SQUASH IN TIJDEN VAN OORLOG

Squash in tijden van oorlog - titelverhaal

Herman Adèr

© HermanAdèr, 2012

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotocopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Huizen, The Netherlands
E-mail: Publishing@jvank.nl

ISBN 978-90-79418-19-0

NUR: 301, Literaire roman, novelle

Webpage: www.jvank.nl/Squash

Omslagontwerp: Jeroen Arian

Opmaak in LATEX

Gezet in Gyre Termes

Squash

Omdat de elektriciteit voortdurend uitviel en de televisie niet ontving, was er weinig afleiding in het hotel, behalve drinken, praten — eindeloos praten —, zwemmen en squashen. Het hotel had al ver voor de oorlog in één van de bijgebouwen naast het zwembad een fitnessruimte, een sauna en een squashbaan laten inrichten. Er werden daar toen zelfs wedstrijden gespeeld om de lokale squash-trofee: de baan was voorzien van een doorzichtige wand en werd omsloten door een steil oplopende tribune voor de toeschouwers.

Het werk dat Steven en Ella hier deden als oorlogsjournalist bestond voor het grootste deel uit wachten. Wachten tot ze toestemming hadden om met een colonne mee te rijden, wachten tot ze toestemming kregen voor een interview met de gouverneur, wachten tot de regeringswoordvoerder ook echt op de persconferentie verscheen, al was dat twee uur na de aangekondigde tijd.

Afleiding was hier van levensbelang, anders hield je het niet vol, al die maanden. Een week of wat geleden was een jongere collega naar huis teruggegaan, omdat ze wegzakte, somber en depressief werd. Zij had haar krant gebeld. Er was iemand anders voor haar in de plaats gekomen.

Ze speelden iedere dag. Ze hadden met enig moeite ouderwetse squashrackets weten te bemachtigen, nog met darmsnaren. Al ging het spelen een beetje stuntelig, het voornaamste was om even met iets heel anders bezig te zijn. Ze werden na een tijdje zelfs behoorlijk fanatiek. Ze keken allebei uit naar dat dagelijkse half uurtje aan het eind van de dag, vlak voor de journalisten te eten kregen in de grote eetzaal. Dus schoven ze iedere avond met rode koppen aan aan één van de lange tafels om de dunne groentesoep en de aardappelschotel van die dag te verorberen.

Er was verder niemand die van de sportfaciliteiten gebruik maakte, behalve natuurlijk luitenant Jeramy, een al wat oudere Engelse militair die, omdat hij in de oorlog een oog verloren had, voornamelijk administratieve taken vervulde bij de Engelse UN eenheid.

Toen er nog water in het zwembad stond, zwom Jeramy iedere dag. Maar omdat het hotel kampte met een watertekort en de schoonmakers het water uit het zwembad voor hun werk gebruikten, was het op het laatst te smerig om erin te zwemmen. Sindsdien ging Jeramy naar de fitnessruimte, waar nog een paar apparaten stonden die weinig stroom gebruikten. Toen ook daar het energietekort toesloeg, deed hij op de mat zijn eigen grondoefeningen. Hij had een vast programma dat hij iedere dag secuur afwerkte. Ze hadden hem wel eens ongemerkt bespied, toen hij daarmee bezig was.

Op die dag waren ze net als anders aan het spelen toen de zaal naast hun baan totaal onverwachts door een granaat werd getroffen. Het gaf een enorme klap en het geluid van splinterend houtwerk. Ze hielden onmiddellijk op en wilden de squashbaan uitvluchten toen ze Jeramy woedend hoorden schreeuwen. Meteen daarna hoorden ze mitrailleurvuur, een kreet van Jeramy en toen was het stil.
‘Wat gebeurt er …,’ begon Steven, maar voor hij zijn zin kon afmaken, werd de deur opengerukt. De man die geschoten had, stond in de deuropening, achter hem zagen ze de gezichten van een groep partizanen net zoals de voorman gekleed in grauw-grijze camouflage-pakken.
‘Weiter, weiter,’ zei de man tegen hen en toen ze niet meteen begrepen wat hij bedoelde, vuurde hij een salvo af in de richting van het dak. Plotseling kon je door de gaten de stralend blauwe hemel zien.
‘Hij bedoelt dat we verder moeten spelen,’ zei Steven sullig. En terwijl een deel van de partizanen met veel gestommel op de tribune klom, sloot hij de plexiglas deur van de baan. Ze moesten spelen. De mannen die het spel blijkbaar niet kenden, keken eerst verwonderd en daarna geamuseerd toe.

Ze speelden of hun leven ervan afhing. En dat was natuurlijk ook zo. Iedere keer, wanneer ze even wilden pauzeren tussen de sets, riep er één vanaf de tribune: ‘Weiter, weiter’.

Het vreemde was dat ze merkten dat het niet mogelijk was om tegelijkertijd te spelen en doodsbang te zijn. De hele situatie was vreemd, surrealistisch. Maar ondanks dat gingen ze net zo in het spel op als anders. Dat kon niet anders.
Ook de toeschouwers droegen bij aan een vreemde verandering in de atmosfeer. Zij waren gekomen als strijders, nu waren ze toeschouwers van een strijd geworden.

Maar het was een strijd waarvan ze de spelregels niet kenden. Op volkomen onverwachte momenten, speciaal wanneer Ella missloeg, barstte de hele tribune in schaterlachen uit en dan gejuich. Het leek wel of ze vonden dat die vrijgevochten meid van Steven een lesje moest krijgen. Het feit dat Ella won omdat ze nu eenmaal een betere speler was dan Steven, was voor de toeschouwers onbegrijpelijk.

Ella won de set met 9–3. Een van de partizanen op de tribune, die blijkbaar hoger in de hiërarchie stond dan de anderen, stommelde naar beneden, rukte de plexiglas deur van de squashbaan open en stapte naar binnen. Hij rukte Steven het racket uit handen en ging zonder aarzelen Ella te lijf. Steven was volkomen verbluft. De man begon op Ella in te hakken met het squashracket dat al spoedig brak. Ze gilde en schopte in zijn richting en beschermde haar hoofd met haar armen. Maar dat hielp niet. Ze struikelde en viel en de man begon haar te schoppen met zijn hooggeregen soldatenkistjes. Eerst verzette ze zich, daarna werd het stil. Haar mooie lichaam lag daar willoos, levenloos.
Pas toen kwam Steven, die radeloos en bang in een hoek van de baan had staan toekijken, in actie. Hij stortte zich op de man, maar deze was veel sterker en schudde hem af alsof hij een lastig insect was. Maar Steven’s aanval had wel het effect dat hij zich van Ella’s lichaam afwendde en zijn agressie op Steven richtte. Hij sloeg nu op Steven in en het duurde niet lang of ook Steven lag op de grond. De man begon ook hem in zijn zij te schoppen. De partizanen waren intussen naar beneden geklommen en dromden om de squashbaan heen. Ze reageerden op dit nieuwe schouwspel met gejoel, gelach, gejuich, alsof ze getuige waren van een nieuw wedstrijdspel.

Vlak voordat Steven zijn bewustzijn verloor, hield de man op. In de deuropening was hun aanvoerder verschenen. Hij brulde iets en de mannen bij de baan reageerden onmiddellijk. Ze renden naar de deur om hem te volgen. De man op de squashbaan haastte zich naar buiten, greep zijn machinegeweer en volgde de anderen naar de deur. Voor hij de zaal verliet draaide hij zich om en schoot een salvo af in de richting van de twee spelers. Grote barsten en gaten verschenen in het plexiglas van het main court. Maar ze werden niet geraakt. Toen was hij verdwenen.

Iedereen was het er naderhand over eens dat het een wonder mocht heten dat ze het er beiden levend vanaf hadden gebracht. Natuurlijk, Ella en Steven moesten ieder voor een paar weken het ziekenhuis in. Speciaal Ella was er slecht aan toe. Ze had ernstige inwendige kneuzingen opgelopen en een ingeklapte long. Maar ze herstelde snel, net zoals Steven.

Vooral Steven had een zware geestelijke klap gekregen. Hij kon het niet verkroppen, dat hij pas zo laat had durven ingrijpen. En hoewel Ella zich voorhield dat Steven niet anders had gekund, nam ook zij hem in haar hart kwalijk dat hij zo lang gewacht had voor hij de partizaan had aangevallen.
Steven voelde zich ellendig. Steeds weer liet hij de situatie aan zijn geestesoog voorbijtrekken. Hij was doodsbang geweest, geparalyseerd van angst. Zijn handen hadden getrild. Pas toen Ella daar levenloos had gelegen, was hij in actie gekomen. Toen had hij pas iets gedaan, maar de beslissing om in te grijpen was buiten hem om gegaan als een soort reflex. Hij had zich op de man gestort omdat hij niet anders kon, niet uit overtuiging. Hoe vaak hij er ook aan terugdacht, steeds weer vond hij zijn houding verwerpelijk en laf.

‘Wat maakt het uit, Steef,’ zei Ella ondanks zichzelf, toen ze het er na een week eindelijk over konden praten, ‘je had toch geen schijn van kans.’ Maar dat hielp niet. Het was voor Steven een grote tegenvaller dat hij bang en besluiteloos was geweest. Hij had een heel ander beeld van zichzelf.
Het maakte Ella wrevelig. Die mannen altijd met hun “laf, besluiteloos” of “dapper” en “onverschrokken”. Je sloeg je er toch gewoon doorheen, door het leven, zo goed en zo kwaad als het ging?