VADER, MOEDER,

Vader, moeder,

Herman Adèr

© HermanAdèr, 2013

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotocopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Huizen, The Netherlands
E-mail: Publishing@jvank.nl

ISBN 978-90-79418-23-7
NUR: 301, Literaire roman, novelle
Webpage: www.jvank.nl/VaderMoeder

Omslagontwerp: Jeroen Arian

Opmaak in LATEX

Aan Louise opgedragen

IN DE VROLIKSTRAAT

Toen ik moeder die middag kwam bezoeken, was het moslimmeisje Marina bezig pannenkoekjes te bakken. De zeven vrouwen zaten om de grote tafel en aten met smaak haar misbaksels die overvloedig bestrooid waren met poedersuiker. Niet alle vrouwen namen nog steeds tafelmanieren in acht zoals wij die kennen, anders gezegd: het was een verzameling van kauwende bepoederde oudjes daar aan tafel. Maar één ding was duidelijk: ze zaten allemaal te smullen.
De poedersuiker zorgde wel voor een huishoudelijke ravage. Niet alleen waren alle vrouwen besprenkeld met het witte spulletje, het lag ook als een witte toverring om de tafel verspreid. Natuurlijk was de ene vrouw beter op de traktatie gekleed dan de andere. Zo was moeders blauwe zijden jurk relatief geschikt, omdat de suiker daarop niet bleef plakken maar afgleed en op de grond belandde. ¹
____________________________
¹Behalve natuurlijk mevrouw Laonidas die beminnelijk glimlachend het gewoel zat aan te kijken, terwijl ze zelf nu en dan met een klein vorkje een keurig hapje prikte, in haar mond stak en nadenkend wegkauwde.

Vrouwen die wol droegen — het was nu en dan vrij koud, al was het zomer — leken na afloop van de maaltijd nog het meest op bejaarde sneeuwpoppen, poedersneeuwpoppen.

Ik zag het tafereel met genoegen aan. Ik had al eerder gemerkt dat het algemene decorumverlies in de Vrolikhuizen ook moeder had aangestoken. Dat was niet erg. Moeder had de laatste tijd veel malheur met haar gebit gehad en ik was blij dat ze weer wat meer van haar eten kon genieten.

De ellende met haar gebit had zich voorgedaan vlak nadat ze in de Vrolikstraat was komen wonen.
Het was zo gegaan: op dinsdagochtend werd ik onverwachts gebeld door de hoofdverpleegster, Thalia. Dat was vreemd, want ik was de vorige dag nog bij moeder op bezoek geweest.
‘Er is iets vervelends gebeurd,’ zei Thalia. ‘Het gebit van uw moeder is zoekgeraakt.’
‘Zoekgeraakt?’ zei ik verbaasd. ‘Hoe kan dàt nou?’
Ze vertelde dat er een nieuwe vrijwilligster was komen werken. Haar eerste opdracht was geweest, de gebitten van de oudjes eens grondig te reinigen. Zonder overleg had ze de gebitten van alle oudjes verzameld en de dingen met zijn allen in een lekker sopje te weken gezet. Maar omdat de onder- en bovengebitten afzonderlijk in het blauw plastic teiltje terecht waren gekomen, bleek het naderhand lastig om te bepalen, welk ondergebit bij welk bovengebit hoorde. Bovendien waren er ondergebitten verdwenen, misschien omdat mevrouw Ersodan ze stilletjes had ontvreemd en in haar geheime bergplaats had verborgen.²
____________________________
²Nog steeds kan niemand, zelfs de verpleging niet, erachter komen waar ze alle spulletjes die ze buitmaakt, verborgen houdt.

Nu waren de gebitten van de bewoners die al wat langer in de Vrolikstraat woonden, netjes gemerkt met hun achternaam. Dus voor hen kon met enige moeite wel weer een volledig gebit worden samengesteld. Maar een aantal gebitten was en bleef niet meer identificeerbaar. Daartoe behoorde ook dat van moeder.

Toen Thalia dit allemaal schoorvoetend had uitgelegd, moest ik er eerst om lachen maar na een tijdje drong de ernst van de situatie tot mij door. Op deze manier zou moeder niet kunnen eten, zou ze geen hap binnenkrijgen! Er moest zo gauw mogelijk een nieuw gebit worden aangemeten, en in de tussentijd moest ze maar met veel pap op de been worden gehouden.
Toen ik dit aan Thalia voorlegde, leek het haar ook een goed idee (‘Als jullie tenminste een nieuw gebit van de verzekering kunnen terugkrijgen’ zei ze er bezorgd bij).
En zo gebeurde het. Meneer Hammersmit, een vriendelijke hoogblonde technieker die altijd de verzorgingshuizen deed omdat hij zo geduldig was en zo goed met oude mensen kon omgaan, mat zorgvuldig moeders oude mond op. Toen dat zijn beslag had gekregen, kreeg moeder na een week of drie eindelijk weer een nieuw gebit en hoefde ze niet meer alleen pap en soep te eten.

Vandaag leek het eten weer moeiteloos te gaan, gezien de hoeveelheid besuikerde pannenkoekjes die ze naar binnen wist te werken.

Het was een mooie zomerdag. Toen moeder’s jurk grotendeels ontdaan was van poedersuiker, stelde ik voor een ritje in het Oosterpark te maken.
‘Ja! Het park,’ zei ze enthousiast, ‘Naar het park!’
En zo gebeurde het.

De ingang van de Vrolikhuizen lag aan het pleintje waar ook het speelplaatsje van de kleuterschool was. Ik reed de rolstoel over de afrit langs het schoolpleintje dat op dit uur van de dag verlaten was. Door de openstaande bovenramen van de kleuterschool klonk gezang.
‘Kindertjes,’ zei moeder.
‘De kindertjes,’ beaamde ik en we stopten om eens even te luisteren. Het was een liedje over Jip en Janneke, maar ik kon het niet precies verstaan.
Daarna duwde ik moeder voorzichtig verder. Vanaf het Kastanjeplein was het maar een klein stukje naar de oversteekplaats bij het Oosterpark.

Ik glimlachte. In gedachten stelde ik me voor hoe wij tweeën daar gingen: een lange grijze man die een rolstoel voortduwde met daarin een heel oude dame in een blauw zijden jurk met witte poedersuikervlekjes.

Toen we het park binnenreden, woei een serene rust ons tegemoet. Op het grasveld waren jongens aan het voetballen. We bleven staan en keken. Een verdwaalde bal rolde in moeders richting en bleef vlak voor de wagen liggen, alsof hij kwam terugkijken. Moeder gaf er met haar rechtervoet een goedbedoeld schopje tegen. Maar dat hielp niet. Ik zette de kar op de handrem en trapte de bal in de richting van de jongens.
‘Dank u wel, meneer,’ zei een jongen in een oranje truitje, en ze hervatten hun spel. Moeder wuifde ten afscheid naar de jongens. Ik draaide de kar en we reden terug naar het beeldje van de Titaantjes.
‘De Titaantjes,’ zei ik, zoals altijd, ‘van Nescio, weet je nog wel?’ en ik las voor, de tekst stond op de sokkel van het beeldje: “Jongens waren we — maar aardige jongens”.
‘O, ja!,’ zei ze verheugd, maar ik was niet zeker of ze het werkelijk herkende. Maar het maakte eigenlijk niet uit.
Er stonden allerlei beeldjes in het Oosterpark: we reden langs de Bokkenrijder en daarna duwde ik de kar over het bruggetje in de richting van de rozentuin.

Langzaam, methodisch manoeuvreerde ik over de smalle paadjes tussen de bloembedden. Het was prachtig, alles stond in bloei, alles geurde en fleurde.

Daarna reden we naar de bank van Justus van Effen. Ik parkeerde moeder ernaast in haar rolstoel en ging zelf op de stenen bank zitten.

Het was heerlijk warm. Je kon nog juist de geur van de rozen in de rozentuin ruiken. Een klein jongetje op een fietsje met zijwieltjes slingerde voorbij. Daarna kwam zijn vader, half hollend om hem in te halen. Tegenover ons zat een man met zijn hoofd in zijn handen op een bank met een papieren zak voor zich op de grond waaruit een leeg bierblikje stak. Toen ik opzij keek zag ik dat moeder in het zonnetje in slaap was gesukkeld. Ik voelde me tevreden, gelukkig bijna. Ik deed mijn ogen dicht en doezelde weg.

Ik werd wakker omdat moeder naast me een diepe zucht slaakte en haar ogen opsloeg. Ze glimlachte. Ze had vast gedroomd van iets van vroeger.
‘Kom.’ zei ik na een poosje, ‘Kom, we gaan terug naar huis.’ Ik stond op en deed de kar van de rem.