Christian Holmén en Dick Sundevall

Drie broers

Relaas van een gerechtelijke dwaling

Een waar gebeurd verhaal

Uit het Zweeds vertaald door Renée Lelieveld

Uitgeverij de Rode Kamer, Haarlem

[ Flapteks ]

“Een spannende en waarheidsgetrouwe reportage, maar ook een inktzwarte beschrijving van de Zweedse rechtsstaat”

Göteborgs-Posten

Op 26 februari 2002, drie minuten voor middernacht, wordt in het metrostation van Rinkeby, West-Stockholm, een negentienjarige jongen vermoord. Er worden elf kogels op hem afgevuurd. Na een dramatische politiejacht pakt men vier jongens op: de drie Koerdische broers Önder, Orhan en Öscan Yldiz en hun neef Ayhan Yildiz.De rechtbank van Stockholm veroordeelt de vier voor moord zonder te kunnen vaststellen wie de dodelijke schoten heeft gelost. In hoger beroep bekent de dan zeventienjarige Orhan Yldiz dat hij geschoten heeft. Ook verklaart hij dat zijn twee broers niet op de plaats van het misdrijf zijn geweest. Ondanks het feit dat vele getuigen onafhankelijk van elkaar de verklaring van Orhan onderschrijven, wordt hij niet geloofd. De zaak van de broers Yildiz is misschien wel de grootste dwaling in de Zweedse rechtsgeschiedenis.

Oorspronkelijke titel Tre bröder
Verschenen bij Ordfront förlag, Stockholm 2005
© Oorspronkelijke tekst Christian Holmén en Dick Sundevall
© Nederlandse vertaling Renée Lelieveld & Uitgeverij de Rode Kamer
Omslagontwerp Wil Immink Design, Sittard
ISBN 9078-124-72-6
1e druk, oktober 2005
2e druk (ebook) december 2010

www.rodekamer.nl

1 Afluisteren

Als ze de microfoon maar niet ontdekken.

Het is een gevoelige stereomicrofoon van het merk Sony en hij is maar een paar centimeter groot. Ik heb hem met tape vastgezet onder het kinderzitje dat op de stoel van de bijrijder staat. Hij is naar achteren gericht om hun stemmen ook op te vangen als ze fluisteren.

De recorder zit verborgen onder de autostoel en is in een van mijn zwarte T-shirts gewikkeld zodat er geen enkel risico bestaat dat ze het zachte gebrom kunnen horen.

Voordat ze instapten heb ik de opnameknop ingedrukt. Als alles nu maar goed gaat. Als de stemmen nu maar opgenomen worden. Voor ik vertrok heb ik er nieuwe batterijen in gedaan. Ik heb tientallen proefopnames gemaakt. Ik moet mezelf bijna geweld aandoen om niet stiekem naar het apparaat te kijken.

Orhan zit links op de achterbank. Orhan, nu 20 jaar oud, die veroordeeld is voor het doodschieten van de negentienjarige Radu Acsinia met elf schoten. Hij heeft bekend dat hij het wapen vasthield en dat hij – gebogen over zijn liggende slachtoffer – de laatste schoten heeft afgevuurd, recht in zijn hoofd.

Hij vermoedt niets. We hebben al ruim twee jaar contact en hij vertrouwt me.

Naast hem op de achterbank zit zijn oom Bedirhan, vechtsportexpert en zakenman. Bedirhan, verlegen en stil maar een man die door iedereen van zijn grote familie met veel respect wordt bejegend. Hij die op het leven van zijn dochter Julia gezworen heeft dat hij niet tegen me liegt over wat er die nacht is gebeurd toen Radu werd vermoord. De microfoon zit slechts een paar decimeter van hem vandaan maar hij heeft niets in de gaten.

We hebben door de telefoon afgesproken dat we elkaar hier zouden ontmoeten, op de grote parkeerplaats van de Co-op in Rotebro ten noorden van Stockholm. Ik ben een beetje aan de zijkant op een rustig plekje gaan staan, maar al na enkele minuten stond het hier vol met auto’s. Het is zaterdagmiddag 30 oktober 2004. Het motregent en door de autoruit zien we al die winkelende gezinnen gestrest voorbijkomen met hun volle boodschappenkarretjes. Ik heb de uitslag van de leugendetectortest bij me, de papieren liggen in het dashboardkastje. De band loopt. Er is geen weg meer terug. Het moment is daar.

2 De moord

Waarschijnlijk doorboorde een van de eerste schoten de hiel van zijn linkervoet. Daarna schoot de moordenaar steeds hoger in het lichaam van de negentienjarige Radu. Vier schoten troffen hem in de lies, een ander kwam links in zijn borst terecht. Een van de kogels raakte zijn hart. Dat was een dodelijk schot, maar het doodde hem niet direct. Hij had nog wel zo’n twintig meter verder kunnen rennen voor hij – door het bloedverlies, het bloed dat nu zijn buikholte binnenstroomde – het bewustzijn zou verliezen. Maar zo ver kwam hij niet.

Radu Acsinia werd door de eerste kogels geraakt terwijl hij wankelend achteruit liep en daarna in paniek probeerde te vluchten, terug de hal in van het metrostation. Maar de man met het pistool kwam hem achterna.

De eerste vier schoten had hij gelost op het moment dat hij door de elektronisch geopende glasdeur naar binnen kwam. Nu liep hij verder de hal in. Hij hield het wapen met gestrekte arm voor zich uit terwijl hij het ene na het andere schot in de richting van Radu loste.

De knallen van de schoten volgden kort op elkaar, echoden tussen de stenen muren en overstemden het geluid van de lege hulzen die op de betonnen vloer vielen. De kracht waarmee de kogels hem raakten slingerde Radu Acsinia achteruit tegen de ijzeren deur van een vuilnisopslagruimte. Zijn lichaam gehoorzaamde hem niet meer. Met zijn rug tegen de deur gleed hij op de grond. Nu had hij nog maar een paar seconden te leven.

Het was puur toeval dat Radu Acsinia zijn moordenaar juist hier tegen het lijf was gelopen, hier in de hal van het metrostation van Rinkeby in Noordwest-Stockholm. Radu wist niet dat de man met het pistool naar hem op zoek was, althans niet op dat moment. Als hij dat had geweten had hij wel een doeltreffender wapen meegenomen dan de sleutelbos met de vier sleutels aan een kleine musketonhaak die hij nu uit zijn broekzak trok.

Bijvoorbeeld het pistool dat hij de nacht ervoor zelf nog gebruikt had.

De moordenaar deed een stap dichterbij de plek waar Radu half op de grond liggend met zijn rechterschouder schuin tegen de metalen deur leunde. De moordenaar droeg een Levis-spijkerbroek en een lichtbeige donzen jack van het merk Canada Goose, een merk dat vooral rijkeluisjongeren dragen en zij die daarvoor willen doorgaan. Hij had de capuchon met het bontrandje over zijn hoofd getrokken. Van een afstandje kon je slechts een glimp van zijn zwarte haar opvangen. Maar Radu Acsinia had hem wel herkend. Al in de eerste seconde dat ze elkaar zagen.

Nu richtte de moordenaar het pistool op zijn hoofd. Radu Acsinia zei niets. De moordenaar zag alleen hoe het gezicht van Radu verwrongen was van pijn. Hij haalde de trekker nog een keer over. De laatste schoten troffen Radu van zeer dichtbij.

De moordenaar stond over hem heen gebogen en schoot van dichtbij – op een afstand van slechts enkele decimeters – schuin naar beneden in het hoofd. De kogels troffen hem bij zijn linkeroor in zijn jukbeen en in zijn slaap, gingen door de zwarte gebreide muts, dwars door zijn hoofd en ketsten tegen de metalen plaat van de deur achter hem.

Toen de moordenaar de hal van het metrostation uitrende, was het een paar minuten voor middernacht op 26 februari 2002. Radu Acsinia’s lichaam bleef in de foetushouding liggen, maar met het linkerbeen gestrekt. Onder het dode lichaam breidde een rode plas bloed zich uit op de grijze betonnen vloer. De vingers van Radu Acsinia’s rechterhand zaten nog steeds om de sleutelbos geklemd.

3 De jacht

Slechts een paar uur na de moord had de politie al een goed onderbouwd antwoord op de vraag wie de moordenaar was. Op 27 februari belde om kwart over vier ’s middags een jongeman de politie. Hij noemde drie jonge broers die op Malmvägen woonden, maar hun namen haalde hij een beetje door elkaar.

Een anonieme tipgever beweerde dat drie jonge mannen uit Sollentuna achter de moord zaten en dat het motief een vechtpartij was die enkele dagen eerder tussen het slachtoffer en de dader had plaatsgevonden.

Diverse tipgevers noemden de naam van de zeventienjarige Orhan Yildiz als de dader. Zijn naam werd ook in verscheidene tips genoemd over een schietincident op de avond voor de moord. Toen zou het slachtoffer van de moord naar Malmvägen zijn gekomen en daar enkele schoten hebben gelost. Hierop zou Orhan Yildiz gereageerd hebben door de hele ‘Yildiz-clan’ te mobiliseren om ‘de tegenpartij de stuipen op het lijf te jagen’. Er was volgens de tipgever tussen de twee families een complete oorlog aan de gang.

Een jongen die zei dat hij nog maar twaalf jaar was, belde anoniem de politie met de tip dat Orhan Yildiz Radu had neergeschoten. Hij zei dat Orhan en Radu al van kleins af aan vijanden waren. Twee andere tipgevers hadden het over drie moordenaars die in een witte Volvo V70 van de plaats delict waren weggereden.

Twee dagen na de moord – op 28 januari – zond het misdaadprogramma Efterlyst van TV3 een reportage uit over de moord in Rinkeby. Het beeld dat de politie van het verloop van de gebeurtenissen had, stond toen al vast.

‘Alles wijst erop dat deze jongeman door die gang werd achternagezeten en dat ze hem vervolgens hebben geliquideerd’, zei Sven-Åke Claesson van de Stockholmse politie in de uitzending.

De tips die na het tv-programma zijn binnengekomen, liggen nog steeds in de zogeheten ‘prullenbak’, dat wil zeggen: het gedeelte van het politieonderzoek dat nooit in het dossier van het officiële vooronderzoek is terechtgekomen. Een van de tips:

‘Als het slachtoffer Radu uit Roemenië is, heeft hij de dag ervoor in Sollentuna een paar Turken op Malmvägen bedreigd. Die Turken hebben gezegd wraak te zullen nemen.’

Een e-mail van een anoniem Hotmail-adres: ‘Een van de jongens had een witte jack aan en hun reden met een auto; hun waren met ze drieën, de auto was blauw, ik keek uit raam.’

Een man van buitenlandse afkomst maar zonder noemenswaardig accent belde de tiplijn van het televisieprogramma. Hij leek erg zeker van zijn zaak. Hij zei dat hij wist wie de betrokkenen waren. Hij vertelde dat het slachtoffer de avond voor de moord op Malmvägen in Sollentuna was geweest, waarbij hij op iemand had geschoten die even oud was als hijzelf – volgens de tipgever heette die man Orhan. Er belde nog een man, tussen de twintig en dertig jaar oud. Hij klonk rustig en leek zeker van zijn zaak. Hij vertelde dat een jongen die Orhan heette er waarschijnlijk bij betrokken was. Hij zei dat hij Orhan zeer wel in staat achtte iemand neer te schieten.

De politie ondervroeg de bewoners van de huurwoningen met uitzicht op het plein Rinkeby torg en de parkeerplaats. Daarbij bleek één ooggetuige over gedetailleerde informatie te beschikken. Hij vertelde dat hij naar de tv had zitten kijken toen hij hoorde dat er zo’n drie à vier schoten werden gelost. Hij liep naar de keuken en keek omlaag naar de parkeerplaats en de keerzone in de steeg die Skårby gränd heet. Hij zag toen drie à vier personen van Rinkeby torg wegrennen en in een auto springen die in de keerzone stond. De auto verliet Skårby gränd en sloeg rechtsaf de hoofdstraat van Rinkeby in, richting E18. De auto verdween met hoge snelheid en reed op de kruising bijna een verkeersbord omver. De tipgever zei dat ze allemaal van buitenlandse afkomst waren, maar geen Afrikanen. Ze waren allen 1.65 à 1.70 meter lang, hadden een normaal postuur en kort zwart haar. Eén was er gekleed in een wit of beige jack dat tot de helft van zijn dijen reikte. De andere twee of drie droegen donkere kleding. De auto die wegreed was een stationcar. Eerst zei hij dat het een Volvo was, maar wees vervolgens op de parkeerplaats een andere auto aan: een Opel Astra stationwagon. Een andere getuige, een vrouw die vanuit haar keuken uitzicht heeft op de ingang van het metrostation, vertelde dat ze zo’n vijf tot zes knallen hoorde uit de richting van Rinkeby torg. Ze deed het licht uit en dacht vijf personen de uitgang van het metrostation uit te zien rennen in de richting van Skårby gränd. Degene die voorop rende viel haar het meest op. Hij rende hard. Hij droeg een lange lichtbruine jas met een capuchon.

Op 28 februari belde een anonieme tipgever de politie. Hij zei dat hij bevriend was met de familie van het slachtoffer en dat hij er alles voor over had om de moord op te lossen. Hij vertelde dat hij door zijn beroep veel contacten in de onderwereld had. Daar was hij te weten gekomen dat er veel getuigen van de moord waren. Zo zou een bekende drugshandelaar vanaf zijn plek op Rinkeby torg alles hebben gezien. De tipgever zei dat hij via zijn contacten de namen te pakken had gekregen van drie Turken uit Sollentuna die de moord zouden hebben gepleegd. Ze heetten Orhan, Önder en Ayhan. Volgens deze tipgever had Orhan het wapen vastgehouden en Radu doodgeschoten. Enkele onbelangrijke gebeurtenissen – zoals wat onderling geruzie – hadden tot de moord geleid. Er zaten geen ‘drugszaken’ of dergelijke achter, aldus de tipgever. Twee dagen na de moord, op 28 februari, had de politie in totaal vierentwintig tips ontvangen.

In vier gevallen werd Orhan Yildiz als de schutter aangewezen. In zeven tips werd hij als betrokkene bij de schietpartij genoemd.

Orhans broer Önder werd in vier gevallen als medeplichtige aangewezen. In twee tips werd Orhans en Önders neef Ayhan als medeplichtige aangewezen. In zes gevallen werd als motief het schietincident genoemd dat de avond ervoor op Malmvägen in Sollentuna had plaatsgevonden.

Uit onderzoek door de politie naar het mobiele telefoonverkeer bleek dat Önders telefoon rond de tijd van de moord in Rinkeby was gebruikt. Een ander mobieltje dat op naam stond van Orhans oudere broer Özkan, was rond diezelfde tijd ook in Rinkeby gebruikt. Özkan werd echter in geen enkele tip over de moord genoemd. In tegenstelling tot zijn broers was hij ook nooit eerder voor een ernstig vergrijp veroordeeld. Maar Özkan reed wel in een donkere Volvo V70. Op 2 maart stelde de politie vast dat er op de camping van Solna uitzonderlijk veel auto’s met een Roemeens nummerbord stonden. Op 4 maart belde een anonieme tipgever de Stockholmse politie en vertelde dat er drie ooms van de vermoorde Radu Acsinia uit Roemenië waren aangekomen. De tipgever beweerde dat het in eigen land bekende criminelen waren. Volgens de tipgever waren ze naar Zweden gekomen om de dood van Radu te wreken.

De tipgever zei ook dat een van Radu’s vrienden en zijn oudere broer – die allebei in de gevangenis zaten – van plan waren te vluchten als ze voor Radu’s begrafenis verlof zouden krijgen. Volgens de tipgever zouden ze na hun vlucht proberen de Yildiz-broers te grijpen. Op Malmvägen in Sollentuna was intussen veel veranderd. Het onderhoudspersoneel van het huurwoningencomplex vertelde de politie dat er een vreemde stemming heerste.

‘Het is net alsof er van alles in de doofpot is gestopt.’

Beneden, in de normaal gesproken zo lawaaierige gangen, was de eerste dagen na de moord geen enkele Turk te bekennen. Tien dagen na de moord was het nog steeds heel rustig en stil. Niemand sprak over het gebeurde.

Op 7 en 8 maart 2002 werd tegen de broers Orhan, Önder en Özkan een arrestatiebevel uitgevaardigd. Rechercheurs van de Stockholmse politie probeerden hen te lokaliseren, zodat ze alle drie gelijktijdig konden worden opgepakt. In een envelop in de ‘prullenbak’ van het archief van de Stockholmse politie zit een korrelige foto van Özkan Yildiz bij de supermarkt Konsum in Rimbo bij Norrtälje. Hij is ongeschoren en draagt een gewatteerd jack, een trainingsbroek en gympen. Het is iets voor twaalven op 9 maart 2002. Özkan ziet er bezorgd uit als hij de rits van zijn jack omhoog trekt en zijn ogen half dichtknijpt tegen de koude wind. In zijn hand houdt hij een plastic tas van de Konsum.

Hij heeft er geen idee van dat agenten in burger hem filmen bij iedere stap die hij zet en weet evenmin dat hij nog maar krap vier dagen in vrijheid zal zijn.

4 De arrestatie

Cecilia dacht dat het oorlog was. De explosie waardoor ze wakker werd, was zo krachtig dat het leek alsof de lucht uit haar longen werd gezogen. Nog meer knallen. Ze probeerde te gaan zitten maar een nieuwe lichtflits maakte dat ze weer achterover viel.

Opgewonden stemmen. Reusachtige in het zwart geklede gestaltes met bivakmutsen kwamen plotseling in haar donkere slaapkamer uit de rook tevoorschijn. Ze begreep niet wat ze zeiden. Nog meer explosies in de gang naast haar kamer, waarna ze de paniekerige stem van haar moeder in de woonkamer hoorde. Ze probeerde rechtop te gaan zitten, maar vlakbij haar bed brulde iemand in het donker tegen haar:

‘Blijven liggen, handen boven de dekens! Niet bewegen!’

Cecilia hoorde haar oudere zus Therese in de andere slaapkamer wanhopig schreeuwen. Het eerste wat Therese zag toen ze haar ogen opendeed, was een van de in het zwart geklede gestaltes. En de loop van een machinegeweer. Ze herinnert zich dat het leek alsof het hele huis door de explosies in stukken werd gescheurd. Ze was ervan overtuigd dat ze door terroristen werden aangevallen en dat ze het niet zouden overleven.

Er doken meer in het zwart geklede schaduwen op, ze schreeuwden tegen haar vriend Özkan die een paar seconden geleden nog naast haar had liggen slapen.

‘Kruipen, kruipen verdomme’.

Ze zag hem op zijn buik op de grond liggen. Hij had alleen zijn oranje boxershort aan.

‘Niet kijken, niet kijken!’ schreeuwde een van de in het zwart geklede gemaskerde mannen en richtte zijn machinegeweer op haar buik. Door de ramen van hun flat in Rånäs zagen Cecilia, Therese en hun moeder Inga-Lill een lange rij politiewagens staan. Het was een paar minuten over zes in de ochtend van 13 maart. Buiten was het windstil.

Therese had het idee dat er een hele zwerm agenten in de donkere tuin stond.

*

Op datzelfde moment zat op Malmvägen 12A in Sollentuna Kemaliye Kara, moeder van drie kinderen, in het trappenhuis te rillen met alleen haar nachthemd aan. Ze masseerde haar armen. Het deed nog steeds pijn nadat de gemaskerde agenten haar uit de flat getrokken hadden. Naast haar zaten haar dochters Gülcan van vijftien en Ayla die nog maar acht was. De meisjes zaten stilletjes te huilen terwijl ze zich aan hun moeder vastklampten.

Kemaliye Kara en haar man Kemal Yildiz waren wakker geworden door een dof gebons op de voordeur. Dat was de

‘bonk’ van de Stockholmse ME, een soort voorhamer van 18 kilo die de mobiele eenheid gebruikt om snel een huis binnen te komen. Maar Kemaliye had geen idee wat er zo’n herrie maakte. Kemal en zij stonden op en liepen slaapdronken de gang in. Kemaliye liep voorop. Gemaskerde, donker geklede mannen kwamen haar tegemoet terwijl ze schreeuwden dat ze naar buiten moest komen. Ze richtten een machinegeweer op haar en Kemaliye vond dat ze als gekken stonden te schreeuwen. Ze was doodsbang maar tegelijkertijd schaamde ze zich diep omdat ze slechts in haar nachthemd voor deze onbekende mannen stond. Ze vroeg of ze wat kleren mocht aantrekken, maar toen pakten twee van de mannen die het dichtst bij haar stonden haar bij haar armen en trokken haar naar de deur. Ze schreeuwden tegen haar dat ze ‘eruit’ moest, ‘eruit, eruit, NU!’

Kemaliye raakte in paniek, greep de deurpost vast en probeerde zich te verzetten. Ze zegt dat ze nooit begrepen had dat het agenten waren. Voor haar waren het onbekende mannen met bivakmutsen die midden in de nacht haar huis binnendrongen en haar nu mee naar buiten probeerden te trekken. Ze schreeuwde en verzette zich met man en macht, maar de gemaskerde mannen waren sterker.

Kemaliyes vijftienjarige dochter Gülcan kwam uit haar slaapkamer rennen en holde de gang door. Ze trok aan de armen van een van de donkergeklede mannen en schreeuwde tegen hen dat ze voorzichtig met haar moeder moesten zijn. Maar de mannen trokken haar moeder de gang door, door de deur naar buiten langs nog meer zwartgeklede, gemaskerde en gewapende mannen en sleepten haar de trap af.

‘Ze is zwanger, kijk uit, voorzichtig! Ze is zwanger!’ schreeuwde Gülcan, maar niemand van de zwarte mannen wilde naar haar luisteren, zegt ze.

Kemaliye herinnert zich dat het koud was op de trap. Ze heeft daar zeker een half uur gezeten, zegt ze. Zo voelde het in ieder geval. De politie zegt dat het slechts tien minuten waren.

Ze zegt dat ze binnen de mannen tegen elkaar commando’s hoorde roepen. Het enige wat ze van hun gezichten zag, waren hun wild opengesperde ogen. Bij Kemaliye thuis werd echter geen verdachte gevonden. De aanleiding dat de politie juist daar binnenviel, was dat een van degenen die gezocht werd, Özkan Yildiz, op dat adres stond ingeschreven, verder niets. Maar je moet altijd uitgaan van een zeker verlies, politioneel gezien was de operatie die ochtend een succes.

*

Op jacht naar de verdachten van de Rinkeby-moord waren de troepen van de mobiele eenheid op een aantal adressen in de omgeving van Stockholm binnengevallen. Dat was op 13 maart. Alle invallen waren om precies 06.00 uur ’s ochtends gepland, zodat geen van de verdachten tijd zou hebben een van de anderen te bellen en te waarschuwen.

Twee van de verdachten – Özkan en Orhan Yildiz – waren gearresteerd en zaten nu met handboeien om in auto’s op weg naar het bureau van de Stockholmse politie.

Later die dag meldde Önder Yildiz zich vrijwillig bij de politie. Hij was te weten gekomen dat hij gezocht werd en was doodsbang dat de politie hem in elkaar zou slaan. Samen met zijn vader ging Önder naar het kantoor van advocaat Peter Althin op Skeppsbron in Stockholm, waar ze Althin vroegen de politie te bellen.

*

Toen de ME van de Stockholmse politie de flat in Rånäs binnendrong, gebruikte ze hun nieuwste favoriete wapen, de zogeheten distractiegranaten of shockgranaten. Die zijn bedoeld om te worden ingezet tegen gewapende terroristen of in gijzelingssituaties waarbij alle onderhandelingspogingen op niets zijn uitgelopen.

De oorverdovende explosies en lichtflitsen van deze granaten zijn voldoende om iedere gewapende terrorist of gijzelnemer tijdelijk uit te schakelen. In de gang van de flat was een granaat met negen ladingen ontploft. In de slaapkamer van Özkan en Therese waren twee ladingen geëxplodeerd, net als in de kamer van haar jongere zus Cecilia. De granaat die in de kamer was gegooid waar Cecilia lag te slapen, belandde in haar bed vlakbij haar been. De explosieven brandden een gat in het matras en gingen er dwars doorheen. Achteraf hebben artsen bij beide zussen Therese en Cecilia de diagnose posttraumatisch stress-syndroom gesteld, een aandoening die vooral voorkomt bij oorlogsslachtoffers en slachtoffers van marteling. Ze reageren angstig op alle harde geluiden. Ze hebben nachtmerries. Ze zeggen dat het voelt alsof het nog steeds die ochtend is, alsof hun angst nooit weggaat. Ze zijn altijd ongerust over iets waarvan ze niet weten wat het is.

De knal waarmee de shockgranaat ontplofte die in het bed van Cecilia belandde, heeft haar evenwichtsgevoel verstoord. Vandaag de dag, bijna drie jaar later, heeft ze nog het idee dat er golven door haar lichaam gaan. Ze beweegt zich een beetje aarzelend wanneer ze – vanuit de eenvoudig gemeubileerde huiskamer van haar moeder – de gang inloopt om Thereses mobiele telefoon op te nemen die ze in een jaszak hoort bellen. Kemaliye Kara, moeder van de drie kinderen, kreeg haar eerste bloeding in de nacht nadat de politie haar huis was binnengestormd en haar van de trap had afgesleept. Twee weken later, in de elfde week van haar zwangerschap, verloor ze haar kind.

*

Radu Acsinia werd op 6 april in de kerk van Spånga begraven. Buiten was het zeven graden. Er waaide een zwakke zuidenwind.

Een uur voordat de begrafenisceremonie zou beginnen zat Radu’s vader bij de open kist en streelde het haar van zijn zoon. Radu’s moeder huilde gehurkt op de grond. De kist was wit. Radu Acsinia was gekleed in een licht kostuum. Hij lag in een open kist, iedereen kon de schotwonden in zijn hoofd zien.

5 Aangeklaagd

Op 8 mei 2002 stelde officier van justitie Henrik Söderman de drie broers Orhan, Önder en Özkan Yildiz en hun neef Ayhan Yildiz in staat van beschuldiging voor de moord op Radu Acsinia. Ze zaten toen alle vier in voorarrest in het huis van bewaring Kronoberg in het centrum van Stockholm. Hun oom Ara werd aangeklaagd omdat hij van de moordplannen zou hebben geweten, maar niets gedaan zou hebben om de liquidatie te stoppen.

Het bewijs tegen de drie broers en hun neef bestond uit een hoop aanwijzingen. Toen ik officier van justitie Henrik Söderman later op zijn kantoor op Kungsbron in het centrum van Stockholm interviewde, bleek hij tevreden met zijn bewijsvoering.

‘Je kunt staalkabels vlechten van tamelijk dunne draden die bij elkaar heel sterk worden.’

En volgens hem waren er voldoende draden om er een sterke staalkabel van te vlechten. De politie was bij het feitenonderzoek het volgende te weten gekomen.

* Özkan en Önder zeiden dat ze op de avond van de moord in Gävle waren. Ze beweerden dat ze bij hun oom Bedirhan hadden gelogeerd nadat ze hem en een vriend een lift naar Gävle hadden gegeven. Maar het politieonderzoek wees uit dat Özkans en Önders mobiele telefoons rond de tijd van de moord in Rinkeby waren. Önders mobiele telefoon was die hele avond in de omgeving van Sollentuna.

Özkans telefoon was die avond mee naar Gävle gereisd maar was ruim op tijd terug in Sollentuna om iets voor middernacht op de plaats delict te zijn. De door de politie getraceerde gesprekken naar en van de mobiele telefoons wezen uit dat Özkans en Önders telefoons in Rinkeby waren toen Radu Acsinia daar werd doodgeschoten.

* Ara, de oom van de broers, vertelde tijdens het verhoor dat hij Özkan, Önder, Orhan en Ayhan na de moord bij de ingang van de flat op Malmvägen tegen het lijf was gelopen. Ze zouden toen gezegd hebben dat ze Radu hadden gedood. Ara zei dat hij niet wist wie er geschoten had maar wist zeker dat ze er alle vier bij betrokken waren. Dat wist hij doordat ze na de moord naar Malmvägen waren gekomen, waar ze tegen de daar bijeen gekomen jongeren hadden lopen opscheppen over wat ze gedaan hadden.

* Shalaw, een vriend van de vermoorde Radu Acsinia, legde een verklaring af waarin hij vertelde dat Radu en Orhan al lang met elkaar in de clinch lagen. Ook verklaarde hij dat hij de dag voor de moord samen met Radu door Skårby gränd liep. Daar was een donkere Volvo stationcar – zo een waar Özkan meestal in reed – op slechts drie meter van hen vandaan gestopt. Özkan en Önder waren uitgestapt waarna Özkan aan Radu vroeg of hij soms een probleem had. Özkan probeerde Radu een klap te geven, maar die was snel weggedoken. Önder haalde toen een ploertendoder tevoorschijn en kwam op Shalaw af. Özkan pakte iets uit de auto. Radu riep tegen Shalaw dat het een pistool was en schreeuwde tegen hem dat hij moest wegrennen.

* Miroslav, kaartjescontroleur van de metro, vertelde dat hij op de bewuste avond op het metrostation van Rinkeby op zijn gemak zat te lezen in het hokje waar de kaartjes verkocht worden. Om 23.54 uur hoorde hij vanuit de verte geknal dichterbij komen. De deur ging open en hij zag een jonge man de hal inlopen. Na hem kwam er een andere man binnen. Daarna hoorde hij een schot. En nog één. De achtervolger rende naar voren alsof hij de weg voor de vluchtende jongen wilde blokkeren. De jongen op wie geschoten was, leek in zijn zij geraakt toen hij zich omdraaide en op de grond viel. De ander liep er naar toe en loste nog twee schoten in zijn richting. Hij had het idee dat de jongen die op de grond lag, zijn handen voor zijn gezicht hield om zich te beschermen. Miroslav vertelde dat de moordenaar in gezelschap was van drie andere jongens die buiten de glazen deuren van het metrostation stonden. Ze hadden donkere kleren aan en leken het naar hun zin te hebben. Ze drukten zich tegen de glazen deuren aan en keken naar binnen. Miroslav zei dat ze eruit zagen als ‘smileys’.

* Roland woont in een flat met uitzicht op de parkeerplaats bij Rinkeby torg. Hij vertelde dat hij om ongeveer 23.55 uur door zijn keukenraam keek en zag dat er in de buurt van de snackbar onder een lantaarnpaal een auto werd geparkeerd. Er stapten vier mensen uit. Ze hadden donkere kleding aan, maar degene die had gereden droeg een licht jack met een capuchon.

Ze stonden eerst een tijdje rustig bij elkaar voordat ze resoluut Rinkeby torg opliepen. Degene met de capuchon liep voorop. Kort daarna hoorde hij vier schoten vanuit het metrostation. De vier kwamen terug. Ze hadden nu meer haast, ze maakten een vrolijke indruk en grinnikten. Roland had daarom niet het idee dat er iets ergs was gebeurd. Ze stapten in de auto, dat kan een donkere Volvo stationcar geweest zijn, dat wil zeggen zo’n auto als Özkan Yildiz in die tijd had. Ze reden weg in de richting van de E18.

* Getuige Hakan was bevriend met Radu Acsinia. Tijdens het politieverhoor vertelde hij dat op 26 februari zijn mobiele telefoon om exact 23.50 uur overging, dat wil zeggen: slechts enkele minuten voor de moord op Radu Acsinia. Önder belde met zijn mobiele telefoon en vroeg of Hakan wist waar Radu woonde. Hakan antwoordde dat hij dat niet wist en hing op. De politie heeft het gesprek van Önders mobiele telefoon kunnen traceren. Het onderzoek wees uit dat Önders mobiele telefoon op dat moment in de buurt van de plaats delict was.

* Dan is een zeventienjarige jongen die hasj verkoopt. Een lijst van alle gesprekken op zijn mobiele telefoon wees uit dat hij op de avond van de moord telefonisch contact had met de mobiele telefoon van Özkan en dat die telefoon zich in de buurt van Stockholm bevond. Hij zei tijdens het verhoor dat hij Özkan en Önder regelmatig hasj verkocht en dat ze de drugs meestal met een beige vierdeurs auto in Husby of Kista kwamen ophalen. Hij kon zich niet herinneren of ze elkaar juist op 26 februari gezien hadden, maar voegde eraan toe dat als ze elkaar die dag drie tot vier keer gebeld hadden, ze elkaar dan waarschijnlijk ook wel hadden ontmoet.

* Therese, de zwangere vrouw met wie Özkan samenwoonde, zei tijdens haar verhoor dat ze zich herinnerde dat Özkan laat in nacht van 26 op 27 februari, dat wil zeggen net na de moord op Radu, naar haar mobiel belde. Özkan zei niet dat hij in Gävle was toen hij belde maar ze ging ervan uit dat hij daarvandaan belde, omdat Özkan haar had gezegd dat hij zijn oom Bedirhan een lift zou geven. Ze herinnerde zich dat Özkan bij het telefoongesprek fluisterde om de andere twee die in dezelfde kamer lagen te slapen, niet wakker te maken. De politie onderzocht waar dat late telefoontje vandaan kwam. Er bleek met een mobiele telefoon in Sollentuna te zijn gebeld, vlakbij de plaats delict – en niet uit Gävle. Er waren echter geen ooggetuigen die de daders konden aanwijzen. En ook was er geen technisch bewijs dat de Yildiz-broers met de moord in verband bracht.

Maar alle aanwijzingen samen waren toch, zoals officier van justitie Henrik Söderman het uitdrukte, voldoende om tot een sterke staalkabel te vlechten. Het beeld dat de politie in het programma Efterlyst van TV3 al een etmaal na de moord had gegeven, was nu in de rechtszaak voor de rechtbank van Stockholm voor de officier van justitie veranderd in zekerheid.

‘Ik weet dat ze alle vier aan de voorbereiding (van de moord, CH) hebben meegedaan, Radu hebben gezocht en hem het metrostation hebben ingejaagd.’

*

De smekende stem door de telefoon veranderde in een schreeuw. Hij hoorde aan me dat ik hem niet geloofde. Fuat Yildiz, vader van de drie aangeklaagde broers Orhan, Önder en Özkan, smeekte me te luisteren. Geen van zijn geliefde zoons, geen van hen, had iets met de moord te maken, verklaarde hij keer op keer. Het was een pure samenzwering van de politie. Ze werden al tijden door de overheid achtervolgd. De hele familie! Dat was altijd al zo geweest, dat wist ik toch ook wel, of niet soms?

Ik kende een deel van de familie Yildiz al sinds 1995, toen ik bij het dagblad Expressen een verslaggever verving en voor die krant een serie artikelen schreef over een van de ooms, de toen met uitzetting bedreigde Kemal Yildiz. Die reportage had destijds al binnen een paar weken resultaat. De regering zwichtte voor de druk en trok het ronduit onmenselijke uitzettingsbesluit in. Kemal mocht in Zweden blijven om voor zijn kinderen en zieke vrouw te zorgen. De familie Yildiz kon niet begrijpen waarom ik er nu niet in geinteresseerd was hen te helpen.

‘Ik zweer het, het is niet waar. Özkan en Önder hebben het niet gedaan, ze waren in Gävle. Ik zweer het’, herhaalde Fuat.

Ik had de schriftelijke aanklacht van de officier van justitie gelezen en de verhoren doorgebladerd. Er was weliswaar geen afdoende bewijs tegen de vier aangeklaagden, maar het was niet moeilijk te zien dat de moordenaar waarschijnlijk een van hen was. Het was ook zeer waarschijnlijk dat een of meer van de anderen, of misschien zelfs allen, ter plekke waren geweest. Ik was er op basis van goede argumenten van overtuigd dat Fuat Yildiz tegen me loog.

Ik was er vooral van overtuigd dat de waarheid nooit aan het licht zou komen in het web van leugens dat hij en zijn familie hadden gesponnen. Bovendien wees de bewijsvoering erop dat het er werkelijk ongeveer zo aan toe was gegaan als de officier van justitie beweerde.

Fuat hoorde aan mijn stem dat ik niet geïnteresseerd was. Hij klonk steeds wanhopiger.

‘Maar Özkan en Önder waren in Gävle. Ze waren bij Bedirhan. Je moet me geloven! Zo is het. En ook Orhan heeft niets met de moord te maken. Ik zeg het je, ik zeg het je!’

Toen ik hem ten slotte onderbrak en het gesprek afsloot met een vage toezegging over ‘misschien later, als ik een plekje in mijn agenda heb, op dit moment heb ik veel te doen’ en de hoorn neerlegde, hoorde ik Fuat Yildiz zwaar ademhalen als na een zware inspanning.