben vannacht toegeslagen. We wisten al een paar dagen dat de zaak rond was en hebben daarna de verdachte geschaduwd. Ik kan u echter geen details geven.

– Heeft de moordenaar bekend? riep iemand.

– Nee, maar de bewijzen zijn overtuigend, dat kan ik u met mijn dertigjarige ervaring wel zeggen.

Vervolgens ontstond er een complete chaos, waarbij vijftig journalisten met hun vragen door elkaar begonnen te praten. Toen gaf de hoofdcommissaris het woord aan Savander.

– Verdomde mazzel, zei Sam Peltonen terwijl hij een stuk van zijn kreeft aftrok. De saus was voortreffelijk. Restaurant Sundmans aan Södra Kajen stond bekend om zijn goede keuken, althans bij mensen die een gerecht durfden te bestellen zonder naar de prijs op de menukaart te kijken.

– Absoluut. Nu de moord op Timo is opgelost, krijgen wij op het werk tenminste weer wat rust.

Linda Wennerström had zeeduivel besteld, in Finse restaurants een zeldzame vis, zo lelijk als de nacht, maar uitzonderlijk lekker als hij door een meester-kok wordt bereid.

– Nu moeten we onmiddellijk een ander probleem aanpakken, ging ze verder. Als directeur personeelszaken maak ik me zo langzamerhand ongerust over de stemming onder de werknemers. De moordzaak, het voortdurende onderzoek binnen het bedrijf en de rondzoemende geruchten, al die zaken creëren onzekerheid en onvrede. Ik zal er met Mikko over praten, maar ik wilde eerst weten wat jij ervan vindt.

– Het ligt op jouw bord, maar vraag gerust!

– Ik denk aan een extra beloningsprogramma voor heel het personeel. We moeten nu voorkomen dat mensen een andere baan gaan zoeken. Een bonus die komende zomer wordt uitgekeerd, als het bedrijfsresultaat zich positief ontwikkelt.

– Gaan er mensen bij Fircotronics weg met in hun achterhoofd de gedachte aan een zinkend schip?

– Er zijn er al een paar die een veiliger heenkomen hebben gezocht.

– Ik steun je idee. Geen grote bonussen, maar een klein bedrag voor iedereen. Dat is goed voor het moreel. Over bonussen gesproken, niet dat het me wat aangaat, maar omdat we er hetzelfde over dachten ... Hoeveel heb jij verkocht?

– Bedoel je mijn opties en aandelen?

– Ja. Ik heb een derde deel van mijn hele pakket verkocht.

– Ik de helft.

Sam Peltonen floot tussen zijn tanden.

– Zoveel? Weet je zeker dat dat niet verdacht overkomt? We kunnen er misschien last mee krijgen.

– Kalm maar, handelen met voorkennis wordt in Finland zelden ontdekt en als het gebeurt, wordt in dit land bijna nooit iemand veroordeeld. Wij hebben meer beschermengelen dan een winkeldief. Ik heb overigens alleen de portefeuille laten verkopen die niet onder mijn eigen naam staat geregistreerd. De aandelen die op mijn naam staan, heb ik aangehouden.

– En nu?

– Ik wacht gewoon af. Op dit moment is het moeilijk te beoordelen welke kant het opgaat. Op de een of andere manier heb ik het gevoel dat we ons op een keerpunt bevinden. Of de boel loopt regelrecht in het honderd, of we zitten binnenkort weer in de lift. Daarom vind ik ook dat we iets voor het personeel moeten doen.

– Een bescheiden bonus dus?

– Ja, een bonus voor degenen die blijven.

– Proost, Linda, op onze toekomst. Wij hebben onszelf veiliggesteld. Arme Mikko. Hij had de grote catastrofe kunnen voorkomen, ook hij.

– Mikko doet wat hij wil. Dat heeft hij altijd gedaan.

– Mijn vrouw is gisteren teruggekomen, met de kinderen, zei Vilander.

– Gefeliciteerd! Denk je dat ze blijft?

– Deze keer wel? Was dat wat je eigenlijk dacht?

Petri Vilander lachte enigszins bitter.

– Dat zei ik niet, dat zei jij, reageerde Savander.

– Ze bracht heel wat kleren mee. Dat belooft veel. En ze had ook een hoop speelgoed bij zich.

– Waar heeft ze gewoond in de tijd dat ze weg was?

– Ze heeft een nicht die in een ziekenhuis in Noorwegen werkt. Haar flat in Norra Haga stond leeg.

– Over een week zou ik haar eens vragen of je die flat mag verhuren aan een collega die woonruimte nodig heeft.

– Aan wie dan?

– Niemand. Maar dan kun je testen of je vrouw echt van plan is te blijven.

– Vrouwen houden er niet van getest te worden, Bert, dat zien ze als een provocatie. Wat vind jij eigenlijk van de zaak Manner?

– Wat ons betreft is die moord opgelost. Nu neemt de officier van justitie het over.

– Sodemieter op met je officier van justitie, je weet best wat ik bedoel. Alle puzzelstukjes vielen in één keer op hun plek.

– De bewijzen liegen er niet om.

Vilander liep naar het raam, zette het open en stak een sigaret op.–Ik snap best dat die idioot zijn buit niet eerder wilde verkopen dan nu. Maar wat te zeggen van de getuige die in de nacht van de moord iemand om dat zomerhuis heeft zien scharrelen? En dan die vingerafdrukken? Om nog maar te zwijgen van de gestolen spullen die plotseling opdoken, uit het niets. Al die aanwijzingen en bewijzen zijn de laatste paar weken plotseling naar voren gekomen.

– Ja, ik heb er ook over lopen piekeren. Merkwaardig toeval allemaal. Maar Tommi heeft zevenendertig inbraken op zijn naam staan. En zeven gevallen van mishandeling. Een van zijn slachtoffers heeft er bijna het leven bij gelaten. Eens moet het de eerste keer zijn.

– Hij ontkent glashard en dat doet hij verdomd geloofwaardig.

– Wie zou dat niet doen als hem levenslang boven het hoofd hing? En hij heeft geen alibi. De gestolen spullen zijn bij hem thuis aangetroffen en we hebben een nagenoeg betrouwbare antiekhandelaar die verklaard heeft dat Tommi geprobeerd heeft hem die beeldjes te verkopen.

Zonder dat er geklopt werd ging de deur open, waarna een vrouwelijke agent naar binnen keek.

– Ik dacht het wel. Je staat hier te roken en de walm stinkt tot achterin de gang.

– Doe de deur achter je dicht als je weggaat, dan kan de rook er niet uit.

Ze liet zich niet wegsturen, maar ging zitten. – Kan ik ergens mee helpen?

– We hebben het over Tommi.

– Tja, zei ze. Het is vreemd. Hij zegt dat iemand die beeldjes goedkoop aan hem heeft verkocht.

– Tommi koopt meestal niet, merkte Savander op. Hij steelt en verkoopt zijn buit.

– Hebben jullie de mogelijkheid overwogen dat Tommi wel eens lang na de moord zou kunnen hebben ingebroken, vroeg de vrouw. Dan zou hij slechts een dief zijn en geen moordenaar.

– Je bedoelt dat Tommi zou hebben ingebroken in een huis dat door de politie verzegeld was en waarvan hij wist dat het in de gaten werd gehouden? Tommi is toch niet achterlijk?

– Misschien zouden we eens moeten checken wat Tommi in die tijd allemaal heeft uitgespookt? opperde Vilander.

– We hebben alle feiten al gecheckt. Ga naar huis, naar je vrouw en zorg goed voor haar. Zij heeft meer aandacht nodig dan Tommi.

– En maak je sigaret uit voor je de gang op gaat, Petri, zei de vrouw.

– Krijg de pest, jullie, zei Vilander terwijl hij zijn gloeiende peuk door het open raam naar buiten smeet.

Ze balanceerden nu al weken op het scherp van de snede. Ze waren doodmoe.

– We moeten een eind aan de geruchten maken, zei Sam terwijl hij zijn afgematte gezicht bekeek in het donkere tafelblad dat voldoende glansde om - zo dacht hij - veel nieuwe rimpels te onthullen. Onze klanten maken zich ongerust, de media zitten achter ons aan en het personeel vraagt zich af wat en wie ze moeten geloven. Die speurneuzen kunnen hier toch niet blijvend komen wonen?

– Accountants en juristen verdienen honderden euro’s per uur, dus die blijven hier graag aan de gang zolang er iemand betaalt, zei Mikko geduldig.

– Wie betaalt dat onderzoek eigenlijk?

– Interpol, de NAVO, de EU, een internationaal klotecomité dat de wapenhandel in de gaten houdt. Maar ik kan jullie een nieuwtje vertellen.

– Goed of slecht nieuws? vroeg Linda Wennerström.

– Kies zelf maar. Die onderzoekers hebben ons op één punt geholpen. Ze hebben op onze server sporen gevonden waaruit blijkt dat iemand afgelopen herfst geheime documenten heeft gekopieerd. De meeste informatie had betrekking op onze aandrijfelektronica voor elektrische auto’s. Iemand heeft ons dus bespioneerd, maar dat schijnt nu niet meer te gebeuren.

– Timo verdacht het Ierse bedrijf IVE ervan achter die bedrijfsspionage te zitten, zei Peter.

– Ik heb een intern onderzoek laten uitvoeren, maar ik denk niet dat we de schuldige ooit te pakken krijgen.

– Timo heeft mij naar Ierland gestuurd om een bruine envelop om te ruilen voor een ander ...

– Dat ging toch over de campagne om ons zwart te maken, waar Sylvie Bonnaire - die Franse journaliste - mee bezig was?

– Dat zei hij, ja, want hij wilde vrede sluiten met IVE. Maar ik heb nooit in die envelop gekeken.

– Pieker er niet meer over, Peter, zei Mikko. Wat Timo ook uitvoerde, hij was er verdomd goed in zijn sporen uit te wissen. Niemand sprak Mikko tegen, want ze wisten dat hij gelijk had. Maar het zaad van de twijfel bleef bij hen achter. Had een van hun collega’s geweten waarmee Timo Manner de laatste tijd bezig was?

De massieve deur ging langzaam open en hij zag Maria Manners slanke gestalte in de deuropening verschijnen. Haar ogen keken niet meer zo vermoeid als de laatste keer, dacht Peter en stelde vast dat ze zich nu beter voelde. Hij reikte haar een boeket bloemen aan.

– Dat is aardig van je, Peter, zei ze.

– Is Mikko al geweest?

– Zeker. En Sam ook. Ik heb het gevoel dat ik er weer bij hoor. Aan de andere kant van het grote raam in de woonkamer scheen de avondzon laag boven zee en schilderde de witte zeilen geel en oranje. Een sportief type stond op een surfplank en probeerde tussen de herfstige windstoten overeind te blijven. Maria schonk thee in en serveerde Engelse cake op een zilveren schaal.

– Wat brengt je hier, Peter?

– Ik vroeg me alleen maar af hoe het met je gaat. Het onderzoek naar de moord is afgerond. Het rumoer is verstomd.

– Jullie schijnen er nog steeds een heel karwei aan te hebben alle boze geruchten de kop in te drukken.

– Ja, maar de moord op Timo is in elk geval opgelost. Ze knikte dankbaar en keek Peter aan met een blik die plotseling zo intens was, dat hij bijna naar adem hapte.

– Vind je dat ik nu blij moet zijn, Peter? Timo is door een inbreker gedood en niet uit wraak vermoord door een internationale wapenhandelaar.

– Is zekerheid niet beter dan onzekerheid?

– Wat vind jijzelf?

– Ik wil altijd het liefst de waarheid weten, Maria.

– O ja? Denk je niet dat jij en ik iets gemeen hebben? Jij poetst het imago van Fircotronics op zonder precies te weten wat er is gebeurd. Je strijkt je salaris op, leeft er goed van en weet niets. Je hoeft niets te weten.

Peter keek haar verbaasd aan.

– Maria, de accountants en politie zijn al weken bezig ons kantoor door te lichten en tot nu toe zijn ze geen cent wijzer geworden!

– Aan wie moet ik dan mijn vragen stellen?

Maria glimlachte ontwapenend en hij voelde hoe hij vanbinnen beefde. Wat waren het toch voor vreemde krachten die deze vrouw bij zich droeg?

– Ik beschuldig je niet omdat je geen vragen stelt. En ik heb geen excuus voor het feit dat ik Timo twintig jaar lang naar de meest exotische bestemmingen ben gevolgd zonder me af te vragen waarom. Maar beweer niet dat je gedreven wordt door de jacht op de waarheid!

Peter probeerde te protesteren, maar ze wuifde zijn verontschuldigingen weg en pakte van de plank onder de salontafel een foto.

– Deze foto mag je hebben, want je staat er zelf ook op, zei ze. Op de foto liet Timo Manner zijn blik over het laboratorium van Fircotronics dwalen. Peter stond naast hem en keek in de richting waarheen de president-directeur wees. Het onderwerp van hun bewondering was een autoaccu. De foto was gemaakt op de dag nadat Siegfried Klein in de directie had verklaard dat alle problemen waren opgelost. Het was een gelukkig moment.

– Ik lijk zo klein naast Timo!

– Dat gold voor iedereen, mijn vriend. Hij werd altijd uit een voordelige hoek gefotografeerd. Alle anderen leken dan altijd in zijn schaduw terecht te komen.

Peter vroeg zich af of hij nu niet beter kon weggaan, maar voor hij iets kon zeggen, vroeg ze:

– Wil je beweren dat je ondanks alles toch op zoek bent naar de waarheid?

– Dat denk ik wel.

– Ook als die waarheid voor jou en je toekomst er niet al te fraai uitziet? Heb je dan misschien even tijd voor een klein uitstapje, Peter?

Hij had diverse rapporten in zijn tas. In zijn laptop zaten nog diverse mails die hij moest beantwoorden. Hij had absoluut geen tijd, hij was alleen maar even voor een kort bezoekje bij haar langsgekomen.

– Ja, antwoordde hij met tegenzin, nog steeds een beetje geïrriteerd door haar kritiek. Waar gaan we heen?

Ze antwoordde niet, maar zei dat hij zeker niet teleurgesteld zou worden.

Het zomerhuis aan zee lag er donker bij en de wind trok nog steeds aan het wapperende afzettingslint van de politie, maar zij trok zich weer niets van de afzetting aan, liep naar de voordeur en deed hem van het slot. In de verte blafte een hond. Buiten schemerde het, dus stak Maria de lichten aan en Peter keek om zich heen. Het was een mooi huis, gebouwd van dikke balken; van oude bomen die met wortel en al waren geveld, waardoor het hout een donkergrijze kleur had gekregen. Peter roemde het huis, maar hij was nog meer geboeid door alle voorwerpen die er stonden en hingen; de schilderijen aan de wanden en de miniatuurbeelden in de vitrinekasten.

– Je weet toch dat Timo dol op kunst was, zei Maria. Ze liep naar een van de vitrines en wees ernaar.

– Zie je die? Zeventien kleine krijgers. Gemaakt van een zeldzame houtsoort uit West-Afrika dat dalbergia melanoxylon heet. Wordt meestal tot de groep ebbenhout gerekend.

De naakte soldaten waren prachtig gesneden uit het donkerpaarse hout. Sommige van de krijgers dansten, anderen hielden hun arm omhoog als teken dat de strijd begonnen was. Terwijl Peter ernaar stond te kijken, zag hij plotseling in zijn gedachten Maria weer opdoemen zoals zij daar bij het zwembad stond in het huis van de Manners in Westend; Maria in haar rode zijden jurk terwijl ze met haar hand het lichaam van een van de grote krijgers streelde ...

– De politie heeft nog dertien van zulke beeldjes, zei ze zakelijk en het beeld van Maria in haar rode jurk verdween. Hij luisterde.

– Oorspronkelijk waren het er dertig, ging ze verder. Ik heb ze nog niet teruggekregen, want het schijnt bewijsmateriaal te zijn.

– Dus het waren zulke beeldjes die de inbreker heeft meegenomen en die hij probeerde te verkopen toen hij meende dat het veilig was?

– Ja, hij heet Tommi, zegt de politie.

– Zijn ze erg kostbaar?

– Ze zijn zeer zeldzaam. Het handwerk is fantastisch en de houtsoort is tegenwoordig niet meer verkrijgbaar. Je weet dat veel Afrikaanse boomsoorten met uitsterven worden bedreigd. Een echte kenner zou er absoluut veel voor betalen omdat ze gecertificeerd zijn.

– Gecertificeerd?

– Van duurzaam verwerkt hout. Timo heeft documenten met een heleboel officiële stempels.

– Ze zijn erg mooi.

– Ja. Het gekke is alleen dat toen ik hier twee weken geleden met mijn jongste zoon was, er nog dertig van die beeldjes stonden. Ik herinner me dat ik de vitrine toen heb gecheckt.

– Ik begrijp niet hoe ...

– Ik ook niet. Twee weken geleden waren ze er allemaal nog, maar nu zijn er dertien verdwenen en die zijn bij de moordenaar teruggevonden.

– Dat betekent dus dat Tommi hier opnieuw is geweest?

– Geen idee. Het enige dat ik weet is dat die beeldjes niet zijn gestolen in de nacht dat Timo is vermoord, maar pas lang daarna. Wie ze ook heeft gestolen, die diefstal heeft niets met de moord te maken. Die beeldjes bewijzen dus helemaal niets.

TWAALFDE HOOFDSTUK

1

Het vuur in de open haard is warm en knappert gezellig. De mooie namiddag is overgegaan in regen en nu slaan er grote, dikke druppels tegen de ruiten. Maria en Peter zitten aan de massief houten tafel die plaats biedt aan meer dan tien gasten, maar zij zijn slechts met z’n tweeën en het tafelblad lijkt wel zo groot als een plein.

– Heb je het aan de politie verteld? vraagt Peter.

– Nadat Tommi was aangehouden, kwamen er twee agenten bij me thuis om te vertellen dat de beeldjes gevonden waren en dat ze deel uitmaakten van het bewijsmateriaal. Ik kreeg er een foto van te zien. Ik dacht er toen helemaal niet aan dat ik ze twee weken daarvoor nog had geteld. Dus zei ik alleen maar dat ik hoopte ze binnenkort terug te krijgen.

– Je moet het gaan vertellen. We weten wel niet over welke bewijzen de politie nog meer beschikt, maar Tommi mag niet op basis van vals bewijsmateriaal veroordeeld worden.

– Bedoel je gemanipuleerd bewijs?

– Tommi kan best de moordenaar zijn. Hij kan best zijn teruggekomen om die beeldjes te stelen. Peter probeert zich te concentreren, maar zijn denkvermogen wordt op de proef gesteld. Hij voelt haar aantrekkingskracht en die verstoort zijn gedachten, zoals een magneet een kompas in de war brengt.

– Dus die Tommi nam zo’n dag of tien geleden het risico hier in het zomerhuis in te breken zonder iets anders te stelen dan dertien kleine beeldjes? roept ze met twijfel in haar stem. Ze eten warme broodjes tonijn die Maria heeft klaargemaakt. Het zomerhuis is voorzien van allerlei proviand: tonijn in de voorraadkast, brood in de vrieskist en kaas in de koeling.

– Waarom heb je me hier mee naartoe genomen, Maria?

– Omdat ik wil vergeten, maar dat niet kan. Ik heb nachtmerries waarin iemand de waarheid onthult. Soms is het een Egyptenaar, soms een Chinees die Timo vermoordt, want hij was betrokken bij geheime wapenleveranties, activiteiten die hem vijanden bezorgden. Opeens gaat Maria rechtop zitten. Ik heb overigens een foto van hem!

– Van wie?

– Van die Egyptenaar. Volgens mij bedreigde hij Timo in New York. Ze hadden daar een conflict. Daarna liet Timo de Egyptenaar schaduwen. Ik heb de politie een foto gegeven en zelf een kopie gehouden. Maar ik heb geen idee wie het is.

Ze loopt naar een kast en haalt een foto uit een van de laden. Peter kijkt gefascineerd naar de man op de foto.

– Die heb ik een keer gezien! Ik heb hem op de militaire beurs in Omsk ontmoet, waar hij langskwam voor informatie. Hij stelde zich voor als doktor Mosharrafa. Hij vroeg of hij Mikko kon spreken.

– Wat zei Mikko?

– Hij wilde niets van doktor Mosharrafa weten. Ze hebben elkaar in Omsk niet ontmoet.

– Het was een onaangenaam type. Een slecht mens. Timo wilde geen zaken met hem doen.

– Dat wilde Mikko kennelijk ook niet.

– Denk jij dat hij iets met de moord op Timo te maken heeft? Althans, als die Tommi onschuldig blijkt.

– Ik heb geen idee. Maar je kunt tegen de politie zijn naam noemen, dan is hij makkelijker op te sporen.

– Vertel eens hoe het met het onderzoek van Fircotronics gaat! Kunnen ze aantonen dat er iemand militaire elektronica heeft gesmokkeld?

– Mikko denkt van niet.

– Hij is toch degene die het zou moeten weten. Neem nog een broodje, we kunnen ze hier niet bewaren!

Peter heeft honger. Bij de lunch heeft hij slechts één sandwich gegeten. Maria zucht gelaten.

– Waarom moet ik met zulke herinneringen leven? Ik wil me Timo herinneren als de man die ik kende. Een zelfverzekerd en besluitvaardig mens. Maar ook een nieuwsgierig ontdekkingsreiziger. Hij genoot van het leven. Ja, we leidden samen een goed leven. Maar waarom zouden we dat niet hebben gedaan? Hij gaf het bedrijf alles wat hij had. Zij die meer werk verzetten dan anderen, mogen toch ook meer eten? Mensen zijn meestal erg jaloers en spreken vaak kwaad over degene die succes heeft ...

Hij staat op, loopt om de tafel heen en gaat achter haar stoel staan met zijn handen op haar schouders. De regen slaat hard tegen het grote raam, het vuur in de open haard is bezig te doven, maar knappert nog af en toe, om de lamp boven de eettafel draait een vlieg. Hij kijkt neer op haar blonde haar. Het voelt heel gewoon hier te staan en een vrouw te troosten die verdriet heeft en teleurgesteld is, denkt hij, maar wat ik voel is niet gewoon; dat wat ik altijd voel als ik dicht bij haar sta.

– Binnenkort, zegt hij met een stem die niet helemaal vast klinkt, binnenkort zijn alle onderzoeken afgelopen en als die voorbij zijn, hoef je niet langer hieraan terug te denken.

Ze draait haar gezicht naar hem toe en in de schaduw van de lamp lijkt ze jonger dan hij haar ooit heeft gezien.

– Maar dat betekent dat er vragen zijn waarop we nooit antwoord zullen krijgen, zegt ze.

Hij gaat in de stoel naast haar zitten en legt een arm om haar schouders.

– Er zijn altijd vragen die onbeantwoord blijven. Dan is het het beste de vragen te vergeten, in plaats van te piekeren over antwoorden die je nooit zult krijgen. Zijn eigen woorden verwarren hem. Hij praat niet met zijn verstand. Dit is hijzelf niet die praat.

– Ik denk dat ik nu maar eens moest gaan, zegt hij. Hij slaat zijn armen om haar heen, maar toch is hij degene die gevangen is in de omhelzing. Hij voelt haar adem en hoort haar hart bonzen. In de haard lichten de laatste vlammen op en doven vervolgens, waarna alleen het gloeien nog te zien is, maar wel fel.

– Bedankt dat je bent meegegaan, zegt Maria.

Hij slikt en staat op.

– En de haard?

– Laat maar, een beetje gloeien kan geen kwaad, zegt ze. Maria glimlacht terwijl ze die woorden uitspreekt, maar hij begrijpt haar glimlach niet. Tussen hen blijft de herinnering aan een man die een raadsel was.

De een na de ander verdwenen ze; de accountants, de juristen en de andere onderzoekers die meer dan een maand in de kantoren van Fircotronics hadden gebivakkeerd. Ze lieten een wolk van stof achter, afkomstig uit de archieven waar anders nooit iemand in wroette. De bureauchef, een zeer nauwkeurig man, constateerde dat de speurneuzen in totaal 17.357 kopieën hadden gemaakt. Het papierloze kantoor was kennelijk nog steeds toekomstmuziek.

– De bezetting is voorbij, zei Mikko Rovanperä triomfantelijk. Nu ging het erom met de uitkomsten naar buiten te komen. De onderzoekers hadden geen bewijzen gevonden voor illegale transacties. Geen verboden wapenleveranties, geen zaken die niet door de beugel konden. Er was sprake van een aantal wonderlijke ontmoetingen, vooral in relatie tot bepaalde leveranties aan China, Indonesië en Soedan, maar er waren geen bewijzen dat er fouten waren gemaakt.

Fircotronics werd van alle blaam gezuiverd. Die boodschap werd door de afdeling communicatie de hele wereld rondgestuurd. En plotseling hoorde Fircotronics weer tot de winnaars. Journalisten die erop gehoopt hadden het bedrijf en zijn directie in stukken te kunnen scheuren, moesten op zoek naar nieuwe slachtoffers. Invloedrijke mannen en vrouwen die tijdens de openlijke beschuldigingen van de afgelopen weken hun vriendschap met Timo Manner hadden afgezwakt, begonnen weer te wijzen op hun oude vriend en mentor.

De moord op Timo Manner was opgelost, althans officieel, en het bedrijfsimago was weer opgepoetst. Ook de kwaliteitsproblemen met de accu’s waren nagenoeg voorbij. Birger Eklund liep zeer opgewekt in zijn laboratorium rond. Men hoefde kennelijk alleen maar enkele defecte prototypes om te ruilen die door een slordigheid van de voormalig technisch directeur, Siegfried Klein, op de markt waren gekomen, maar men trok maximaal lering uit deze incidenten. De oude tijdschema’s werden losgelaten en de klanten moesten nu iets langer op de bestelde goederen wachten, want Fircotronics wilde voorkomen dat er producten op de markt kwamen die nog niet volledig getest waren. De haast die zo kenmerkend was geweest voor het laatste jaar waarin Timo Manner aan het roer stond, was onder het bewind van Mikko Rovanperä niet meer zo nadrukkelijk. Over enkele maanden, beloofde de nieuwe directeur techniek, zouden alle technische problemen zijn opgelost. Spoedig volgde er nog meer goed nieuws. Een grote Chinese autoproducent was geïnteresseerd in aandrijfsystemen voor milieuvriendelijke elektrische auto’s, bestemd voor Peking en Sjanghai. Fircotronics maakte een groot, driejarig contract bekend voor de levering van de elektronica. Niet lang daarna kreeg het bedrijf nog twee orders, één van een autofabriek in Iran, een staatsbedrijf, en één van een grote autoproducent in India. Hierdoor begon de koers van het aandeel Fircotronics - die in drie weken van tweeëndertig euro was gezakt naar veertien - geleidelijk weer te stijgen. De markt laat verliezers altijd in de steek en gaat hen snel haten. Maar de markt is niet rancuneus. Als de verliezers laten zien dat ze ondanks alles toekomstperspectief hebben, worden ze snel weer populair.

– Wat heb ik jullie gezegd? kon Mikko Rovanperä diverse keren met triomf in zijn stem zeggen. Ik wist toch dat we de storm zouden weerstaan. Tegenover degenen die vroegen hoe het toch kwam dat staatsbedrijven in China en Iran aan Fircotronics orders gunden die geen enkel ander West-Europees land kreeg, antwoordde Mikko Rovanperä kalm: omdat onze elektronische aandrijfsystemen de beste zijn.

Sam Peltonen en Linda Wennerström lunchten weer samen in restaurant Sundmans en waren het met elkaar eens dat het hoog tijd werd de aandelen die ze hadden verkocht, terug te kopen. In augustus hadden ze ze verkocht voor dertig euro en nu in september konden ze ze, voor de koers weer omhoog ging, terugkopen voor vijftien euro. Vervolgens hoefden ze hun portefeuille alleen maar weer te verkopen om, voor alle zekerheid, hun snelle winst op te strijken. Tegen de tijd dat de donkere herfst inviel en de mensen hun klokken op wintertijd zetten, konden de directeuren personeelszaken en marketing vaststellen dat ze elk ruim een miljoen euro winst hadden gemaakt, alleen maar door snel te handelen, ook al was dat handelen in strijd met de wet. En op een keer zou Sam, toen alleen Linda in de buurt was, uitroepen dat het schandaal eigenlijk het beste was dat hem persoonlijk was overkomen. Dankzij dat schandaal had hij binnen enkele maanden zijn huis kunnen afbetalen en hadden hij en zijn gezin nu een huis in Westend zonder een cent hypotheek. En Linda was even tevreden, want dankzij de tijdelijke problemen van Fircotronics en haar eigen aandelenhandeltje had ze voldoende geld verdiend om een appartement te kopen voor elk van haar drie kinderen die op het punt stonden te gaan studeren. Want, zoals ze tijdens haar korte ogenblikken van gewetenswroeging placht te constateren, op haar voormalige echtgenoot kon ze niet rekenen. Die was arts in een van de gemeentelijke ziekenhuizen van de stad en daar werd je niet bepaald rijk van.

Peter wist van dit alles niets af. Hij had niets gewonnen, noch iets verloren, hij had slechts zijn werk gedaan. Hij werd geprezen en zelfs Sam Peltonen mopperde niet langer over zijn eventuele gebrek aan loyaliteit. Peter was tevreden, maar voelde zich uitgeput en hij stond op het punt enkele dagen verdiende vakantie op te nemen toen de post een brief bezorgde. Het was geen e-mail, maar een echte envelop met zijn naam erop, geschreven met een ouderwetse schrijfmachine en met een brief met een korte inhoud.

Gefeliciteerd, Peter, je hebt het weer geklaard. Jij doet je werk en stelt geen overbodige vragen. Maar ben je het project Havik vergeten? Probeer uit te zoeken hoe het daarmee staat, want ik wacht niet langer. Nog maar twee weken. Daarna kun je maar beter voorbereid zijn.

Een vriend.

Peter, die een reisje naar Londen had geboekt om na de hectiek van de laatste maanden wat uit te rusten, annuleerde zijn trip onmiddellijk.

2

Hij logde in in het computersysteem en gebruikte Havik als zoekwoord, net als toen hij voor het eerst een tip over dat eigenaardige project kreeg. Het aantal hits was nul. Moesten oude projecten die waren afgesloten niet in de een of andere vorm zijn gearchiveerd? Er waren verschillende wegen die hij kon bewandelen. Hij koos de meest voor de hand liggende en wendde zich tot de mannen van de IT-afdeling die je gewoonlijk te hulp snelden als je computer crashte. Ze zaten op de vijfde etage van het hoofdkantoor en ze waren met z’n zevenen. In de periode dat Fircotronics in zwaar weer verkeerde, was Peter lid van de directie geweest, althans zo goed als, dus was het voor hem niet moeilijk zich samen met de IT-chef in een kamertje met enkele computers terug te trekken.

– Een project kan toch niet uit het systeem verdwijnen, of wel soms?

Anssi Honkanen schudde zijn hoofd.

– Geen enkel project dat is afgesloten verdwijnt uit het systeem, maar afhankelijk van de mate van vertrouwelijkheid worden ze op verschillende manieren afgeschermd en voor diverse gebruikers ontoegankelijk gemaakt.

– Zodat ze in bepaalde gevallen geheel onzichtbaar worden als je ernaar zoekt?

– Vanzelfsprekend. Wel project zoek je?

– Havik.

Anssi concentreerde zich op zijn eigen toetsenbord en begon te zoeken in de virtuele wereld waar hij heer en meester was. Af en toe mompelde hij iets, zonder dat Peter enig idee had wat hij eigenlijk deed, ten slotte zuchtte hij.

– Havik is volledig afgeschermd. Geen enkel document, op één na, is voor onbevoegden toegankelijk. Alleen directieleden kunnen erin.

– Ik ben bij alle directievergaderingen aanwezig, ik ben al bijna lid.

– Je hebt aanwezigheidsrecht, maar dat maakt je nog niet tot directeur. Sorry.

– Kun jij er zelf wel inkomen, Anssi?

Anssi Honkanen glimlachte superieur, zoals alleen degenen doen die zich koning in hun eigen kleine koninkrijk voelen.

– Uiteraard. Maar ik kan jou niet meer geven dan waar je recht op hebt. Eén document.

– Print maar een kopie voor me!

Met trillende handen begon Peter te lezen. Hij herinnerde zich hoe hij met Timo Manner over project Havik had gepraat, waarbij Manner hem had verteld dat het doel van het project was een verkenningssysteem te ontwikkelen, een project waar Fircotronics mee was gestopt. En Peter herinnerde zich ook de discussies met zijn voorganger, Kalle Vainio, die hem wat vage aanwijzingen had gegeven over een project waarbij straling een rol speelde. Volgens Vainio was project Havik in de ijskast gezet na mislukkingen die diverse gewonden tot gevolg hadden gehad.

Het document dat Peter nu in zijn hand hield, vermeldde niet hoe dit alles was afgelopen, het vertelde alleen over het begin. Het was drie jaar geleden geschreven en beschreef de achtergrond, de eerste testresultaten en het ontwikkelwerk. Het was een beknopt document, een soort samenvatting die waarschijnlijk was gebruikt als bijlage bij een verzoek om subsidie van het technologisch ontwikkelingscentrum Tekes. Het was mogelijk dat Havik ontwikkeld was met behulp van geld van de belastingbetaler.

Doel van het project was een systeem te ontwikkelen met behulp waarvan onder extreme omstandigheden verkenningen konden worden uitgevoerd. Een miniatuurversie van het systeem kon in de vorm van een kleine computer worden meegenomen door soldaten die een vizier op hun helm hadden. De grotere uitvoeringen werden in pantservoertuigen toegepast. Het uiteindelijke doel was het de troepen gemakkelijker te maken vooruit te komen in sneeuw- of zandstormen. De eerste prototypes zouden worden getest in nieuwe landingsrobots en verdedigingslinies met het doel bij dichte mist de trefkans te vergroten. In vredestijd kon het systeem na rampen het werk van hulporganisaties helpen verlichten: terroristische aanvallen konden leiden tot dichte as- of stofwolken die het zicht op de slachtoffers belemmerden. Vulkaanuitbarstingen konden de dag in nacht doen veranderen. Met behulp van Havik werden de contouren van mensen en gebouwen zichtbaar gemaakt, ook als de rook dicht was of een zandstorm ogenschijnlijk ondoordringbaar. Havik maakte gebruik van verschillende soorten straling. In het document was sprake van stralingsrisico’s, die onderzocht werden met behulp van internationale expertise. Havik was een veelbelovend project, dat extra financiële middelen nodig had omdat er een aantal jaren voor de productontwikkeling nodig waren.

Peter las het hele document door en stopte het vervolgens in zijn zak. Er stonden geen namen van externe deskundigen in vermeld, maar Peter herinnerde zich dat Kalla Vainio de naam had genoemd van een Zweedse professor aan Chalmers, de Technische Universiteit van Göteborg, Lars Hultqvist, die er later was uitgestapt. Bij Fircotronics was de verantwoordelijk projectleider ene Urho Piipari, die ook het memo had geschreven dat Peter net had gelezen. Die naam zei hem niets.

– Anssi, check eens in je systeem of Urho Piipari nog steeds bij ons werkt?

Maar Piipari bleek niet meer in dienst te zijn. De man had vijf jaar als projectleider bij Fircotronics gewerkt, maar was twee jaar geleden van baan veranderd. De database van personeelszaken vermeldde zijn nieuwe werkkring niet, wat vreemd was, want gewoonlijk werden als veiligheidsmaatregel naam en adres van de nieuwe werkgever in het dossier opgenomen.

– Als die informatie ontbreekt, betekent het dat diegene of met pensioen is of dat hij is ontslagen, zei de IT-chef.

– Maar ook die gegevens moeten toch nog ergens in het systeem zitten?

– Ja, ze zijn of ontoegankelijk gemaakt of ze liggen ergens opgeborgen in een afgesloten bureaulade van de afdeling personeelszaken. Maar Peter, je moet het nu verder laten rusten. Ik wil niet meedoen aan je gesnuffel. Het heeft hier al wekenlang gekrioeld van de speurneuzen.

Peter bedankte hem voor zijn hulp en verliet het domein van de IT-chef. Hij wilde graag de documenten inzien die uitsluitend toegankelijk waren voor de directieleden, maar durfde geen contact op te nemen met Mikko Rovanperä of Sam Peltonen. En ook niet met de directeuren personeelszaken of financiën. Die werkten al zo lang voor Fircotronics dat ze allen op de een of andere wijze bij de zaak betrokken moesten zijn. De enige die zou kunnen helpen, was Birger Eklund, de nieuwe directeur techniek uit Zweden. Eklund stond in de sauna zwetend enkele accu’s te testen, gekleed in een T-shirt en korte broek, zijn pak hing aan een hangertje buiten aan de deur.

– Heb je even tijd voor me? vroeg Peter.

– Zeker. Hier gaat het de goede kant op.

– Doorstaan de accu’s de hitte?

– Veel langer dan hiervoor. We zijn er nog niet helemaal. Nog ongeveer één op de tien accu’s geven het onder zware omstandigheden na een half jaar op. Dat is nog steeds teveel, maar we komen er wel. Ik ben ervan overtuigd dat we het probleem oplossen.

– Dat is mooi. Zullen we even naar jouw kamer gaan?

Birger Eklund spoelde zijn gezicht af onder de kraan. Vervolgens liep hij naar zijn kamer met Peter in zijn kielzog.

– Nog nooit van project Havik gehoord, zei Birger nadat Peter hem had verteld over de brief waarin ‘een vriend’ dreigde een pijnlijk geheim te onthullen.

– Er zitten documenten over Havik in onze database die ik niet vind als ik ernaar zoek. Maar ze zijn er wel. Ze zijn alleen voor directieleden toegankelijk.

– Waarom vraag je het Mikko niet?

– Ik heb het destijds aan Timo gevraagd, maar die deed erg geheimzinnig. Ik vermoed dat Havik een project is dat alle betrokkenen het liefst willen vergeten.

– Dit bedrijf zit vol geheimen die iedereen wil vergeten, Peter. Ik durf er niet in te wroeten, want ik ben nieuw hier. Kijk vooruit als je je hoofd boven water wilt blijven houden, niet achteruit!

– Iemand van buiten dreigt met een onthulling. Ik wil weten wat er in de openbaarheid kan komen.

– Vraag het Mikko. Hij moet toch weten wat er aan de hand is.

– Later, nu nog niet. Help me, Birger! We zijn immers allebei nieuwkomers.

Met enige tegenzin begon Birger in de database te zoeken.

– Vijf documenten, zei hij. Wat wil je dat ik doe?

– Open het laatste, het meest recente.

Peter volgde ademloos wat er gebeurde terwijl Birger met zijn wachtwoord de database binnenging en opeens verscheen de tekst op het scherm.

– Voilà! zei Birger glimlachend. De schatkist is open, ga je gang.

Ook Birger Eklund kon zijn nieuwsgierigheid niet bedwingen. Enthousiast begon hij de tekst onder het kopje ‘Project Havik’ te lezen. Maar er klopte iets niet. Peter besefte dat onmiddellijk. De tekst ging over de ontwikkeling van een elektronisch onderdeel voor de hybride auto. Het testresultaat had niets met militaire technologie van doen.

– Dit klopt niet, Birger. Maak die andere documenten eens open!

Maar dat hielp niet. Alle geheime documenten over Havik hadden betrekking op auto-elektronica. Iemand had de oorspronkelijke rapporten verruild voor nieuwe om de oude sporen uit te wissen. Het archief was opgeruimd en schoon.

– Wel, Peter?

Peter had er niets aan toe te voegen. Als project Havik inderdaad was gewist, moesten de bewijzen ergens anders gezocht worden dan in de database van Fircotronics.

– Peter, hoe is het met je?

Harri belde vroeg in de middag, waaruit Peter de conclusie trok dat hij aan het werk was. Dat was niet best. Dagbladjournalisten waren onderhoudende vrienden, maar hun werklust kon soms een enorme ravage aanrichten.

– Als je me belt om jullie oplagecijfers te verhogen, ben je te laat. We zijn van alle blaam gezuiverd.

– Ik voel aan m’n water dat er achter die zuiveringsoperatie een enorme samenzwering schuilgaat.

– Maak het leven niet te ingewikkeld met je complottheorieën, Harri, want dan raak je ook je laatste lezers kwijt.

– Jij bent je gewicht in goud waard, Peter. Een paar maanden geleden werd onder geheimzinnige omstandigheden jullie presidentdirecteur vermoord en vervolgens werd er over wapensmokkel gesproken. Maar nu is alles opeens koek en ei.

– Dat is niet mijn verdienste. Honderden politiemensen, accountants en juristen zijn tijdelijk bij ons op bezoek geweest, hebben elk stukje papier doorzocht, maar niets gevonden. Je hebt er vast van gehoord.

– De vlammen lekken langs het gebouw, maar doen verder geen kwaad. Mazzel of handigheid?

– Heb je een concrete vraag, Harri? Hoe is het met je privéleven?

– Aardig dat je het vraagt. Ik word binnenkort vader.

– Gefeliciteerd! Heb je eindelijk voor duurzaamheid gekozen?

– Dat heeft Maarit vooral gedaan. Ze loopt niet meer in en uit als een rusteloze trekvogel. Maar vertel eens, is het niet vreemd dat die moord op Manner zo plotseling is opgelost?

– Dat gaat vaak zo. Iemand vind de laatste aanwijzing en dan vallen alle puzzelstukjes op hun plek.

– Gelul. De politie heeft alle aanwijzingen tegelijk gevonden, veel te laat overigens.

– Heb je een theorie?

– Ja, maar heb jij er een? Mijn vraag is: waar was Timo Manner mee bezig? Hij schijnt in zijn eentje in de woestijn bij de sjeiks op bezoek te zijn geweest.

– Wie zegt dat?

– Er doen geruchten de ronde. Mijn bron heeft goede contacten bij de politie. Ik heb veel vrienden, dat weet je.

– Ga er maar van uit dat Manner op vakantie was.

– Op vakantie? Neem je ouwe makker niet in de maling. Geef me een tip, dan laat ik je verder met rust.

Peter kreeg een inval. Misschien was het niet verstandig, maar hij was nieuwsgierig. Als iemand goed kon graven, dan was het Harri wel.

– Hoe weet ik dat ik je kan vertrouwen, Harri?

– Betekent oude vriendschap dan niets voor je?

– Nieuws heeft op journalisten een vreemde invloed. De jacht op een primeur kan stevige bruggen doen instorten en intieme banden doorsnijden.

– Peter, ik heb bij je ingewoond en je hebt al mijn zwakke kanten gezien.

– Ja, ik weet zelfs van dat reisje naar de VS waarmee je je door die oliemaatschappij hebt laten omkopen, de verleiding waar je geen nee tegen kon zeggen en waar bijna niemand anders van weet dan ...

– Dat hoef je toch niet elke keer opnieuw op te rakelen. Maar het onderstreept mijn argument. Zou ik jou in de problemen brengen?

– Urho Piipari. Twee jaar geleden werkte hij nog bij ons, daarna verdween hij in het niets. Probeer hem te vinden en vertel me waar hij is. Dan krijg je van mij nog een tip.

– Probeer je me zand in de ogen te strooien?

– Absoluut niet. Ik denk dat die Urho Piipari iets weet en zou zelf ook graag willen weten wat het is.

– Er kunnen er wel honderd zijn met die naam.

– Je krijgt zijn sofinummer.

– Geef me nog iets meer.

– Als je Piipari vindt, krijg je meer. Het is een interessante man.

– Is de politie ook naar hem op zoek?

– Nee, jij bent de eerste.

– Dan moet ik zeker dankjewel zeggen.

Hij wist dat het vroeg of laat zou gebeuren. Als je de deksel van een vuilnisvat vol rotte vis haalt, verspreidt de stank zich snel. En dan raakt er iemand geïrriteerd.

– Wat ben je in vredesnaam aan het doen, Peter?

Peters gezicht was een en al argeloosheid en verbazing. Directeur marketing Sam Peltonen, die in de deuropening stond, werd nu nog nijdiger.

– Probeer niet de vermoorde onschuld te spelen. Je zit in oude zaken te wroeten. Project Havik is al twee jaar geleden gestopt.

– En alle herinneringen eraan zijn uitgewist, Sam. Vertel me eens waarom!

– Omdat Havik nooit van de grond is gekomen. Twee van de drie projecten die we starten worden afgeblazen, zo is het leven nu eenmaal. Waarom moet je gaan zitten graven, precies op het moment dat het weer goed gaat met Fircotronics? Is een paar maanden pijn lijden niet genoeg?

– Ik heb een brief van iemand gekregen die van plan is over twee weken de waarheid naar buiten te brengen.

Sam Peltonens boze blik veranderde in een uitdrukking die Peter niet goed kon duiden. Was de man bang of geschrokken?

– Weer een nieuwe journalist op zoek naar een primeur? Ook een Française?

Peter haalde de brief tevoorschijn en gaf hem aan Sam.

– Ik wil weten hoe gevaarlijk Havik was. Om voorbereid te zijn.

– Waarom geeft hij ons in hemelsnaam twee weken?

– Hij wil ons uit onze tent lokken, wie hij ook mag zijn. Wees blij met dat uitstel.

– Geef mij een kopie van die brief, dan praat ik er met Mikko over.

– Vertel me de hele waarheid, dan kan ik voor onze verdediging zorgen. Ik begin hier ervaring in te krijgen.

– Havik was een onschuldig project dat te duur werd om ermee door te gaan.

– Verkenningen onder extreme omstandigheden. Zandstormen, vulkaanuitbarstingen. Straling.

– Bullshit, Peter. Wie zegt dat?

– Een externe bron heeft me verteld dat er iemand door straling gewond is geraakt. Wellicht zijn er mensen omgekomen. De ogen van Sam Peltonen vernauwden zich.

– Ben je aan het wroeten, Peter?

– Ik bereid me voor op onze verdediging.

Heel even leek Sam Peltonen te aarzelen, toen werd de blik in zijn ogen weer hard.

– Je houdt nu op met graven, anders krijg je problemen! Ik ben je gebrek aan loyaliteit zat.

– Kalmeer, Sam, ik ben niet van plan ons bedrijf in de steek te laten. Wie was Urho Piipari?

– Een van onze projectleiders die een paar jaar geleden is ontslagen. Hij had een paar fouten gemaakt die ons veel geld hebben gekost. Timo Manner heeft een forse duit betaald om van hem af te komen. Denk je dat Piipari die brief heeft geschreven?

– Ik weet niets van Urho Piipari. Wat denk jij?

– Kan het me nauwelijks voorstellen. Urho heeft er geen baat bij te kletsen, want hij was degene die een blunder heeft begaan.

– Weet je waar hij tegenwoordig uithangt?

– Hij heeft na zijn vertrek niets meer van zich laten horen. Laat Havik toch rusten.

– Was het Urho Piipari’s schuld dat er mensen zijn verongelukt?

– Er is niemand verongelukt en schei uit! blafte Sam Peltonen, draaide zich om en liep de kamer uit. De brief die ondertekend was met ‘een vriend’ nam hij mee. Hij smeet de deur met een klap achter zich dicht.

– Bravo, mompelde Peter zachtjes. Nu ligt de bal bij iemand anders.

3

– Ik word niet goed van je, Peter. Waarom moet ik me bezighouden met een persoon als Urho Piipari? Hij lijkt me een volstrekt marginale figuur.

– Heb je hem gevonden, Harri? vroeg Peter terwijl zijn hart sneller begon te kloppen.

– Ja.

– Waar is hij?

– Kalmpjes aan. Ik wil eerst meer weten. Wanneer is hij bij jullie weggegaan?

– Twee jaar geleden.

– Waarom?

– Stop! We moeten het eens worden over de spelregels.

– Je kunt mij geen spelregels dicteren!

– We hebben afgesproken dat ik je kan vertrouwen. Ik moet mijn werkgever beschermen.

– Je wilt verhinderen dat er met modder naar jullie wordt gegooid. Mag ik verder schrijven wat ik wil?

– Zo ongeveer.

– En waarom praat je juist met mij? Omdat we oude vrienden zijn of omdat niemand anders je voorwaarden zou accepteren?

– Ik weet dat jij een verdomd goede verslaggever bent, maar ook dat je methoden niet altijd het daglicht kunnen verdragen.

– Ik ga ervan uit dat we kunnen proberen het eens te worden.

– Goed, Harri. Piipari is twee jaar geleden ontslagen nadat hij een blunder had begaan.

– Als dat al zo lang geleden is, waar maak jij je nu dan nog druk over?

Peter had hem kunnen vertellen over de brief van ‘een vriend’, maar dat wilde hij nog niet.

– Urho Piipari nam onnodige risico’s bij het uitvoeren van enkele experimenten, zei Peter. Eén experiment liep slecht af. Piipari kreeg ontslag. Ik heb zo het gevoel dat op de vuilnisbelt de sneeuw aan het smelten is en de rotzooi die Piipari eronder verborgen heeft, binnenkort zichtbaar wordt. Daarom wil ik hem vinden. Ik wil zijn versie van het verhaal horen voordat anderen hun lezing geven.

– Wat was het voor een experiment?

– Nee Harri, nu is het jouw beurt. Waar is hij?

– Hij heeft een korte periode voor het Landelijk Onderzoekscentrum gewerkt en woonde toen buiten Helsinki, maar vervolgens is hij naar het buitenland verhuisd. Hij heeft zijn huis verkocht, dat heb ik gecheckt. Hij had een vrouw, maar geen kinderen. Zijn vrouw is meeverhuisd. Ze bezitten niets meer in Finland.

– Waar zijn ze naartoe verhuisd?

– Beheers je, Peter, je klinkt alsof je jezelf niet meer in de hand hebt.

– Gewoon menselijke nieuwsgierigheid.

– Hij is naar Ierland verhuisd. Naar Galway. Daar heb jij toch ook een tijdje gewoond?

– Daar ben ik verdomme geboren. Harri, neem je me in de maling?

– Een van mijn vrienden in Dublin heeft het voor me gecheckt.

– Dit zijn te veel toevalligheden, Harri.

– Wil je weten waar hij werkt?

– Ik heb zo’n vermoeden ...

– Hij werkt bij een bedrijf dat IVE heet. Irish Vehicle Electronics. Sinds een jaar.

Dat is niet best, dacht Peter. IVE was op het gebied van autoelektronica hun grootste concurrent. Timo Manner had IVE ervan verdacht Fircotronics te bespioneren. Had Piipari wraak genomen door bedrijfsspion te worden?

– Toen Piipari bij ons wegging, is hij kennelijk overgestapt naar onze grootste concurrent.

– Dat lijkt me vreemd!

Er klopt iets niet, dacht Peter. De spionage was al begonnen lang voordat Piipari naar Ierland verhuisde. Ook Harri vond het verdacht.

– Het klopt niet, Peter. Piipari blunderde, werd ontslagen en ging toen naar jullie grootste concurrent. Dat moet Timo Manner geweten hebben. Als zulke sleutelfiguren hun congé krijgen, houdt de chef veiligheid hen in de gaten om ervoor te zorgen dat ze hun oude werkgever geen schade berokkenen.

– Ik snap wat je bedoelt. Manner moet ervan op de hoogte zijn geweest dat Piipari voor IVE ging werken. Hij had hem en IVE makkelijk een proces kunnen aandoen wegens bedrijfsspionage. Maar dat heeft hij niet gedaan.

– Denk verder, Peter! Manner was een sluwe vos. Piipari had geknoeid. Manner had hem bij zijn lurven en ...

Peter onderbrak zijn vroegere kamergenoot.

– Manner was niet de enige die iemand bij zijn lurven had. Piipari maakte een fout, maar als die fout wereldkundig werd, zou dat schade toebrengen aan de goede naam van Fircotronics. Ze hadden elkaar dus bij de lurven.

– Afschrikkingsevenwicht heet dat in de grotemensenwereld.

– Toch begrijp ik je niet, mopperde Peter.

– Denk je dat Manner en Piipari contact met elkaar hebben gehouden nadat Piipari de wijde wereld introk?

– Wat zouden ze gemeenschappelijk hebben gehad, Harri?

– Hoe moet ik dat weten? Zou jij dat niet beter kunnen uitzoeken?

– Ik ben geen detective.

– Of misschien moet ik Piipari even bellen, Peter?

– Verdomme, nee, dat doe je niet. Laat mij maar even verder zoeken.

– En wat schrijf ik intussen in mijn krant? Over de lotgevallen en avonturen van Urho Piipari?

– Ik moet meer te weten zien te komen. Wacht maar een paar dagen.

– Waarop dan? Nieuws is net bier in een glas. Als je te lang wacht, verschaalt het.

– Ik ga naar Ierland, Harri. Daarna informeer ik je. In het beste geval krijg jij een primeur en ik zielenrust.

– Heb jij dan nog een ziel?

Peter verbrak de verbinding zonder te antwoorden.

Er was iets dat als eerste moest worden gedaan. Ergens aan Chalmers, de Technische Universiteit van Göteborg, werkte een professor die meende dat als je iets met de mantel der liefde bedekte, het voor eeuwig verborgen bleef. Professor Lars Hultqvist was als externe deskundige adviseur geweest toen project Havik vorm kreeg en de eerste tests werden uitgevoerd, dat had Kalla Vainio beweerd. Hultqvist was een belangrijke bron, dacht Peter en hij belde naar Zweden. Maar de bron was opgedroogd, althans tijdelijk. Hultqvist was op reis en zou nog een paar dagen wegblijven. Vervolgens belde Peter Mikko Rovanperä en deelde hem mee dat hij de rest van de week vrij nam om wat bij te komen van alle verdedigingsmanoeuvres van de laatste maanden. Toen Mikko hem vroeg waar hij van plan was naartoe te gaan, antwoordde hij dat hij een tripje wilde boeken naar een Europese hoofdstad, het kon hem niet schelen welke. Mikko adviseerde Parijs, want er was geen mooiere hoofdstad in de hele wereld.

– Als je terug bent, zullen we onze verdedigingsstrategie voor project Havik bepalen, zei Mikko.

– Prima. Vertel eens wat meer over Havik, Mikko.

– Volgens mij heeft Sam je alles verteld wat er te vertellen valt.

– De briefschrijver is misschien van plan veel meer te vertellen en die vraagt ons heus niet vooraf wat wij geschikte feiten vinden.

– Als hij naar voren komt, zullen we met hem onderhandelen, Peter.

– Ik denk niet dat hij naar voren komt. Wat hij weet zal hij aan een paar journalisten vertellen, die zich vervolgens op ons zullen storten als een stel wespen waarvan het nest is vernietigd.

– Maak je niet druk, Peter. Een paar foutjes doen Fircotronics niet de das om. We staan er beter voor dan ooit. Bovendien zijn er geen bewijzen. Een fijne tijd in Parijs!

Nadat Peter de hoorn had neergelegd belde hij IVE in Galway. Hij vroeg te worden doorverbonden met de secretaresse van Urho Piipari en toen hij die aan de lijn kreeg, stelde hij zich voor als directeur van een van de grootste chipsproducenten ter wereld.

– Ik ben deze week in Ierland en wil graag met uw baas van gedachten wisselen over een nieuwe microprocessor die we binnenkort lanceren. Is Mr. Piipari overmorgen op kantoor?

– Ja, maar denkt u niet dat het beter zou zijn om met Dr. Evans van productontwikkeling te praten? Of met Mr. O’Hara van de afdeling inkoop?

– Uiteraard, maar ik heb iets dat ook interessant is voor Mr. Piipari.

– Kunt u woensdag?

– Ja, waarom niet. Om drie uur? Maar kunnen we in het centrum afspreken? Ik heb erg veel afspraken en weinig tijd. In restaurant Shea’s?

– Ik zal het mijnheer Piipari voorstellen. Hoe zei u dat u heette?

– Johnson.

– En het bedrijf?

Peter noemde de naam en ze klonk geïmponeerd.

– Ik weet zeker dat we dit kunnen regelen. Mag ik uw telefoonnummer?

– Het grootste deel van mijn tijd vlieg ik. Ik bel u wel een paar uur van tevoren, dan hoor ik wel of het schikt.

– Dat is prima, mijnheer Johnson. Prettige reis.

Het was negen uur in de avond toen Peter klaar was met zijn werk. Hij ging met de lift naar de parkeergarage in de kelder en liep snel naar zijn Alfa. Opeens gingen de lichten uit. Het donker was totaal, de stilte eveneens. Peter wist ongeveer waar zijn auto stond, maar dat was nog een eind lopen. Hij liep met kleine stapjes verder om nergens tegenaan te botsen. Plotseling hoorde hij rechts van zich geschuifel. Hij stopte onmiddellijk, bleef doodstil staan en hield zijn adem in. Het geschuifel kwam dichterbij. Peter deed snel twee stappen schuin achteruit. Het schuifelende geluid veranderde van richting. Zelf kon hij niets zien, maar de ander was kennelijk beter uitgerust.

Het geschuifel bleef dichterbij komen. Peter begon in het donker zigzag heen en weer te lopen. Vroeg of laat zou hij ergens tegenop lopen, maar als hij geluk had, zou dat een auto zijn of een betonnen paal waarachter hij zich kon verschuilen. Maar Peter besefte dat de jager zijn buit naderde. Het zicht van zijn tegenstander was uitzonderlijk. Misschien had hij een warmtecamera bij zich die elk levend wezen in de omgeving zichtbaar maakte. Hoe dan ook, hij kon zich snel bewegen terwijl Peter in het donker rondtastte en niet durfde te rennen.

Nu was die ander dichtbij, erg dichtbij. Peter meende dat hij naast zich iemand hoorde ademhalen, maar dat kon hij zich ook inbeelden. Opeens voelde hij een hand op zijn schouder en een andere hand die hem bij zijn keel greep. Hij probeerde met zijn knie het onderlijf van zijn tegenstander te raken, maar verloor zijn evenwicht. Hij viel op de grond en voelde hoe die ander zijn hoofd met een krachtige wurggreep tegen de betonnen vloer drukte.

– Peter Hellberg, zei een stem in het donker, ik wil dat je Urho Piipari met rust laat.

– Ik heb de man nog nooit ontmoet, kon Peter met moeite uitbrengen. Hij kon bijna niet ademhalen.

– Vergeet Piipari. Vergeet Havik.

– Wie ben je?

– Versta je me? Hou op met dat gewroet in het verleden. Ik zou je hier nu kunnen doden, maar dat doe ik niet. Je krijgt nog één kans. Vergeet Piipari. De volgende keer waarschuw ik niet meer. Peters ogen waren nu aan het donker gewend geraakt en hij zag de contouren van de man die over hem gebogen stond. Zijn gezicht kon hij niet zien en Peter nam aan dat het bedekt was met een soort radarvizier. In de verte hoorde hij het geluid van de liftdeur die open- en dichtging en uit de lift stroomde heel even een zwak schijnsel. De wurggreep werd nog steviger en Peter kon geen adem meer halen. Zonder het te willen maakte hij een rochelend geluid, waarna hij een harde slag in zijn gezicht voelde, nog een klap in zijn maag en toen verloor hij het bewustzijn.

De kamer was wit. Een lamp verlichtte de muur tegenover zijn bed. Hij was niet alleen in de kamer. Zijn hoofd deed zeer en ook in de rest van zijn hele lichaam voelde hij pijn. Hij probeerde rechtop te gaan zitten, maar een golf van misselijkheid deed hem weer achterover zakken. De lucht van een ziekenhuis was zelden prettig, maar nu gaf het hem een veilig gevoel. Het was dus niet de bedoeling geweest dat hij zou doodgaan. Naast het bed vond hij een knop waar hij op drukte. Er werd niet snel gereageerd. Na een kwartier dook de verpleegster op. Ze zei dat het met hem wel in orde kwam. Alleen een lichte hersenschudding, een blauw oog en een paar blauwe plekken op zijn lichaam.

– U bent in de garage overvallen.

Alsof hij dat niet wist.

– Wanneer kan ik naar huis?

– Morgenavond. We maken morgen eerst een paar foto’s om te controleren of er geen inwendige bloedingen zijn. U bent behoorlijk toegetakeld. Wilt u dat ik contact opneem met vrienden of familie?

– Hoe laat is het?

– Drie uur in de ochtend.

– Nee, laat ze maar slapen.

– Wie?

Dat kon Peter niet zeggen. Hij voelde zich opeens erg eenzaam. Twaalf uur later mocht hij het ziekenhuis verlaten. Hij had geen inwendige bloedingen, maar hij zag eruit alsof hij de verliezer was van een stevige bokspartij. Zijn rechteroog zat dicht, zijn bovenlip was gescheurd. Hij had een pijnlijke linkerarm en als hij diep ademhaalde, deed ook dat pijn. In de taxi op weg naar huis belde hij Harri.

– Ik ben vannacht overvallen. Een waarschuwing. Ik dacht dat je dat maar beter kon weten. Voor het geval ze me nog een keer te pakken krijgen.

– Ben je echt van plan naar Ierland te gaan?

– Ik moet een paar dingen uitzoeken.

– Je zou je veiliger voelen als je mij met je mee liet gaan.

– Zo praat een aanstaande vader niet. Peter wendde zich tot de taxichauffeur.

– Rijdt u maar naar Westend.

– Wat voer je uit, Peter? vroeg Harri in de telefoon, waarom naar Westend?

– Even een bliksembezoekje aan een vriend. Als ik terug ben neem ik contact met je op.

– Denk maar niet dat ik zonder iets te doen op je ga zitten wachten, Peter!

Dat begreep Peter heel goed, maar hij had geen keus. Tien minuten later belde hij aan bij het huis van Maria Manner.

– Peter, wat is er in vredesnaam met je gebeurd?

Ze liepen naar de woonkamer en gingen zitten.

– Wil je een grog?

– Nee, dat zou een te mooi feestje worden. Ik weet namelijk niet welke pillen ik heb geslikt.

Ze keek hem bezorgd aan en haar aandacht gaf hem een warm gevoel. Hij vertelde wat hem was overkomen en vroeg vervolgens:

– Ken jij Urho Piipari, Maria?

– Ja, die is vroeger een paar keer bij ons op bezoek geweest.

– Wat is het voor een man?

– Zei niet veel. Slim, maar zwijgzaam. Geen feestneus. Maakte op mij een onsympathieke indruk. Ik geloof niet dat Timo hem graag mocht.

– Waarom denk je dat?

– Er waren talloze mensen die hij niet mocht, maar hij had hen nodig. Hij behandelde hen wel met respect, maar liet ze niet te dichtbij komen.

– Praatte Timo wel eens over Piipari?

– Nu je het zegt ... Het laatste jaar heeft Piipari hem een paar keer gebeld. Hier bij ons thuis.

– Dus ze hielden contact?

– Dat lijkt erop. Waarom vraag je dat, Peter?

– Urho Piipari is twee jaar geleden door Timo ontslagen en verhuisde toen naar Ierland. Toch schijnen ze met elkaar in contact te zijn gebleven.

– Denk je dat Piipari Timo afperste?

Peters gezicht verkrampte toen er een pijnscheut door zijn hoofd ging.

– Allemachtig, Peter, je ziet eruit alsof je door een stel Hells Angels bent afgetuigd.

– Heb je ijs in huis?

– Je kunt beter een natte handdoek gebruiken.

Hij liep achter haar aan naar de badkamer.

– Ik ga een paar dagen op reis.

– Waar ja je in deze toestand naartoe?

– Naar Galway in Ierland.

Ze vroeg niet waarom; ze liet de koudwaterkraan lang lopen en maakte toen de handdoek nat.

– Peter, je bent hoofd communicatie, geen detective, zei ze toen ze hem ten slotte de handdoek aanreikte.

Ze gingen terug naar de woonkamer, waar hij op de bank plaatsnam. Ze ging naast hem zitten en streelde zacht zijn voorhoofd.

– Je mag geen onnodige risico’s nemen. Niemand van ons weet precies waar Timo mee bezig was. Hij had vrienden. En vijanden. Denk niet dat je in je eentje tegen hen op kan. Zelfs Timo kon dat niet.

– Timo liep een inbreker tegen het lijf.

Ze schudde haar hoofd. – Ik heb je die beeldjes laten zien. Tommi is slechts een kleine dief. Het waren heel wat grotere krachten die het op Timo hadden gemunt.

– Heb je de politie over die beeldjes verteld?

– Nee, wat zouden die eraan kunnen doen?

– Als ik terug ben, moeten we met de politie gaan praten. Er is iemand die de moord met een simpele verklaring wil afdoen en het onderzoek daarmee afsluiten.

Ze liet haar hand stil op zijn voorhoofd liggen en de pijn verdween.

– Je zou een goede verpleegster zijn, zei hij. Als je me aanraakt, is de pijn weg.

Ze lachte om zijn compliment.

– Misschien zou ik met je mee moeten naar Galway. Ik zou graag een paar woorden met Urho Piipari wisselen. Als hij Timo afperste, wil ik er meer van weten.

– Ik denk dat Piipari iets weet, maar je kunt niet mee.

– Wie zegt dat? Ik ben met Timo de hele wereld rondgereisd, dus ik kan goed voor mezelf zorgen!

– Ik wil jouw dood niet op m’n geweten hebben.

Ze liep naar de open haard en stak het vuur aan.

– Er zijn plekken in dit huis waar ik sinds de dood van Timo niet meer ben geweest. Niemand is daar geweest. Timo had een hobbykamer ...

– Wat deed hij daar?

Ze liep terug naar de bank en ging naast hem zitten.

– Als je terug bent uit Ierland, zal ik je die kamer beneden laten zien. Zelfs de politie is er niet geweest. Ze weten niet eens dat er een hobbyruimte is.

– Wat is er dan te zien?

– Mikko is er uiteraard geweest. En Sam. Maar het was Timo’s privévertrek, dus ben ik na zijn dood niet meer beneden geweest. Het voelt niet goed er binnen te dringen.

– Wat is er te zien? herhaalde Peter.

– We wachten tot je terugkomt. Je neemt me dus niet mee naar Ierland?

– Geen denken aan.

– Dan maak ik voor je naar huis gaat om je koffer te pakken wat te eten klaar.

Hij keek haar na toen ze naar de keuken liep en vroeg zich af wat hij eigenlijk in het huis van de Manners te zoeken had. Ze behandelde hem zoals een moeder haar zieke zoon behandelt.

DERTIENDE HOOFDSTUK

1

Galway ontving hem met een aanhoudende motregen. Goed voorbereid op het weer droeg Peter een lange Ierse regenjas, die hem voor het grootste deel droog hield. Op zijn afspraak had hij zich ook voorbereid. Hij was geen detective, maar hij had vragen waarop hij een antwoord zocht. Zo langzamerhand moest alles nu eens over zijn, zodat hij weer een normaal leven kon leiden. Ook hij kon dan profiteren van het succes van Fircotronics. Maar tot dat moment moest hij nog even toneelspelen. Hij zoog zijn longen vol frisse lucht, vermande zich, liep het sfeervolle restaurant binnen en stak zijn hand uit.

– Alan Johnson, zei Peter.

Urho Piipari was een lange magere man van een jaar of vijfenveertig. Hij had intelligente, harde ogen, even grijs als zijn kostuum.

– Mr. Johnson, prettig u te ontmoeten.

Peter sprak Engels met een Iers accent, dat kostte hem geen moeite. Ze praatten een kwartiertje over het weer en de wind, over Ierland en de ontwikkelingen in de techniek. Peter wilde zich een beeld van Piipari vormen voor hij zou onthullen waarvoor hij hier werkelijk was. Piipari was een man van de wereld, intelligent, belezen, maar koel en gereserveerd. Ten slotte legde Peter zijn kaarten op tafel. Hij liet zijn visitekaartje van Fircotronics zien terwijl hij Urho Piipari strak aankeek. De man verloor zijn zelfbeheersing niet. Zijn ogen waren rustig.

– Wat wilt u van me? vroeg hij kalm.

– Ik wil weten of er tussen onze bedrijven nog steeds informatie wordt uitgewisseld.

– Niet hier. We gaan naar buiten. Ik weet niet of u een recorder bij u draagt of een mobiele telefoon die aan staat. We zoeken het verkeer op.

Ze liepen naar buiten en gingen op een drukke straathoek staan.

– Ik dacht dat onze wegen zich voorgoed gescheiden hadden, die van mij en Fircotronics bedoel ik.

– Maanden geleden heb ik een brief gekregen en een paar dagen terug weer een. Er is iemand op de hoogte van een project dat Havik wordt genoemd en die iemand is van plan zijn informatie aan de media door te spelen.

Peter keek naar Urho Piipari’s gezicht. De man, die tot nu toe de kalmte zelf leek, verstijfde en werd bleek.

– Dat mag niet gebeuren. In ons aller belang.

– Waarom mag dat niet gebeuren?

Maar Piipari wilde niet meer praten. Hij staarde over het verkeer heen in de verte en zag er verbeten uit.

– Als ik een ramp moet helpen voorkomen, moet u me eerst vertellen wat er eigenlijk is gebeurd. Ik weet wat Havik inhield en ik weet ook dat u weg moest bij het bedrijf.

– Ze hebben mij tot zondebok gemaakt.

– Zondebok waarvan?

Piipari antwoordde niet. Hij leek koortsachtig na te denken. Peter kon niet wachten:

– Wat gebeurde er na uw ontslag?

– Timo Manner gaf me wat geld als pleister op de wonde. Na een tijdje kwam hij erachter dat ik werk had gevonden bij IVE ...

– Hij zal wel woedend zijn geweest toen hij hoorde dat u voor onze grootste concurrent was gaan werken.

– Ik wist dat hij kwaad zou zijn, maar daar was ik op voorbereid. Ik bood hem iets aan in ruil.

– Wat?

– Ik heb hem beloofd een eind aan de bedrijfsspionage te maken. Van binnenuit. En dat is me gelukt. Er wordt niet meer gespioneerd, dus ben ik een vrij man. Ik heb niets meer met Fircotronics te maken en jullie kunnen me niets meer verwijten.

– Toch heeft u nog tot aan het begin van dit jaar diverse keren Manner op zijn huisadres gebeld.

– U heeft het recht niet mij te verhoren.

Peter wijzigde zijn tactiek.

– Vertelt u me eens, hoeveel mensen zijn er ten gevolge van project Havik eigenlijk omgekomen?

Piipari was zichtbaar nerveus. Hij praatte niet graag over Havik.

– Luister, Hellberg, het was niet mijn fout dat alles misging. Het was Timo Manners eigen schuld. Hij verkortte de tijdschema’s. Alles moest steeds sneller. Hij eiste dat Havik vijf maanden eerder klaar zou zijn dan de oorspronkelijk geplande datum. Hij werd steeds ongeduldiger.

– Dus toen Havik getest werd, was het systeem nog niet klaar?

– We namen een risico. Dat wist Manner. Vervolgens kreeg ik de schuld.

– Ik kan niet voorkomen dat iemand anders het verhaal openbaar maakt. Met wie werkte u samen bij Fircotronics? Wie weet er genoeg om te kunnen kletsen?

– Bij Fircotronics weten heel wat mensen heel veel. Maar waarom zouden ze het bedrijf afvallen? Bovendien zijn er geen sporen meer. Absoluut geen enkel.

– Professor Hultqvist van Chalmers?

Piipari lachte luidkeels. De lach kwam niet uit zijn hart.

– Hultqvist doet niets dat zijn eigen goede naam kan beschadigen. Die zwijgt wel.

– Havik is gestopt. Wat gebeurde er daarna?

Opnieuw iets van onzekerheid in Piipari’s blik. Hij begon steeds meer te zweten.

– Daarna?

– Ja, nadat project Havik was afgeblazen. Jullie hebben alle sporen uitgewist. Piipari’s ogen versmalden zich. Hij boog zijn hoofd in de richting van Peter.

– Timo Manner is dood. Laat de doden rusten in vrede. Dat is voor jou ook het beste.

– Voor mij?

– Laten we ophouden met toneelspelen. Toen we elkaar zojuist tegenkwamen, wist ik direct wie je was. Ik heb je in de gaten gehouden toen je afgelopen voorjaar Galway bezocht.

Peter schrok. Pas nu herkende hij de man die hem was gevolgd toen hij van zijn hotel naar restaurant King’s Head liep. Daar had hij pakjes uitgewisseld met een scheikundeleraar die slechts als tussenpersoon fungeerde. Piipari was slimmer dan Peter had gedacht.

– Dus toen we elkaar twintig minuten geleden ontmoetten, wist je direct al dat ik niet Mr. Johnson was?

– Uiteraard. Ik herkende je meteen, Peter Hellberg. Ook al moet ik zeggen dat je er slechter uitziet dat toen ik je de laatste keer zag. Ben je tegen een muur op gelopen?

Peter antwoordde niet. Piipari praatte verder terwijl hij Peter met zijn koele grijze ogen strak aankeek.

– Je wilt zeker graag weten wat er in die enveloppes zat die jullie uitwisselden?

– Vertel!

– Nee, Hellberg. Maar ik kan je garanderen dat als dat uitkomt, ook jij in de problemen komt. Je hebt hier in Galway aan iemand geheime documenten overhandigd. Die gebeurtenis is gefotografeerd. Je herinnert je wellicht de groep toeristen in het restaurant waar je met die leraar had afgesproken. Die toeristen wilden de exotische inrichting fotograferen. Dat heb ik ook gedaan. Jij staat op die foto’s, Hellberg. En ik heb de film. Op de dag dat ik problemen krijg, krijg jij die ook.

– Waarvan zou ik dan worden beschuldigd?

Piipari aarzelde.

– In de envelop die je kreeg, zat een overeenkomst. Je staat tot je knieën in het moeras.

– Nu begrijp ik het niet ...

– Je bent voor een zakelijke transactie als koerier gebruikt. Als je je niet rustig houdt, kan ik je heel makkelijk ontmaskeren als Fircotronics’ bedrijfsspion bij IVE. Ik heb een film en er zijn belastende documenten. Nu was Peter degene die zweette. Waar had Timo hem voor nodig gehad? Een zakelijke overeenkomst? Omdat hij nu niet wist wat te vragen, gooide hij eruit:

– Komt wel mooi uit dat Timo Manner dood is, nietwaar, Piipari?

– Ik had met zijn dood niets te maken. Ik was hier in Galway. Ik heb zat getuigen.

Een ogenblik stonden Peter en Urho Piipari elkaar aan te kijken, alsof ze elkaars kracht taxeerden. Toen zei Peter met beheerste stem:

– Ik ben hier niet alleen. Ik heb een vriend bij me die jou graag wil ontmoeten.

Urho Piipari leek geïrriteerd, maar er stond ook angst in zijn ogen te lezen.

– Ik heb haast, Hellberg, een andere keer.

– Je hebt niets te verliezen. Mijn vriend zit hier vlakbij in café Bushmills op ons te wachten.

Urho Piipari volgde Peter met tegenzin de paar honderd meter en stapte toen het donkere café binnen. Toen zijn ogen aan het duister gewend waren, ontdekte hij de vrouw die alleen in een hoekje aan een tafeltje zat. Nu was Piipari duidelijk verrast.

– Hallo, Maria, dat is lang geleden.

Maria groette hem zonder op te staan.

– Ga zitten, Urho. Ik neem aan dat je verbaasd bent dat ik zo’n eind heb gereisd om je te ontmoeten.

– Ben je voor mij hiernaartoe gekomen?

– Nee, niet voor jou. Ik wil weten waar mijn man de laatste jaren van zijn leven mee bezig was.

– Geloof me, Maria, ik heb niets met Timo’s dood te maken. Ik zweer het.

Peter knikte. – We geloven je, Piipari, maar we geloven ook dat je heel wat afweet van de zaken waar Timo zich mee bezighield.

– Waarom zou ik dat weten?

– Omdat Timo Manner je heel heeft gelaten terwijl hij je kapot had kunnen maken, zoals hij er zoveel kapot heeft gemaakt die mislukt waren, zei Peter.

– Hij heeft me ontslagen.

– Waarom belde je Timo vanuit Ierland? Was dat om hem nog meer af te persen?

– Absoluut niet. We waren geen vijanden. Ik wil nu weg.

– Nee, Urho, mijn man is dood en ik heb er recht op te weten wat er is gebeurd, barstte Maria uit. Jullie hadden elkaar in een houdgreep.

– Ik ben geen chanteur, riep Piipari.

– Mijn beste Urho, vroeg Maria, je moet me vertellen waarmee Timo bezig was.

– Niet hier. Ik heb haast. Kom overmorgen naar Belfast. We kunnen elkaar ’s avonds ontmoeten in Hotel Europa. Vraag maar naar mijn kamernummer.

Urho Piipari stond snel op en voor ze hem konden tegenhouden, was hij verdwenen.

Toen ze naar hun hotel terugliepen, dacht Peter na over wat hij zojuist had gehoord. Zonder het te weten had hij in het voorjaar kennelijk zelf meegedaan aan een smerige affaire. Hij was onderdeel geworden van Timo Manners vreemde zaken. Er waren getuigen, er was een film. Als het met iemand slecht kon aflopen, was dat wel met hemzelf. Maria onderbrak zijn gepieker:

– Heb je er nog spijt van dat je me mee hebt laten gaan?

– Nee, ik begrijp dat er veel is dat je wilt weten.

– Wat denk je van Piipari? Is hij een chanteur?

– Nee, Maria, ik denk het niet. Ik vermoed dat hij en Timo dichter bij elkaar stonden dan wij ooit konden denken. Althans het laatste jaar.

– Wat hadden ze dan gemeen?

– Ik beloof je dat we dat zullen weten voor we Ierland verlaten. Het trof hem dat ze was veranderd. De vrouw die vroeger nooit iets had willen weten, stelde plotseling veel vragen. Toen hij boven in zijn hotelkamer was, draaide hij het nummer van de Technische Universiteit Chalmers en tot zijn verbazing was Lars Hultqvist toevallig op zijn kamer. Eerst klonk de stem van de professor vriendelijk, maar toen Peter zich voorstelde als hoofd communicatie van Fircotronics, werd Hultqvist gereserveerd.

– Wat ik allemaal in de krant over Fircotronics lees, maakt me misselijk.

– Dan heeft u nog niet gelezen dat het onderzoek is afgesloten. We zijn onschuldig.

Peter meende aan de andere kant even een minachtend gesnuif te horen. Nu was het stil op de lijn.

– Maar we zijn tegen een klein probleempje opgelopen, zei Peter om de stilte te doorbreken.

– Wie zijn we? Ik heb niets met jullie te maken.

– Nee, maar dat had u wel. We hebben een paar vijanden. Een van hen wil naar buiten treden met wat hij weet over project Havik. In de media.

– Ik meende dat we besloten hadden dat iedereen zijn mond zou houden.

– We hebben het over vijanden, mensen op wie we geen grip hebben.

– Dat is jouw probleem, niet het mijne. Ik was slechts adviseur. Ik werd ergens bijgehaald dat gevaarlijker was dan ik me had gerealiseerd. Dat besefte ik pas toen ik alle informatie kreeg die ik nodig had.

– Onze vijand is niet geïnteresseerd in details. Hij zal uw naam door het slijk halen.

– Dat kan hij niet. Ik hield alleen toezicht op de experimenten in Zweden en Finland. In sneeuwstormen en tijdens branden waarbij we Havik in dichte rook hebben getest. Daar is niks misgegaan. Ik weet niets van het experiment in Soedan. Maar zeg niet dat ik niet gewaarschuwd heb. Ik heb immers gezegd dat Havik nog niet klaar was. Dat bij langere periodes van hitte het systeem instabiel kon worden. Maar Timo Manner had haast. Hij wilde niet accepteren dat er nog diverse maanden ontwikkelwerk nodig waren. Zijn klanten wilden niet wachten.

– Dat klinkt me bekend in de oren.

– De test zou in Afrika worden uitgevoerd. Wie kan het nu nog schelen wat daar is gebeurd?

– Er zijn mensen bij omgekomen.

– Ik weet er niks van. Ik ben er uitgestapt. Ik heb mijn mond gehouden, zoals beloofd.

Peter gokte, hij moest nu hoog spel spelen. Hij beschikte niet over feiten.

– Uiteraard, u werd immers rijkelijk beloond.

De professor hapte.

– Het was een schijntje vergeleken met wat Fircotronics verloren zou hebben als er iemand had gelekt. De naam van de onderneming stond op het spel, toen ook.

– Weet u hoeveel slachtoffers er zijn gevallen? In Soedan?

– Nee, maar ik heb geruchten gehoord. Er was een Soedanese arbeider bij het olieveld die tegenover enkele Britse consultants over het ongeluk heeft gesproken. Officieel is alles gemaskeerd als een ongeluk aan een olieleiding.

– Hoeveel mensen zijn er gewond geraakt?

– Gewond is zwak uitgedrukt. Er zijn drie mensen omgekomen. Peter vond de wending die het gesprek nam maar niks. Als men een ongeluk met dodelijke afloop in de doofpot had gestopt, kon dat schandaal Fircotronics fataal worden.

– Hoe komt het dat je zo weinig weet als je bij Fircotronics werkt?

– Omdat ik nieuw ben. En de oude rotten willen het vergeten.

– Dat wil ik ook. Volgens de geruchten zijn de lijken begraven zonder dat er door de politie onderzoek is gedaan. Iedereen weet toch hoe het er daar aan toegaat. Soedan is een fundamentalistische dictatuur. Er verdwijnen elke dag mensen. In een zandstorm gaat het alleen gemakkelijker dan anders.

– Nu is er kennelijk iemand die de zaak in de openbaarheid wil brengen. We kunnen u niet beschermen, professor Hultqvist.

– Ik zal verklaren dat ik jullie heb gewaarschuwd. Dat Havik veel eerder afgeblazen had moeten worden, want in open veld was de straling niet veilig. Hoe dan ook, het is ontzettend moeilijk te bewijzen dat het experiment in Soedan doden tot gevolg heeft gehad. Voor zover ik weet zijn de bewijzen vernietigd. Officieel zijn jullie mensen daar nooit geweest.

– Hoe weet u dat, professor Hultqvist.

Lars Hultqvist lachte droog.

– Toen ik de geruchten over die doden hoorde, werd ik ongerust. Twee Zweedse collega’s van me waren daar bezig met een adviesopdracht bij een olieveld. Zij waren zo vriendelijk om voor me te checken of er sporen waren. Die waren er niet. Officieel zijn er met Havik in Soedan geen tests uitgevoerd. Maar dat zou jij toch moeten weten, Peter? Heet je niet zo?

– Ja, Peter Hellberg.

– Timo Manner was erg precies. Hij is persoonlijk naar de hoofdstad Khartoem gegaan. Daar heeft hij met de overheid een afspraak gemaakt. Daarom zijn er ook geen sporen. Het was een ongeluk bij de oliewinning.

Peter nam opnieuw een gok. Hij had niets te verliezen.

– Misschien zijn er wel sporen van dat andere ongeluk?

– Welk ander ongeluk? Dat op het vulkaaneiland Montserrat?

Hultqvist lachte bitter.

– Wie zo’n systeem test na een vulkaanuitbarsting neemt bewust risico’s. En als er iemand omkomt, worden alle sporen door as en lava bedekt. Ik vrees dat de twee mannen die dat terrein op zijn gegaan, nu onder een metersdikke laag zwarte as liggen. Of ze zijn omgekomen door de straling of zijn gestikt onder de as, kan ik niet weten. Dat weet alleen Urho. Urho Piipari verbleef in het hotel terwijl het testpersoneel in het veld zijn leven waagde.

– Vertel eens over Urho Piipari.

– Urho is een sluwe vos. Zo slim als Einstein, maar rot vanbinnen. Het was een poosje stil op de lijn. Daarna zei Hultqvist op bijna smekende toon:

– Probeer mij er alsjeblieft buiten te houden als er gedonder over Havik ontstaat. Ik ben onschuldig.

Peter bedankte hem voor de informatie en legde de hoorn neer. Hij kamde zijn haar, maar dat helpt niet veel als je hele gezicht vol sporen zit van een overval. Hij klopte op de deur van Maria Manners kamer. Vijf minuten later liepen ze het centrum in om iets te gaan drinken.

– Vertel eens, Maria, wat brengt een succesvol zakenman ertoe om met louche zaken zijn naam op het spel te zetten?

Ze hield niet van het woord louche en zei dat ook, dus stelde Peter zijn vraag opnieuw: – Waarom deed Timo wat hij deed? Geld?

Ze schudde beslist haar hoofd.

– Hij kan toch niet zozeer met het een of andere Arabische volk hebben gesympathiseerd dat hij ...

– Timo sympathiseerde met niemand. Wat hij ook deed, het was zeker geen steun aan een ondergrondse vrijheidsbeweging. Mikko zei altijd dat voor Timo de wereld een theater was. Hij was de acteur die verschillende rollen koos. Hij hield ervan op het toneel te staan, of hij nu een orakel, een koning of een bedelaar speelde. Maar hij speelde altijd de hoofdrol.

– Heeft Mikko dat gezegd?

Ze glimlachte en haar grote ogen lachten ook.

– Mikko heeft meer mensenkennis dan je vermoedt. Hij heeft je door zonder dat je het merkt.

– Wat vind jijzelf? Was Timo de grote ster? Hij werd als een koning behandeld en ...

– Hij genoot ervan. Hij hield van de opschudding. En hij hield er evenzeer van zich ongemerkt te kunnen bewegen.

– Timo was geen toneelspeler, Maria, ook al zag dat er misschien zo uit. Hij beschermde jou voor de realiteit op een wijze waarop hij niemand anders beschermde. Timo verkocht militaire elektronica aan landen op de zwarte lijst.

Ze keek hem geërgerd aan, maar sprak hem niet tegen. Ze hielden stil voor een café in Quay Street en liepen naar binnen.

– Waarom wil Piipari ons in Noord-Ierland ontmoeten? Als hij ons iets wil laten zien, kan hij dat toch ook hier in Galway doen. Wat als het een valstrik is?

– In een groot hotel in Belfast? Lijkt me sterk.

– Wat gaan we morgen doen, Peter?

– Ik wil het handelsregister van de Kamer van Koophandel checken. Ik vermoed dat Piipari niet alleen voor IVE werkt, maar daarnaast waarschijnlijk nog een eigen bedrijfje runt.

Op dat moment werden de houten banken waarop ze zaten overspoeld met vrolijke Ieren met grote glazen, gevuld met Ierlands bruine goud, en de rest van de avond praatten ze niet meer over Timo Manner en zijn zaken, maar over rugby, hurling en de paardenrennen, en voor ze het doorhadden werden ze ingewijd in een andere populaire volkssport: de hondenraces. Ten slotte had Peter geen idee meer waar de discussie over ging.

’s Morgens wist hij absoluut niet waar hij was en ook niet hoe hij daar beland was. Hij lag in een hard bed in een kleine kamer. De muren waren wit en ruw, en het raam was niet meer dan een spleet waar nauwelijks licht door naarbinnen viel. Heerlijk, dacht Peter, want hij waardeerde het donker. Zijn hoofd deed pijn, hij voelde zich misselijk en het lukte hem niet over onbelangrijke dingen na te denken, zoals waar en waarom, dus deed hij zijn ogen maar weer dicht. Er werd op de deur geklopt en opeens kwam zijn geheugen terug. Hij lag in zijn bed in het oude hotel waar ze de dag ervoor hun intrek hadden genomen. Weer werd er op de deur geklopt en hij besefte dat hij de enige was die open kon doen. Moeizaam stond hij op en opende de antieke deur.

– Volgens mij ben je niet meer aan alcohol gewend, zei Maria terwijl ze geamuseerd zijn vermoeide uiterlijk bekeek.

– Dit was de eerste keer in maanden dat ik de bloemetjes heb buitengezet. Hoe ben ik teruggekomen vannacht?

– We hebben wat hulp gekregen van onze nieuwe vrienden in de kroeg. Gezellige mensen, die Ieren.

– Nee, hier zeggen ze nooit nee tegen een praatje met buitenlanders.

– Je moet je wel een beetje fatsoeneren voor we naar de Kamer van Koophandel gaan, zei Maria. Je zag er gisteren al beroerd uit, maar het wordt alleen maar erger.

– Ik zweer met de hand op mijn hart dat ik nooit meer een druppel zal drinken.

– Ja, ja, beloof niets waar je later spijt van krijgt. Maar, Peter, je leunt voortdurend tegen de muur. Kun je wel staan?

Duizend kleine criminelen sloegen met hamers in zijn hoofd en hij liet zich weer op bed zakken.

– Ik kan de informatie wel opzoeken die we nodig hebben, Peter. Laat mij maar naar de stad gaan. Wat wil je precies weten?

– Check bij de plaatselijke Kamer van Koophandel of er een bedrijf is dat op naam staat van Urho Piipari of waar hij in de directie

zit. Als er zo’n bedrijf is, probeer er dan alles over te weten te komen. Als je er niet uit komt, kun je mij bellen.

– Dat lukt me wel. Ga jij nog maar een uurtje slapen en neem daarna een douche.

– Is er een douche in dit oude hotel?

– Niet wat wij gewoonlijk een douche noemen. Maar er hangt een slang met een mondstuk waar een paar dunne straaltjes water uit komen. Met wat geduld word je wel schoon, Peter.

Drie uur later zat hij beneden in de kleine eetzaal van het hotel een verlaat ontbijt te nuttigen: geroosterd brood met ham, ei en tomaat. Eerst wilde zijn maag protesteren, maar gaf vervolgens de weerstand op en nam tot zich wat hij kreeg aangeboden. Net toen hij zijn bord bijna leeg had, kwam Maria binnen. Ze was gekleed in een lange, elegante donkerpaarse jas die hij nog niet eerder had gezien.

– Chique! Heb je tijd gehad om te winkelen?

– Mooi hè? Zag hem onderweg in een etalage hangen. Ze draaide een rondje en hij moest toegeven dat ze haar tijd goed had gebruikt.

– Hij zit perfect, zei Peter. Ben je iets te weten gekomen?

– Mag ik niet eerst wat meer over mijn succesvol rondje winkelen vertellen, vroeg ze plagerig. Hij stond op en hielp haar uit haar jas. Eronder droeg ze een wollen trui met een klassiek Iers patroon, maar minder grof dan de traditionele truien.

– Ik zie dat je je verdiept hebt in het Ierse handwerk, zei Peter. Maria ging zitten en bestelde een lunchsalade.

– Piipari heeft in de hele republiek Ierland geen eigen bedrijf.

– Wel, dan weten we dat, zei Peter teleurgesteld.

– Doe niet zo berustend. Ik heb wel een spoor gevonden.

– Maar niet in Ierland?

– De man van de Kamer van Koophandel heeft in een andere database gekeken. Het Britse handelsregister, waar ook NoordIerland onder valt. Peter stopte met het kauwen op zijn laatste stukje brood en wachtte gespannen af.

– Urho Piipari is bestuursvoorzitter van een Noord-Iers bedrijf in Belfast. Volgens een uittreksel van het handelsregister verkoopt Piper Electronics navigatiesystemen. Import en export. Onder meer geavanceerde militaire elektronica.

– Bingo!

– Geen groot bedrijf. Drie jaar geleden leed het nog een kwijnend bestaan. Maar nadat Urho Piipari zich er twee jaar geleden heeft ingekocht, is het een goudmijn geworden.

– Daar was ik al bang voor, mompelde Peter. Is Piipari de enige eigenaar?

– Nee, hij bezit eenenvijftig procent. Negenenveertig procent van de aandelen is in handen van de Finse kunststichting The Finnish Society for Fine Art and Sculpture. Gevestigd in Londen.

– Een kunststichting die eigenaar is van een handelsonderneming, gespecialiseerd in militaire technologie?

– Ik werd achterdochtig toen ik de naam hoorde. Ik heb die stichting namelijk een keer bezocht.

– Jij?

– Timo heeft hen een paar keer geholpen met een tentoonstelling. Je weet toch dat hij van kunst hield. Ze exposeerden toen zowel oude Finse meesters als jonge, veelbelovende kunstenaars. Toen we in Londen waren, hebben we enkele van hun tentoonstellingen bezocht.

– Stichtingen zijn overal in de wereld altijd ontzettend geheimzinnig, mompelde Peter. Ze kiezen hun eigen bestuur. Absoluut ondoorzichtig. De boeken gaan nooit open.

– Luister even naar me in plaats van zo alwetend te doen, Peter. Ik heb een half uur geleden met Alexander Hamilton gebeld. Hij is de baas van de galerie hier en ik heb hem gesproken.

– Petje af!

– Graag gedaan. Hij herinnerde zich mij, natuurlijk.

– Uiteraard. De vrouw van de grote man ...

– Veel mannen herinneren zich mij geheel los van Timo. Ik was niet alleen maar zijn schaduw, Peter!

– Sorry, Maria, zei hij terwijl hij probeerde te glimlachen, maar dat deed pijn, zowel in zijn hoofd als aan de scheur in zijn lip.

– Alexander vertelde me trots dat de stichting over een pittig kapitaal beschikt. Twintig miljoen pond. Peter floot tussen zijn tanden.

– Daar kun je best wel wat kunst voor kopen. Hoe komen we erachter wie de voorzitter van het stichtingsbestuur is?

– Vertrouw je me niet?

– Ben je dat ook te weten gekomen?

– Ja, Alexander wilde me uitnodigen voor een etentje.

– Ik vind dat je je door hem op een super-de-luxe diner moet laten trakteren. Wie is de baas van die stichting?

Maria trok demonstratief haar nieuwe trui uit en zuchtte luid.

– Vind jij het hier ook zo warm?

– Prachtige trui, Maria, prima keus. Wie is de voorzitter van die stichting?

– Wie denk je, Peter?

2

Het was zeven uur ’s avonds toen ze Belfast naderden. Ze hadden in Galway een auto gehuurd en Maria had Peter gevraagd even buiten het verhuurkantoor van Hertz te wachten.

– Als ze je blauwe oog en je kapotte lip zien, krijgen we niet eens een oude roestbak van hen mee. Je ziet eruit als een wandelende catastrofe die er slechts op uit is een nieuwe piek in de ongeluksstatistieken te bewerkstelligen. Maria had een kleine Ford Ka meegekregen, de enige auto die op zo’n korte termijn beschikbaar was. Zij wilde rijden, want ze beweerde dat Peter naar drank stonk. Hij had geprotesteerd en gezegd dat hij zich nu goed voelde. Ze had alleen maar gelachen om zijn protesten en hij had minachtend zijn neus opgehaald en gezegd dat hij bepaald niet haar zoon was over wie ze de baas kon spelen. Maar zij reed toch.

– Timo had er dus veel meer mee te maken dan we konden dromen, Peter.

– Twee jaar geleden mislukte er een experiment met Havik. Piipari werd ontslagen. Maar in het geheim werkten Timo en Piipari samen verder via een gemeenschappelijk bedrijf in Ierland. Een firma die geleid werd door Timo, die ook voorzitter van de stichting was, en Piipari. Twee kompanen.

– Maar kompanen in wat dan?

– Laten we morgen Piipari met zijn rug tegen de muur zetten, Maria. Ze parkeerden voor Hotel Europa. Het pand van twaalf verdiepingen zag er imposant uit en was het hoogste gebouw van Belfast.

– Dit is een van de meest gebombardeerde gebouwen in heel Europa, zei Peter. Het meest door de IRA. De Britten eisten dat het elke keer opnieuw herbouwd zou worden. Net als bij graffiti, redeneerden ze. Als je de verf laat zitten, verliezen de graffitischilders hun respect voor de autoriteiten en blijven aan de gang. Daarom is het zaak hun werk steeds weer weg te halen, zodat de vandalen het uiteindelijk opgeven. Zero tolerance! Maar de terroristen trokken zich niets van die logica aan, ze brachten gewoon weer een nieuwe bom tot ontploffing zodra de schade van de vorige hersteld was.

– Denk je dat we vannacht wel veilig kunnen slapen?

– Het is tegenwoordig redelijk rustig in Belfast. Ze liepen de vestibule in en de elegante man achter de receptie schonk de bezoekers een blik vol verachting, waardoor Peter zich voelde als een terrorist die op de vlucht was.

– Gaan we vanavond nog een kroegentocht maken? vroeg Maria terwijl ze plagerig lachte.

– Nee, nu ga ik een echte douche nemen en daarna wil ik slapen.

Urho Piipari kwam de volgende avond tegen zevenen in Hotel Europa aan. Hij checkte in, nam zijn kamersleutel in ontvangst en wilde net de lift instappen, toen Peter Hellberg hem tegenhield. Piipari leek niet verrast. Hij knikte slechts als groet en vroeg of ze elkaar over een kwartier in de bar konden ontmoeten.

– Geen cassetterecorders, ook geen mobieltjes en dergelijke, zei hij voordat de liftdeur zich sloot.

Peter boekte een apart zaaltje dat gewoonlijk werd gebruikt voor vergaderingen en dat veel te groot voor hen was, maar een kleinere en gezelliger ruimte was niet beschikbaar. Voordat Piipari ermee instemde in een van de twaalf stoelen rond de langwerpige tafel te gaan zitten, haalde hij een kleine detector tevoorschijn, waarmee hij Peter en Maria onderzocht.

– Geen elektronica, stelde hij vast, waarna hij ging zitten. Hebben wij gemeenschappelijke belangen?

– Ik wil de goede naam van Fircotronics en die van u beschermen, zei Peter. Als de hel losbarst, kunnen we of met stront naar elkaar gooien of gemeenschappelijk optrekken.

– En jij, Maria? Wat wil jij van me?

– Ik wil alleen maar weten waar Timo zich mee bezighield. Urho Piipari bestudeerde zijn lange smalle handen. Hij zou een goede instrumentmaker zijn geweest, dacht Peter. Of pianist.

– Ik heb gehoord dat de politie voor de moord op Timo een inbreker heeft gearresteerd, zei Piipari. Een mooi einde van die affaire. Veel te mooi.

– Heb jij een betere verklaring?

– Nee. Wat willen jullie met me bespreken.

– Je vertelde dat ik bij een ander onprettig zaakje betrokken ben geweest. Dat de envelop die ik mee terug naar Helsinki bracht, een zakelijke transactie bevatte.

– Ik vermoed dat Maria je wel heeft verteld over hun reizen naar Noord-Afrika, naar Arabische landen.

– Ja, en we weten dat jullie hier in Noord-Ierland een gemeenschappelijk bedrijf hadden, Piper Electronics. Ik vermoed dat dat bedrijf een uitstekende dekmantel was om louche zaken een legaal gezicht te geven.

– Ik zou niet het woord louche gebruiken. Er zijn officiële militaire handelsprojecten, die volgens de regels van de internationale verdragen worden uitgevoerd. Maar er zijn ook andere transacties, die door handige zakenlieden worden geregeld. Die zijn noodzakelijk om wegen te vinden langs alle onnodige blokkades die de wereldhandel belemmeren. Je weet dat er landen zijn die op legale wijze nog niet eens een geweer kunnen kopen.

– We hebben het hier niet over geweren voor de jacht op wilde zwijnen, maar over geavanceerde militaire elektronica. Probeer het niet zo verdomd onschuldig voor te stellen, Piipari!

– We hebben de afgelopen twee jaar wat zaken gedaan, Timo en ik. Het idee werd geboren nadat het experiment met Havik was mislukt en de directie een zondebok nodig had. Ik mocht de schuld op me nemen en verliet het bedrijf. Timo en ik zijn nooit bijzonder goede vrienden geweest, maar we respecteerden elkaars competentie. We zaten op een avond te discussiëren en concludeerden dat het leven een overvloed aan onbenutte mogelijkheden in zich droeg.

– En dus hebben jullie een kwijnend bedrijfje gekocht om te bemiddelen bij de aanschaf van militaire elektronica?

– Om een lang verhaal kort te maken, ja. Hij had in een serieus land een tussenpersoon nodig die geen verdenking opriep. En zonder dat jij het wist, ben je bij een van die transacties betrokken geraakt.

– Ik ben nu niet meer verbaasd. Maar vertel eens, waarom ging Timo zich eigenlijk bezighouden met zulke geheime zaken? Hij zette zijn goede naam op het spel en die van Fircotronics. Urho Piipari lachte bijna hartelijk.

– Dat zou je natuurlijk graag willen weten. Ik weet het wel zo’n beetje, maar ben er niet zeker van.

– Ging een deel van het geld naar de kunststichting in Londen?

– Timo was een kunstkenner. Hij was een breed ontwikkeld mens.

– Maar hij deed toch geen duistere zaken voor de kunst?

– Nee, en ook niet voor het geld, ook al was de provisie royaal. Bedenk wel dat het uiteindelijk het Fircotronicsconcern was dat er het meest van profiteerde. Nieuwe markten, nieuwe contacten, nieuwe mogelijkheden.

– Waarom? Fircotronics redde het ook wel zonder risicovolle transacties.

– Timo begon ongerust te worden, geloof het of niet. Hij werd bang. Maria knikte.

– Dat heb ik gemerkt, maar het is hem lang gelukt dat verborgen te houden.

De ober klopte op de deur om te vragen of ze iets wilden bestellen.

– Waar was Timo bang voor? vroeg Maria nadat ze hun drankje hadden besteld.

– Ik geloof dat hij zich realiseerde dat de ontwikkelingen te snel gingen. De elektronica voor de elektrische auto, Havik, alles. De afnemers waren ongeduldig, ze eisten in een steeds hoger tempo nieuwe oplossingen. Timo zei altijd dat de klanten ongeduldige, onverzadigbare kinderen zijn die alles tegelijk willen hebben.

– Anderen, die minder cynisch zijn, zeggen dat de klant altijd gelijk heeft.

– Gelul, Peter. De klant heeft gelijk noch ongelijk, maar hij heeft wel de macht om bij je weg te lopen en naar de concurrent te gaan. Dat is het verschil tussen klanten en kinderen.

– En wat gebeurde er?

– De concurrentie werd steeds heftiger. De aandeelhouders verlangden hogere winstcijfers. Vergeleken met internationale reuzen is Fircotronics een kleine, maar vaardige groeier. Timo besefte dat hij een tijd het hoofd boven water kon houden door de tijdschema’s in te korten. Door Fircotronics harder te laten vechten dan de concurrenten. Verdomd veel harder.

– Met die verkorte tijdschema’s hebben we allemaal kennisgemaakt.

– Timo investeerde steeds meer in research en development. Hij perste de innovaties er als het ware uit. Door de mensen de ene keer met de zweep te geven en hen de andere keer te paaien, werden er door hem en ons allen wonderen verricht. Hij maakte dat we vol overgave ons werk deden en hij beloonde ons goed. Maar hij zag de catastrofe aankomen. Hij realiseerde zich dat de kleine David één keer van Goliath kon winnen en misschien twee of drie keer. Maar dat was niet genoeg.

– Wat was niet genoeg?

– In de bijbel wint David van Goliath. En in het sprookje mag de prins na de grote beproeving met de prinses trouwen en daarna leven ze nog lang en gelukkig. Maar op de wereldmarkt is een overwinning nooit definitief. Daar kan David op den lange duur niet winnen.

– Wie zegt dat?

– Denk zelf eens na. Op de wereldmarkt lossen de veldslagen elkaar in alle eeuwigheid af. Dag na dag, maand na maand, jaar na jaar. De uitputtingsslag om de klant is nooit voorbij. Vroeg of laat slaat Goliath daar toe waar het het meest pijn doet, dat doet hij dan met al zijn kracht en dan is het met David gedaan. Timo wilde dat moment voor zijn. Hij wilde zijn kansen verbeteren. Hij zei het nooit hardop, maar ik begreep dat hij bepaalde verkoopkanalen wilde veiligstellen, zodat die snel konden worden gebruikt als het op de traditionele markt fout liep.

– David begon dus vals te spelen? Uit veiligheidsoverwegingen?

– In werkelijkheid is Goliath niet altijd groot en dom. En David is niet altijd klein en goed. Mensen beelden zich vaak in dat kleine en zwakke mensen ook betere mensen zijn, alleen maar omdat ze klein en zwak zijn.

– Fircotronics mag een relatief klein bedrijf zijn, maar Timo was een grote held.

– De buitenwereld is blind voor de tekortkomingen van de held. Zijn naasten vergeven hem alles wat ze een gewone sterveling nooit zouden toestaan, zo is het toch?

Maria antwoordde niet, ze zag eruit alsof ze zich niet goed voelde.

–Timo begon dus te denken dat Fircotronics op den lange duur niet kon overleven.

– Ja, maar voor Timo waren er geen alternatieven. Geen enkel. Hij dacht aan de lange termijn. Hoe meer hij gezien werd als de held van de natie, des te onmogelijker was voor hem de gedachte dat hij op een kwade dag als verliezer te boek zou staan.

– Daarom moest hij zich veiligstellen?

– Daarom meende hij dat hij het recht daartoe had. Het was in het belang van het bedrijf en van het land. Het was zijn plicht.

– Is het nu afgelopen? Met die transacties, bedoel ik? Gedane zaken nemen geen keer, maar ik wil weten of David niet is doorgegaan met zijn duistere zaakjes.

– Het is afgelopen. Het was Timo’s idee. Ik denk dat Sam en Mikko iets vermoedden, maar wat er gebeurde vonden ze niet prettig. Alles is nu voorbij.

– Was er een plan? Wat mij betreft?

– Ik begrijp niet wat ...

– Heeft Timo mij aangenomen omdat hier in Ierland mijn wortels liggen? Zodat ik gebruikt kon worden als een schakel in jullie vreemde zaken?

– Ja, er was een plan. Dat zei hij tegen mij, maar hij vertelde verder geen details. Jij hebt slechts een dag met het spel hoeven meedoen. Maar hij gaf de opdracht je hier tijdens die ontmoeting te fotograferen. Hij wilde greep op je kunnen hebben voor het geval je praatjes zou krijgen.

De ober kwam binnen met whisky en gin tonic. Maria kwam bij uit haar verdoving.

– En ik ben gewoon overal bij geweest!

– Je kunt het het beste vergeten, Maria. En jij, Peter, pas op! Je bent gebrandmerkt. Als je lastig wordt, kan ik aantonen dat je medeplichtig bent geweest!

Urho Piipari sloeg zijn whisky in één keer achterover en bromde tevreden.

– En nu, Peter?

– Wij gaan naar Helsinki, naar huis.

– Denk je dat het onderzoek naar de moord op Timo helemaal is afgesloten? Er zijn er die heel wat sterkere motieven hadden dan de kleine dief die ze hebben gegrepen.

– Vertel.

– Ik denk niet dat de moordenaar een boze Arabier was die zijn wapens niet heeft gekregen, of een geïrriteerde Afrikaanse dictator die er de pest in had dat Timo militaire elektronica aan zijn buurland verkocht.

– Je hebt ondanks alles dus toch een theorie. Je denkt dus niet dat het een ontevreden wapenhandelaar was? Timo had problemen met een Egyptenaar, die heette ...

– Zoek de waarheid niet al te ver weg. Zoek dichtbij!

– Hoe dichtbij?

Piipari antwoordde niet. In plaats daarvan zei hij:

– Ik ben gisteren door een Finse journalist gebeld. Hij weet iets over project Havik en stelt opdringerige vragen. Harri Oja heette hij.

–Journalisten kunnen lastig zijn. Mijd ze.

– Jij hebt niet toevallig zelf contact met hem?

– Op dit moment blijf ik weg bij journalisten. Weet hij veel?

– Ik vrees dat hij voldoende weet om over mij te kunnen schrijven. En over Fircotronics. Een vervelende geschiedenis. Soedan, bedoel ik. Maar Timo stond erop dat we in een zandstorm zouden experimenteren. Ik zei ...

– Het maakt niets uit wat je zei. Tegen krankzinnige orders hoor je nee te zeggen.

– Zouden we hem kunnen betalen om te zwijgen, Peter? Ik kan heel wat betalen en Fircotronics vast ook.

– Dan maak je de zaak alleen maar erger. Laat die journalist zijn gang gaan. De storm steekt op en gaat weer liggen. Daarna was het een tijd lang stil. Maria leek in trance. Zij was degene die de stilte verbrak.

– Het ergste is dat ik het al die tijd vermoed heb. Dat hij met iets illegaals bezig was. Ik weigerde alleen me ermee te bemoeien ...

Peter keek naar haar. Op dit moment had hij geen medelijden met haar. Het was een beproeving die ze vroeg of laat moest doorstaan. Ze had er zelf voor gekozen nooit eerder vragen te stellen.

– Ik had moeten ingrijpen. Maar in plaats daarvan nam ik alles zoals het kwam. Een groter huis, nieuwe auto’s en vakantiereizen die Stina en Kaisa groen van jaloezie maakten.

– Heb je nooit gedacht dat de beloning te groot was? vroeg Peter. Ze dacht even na.

– Denkt een mens ooit dat de beloning die hij zelf krijgt, te groot is?Urho Piipari stond op en liep naar de deur.

– Peter, nog één ding voor ik ga. Timo deed wat hij deed voor Fircotronics. De held hield van zijn bedrijf. En hij hield van jou, Maria. Een mens kan diverse passies hebben, Timo had er twee.

– Wat wil je eigenlijk zeggen?

– Hij wilde het beste voor de onderneming. Maar de held zorgde ervoor dat hij ook zelf vorstelijk werd beloond. Alleen maar dat je het weet, Peter. Maria weet het immers al. Zij heeft zelf genoten van alles wat het leven te bieden heeft.

Toen ze op het vliegveld zaten te wachten, belde Harri Peter op zijn mobiel.

– Er verschijnt morgen een artikel. Over experimenten in Afrika die door Fircotronics in de doofpot zijn gestopt. Ik heb de codenaam Havik gehoord.

– Je kunt een proces aan je broek krijgen, Harri, als je valse geruchten verspreidt.

– Ik heb veel mensen gesproken. Nu praat ik met jou. Fouten kun je nu nog corrigeren.

– Lees me de tekst voor, dan zal ik alle leugens ontkennen. Harri las. Peter zuchtte en dacht aan alle avonden die weer in het teken van werk zouden staan zodra de verhalen over Havik in kranten en op tv hun eigen leven gingen leiden. Maar er viel niets tegen te doen, het was niet te voorkomen.

– Nog iets, Peter. Er gaan geruchten die niets met Havik te maken hebben.

Peter zweette. – Over ons?

– Jullie directeur marketing, Sam Peltonen, wordt verdacht van handel met voorkennis. Hij heeft zijn aandelen met veel winst verkocht net voordat bekend werd dat Interpol een inval bij jullie zou doen om de verdenking van wapensmokkel te onderzoeken. Vervolgens zakte de beurskoers. Een perfecte timing, maar wel illegaal. Sam kan naar de hel lopen, dacht Peter. Hij had zichzelf in de nesten gewerkt. Er was geen enkele reden om met zo’n klootzak medelijden te hebben.

– Ik weet niets, zei hij.

– Dat dacht ik wel. Tja, dan weet je het nu.

– Ga je daar ook over schrijven?

– Nog niet. Ik wacht op een bevestiging van de Inspecteur voor het Beurswezen, anders krijg ik een aanklacht wegens smaad aan mijn broek. Morgen publiceren we het artikel over Havik!

VEERTIENDE HOOFDSTUK

– Je moet hem tegenhouden, Peter!

Er klonk iets van paniek door in de stem van de directievoorzitter. Mikko Rovanperä smeet het dagblad op tafel. Het artikel beschreef levensgevaarlijke experimenten in de Sahara - hoe gevaarlijk, dat zou beschreven worden in een volgend artikel. Dit was nog maar het begin.

– Hoe kan hij dat allemaal weten? brieste Mikko. Hij schrijft over het verkenningssysteem Havik alsof hij het zelf heeft ontwikkeld.

– Harri heeft altijd goede bronnen.

– Hij heeft met Urho Piipari gepraat, Peter! Hoe is die verdomde journalist op het idee gekomen om Piipari te benaderen?

– Vergeet het, Mikko, het is belangrijker dat we ons voorbereiden op de volgende aanval.

– Daarom moet je hem tegenhouden, Peter. Het gaat nu zo goed met ons en hij gooit alles in duigen. Mikko Rovanperä’s jongensachtige gezicht zag er ongelukkig uit. Al een jaar geleden heb ik geprobeerd een stokje te steken voor Piipari’s smerige zaakjes, maar hij had ons in zijn greep. Hij wist te veel. Dus kon ik Timo alleen maar afraden met hem samen te werken. Zonder succes, overigens.

– Heb je dat geprobeerd, Mikko?

– Vele malen. Vervolgens liep in het voorjaar alles in het honderd.

– Hoezo in het voorjaar? vroeg Peter nieuwsgierig.

– Die Franse journaliste struikelde over haar nieuws. Sylvie Bonnaire dreigde de waarheid te onthullen.

– En wat was de waarheid? Tot nu toe heb ik alleen maar gecensureerde delen ervan mogen vernemen. De president-directeur zuchtte en vroeg zijn secretaresse twee koppen koffie te brengen.

– Beloof me dat je je best zult doen Fircotronics te verdedigen, Peter. Ik zal het je vertellen, maar ik moet je kunnen vertrouwen. We moeten ervoor zorgen dat ook deze storm weer gaat liggen.

– Er zijn nog meer stormen, Mikko. Er gaan geruchten dat Sam met voorkennis op de beurs heeft gehandeld.

– Ik weet het. De Inspecteur van het Beurswezen heeft al contact met me opgenomen.

– Kent de hebzucht van mensen geen grenzen?

– Hebzucht is de drijvende kracht van de economie. Zonder hebzucht zouden we nu nog in het stenen tijdperk leven. Maar hij die te ver gaat, verdient het als afschrikwekkend voorbeeld te dienen.

– Heeft Sam iemand gehuurd om mij in de garage in elkaar te slaan?

– Waarschijnlijk, maar ik weet het niet zeker. Sam vermoedde dat je bezig was je eigen weg te gaan. Hij vertrouwde je niet meer. Maar laten we één probleem tegelijk aanpakken. Havik ...

– Harri heeft zijn verhaal. Hij heeft met Piipari gesproken en met vele anderen. En wie weet, misschien ook wel met onze briefschrijvende vriend. Hij weet genoeg om interessante artikelen te schrijven, maar te weinig om Fircotronics serieus te beschadigen. Hij kan vertellen over project Havik, maar niet over Timo’s merkwaardige reizen en louche zaken.

– Dus jij denkt dat we de schade kunnen beperken?

– Ja. Maar ik denk dat Harri in Soedan drie lijken op het spoor is. Hij heeft geen bewijzen, alleen vage getuigen.

– Dat is al erg genoeg.

– Wie zijn er in Soedan verongelukt, Mikko?

– Enkele ingenieurs van de Universiteit van Khartoem. Die voerden de tests uit.

– Hoe moeten we reageren?

– We doen het als volgt, zei Mikko terwijl hij probeerde rechtop te gaan zitten. We bevestigen dat er bij het olieveld in Soedan experimenten zijn uitgevoerd, maar zeggen dat we niet weten dat ze slecht zijn afgelopen. Voor zover wij weten, heeft er een klein ongeluk plaatsgevonden ten gevolge waarvan enkele mensen brandwonden hebben opgelopen. Alle experimenten stonden onder leiding van Urho Piipari en een groep lokale technici. Misschien heeft Piipari niet alles aan ons gerapporteerd. Hij mag het uitleggen, hij was verantwoordelijk.

– Denk je niet dat er een politieonderzoek zal volgen?

– In Soedan?

Mikko Rovanperä leek zich vrolijk te maken.

– Eerlijk gezegd geloof ik niet dat de fundamentalisten in Soedan geïnteresseerd zijn in een politieonderzoek. En buitenlandse gasten zijn in een gesloten land niet welkom.

– Ik vind dat we officieel moeten verklaren dat onze testmethoden zijn verbeterd.

– Zijn ze dat dan?

– We garanderen dat wat misschien in Soedan is voorgevallen, met jou als president-directeur nooit meer zal gebeuren. In de toekomst zullen wij er nauwkeurig op toezien dat er niemand verongelukt, of we nu testen op de sneeuwvlaktes van Lappland of in de zandduinen van Noord-Afrika. Het tijdperk van Timo Manners onverschilligheid is voorbij.

– Dat is goed gezegd, Peter. Zeer goed.

– Mikko, ik meen het! Dit is de laatste keer dat ik dit soort vuiligheid goedpraat.

– Ja, je hebt gelijk. Het moet afgelopen zijn.

Mikko Rovanperä bestudeerde even zijn handen en keek op toen zijn secretaresse met de koffie binnenkwam. – We willen het komende halfuur niet gestoord worden, zei hij. Hij roerde de suiker door zijn kopje en dacht lang na. Toen keek hij Peter aan.

– Ik wil je vertrouwen, Peter. Ons bedrijf heeft jouw inzet nodig. Ik zal je alles vertellen wat ik van Timo’s vreemde zaken afweet. Hij was een groot man. Daarom had hij ook zo veel publieke functies. Hij genoot van de aandacht en van het gevoel dat er voor hem geen grenzen waren. Hij kon doen wat hij wilde. Hij hoefde niet met alle geweld vooruit, het gevoel het te kunnen was voor hem genoeg. Waar hij stond met de toverstok van de macht in zijn hand, was de wetenschap almachtig te zijn voor hem voldoende. Maar de laatste jaren kwamen de mislukkingen. Mikko keek weer naar zijn handen. Eigenlijk wilde hij niet verdergaan.

– Jij kende hem beter dan alle anderen, Mikko!

– Misschien. De laatste twee jaar verloor hij alle remmingen. Hij zag niet meer waar de grens lag. Toen het experiment met Havik mislukt was en er mensen omgekomen waren, kon hij met behulp van geld en mensen de sporen uitwissen. Maar ik was degene die ervoor heeft gezorgd dat hij Havik heeft afgeblazen. Ik eiste dat Havik zou worden gestopt, in het belang van Fircotronics. Die keer had hij me kunnen ontslaan. Zoals je weet was hij soms heetgebakerd. Maar hij respecteerde me. Pas later werd het me duidelijk dat hij weliswaar Havik had afgesloten, maar dat hij op een andere manier was doorgegaan, samen met Piipari.

– Ik ken het bedrijf Piper Electronics, dat voor de helft in handen is van een kunststichting waarvan Timo voorzitter was.

– Klopt. Timo nam al jaren geleden de wet in eigen hand. Hij reisde de wereld rond voor opdrachten waar de andere directieleden niets van wisten. Vervolgens kwam hij terug met contracten in zijn achterzak. Hij genoot van de macht, genoot ervan zich op de grens van het toelaatbare te bewegen en van het verwezenlijken van projecten die iedereen voor onmogelijk hield. Hij onderhandelde met mensen die bijna niemand te zien kreeg, omdat ze zich schuilhielden, in de bergen of ondergronds. Coupplegers, revolutionairen, oproerkraaiers. Machtige en gevaarlijke mannen. Zijn netwerk was fantastisch. En dat leidde tot mooie zaken.

– Hoe kwam hij aan zulke goede contacten?

– Hij was degene die Fircotronics heeft opgebouwd. En hij maakte vooral gebruik van zijn eigen achtergrond.

– Maar hij praatte in het openbaar toch nooit over zijn jeugd?

– Dat deed hij alleen tijdens privégesprekken. Je weet wel, bij het kampvuur in Afrika of in het open veld ergens in het MiddenOosten, waar moedige mannen elkaar over hun dromen vertellen en grootse plannen smeden. Je kent toch zijn achtergrond?

– Ja, hij was de zoon van een Russische officier die op de ambassade in Finland werkte.

– Zijn vader stierf in de Goelag in Siberië en ook zijn moeder overleed op jonge leeftijd, zodat kleine Timo wees werd tijdens de Koude Oorlog, toen Finland balanceerde tussen Oost en West. Deze zoon van een arme militair vocht zich door zijn harde jeugd heen en bouwde vervolgens een internationaal industrieel imperium op. In besloten gezelschap heb ik het verhaal vele malen gehoord. Peter protesteerde.

– Al voor zijn moeder stierf, werd hij door pleegouders geadopteerd. Hij was dus geen wees. Timo groeide op als een heel gewoon jongetje in een gewoon huis in Helsinki.

– Mythes hoeven maar voor een klein deel hun wortels in de waarheid te hebben. Wat uit die wortels voortkomt is spanning en creëert een gevoel van saamhorigheid over alle grenzen heen. Zijn merkwaardige klanten projecteerden hun eigen heldendom op hem. Kijk maar naar Amerika! Alle topmensen in het bedrijfsleven daar scheppen hun eigen heldensage. Hoe slechter hun uitgangspositie is geweest, des te interessanter is hun leven.

Peter knikte nadenkend. Timo Manner had charisma.

– Wat waren het precies voor zaken, Mikko?

– Vooral elektronische verkenningssystemen. Soms ook onderdelen voor wapenproducenten. Soms pakketoplossingen voor een aantal problemen tegelijk. Slechts een klein groepje hier bij ons kende de waarheid. Zoals je weet hebben we voor China militaire elektronica ontwikkeld die in onze database is vermeld als autoelektronica. Hij blufte om de weg vrij te maken voor echt grote orders.

– Om voet aan de grond te krijgen op gesloten markten?

– Precies, Peter. Maar na die Chinese truc heb ik gezegd: nooit, nooit meer!

– En hij heeft je ook toen niet ontslagen?

– Nee, hij veranderde alleen van tactiek. Hij ging door met zijn reizen en kwam thuis met nieuwe contracten. Een verkenningssysteem voor Brazilië. Diverse exemplaren van het Nachtoog voor Saoedi-Arabië. Alleen hij wist wie de uiteindelijke koper was. Dikwijls fungeerde Piper Electronics in Ierland als tussenpersoon. En er waren meer bedrijven die die functie vervulden, want dat maakte het gemakkelijker sporen uit te wissen. Misschien ging het geleverde materiaal verder naar Tsjetsjenië of naar Rusland. Misschien naar de een of andere Afrikaanse dictator. Dat wist hij alleen. Je herinnert je toch het Nachtoog nog wel, je vuurdoop bij ons?

– Natuurlijk, een journalist beweerde dat het Nachtoog in Tsjetsjenië was gevonden. Uit jullie onderzoek bleek dat het systeem was verkocht aan Paraguay. Tijdens een actie tegen drugssmokkelaars werd het gestolen en ...

– Bullshit. Dat was een verhaal dat we moesten opdissen. Een enigszins verouderde versie van het Nachtoog was uit ons eigen magazijn verdwenen. Ik heb toen een privédetective ingehuurd. Het spoor leidde naar Timo. Hij had het Nachtoog zelf aan Rusland verkocht. Hij was bezig zijn grip op de zaak te verliezen.

– Heb je hem gevraagd wat hij met dat Nachtoog had gedaan?

– Ja, die winter heb ik hem met de waarheid geconfronteerd. Hij werd furieus. Schreeuwde dat ik aan waanvoorstellingen leed. Dat hij me zou ontslaan.

– Maar dat deed hij niet.

– Nee, dat deed hij niet.

– Weet je ook hoe het kwam dat Timo ontspoorde?

– Ik denk dat hij in paniek raakte zonder dat wij het hebben gemerkt. De concurrenten joegen op ons, dus moesten we sneller worden. De klanten gaven ons geen respijt: de markt op met nieuwe producten nog voor ze voldoende getest waren. De tijd werd Timo’s grootste vijand en hij was er zelf de slaaf van. We werden allemaal slaven van zijn haast. Hij wilde sneller zijn dan de tijd. Maar word je dan geen slachtoffer van je eigen tempo?

Peter had op die vraag geen antwoord.

– Op de lange duur had Fircotronics geen schijn van kans, zei Timo een keer tegen me, kort voor zijn dood. De reuzen zouden ons vernietigen als we geen omwegen vonden. Wie niet groot is moet slim zijn. Hij zei dat de verdragen die de handel aan banden legden, de wraak was van de bureaucraten op succesvolle ondernemers. Het was onze plicht de bureaucraten te slim af te zijn. Het was een kwestie van succes of ondergang.

– En jijzelf? Dacht jij ook dat zijn louche zaakjes Fircotronics konden redden?

– Absoluut niet. Kleinere bedrijven kunnen best op een legale manier het hoofd boven water houden, als ze maar goed zijn. We hebben veel successtories hier in Noord-Europa. Timo en ik raakten steeds meer op ramkoers. Het ergste was dat hij genoot van wat hij deed, ondanks zijn ongerustheid en paniek over het tekort aan tijd. Als hij landen bezocht die geavanceerd wapentuig nodig hadden maar dat niet mochten kopen, had hij meer macht dan een president.

– Deed hij dit alles uitsluitend in het belang van het bedrijf? Of ook in zijn eigen belang?

– Denk eens aan zijn enorme beelden, gemaakt van beschermde houtsoorten en met officiële stempels die aantonen dat hij ze op legale wijze heeft gekocht. Hoeveel denk je dat die kosten? Hij verzamelde uiterst zeldzame kostbaarheden. Hoe moeilijker zijn trofeeën te verkrijgen waren, des te beter.

Mikko Rovanperä dronk zijn koffie op en keek een poosje door het raam naar buiten. Peter kon horen hoe zijn secretaresse bezig was een vasthoudende bezoeker af te poeieren.

– Hij was een groot man, vergeet dat nooit, Peter. Hij schiep deze onderneming. Maar ergens liep het mis. En vervolgens ging het bergafwaarts.

– Ten slotte dook Sylvie Bonnaire op.

– Ja, die Française moest zijn spoor al een tijdje hebben gevolgd. Ik weet niet welke bewijzen ze had, maar Timo was ongerust. Hij werd van alle kanten bestookt. Een Egyptische zakenman in New York wilde het Nachtoog kopen om het door te verkopen aan Noord-Korea, maar daar zei Timo nee tegen.

– Doktor Mosharrafa, die ik in Omsk heb ontmoet?

– Ja, hij was erg vasthoudend, zowel voor als na Timo’s dood. Maar Noord-Korea, dat was een brug te ver, zelfs voor Timo. Dus zei hij nee, en die Egyptenaar werd woedend. Van alle kanten doken er types op die met van alles dreigden.

– Hand op je hart, Mikko, heeft Timo die Franse journaliste uit de weg laten ruimen?

Mikko beet op zijn lippen.

– Boris, de man die het vuile werk opknapte, belde uit Frankrijk om ons te chanteren. Door de een of andere oorzaak kwam het telefoontje via de centrale bij mij terecht en hij vertelde me dat hij in opdracht van Timo de Française had omgebracht. De gorilla wilde nu geld zien om zijn mond te houden.

– Dus jij hebt dat telefoontje gekregen waarover commissaris di Caprio het had?

– Ja, dat was ik, Peter. Ik zei tegen Boris dat ik weigerde te geloven dat Timo opdracht tot een moord had gegeven. Boris merkte dat hij bij mij niets bereikte en brak ten slotte het gesprek af. Maar de beschuldiging bleef in mijn hoofd zitten. Ik moest Timo ermee confronteren ...

– En heb je dat gedaan?

– Ja, en hij schrok. Hij vertelde dat hij Boris alleen opdracht had gegeven in Bonnaires leven te neuzen. Boris had opgeschept over zijn contacten. Velen waren geïnteresseerd in de levenswandel van die journaliste en men was het erover eens dat ze gevaarlijk was. Ik kreeg de indruk dat Boris geprobeerd had erachter te komen of Timo wilde meedoen aan een gezamenlijk project om Sylvie Bonnaire onschadelijk te maken.

– Een moordkartel? Een syndicaat met als doel een eeuwig zwijgen te kopen?

– Timo zei dat het een erg warrig voorstel was. Hij dacht dat het slechts bedoeld was de journaliste zo bang te maken, dat ze zou zwijgen. Daar heeft hij ja tegen gezegd, maar hij heeft absoluut niet ingestemd met moord.

– Dus we zullen het nooit weten, Mikko.

– Nee, ik had allang daarvoor gezien dat Timo ziek was. Hij was zijn grip op de werkelijkheid kwijtgeraakt. Hij had zich voor eens en altijd boven ons gesteld. Hij was God.

– En wat deed jij, Mikko?

– Ik smeekte hem de band met Urho Piipari te verbreken. Ik vroeg hem op te houden met die exotische reizen. Ik vroeg hem regelmatig het tempo te verlagen. Maar hij weigerde te luisteren. Ik wist niet waar het schip zou stranden.

Toen stopte Mikko Rovanperä plotseling met zijn verhaal en zei:

– Misschien kwam het allemaal door zijn achtergrond. Hij kwam uit het niets en werd een ster. Als in een sprookje. Mikko zweeg en verzonk in gedachten. Peter voelde dat hij nu dicht bij de waarheid was. Hij wist eigenlijk niet of hij nog dichterbij wilde komen.

– Het is moeilijk, ging Mikko verder zonder op te kijken, het is moeilijk een man af te remmen die almachtig is en die door zijn omgeving op handen wordt gedragen. De politici. De kranten. Er zijn niet veel Finse zakenmensen van wie buitenlandse kranten de naam kennen. Kleine landen hebben maar weinig sterren. Ik kon niet naar de Raad van Commissarissen stappen om over Timo te klagen. Ze verafgoodden hem immers. En de rest van de directie wilde nergens van weten. Ik stond geheel alleen.

– Had je niet met Maria kunnen praten? Je had toch kunnen proberen haar over te halen Timo’s catastrofale koers te wijzigen.

– Maria was ... is loyaal. Ze genoot van het mooie leven dat hij haar bood en ze wilde niets weten. Je kent haar niet. Peter zei niets. Ze zwegen beiden langdurig en luisterden naar de tijd die voorbij ging. Geluiden aan de andere kant van de deur wezen erop dat Mikko’s secretaresse druk bezig was nog meer bezoekers af te poeieren.

– Nee, nee ik heb het niet via Maria geprobeerd, zei hij ten slotte. Ik begon bang te worden.

Hij praatte nu zachter dan daarvoor en Peter moest zich inspannen hem te kunnen horen. Hij besefte dat Mikko vooral tegen zichzelf praatte.

– Timo was op weg een grote ramp te veroorzaken. Zijn zaken werden steeds omvangrijker, zijn klanten exotischer. Hij was bezig volslagen krankzinnig te worden. In de handen van die man lag het lot van Fircotronics. Eén enkele misstap en het resultaat zou een grote crash zijn. Als er al anderen waren die het doorhadden, dan waren ze in elk geval te bang om in te grijpen. Wie Timo’s gunst verloor, was alles kwijt. Je hebt gezien hoe het Siegfried Klein verging. En jouw eigen voorganger. De ene dag heb je alle kans om rijk te worden, de dag erna lig je eruit.

– Het moet zwaar geweest zijn te leven met het voorgevoel dat een catastrofe onvermijdelijk was, zei Peter aarzelend.

– Geen voorgevoel, maar de zekerheid, corrigeerde Mikko hem. De regendruppels kletterden tegen de ruiten. Peter had een onbehaaglijk gevoel in zijn maagstreek. De waarheid begon vorm te krijgen. Mikko was nu een belangrijk man. Hij zou nooit hetzelfde charisma als Timo Manner hebben, maar hij kon Fircotronics weer tot bloei brengen. Kon hij dat? Peter bekeek het jongensachtige gezicht onder het vlashaar, het gezicht dat in enkele maanden tien jaar ouder was geworden. Mikko zag er moe en bijna moedeloos uit.

– De inbraak in het zomerhuis kwam goed uit, zei Peter terwijl hij probeerde zijn gedachten op een rij te zetten. Mikko antwoordde niet, misschien luisterde hij niet. Peter herinnerde zich de discussie met Urho Piipari enkele dagen geleden in hun hotel in Belfast: Zoek niet al te ver weg in de wereld. Zoek dichterbij! En toen vielen de puzzelstukjes in zijn hoofd plotseling op hun plaats.

– Zeg, Mikko, jij had een taak. Jij moest Fircotronics redden voor het te laat was.

– Ja, er zijn grenzen, Peter.

En nu begreep Peter het. Alles was opeens glashelder. Waarom had hij het niet eerder gezien? Timo stierf omdat hij bezig was een levenswerk te vernietigen. De dader had getracht die ramp te voorkomen. De schuldige zit hier in deze kamer en hij, Peter zelf, was zijn biechtvader. Twee grote mannen hadden elkaar ontmoet voor het uitvechten van hun laatste conflict en voor die ene keer had Timo Manner verloren. Mikko Rovanperä had het pistool afgevuurd en Timo Manner was voorgoed verleden tijd. Ja, zo moest het zijn gegaan.

– Hoe lang kende je Timo al, Mikko? Hoe lang hebben jullie samengewerkt?

– Vijftien jaar, Peter. Ik was nog maar een stagiaire toen ik hier begon.

Peter keek zijn baas zwijgend aan en meende dat de lichtblauwe ogen onder het blonde haar om steun vroegen. De man die in zijn eentje aan de top van het industrieconcern stond, was alleen met zijn verdriet. Toen wendde de president-directeur zijn blik af.

– Het moet zwaar voor je geweest zijn om tot het uiterste te gaan, Mikko? Naar zijn zomerhuis te rijden om voor eens en altijd een eind te maken aan Timo’s rampzalige gedrag? Om het bedrijf te redden waar ook jij van hield ...

Mikko zei niets, hij verdedigde zich niet, hij keek slechts met gebogen hoofd naar de tafel. Peter stond op en liep naar de deur. De biecht was voorbij, meer wilde hij niet weten. Mikko keek niet op toen Peter de kamer verliet.

EPILOOG

De envelop was bruin en ouderwets. Erin zat een briefje met een tekst die luidde: ‘ Gefeliciteerd, Peter, je bent me voor geweest. Havik heeft het daglicht gezien. De lucht is geklaard.’ Onderaan stond een PS. ‘ Als je me wilt ontmoeten, kom dan donderdag om 17.00 uur naar café Argos op Stockmann. Ik houd van plaatsen waar veel mensen bijeen zijn. Kom alleen, anders zullen we elkaar niet treffen.’

Peter wist niet zeker of het hem echt interesseerde nog meer te weten te komen. Het was zijn taak het rumoer rond Havik de kop in te drukken en daarna kwamen er weer nieuwe klussen. De briefschrijvende ‘vriend’ hoorde tot het verleden. Maar zijn nieuwsgierigheid won het. In het café zag hij niemand die hij kende. Hij nam een kop thee met een broodje garnalen en ging zitten. Het was exact vijf uur. Bijna alle tafeltjes waren bezet. Winkelende mensen kwamen en gingen; gepensioneerde, goed geklede dames die alle tijd van de wereld leken te hebben en jonge, gehaaste mannen en vrouwen die aan hun carrière werkten. Iedereen had een gele tas bij zich, behalve hijzelf. Het verschijnsel gele tassen verspreidde zich in de stad als een epidemie, om na drie dagen weer te verdwijnen zodra de campagne van het grote warenhuis voorbij was.

– We leven in een krankzinnige tijd, zei een stem achter hem. Die stem klonk bekend.

– Siegfried? Siegfried Klein! Ben jij onze briefschrijvende vriend?

Fircotronics’ voormalige directeur techniek keek hem vragend aan.

– Ik was toevallig aan het winkelen, zei hij. Waar is jouw gele tas?

– Ik ben geen boodschappen aan het doen. Ik heb een afspraak.

– O. Dan hoop ik dat ik niet stoor. Mag ik even gaan zitten?

– Ik vermoed dat die stoel voor jou gereserveerd is, Siegfried. Siegfried deed of hij de opmerking niet hoorde. Zijn grote, verdrietige ogen keken Peter aan, maar hij zei niets.

– Heb je wraak willen nemen?

– Weet je dat Timo al in de jaren negentig, tegen het embargo van de Verenigde Naties, aan Irak leverde. Zo is het allemaal begonnen. Het was zo simpel.

– Veel bedrijven deden dat, Siegfried. Olie, wapens, van alles.

– Allen die de sancties ontdoken hebben, hielpen Sadam Hussein aan de macht te blijven. Versterkten het regime. Saboteerden de pogingen om op een vreedzame wijze van een dictator af te komen. De geschiedenis herhaalt zich steeds opnieuw.

– Wordt het nu beter? Nu de waarheid op straat ligt?

– Ik ga ervan uit dat er altijd weer nieuwe bedrijven opduiken die bereid zijn de regels aan hun laars te lappen. Maar soms moet de waarheid openbaar worden, Peter. We hebben onze plicht gedaan, jij en ik.

– Gelul, Siegfried. Jij hebt je afzijdig gehouden. Ik ben degene die naar het front moest.

– Dat was laf van me, maar ik ben nooit erg moedig geweest. Ik heb met die accu’s onder grote druk gewerkt. Ik kwam steeds dichter bij de afgrond. Sorry, Peter. Ik had geen keus.

– Hoe gaat het met je, Siegfried?

– Ik werk bij een klein bedrijf voor een salaris dat een kwart is van wat ik daarvoor verdiende. Gewoon een kwestie van de tanden op elkaar. En mijn vrouw heeft haar Porsche verkocht. Het gaat prima. En nu moet ik je alleen laten.

– We zouden elkaar nog eens moeten ontmoeten om wat bij te praten.

– Ik denk het niet. Ik ben eruit gegooid en jij bent op weg omhoog. Mensen die verschillende richtingen uitgaan ontmoeten elkaar slechts kort, Peter.

– Als je wilt kunnen we nu naar de hobbykamer beneden gaan, zei Maria Manner. Ik heb je beloofd dat je een keer Timo’s privévertrek mocht zien.

– Is de politie er nog steeds niet geweest? vroeg Peter.

– Nee, die weten niet eens dat die kamer er is.

Ze liepen de hal in en daarna de keldertrap af, gingen een deur door die naar een provisiekamer leidde, passeerden planken met allerlei rommel en liepen vervolgens de wijnkelder in. Heel even keek ze besluiteloos rond, maar toen ontdekte ze twee vleugelmoeren in een van de kasten.

– Ik zou nooit onthouden hebben hoe je er binnenkomt als Timo het niet in een brief voor me had opgeschreven. Hij wist dat hij een gevaarlijk leven leidde.

Toen de vleugelmoeren los waren, draaide de kast als een deur om een scharnier. Erachter zat een deur die op slot zat.

– De sleutel moet op de op een na onderste plank liggen, zei ze terwijl ze zich voorover boog.

Het was er nauw en haar lichaam beroerde het zijne toen ze naar de sleutel zocht. Hij voelde hoe er een elektrische schok door hem heen ging. Daar was de betovering weer. Ze vond de sleutel en deed de deur van het slot. Toen liep ze naar het wijnrek ertegenover, telde de flessen, nam fles nummer twaalf van links eruit en draaide de schakelaar om die achter de fles verborgen was.

– Het alarm, zei ze.

Toen opende ze de deur van de hobbyruimte, die al maanden in het donker lag. Uit de kamer stroomde lauwe, bedompte lucht de koele kelder binnen. De hobbyruimte was kennelijk verwarmd. Door de wijnkelder verspreidde zich een weke geur die Peter niet kon thuisbrengen. Hij wachtte gespannen. Maria glipte de donkere hobbykamer in.

– We hadden een zaklamp moeten meenemen.

– Ik vind het wel.

Hij zag alleen haar blonde haar toen ze op de tast door de deuropening liep. Toen floepte opeens de verlichting aan, die hen beiden verblindde. De kamer werd verlicht door halogeenspotjes die op de muren waren gericht. Peter stond met open mond in de deuropening. De kamer was groot en had geen ramen. De twee wanden in de lengterichting hingen vol schilderijen; tegen de muur aan de korte kant tegenover de deur stond een kast vol met kleine beeldjes. Op de vloer lagen prachtige handgeweven kleden. Peter liep de kamer in en bestudeerde de schilderijen. Er hingen binnen- en buitenlandse meesters. Op een ereplaats hing een schilderij van een bekende plaats in Helsinki, geschilderd door Oscar Kleineh: zicht vanaf Observatorieberget op zee.

– Timo hield van de zee, zei Maria toen ze merkte dat Peter geboeid was door het werk van Kleineh. Het leed geen twijfel dat Timo Manner van zeegezichten had gehouden. Hier rezen de klippen op uit zee, geschilderd door Claude Monet. Er hing een idyllische roeitocht, een aquarel van Winslow Homer en ernaast het geweld van een storm op zee zoals gezien door Caspar David Friedrich.

– Dit alles moet een gigantisch vermogen waard zijn, mompelde Peter.

Maria zei niets, ze staarde alleen maar naar de schilderijen. Hoe had ze dit niet kunnen beseffen toen hij nog leefde? Hoe had ze zijn extreem dure hobby kunnen accepteren zonder vragen te stellen? Een eerlijk zakenman in dienst van een onderneming kon toch onmogelijk zo’n enorme kunstverzameling bezitten. Er stonden twee stoelen in de kamer, de ene een comfortabele fauteuil, de andere een schommelstoel. Peter ging in de schommelstoel zitten en wiegde langzaam heen en weer, terwijl hij zijn blik langs de kunstwerken liet dwalen.

– Ik neem aan dat ze zijn gekocht met de financiële middelen van de kunststichting in Londen. Urho Piipari had gelijk. Toen Timo de wereld rondreisde naar al die merkwaardige bestemmingen, stond hem niet alleen het belang van Fircotronics voor ogen, maar ook dat van hemzelf. Wie weten van het bestaan van deze galerie af?

– Mikko. En een paar vrienden van Timo. Meestal zat hij hier alleen, als hij moe was. Als hij krachten verzamelde voor nieuwe opdrachten. Hij kon hier urenlang zitten. Soms draaide hij muziek. Ik kon het vaag horen door de vloer. Klassieke muziek.

– Pianoconcerten, ik weet het.

Vervolgens zeiden ze een poosje niets. Peter sloot zijn ogen en zette zijn schommelstoel zachtjes in beweging. Op de vloer lag een dik kleed dat aan hun voeten warm aanvoelde. Er was geen enkel geluid te horen, behalve hun eigen ademhaling en een zwak gezoem van een onzichtbare ventilator. Voor zijn geestesoog zag hij Mikko Rovanperä, ongerust over het catastrofale gedrag van Timo Manner. Peter stelde zich voor hoe Mikko doodsangsten uitstond toen hij zich realiseerde dat Timo hoe dan ook het bedrijf in het verderf zou storten, terwijl hij het eigenlijk probeerde te redden. De afloop was zo compromisloos geweest, net als Timo Manners hele leven.

– Peter! Maria’s stem sneed door de lucht en deed hem zijn ogen openen.

– Wat moeten we met dit alles doen? Ik kan toch in mijn kelder geen klein museum hebben?

– Nee, ik vind dat we de politie moeten bellen. Die moet maar uitzoeken wie de eigenaar is van die schilderijen. Misschien is het wel die stichting in Londen. Misschien zijn er een paar van jou.

– Ze zijn met vuil geld gekocht. Ik wil niet een van die vervloekte schilderijen hebben.

– We zouden ze aan een goed doel kunnen schenken. Dan leveren Timo’s dwalingen toch nog iets goeds op.

– Ja, dat doen we. Bel die Savander maar. De politie heeft heel wat uit te zoeken.

Nadat Peter de politie had gebeld vroeg ze:

– Wie denk jij dat Timo heeft gedood?

– Ik weet het niet, loog hij.

– Het kan niet die dief, die Tommi zijn geweest. En ook niet die Egyptenaar uit New York.

– Waarom niet doktor Mosharrafa?

– Interpol heeft hem opgespoord. Hij had geen aannemelijk motief. Hij was slechts een teleurgesteld zakenman die een mooi handeltje was misgelopen. Bij een moord had hij niets te winnen. De politie ziet graag dat Tommi wordt veroordeeld. Hij is in de buurt van ons zomerhuis gezien, hij heeft geen alibi, de buit lag bij hem thuis en zijn vingerafdrukken zijn in het zomerhuis gevonden. Iemand moet worden aangeklaagd.

Dat is waar, dacht Peter. De beeldjes. Iemand heeft Tommi erin geluisd. Iemand heeft die beeldjes achteraf gestolen en alles zo gearrangeerd dat de aanwijzingen eruitzagen als een inbraak die tot doodslag had geleid.

– Heb je de politie verteld dat die beeldjes pas een hele tijd na de moord verdwenen waren?

– Nee, Peter.

– Tommi mag niet veroordeeld worden voor een moord die hij niet heeft gepleegd!

Peter sloot zijn ogen weer en begon opnieuw te schommelen. Het was zo vredig hier in Timo’s privévertrek. Zo stil en zo ver weg van de buitenwereld. Weer zag hij Mikko Rovanperä voor zich. Mikko maakte na afloop het zomerhuis schoon, veegde alle vingerafdrukken weg en legde het pistool naast Timo op de grond, het pistool waarmee slechts één schot was afgevuurd. Misschien had hij een beitel gebruikt om rond het slot van de voordeur sporen van braak aan te brengen. Daarna reed hij naar de stad, bang, maar tegelijkertijd ervan verzekerd dat hij Fircotronics van de ondergang had gered. Iemand moest Timo immers een halt toeroepen. Mikko had gezien wat niemand anders had willen zien. Een heel land werd voor de gek gehouden. De held had zijn hele omgeving verleid, een omgeving die als willig slachtoffer fungeerde. Behalve Mikko. En wat had Mikko daarna gedaan? Had hij gedacht dat Timo’s dood als zelfmoord zou worden beschouwd? Toen dat niet gebeurde, was er een nieuw plan nodig. Had Mikko die beeldjes zelf gestolen en ze in de flat van Tommi verstopt? Had Mikko iemand overgehaald te vertellen dat hij in de nacht van de moord Tommi in het bos rond het zomerhuis had zien sluipen? Was Mikko in staat bewijzen te vervalsen en een onschuldige dief erin te luizen? Ach, de politie moest maar opnieuw onderzoek doen. Misschien zou de zaak wel als onopgelost de geschiedenis ingaan, althans als hijzelf, Peter, niet zou vertellen wat hij wist. Hoorde hij dat te doen? Moest hij dat doen?

– Blijf je eten, Peter? Ik heb al heel lang geen paella meer klaargemaakt. Dat is meestal erg lekker. Peter staat op uit zijn schommelstoel en loopt naar een van de schilderijen: een feestmaal uit de achttiende eeuw. De meeste gasten hangen half over de tafel heen, een is in slaap gevallen en op de grond gezakt. De tafel staat vol kannen wijn en schalen met resten van grote stukken vlees. Overal staan glazen drank, sommige halfvol, andere zijn omgevallen. Het schilderij straalt genotzucht en decadentie uit. Twee gestalten, een aan elke kant van de tafel, staan rechtop. Ze kijken naar elkaar; een man en een vrouw. Ze zijn van tafel opgestaan, zichtbaar verzadigd, maar nuchter, tevreden en ergens naar op weg. Hun gezichten zijn niet gedetailleerd geschilderd en hun gevoelens voor elkaar blijven een raadsel. Het ziet eruit als een ontmoeting waarna elk een andere richting uitgaat.

– Ja, Maria, ik blijf heel graag eten.

Hij loopt terug naar de schommelstoel en gaat weer zitten, nu met zijn ogen open en hij denkt: nu ik hier voor het eerst en voor het laatst in Timo’s privévertrek zit, terwijl ik wacht op de politie, kan ik net zo goed van de kunst genieten.

En opnieuw dwaalt zijn blik heen en weer tussen boten in de luwte en schepen in de storm, tussen visioenen van stilte en van geweld, chaotische ondergang. Wat had Timo Manner, de man met onbegrensde macht, gedacht toen hij hier zat in zijn exclusieve particuliere keldergalerie? Aan zijn volgende belangrijke bedrijfsovername? Aan het volgende dure schilderij dat hij zou kopen met geld van zijn stichting in Londen? Of misschien dacht hij wel dat de wereldmarkt een arena was waar de deelnemers aan een wedstrijd bepaald niet gelijk waren. Daarom moest David wat extra hulp krijgen om tegenover Goliath een kans te hebben. Maar David was een skiër die doping gebruikte, een gedrogeerde sporter die bezig was om, voorafgaand aan zijn ongelukkige ondergang, een paar gelukkige overwinningen te boeken. Vervolgens kijkt Peter hoe op het schilderij van William Turner het licht wordt boven de horizon en hij denkt dat David bezig is zich te herstellen. Misschien kan David in de toekomst op een eerlijke manier van Goliath winnen. Voor de grote man was de afloop ongelukkig, maar als het vuil is weggepoetst, leeft zijn bedrijf voort. Nu staat Maria voor het zicht op zee buiten Helsinki zoals Oscar Kleineh dat meer dan honderd jaar geleden op het doek vastlegde, terwijl hij boven op Observatorieberget stond en het wateroppervlak bijna spiegelglad was. Maria’s blonde haar is in haar nek samengebonden en ze staat onbeweeglijk voor het schilderij, terwijl Peter zijn blik op haar laat rusten. Dan duiken er weer nieuwe beelden in zijn hoofd op terwijl hij zich afvraagt hoeveel een mens van zijn bedrijf kan houden. Genoeg om er zijn leven voor te geven? Genoeg om ervoor te doden?

Ergens in de verte rinkelt een bel en hij schrikt.

– Dat moet de politie zijn, zegt ze. Wat zullen die verbaasd zijn!

– Weet jij, Maria, of er bij een crime passionnel verzachtende omstandigheden gelden?

– In Frankrijk vast, maar hier bij ons amper. Wie heeft er uit liefde gedood?

Hij geeft geen antwoord, want hij heeft nog niet besloten wat hij met de waarheid aan moet. De toekomst van Mikko Rovanperä ligt in zijn handen.

Langzaam loopt Peter de keldertrap op om de politieagenten toe te laten tot Timo Manners schatkamer.

***

Colofon

De schaduw van een groot man

ebook uitgave:
© 2012 Björn Sundell en uitgeverij de Rode kamer

ISBN 9789078124269 (eBook)

ISBN 9789078124160 (paperback)

NUR 305

Oorspronkelijke titel Den store mannens skugga

Verschenen bij söderströms, helsinki

© Oorspronkelijke tekst Björn sundell, helsinki 2006

© Nederlandse vertaling Ron Bezemer en uitgeverij de rode Kamer, 2008

Eindredactie Ton Lelieveld

Omslagontwerp Rolf van Kammen

Lay out Rough Design, haarlem

Deze vertaling is tot stand gekomen mett steun van The Finnish Literature Information Centre (FILI).

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie. microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

No part of this book may be reproduced in any form, by print, photoprint, microfilm or any other means without written permission from the publisher.