Tijdloze liefde

Ieder leven lijkt anders, maar heeft dezelfde bedoeling.

Elk mens streeft – op welke wijze ook – naar liefde.

Vanuit de liefde voelen we ons verbonden

met alles en iedereen.

Deze constatering is ouder dan de eerste mens

en ouder dan elke herinnering die in ons huist.

De liefde was vanaf het begin op aarde

en zal hier altijd blijven, tot in de eeuwigheid.

Hans Peter Roel

Colofon

Copyright © mei 2018 Hans Peter Roel

Tijdloze liefde, ontdek de liefde van je leven

Omslag: Looney 2

Tekstredactie en correcties: Els Rentenaar-Nagel

eBook: januari 2020

ISBN: 9789079677658

NUR: 728

Een uitgave van:

Uitgeverij N.E.X.T. company BV te Baarn

E: info@nextcompany.nl

www.nextcompany.nl

www.kicentrum.nl

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, microfilm, of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van
NEXT Company BV.

‘‘Liefde is de essentie van het leven.’’

Een tijdloze liefde kies je niet,

die overkomt je

We kennen allemaal liefde uit het dagelijks leven. Soms is deze passioneel en opbouwend, veel vaker uitgeblust en sleets. Dan is de liefde aangetast door de tijd en verworden tot een sleur. Er bestaat een ultieme vorm van liefde. Deze liefde is magisch en blijft in de tijd betoverend. Deze bijzondere liefdesrelaties tussen mensen zijn tijdloos en gaan zelfs over de grens van de dood heen. Dan hebben we te maken met een zielsliefde, waarin de factor tijd niet bestaat.

Ieder mens kan zijn zielsgeliefde ontmoeten en dat gebeurt vaak op de meest onverwachte momenten. Geliefden komen elkaar door de verschillende eeuwen en in de verschillende levens tegen. Als ze elkaar tegenkomen, herkennen ze elkaar direct op zielsniveau. Deze betoverende liefde kun je niet afdwingen; een tijdloze liefde kies je niet, deze overkomt je! Zolang je leeft, is er hoop. Ook op je honderdste verjaardag kun je je zielsgeliefde nog treffen.

De liefde tussen Louise-Antoinette Feuardent en Jean-François Millet is zo’n bijzondere relatie. Deze zielsliefde wordt in dit boek beschreven. Halverwege de achttiende eeuw vond een passionele ontmoeting plaats in Montmartre, gelegen aan de toenmalige rand van Parijs. Slechts een paar seconden oogcontact was het begin van een tijdloze liefde die door de eeuwen heen bleef bestaan en tot op de dag van vandaag voortduurt.

Parijs,

18 augustus 1835

‘‘Als je zielsliefde hebt gevoeld, is je leven veranderd, ook al lijkt alles nog hetzelfde.’’

-1-

De geschiedenis wijst uit dat het de technologische uitvindingen zijn geweest, die de tijdsgeest radicaal veranderen. Het kalenderjaar 1835 was zo’n jaar waarvan we pas achteraf de grote historische waarde kunnen vaststellen. Het was de eerste maal in de geschiedenis dat er een trein reed op het Europese vasteland. Op 5 mei 1835 vertrok er een konvooi van drie stoomlocomotieven van Britse makelij vanuit Mechelen in de richting van Brussel. Aan boord bevonden zich negenhonderd genodigden. Geen van de treinpassagiers kon bevroeden dat deze treinreis het begin zou inluiden van de industriële revolutie, die de wereld voorgoed zou veranderen. Door de komst van de stoomtrein werd de wereld een stuk kleiner. Met dit voertuig kon je gemakkelijk in Europa reizen en zo nam de kans toe om ergens ver weg een zielsgeliefde te ontmoeten. Door de uitvinding van de trein hebben meer mensen hun zielsgeliefde ontmoet dan ooit tevoren in de geschiedenis was gebeurd.

De meeste mensen die in de grootste stad van het Europese vasteland leven, hebben geen weet van het bestaan van dit technologische wonder. Ze hebben heel andere zorgen; al wekenlang is Parijs toegedekt door een verstikkende deken van hitte. De stad is dor en droog. De zon is door de vele stofdeeltjes in de lucht verworden tot een wazige gele bol, die hoog aan de hemel staat. De mensen snakken naar enige regen, maar helaas lijkt daar de komende dagen nog geen sprake van te zijn.

Op straat is het een drukte van belang. Hier en daar torent een draagkoets boven de menigte uit, die door vier mannen wordt gedragen. Door de verstikkende hitte zijn ze drijfnat van het zweet. In de koetsen zitten veelal ernstig kijkende mannen met witte pruiken op, of soms vrouwen in gedrapeerde rokken, met glimmende rijglaarsjes aan hun voeten. Net als voor de dragers is de verzengende hitte verre van prettig in de koets. De hitte geselt in deze hoogzomertijd iedere burger van Parijs, rijk of arm.

Toch is er iets dat nóg beroerder is dan de hitte; de intense stank. De hoog opgestapelde paardenstront op straat zorgt ervoor dat welgestelde dames alleen met een wit geparfumeerd zakdoekje in hun rijtuigen op pad gaan. De stank in de stad is door de hitte niet te harden en een grote zorg van het gemeentebestuur: Parijs gaat langzaam ten onder aan stank en paardendrek, is hun mening. Daarom bezinnen ze zich op maatregelen om paardenkoetsen te weren uit de stad. Niet alleen om de stinkende uitwerpselen maken ze zich zorgen. De meest heftige stank komt van de dode ratten die in de smalle stegen midden op straat liggen, soms zelfs in een dusdanige ontbonden staat dat de maden eruit kruipen. Ze zijn een groot gevaar voor de gezondheid. Het is in deze dagen geen plezier om in de stad van de liefde te vertoeven.

Parijs is de afgelopen decennia uitgegroeid tot de grootste stad van Europa. De stad kan de toeloop van het aantal nieuwe inwoners nauwelijks aan. In de nauwe straten krioelt het van de werklui, burgers en notabelen. Mannen met geweren op hun rug zitten hoog op hun paarden en kijken boven het gepeupel uit. Leerlooiers sjouwen – met het zweet op hun ontblote bovenlijf – door de straten met stapels koeienhuiden op hun schouders. Mannen van stand paraderen met hun zwarte hoge hoeden en wandelstokken over de brede avenues, waarbij ze nauwgezet de paardendrek weten te ontwijken. Dienstmeiden, die je kunt herkennen aan hun witte schort, lopen over de geplaveide pleinen. Ze dragen een rieten mand aan hun arm, vol met voedsel dat ze zojuist op de markt hebben gekocht. Het doen van boodschappen in het moderne Parijs is geen sinecure. De marktkoopmannen stallen hun waren op houten tafels uit en je moet goed uitkijken om geen oude waar aangesmeerd te krijgen. De ervaren dienstmeisjes hebben een scherp oog en ze weten de meest verse koopwaar er feilloos uit te vissen. Er zijn verschillende markten in Parijs, met elk zijn specialiteit. Zo heb je op Place du Vognes de groentemarkt. De wijnhandelaren doen hun zaken aan de Quai Saint-Bernard. Er is de vleesmarkt en natuurlijk de vismarkt, aan Rue de la Poissonnière, in het centrum van de stad. Het stinkt hier naar rotte vis, een lucht die in deze hitte nauwelijks te harden is.

Parijs is zeker geen pretje in de warme zomermaanden. Daarom vluchten de welgestelden naar de Loirestreek, net onder Parijs, om daar in hun buitenverblijven de zomermaanden in het groen door te brengen.

Niet alleen de stank hoort bij de meest inspirerende stad van Europa. Parijs is tevens de stad met de hoge statige kantoren, uitspanningen en brede boulevards. Achter de muren van deze statige panden wonen buiten de zomerperiode de welgestelden van Europa. De onderlaag verblijft in de buitenwijken van de stad, waar de verharde wegen bij hevige regenval veranderen in modderpoelen. In deze verpauperde wijken horen muizen en ratten al net zo bij het dagelijks leven als vissen en zeewier horen bij de zee. Hier hebben de overbevolking, de smerigheid en de armoede het voor het zeggen. Ziekten als buiktyfus en cholera verspreiden zich hier razendsnel, medische voorzieningen zijn er niet en de levensverwachting is er laag. Om de paar jaar wordt tijdens een uitbraak van cholera of buiktyfus de bevolking in de buitenwijken flink uitgedund. Daar kun je de klok op gelijk zetten. Geen wonder dat er zoveel begraafplaatsen te vinden zijn in Parijs.

De hoofdstad van Frankrijk wordt in tweeën gedeeld door de Seine. De rivier doet dienst als watervoorziening en is belangrijk voor de toevoer van voedsel en goederen. Daarnaast is de snelstromende rivier het afvoerputje van de stad. Dat is ook de reden dat de rivier, tegen de tijd dat deze de stad weer verlaat, is veranderd in een open riool. Daarnaast is de hoofdader van Parijs voor velen de bron voor hun dagelijks brood. Op de oevers van de Seine speelt zich de wereld van de vissers af. Met hun kleine houten schepen varen ze tussen de drek en het vuil op zoek naar verse vis, die ze op de markt dagelijks verhandelen. De visserswereld is een harde wereld. Op de oevers van de levensader van Parijs geldt de wet van overleven. In de winter kan het er zo steenkoud zijn dat daklozen doodvriezen en niet zelden slaat in de koude wintermaanden een visser overboord en tekent daarmee zijn doodvonnis. In het snelstromende, ijskoude water ben je kansloos en rest er een enkele reis naar het hiernamaals.

Een aantal stenen en houten bruggen over de Seine verbindt de twee stadshelften. De belangrijkste brug is Le Pont Neuf, waar ons huis staat. Op deze brede brug loopt dag en nacht volk. Op de stenen brug zijn aan weerskanten houten huisjes gebouwd. Dit zijn veelal winkels van slimme kooplieden, die zich op deze doorgangsroute hebben gevestigd. Zo ook op de hoek van de brug, waar ons huis en de winkel van mijn vader Jacques Feuardent zich bevinden. Met trots kan ik zeggen dat mijn vader de bekendste en beste parfumeur van Parijs is. Hij is misschien wel de redder van deze door stank aangetaste stad en in mijn optiek verdient hij daarvoor een standbeeld.

Er zijn welgeteld elf parfumerieën in Parijs, maar geen enkele is zo bekend als die van mijn vader. Daar ben ik trots op. Le Parfum des Fleurs staat met sierlijke witte letters op de winkelruit geschilderd. Onder de enorme kroonluchter in het midden van de winkel staan de kenmerkende blauwe flesjes parfum uitgestald, met mooie namen als Parfum d’Empire, Jardin d’Ecrivains en Fougère Royal.

Achter in de winkel heeft mijn vader zijn werkkamer. Het rijk van de geuren, noemt mijn vader zijn werkplaats. Papa is klein van stuk, met een bollende buik. Dat belet hem niet om driftige gebaren te maken, net zoals monsieur Paparoni, die uit Napels afkomstig is en verderop op Pont Neuf een schoenenzaak heeft. De werkkamer is zijn heiligdom waar niemand mag komen, behalve onze dienstmeid Marie om er reukdoekjes te brengen. In deze kamer creëert hij de fijnste geuren van de wereld. Als mijn vader werkt, moeten wij stil zijn. Dus zijn we stil als mijn vader in zijn lederen fauteuil aan een brede teakhouten werktafel zit. Op de tafel staan tientallen glazen flesjes, elk met een specifieke geurende inhoud. Op de rand van de tafel liggen gewassen witte doeken, waarop mijn vader de geuren sprenkelt, alvorens hij deze met gesloten ogen opsnuift. Door specifieke geuren te mengen, creëert hij een unieke nieuwe geur. De mengsels noteert hij nauwkeurig in een dik lederen boek. Parfum vervaardigen is een moeilijk, maar prachtig vak. Voor mij is het kunst van het allerhoogste niveau.

‘‘Liefde is zuurstof voor onze ziel.’’

-2-

Parfum creëren is een kunst die parfumeurs uitoefenen. Zij worden in Parijs ‘de neuzen’ genoemd, ondanks dat dit feitelijk niet klopt. Parfumeurs gebruiken niet alleen hun neus, maar vooral hun hoofd, waarin ze honderden verschillende geuren feilloos hebben opgeslagen. De honderden verschillende geuren zijn het basismateriaal voor een parfumeur. Mijn vader is de allerbeste parfumeur uit Parijs, dat vind ik, Louise-Antoinette Feuardent. Met mijn leeftijd van twintig kan ik het weten. Ik weet namelijk wat er in de wereld te koop is. Meer dan eens kijk ik in de grote spiegel in de winkel en zie dan een jonge zelfbewuste vrouw waar ik trots op ben. Het spiegelbeeld laat mijn donkere, steil opgeknipte haar zien dat volgens de laatste mode sluik langs mijn gezicht hangt. Ik heb een tenger lichaam, maar wel een wespentaille. In mijn fijnbesnaarde gezicht kijk ik met grote donkere ogen de wereld in. Een vrouw van deze moderne tijd. Ik ben kritisch en niet snel te paaien. Hoewel de tijd dringt, heb ik mijn grote liefde nog niet ontmoet. Ik weet dat hij ergens in deze stad moet wonen en ooit de winkel zal binnenlopen. De gevoelskant is bij mij sterk ontwikkeld. Gevoel is voor de mens wat de grondtoon is voor elke parfum.

Het vinden van mijn grote liefde is niet het enige dat me bezighoudt. Ik heb ook last van vele angsten en één beklemmend gevoel ga ik direct opbiechten: ik slaap altijd met mijn lippen stijf op elkaar uit bezorgdheid dat er in de donkere nacht een insect door mijn mond naar binnen kruipt. Dat is niet zomaar ontstaan. Van jongs af aan droom ik dat ik wakker schrik en dat er dan levende krekels en torren uit mijn mond komen als ik begin te praten. Dat is een enge gedachte, waar ik ver vandaan wil blijven.

Eén rare gewoonte heb ik zeker. Vaak zit ik minutenlang gedachteloos aan mijn rechteroorlel te trekken. Het is zo’n gekke gewoonte dat ik vaak mezelf vermaan om ermee te stoppen. Helaas tot nu toe zonder succes

Mijn koosnaam Poupette wordt vooral doormijn vader gebruikt. Het slaat op mijn tengere figuur, maar ik vind het fijn om zo genoemd te worden. Een echt vaderskindje, zo noemen ze mij. Inderdaad ben ik trots op mijn vader en houd ik van hem. Voor mijn achttiende verjaardag heb ik een gouden ring van hem gekregen, die ik sindsdien dag en nacht draag. Zelfs als ik hem help bij het destilleerproces. Maar vooral ben ik de favoriete testpersoon voor zijn nieuwste creaties. Al zoveel geuren hebben mijn neus gepasseerd, dat ik de tel ben kwijtgeraakt. Als ik niet direct in extase raak over zijn nieuwste geur, keurt mijn vader de parfum direct af om helemaal van voren af aan opnieuw te beginnen. Zo bepaal ik uiteindelijk welke geuren er in onze winkel komen te liggen.

Mijn uitzonderlijk goede reukvermogen heb ik niet van een vreemde. Papa heeft de gevoeligste neus van Parijs. Vanaf zijn jongste jeugd is hij bezeten van geuren. Dat kan ook niet anders: hij is geboren in Grasse, een eeuwenoude plaats in Zuid-Frankrijk tussen de lavendelvelden, die de stad van de geur wordt genoemd. Met zijn uitzonderlijke reukvermogen werd papa opgeleid tot parfumeur. Zijn opleiding heeft hij genoten bij de parfumeur Guillaume Galimard in Grasse. Ik ben er ooit één keer geweest toen ik tien jaar oud was. Na een wekenlange reis passeerden we de uitgestrekte bloemenvelden in de kleurrijke Provence. De geuren die ik daar rook, zijn voor altijd in mijn geheugen gegrift. Grasse is een paradijs van de geur, in tegenstelling tot Parijs, waar gewoonlijk een zure, brakke lucht hangt.

Mijn oma heeft me ooit geschreven dat mijn vader als kleine jongen nooit veel sprak. Dat is niet veel veranderd. Hij is geen man van het woord. Dag en nacht is hij met geur bezig. Papa ruikt aan alles wat hij tegenkomt. Intens ruiken is voor hem net zo gewoon als ademen voor ieder ander mens. Zo staat hij een groot deel van zijn leven met zijn neus dicht bij allerlei voorwerpen. Hij verkent de geur met zijn ogen dicht en maakt vervolgens een kenmerkend gek geluid, een soort van ‘hm, hm, hm’, van achter uit zijn keel. Nadat hij het bouquet van het object in zijn geheugen heeft opgeslagen, gaat hij op zoek naar een nieuw voorwerp. Papa’s reukvermogen is zo scherp dat hij geuren ruikt die voor anderen verborgen blijven. Hij kan iemands naderende dood ruiken, zelfs al een paar dagen voordat de persoon daadwerkelijk sterft. En inderdaad zijn alle mensen van wie hij de zwarte voorspelling in mijn oor fluisterde korte tijd later overleden. Blijkbaar neemt de dood al bezit van ons, nog voordat we de laatste adem uitblazen.

De meeste sensaties van geuren zijn niet onder woorden te brengen, zoals er voor de meest smaakvolle gerechten geen woorden bestaan. Probeer maar eens de frisse smaak van een rijpe appel te beschrijven, of de pittige smaak van een rode peper uit het verre oosten.

Geur is niet alleen voor mijn vader van belang. Ruiken beheerst ook mijn leven. Papa neemt me in het voorjaar mee naar buiten Parijs om op zoek te gaan naar nieuwe geuren. We reizen met de paardenkoets richting het zuiden om ingrediënten te kopen voor de parfumerie. Daarbij doen we de Loire en soms de noordelijke kant van de Provence aan. Net als mijn vader ben ik in de greep van de bedwelmende kracht die er van geur uitgaat. Een leven zonder geur is zo doods dat ik het me niet kan voorstellen. Mijn vader gelooft dat er een geluksgeur bestaat waardoor mensen zuivere liefde kunnen ervaren. Zijn hoogste doel is om deze geluksgeur voor de mensheid te creëren. Dat vind ik een prachtig streven. De ware parfumeur is te herkennen aan het vermogen het menselijke hart te openen.

Ik trek zoveel mogelijk naar mijn vader toe, in de hoop dat hij me ooit inwijdt in de geheimen van een parfumeur, zodat ik de zaak na zijn dood kan voortzetten. Het allerliefst wil ik parfumeur worden. Helaas heeft mijn moeder andere plannen met me. Een beroep als parfumeur is in haar ogen mannenwerk. Ze zoekt een geschikte huwelijkskandidaat voor mij in de Parijse welgestelde kringen, zodat ik een zorgeloos leven kan leiden. De gedachte om los te raken van de wereld van de geur maakt me diep ongelukkig. Daarom probeer ik mijn moeder zoveel mogelijk te ontlopen.

Mama is van hoge Franse komaf. Haar meisjesnaam, Marie-Elise d’Aix de la Chaise, verraadt een adellijke stamboom en dat klopt. Mijn opa is een baron en woont in een groot kasteel met landerijen, in het zuiden van Frankrijk. Aardig is mijn grootvader niet. Hij is een oude brompot, die nog sikkeneuriger is geworden sinds het overlijden van mijn oma. Elk jaar komt zijn zwarte glimmende koets op de brug voorgereden en bezoekt hij ons voor een paar weken. Het zijn weken vol met klaagzangen over de drukte en de stank van de stad. Hij weet eindeloos lang te herhalen wat er allemaal mis is sinds Napoleon Bonaparte als keizer is onttroond. Vorige week is hij weer vertrokken. Mijn vader heeft me in vertrouwen verteld dat hij de dood bij hem rook. Nu ben ik bang dat hij binnenkort komt te overlijden.

Mijn moeder is het zakelijke brein achter mijn vaders werk. Haar strategie is eenvoudig, maar slim gekozen. Ze had al snel ontdekt dat mensen elkaar nadoen. Zo heeft ze ervoor gezorgd dat de maatschappelijke elite van Parijs mijn vaders parfum gebruikt door deze gratis aan te bieden. En het werkte. Burgers en handelaren die grof geld hebben verdiend, willen zich meten met de adellijke stand en kopen dezelfde geur. Het aantal verkochte flesjes parfum stijgt jaar na jaar. Als geen ander weet mijn moeder de aristocratische kringen van Parijs naar haar hand te zetten. Mijn moeder is altijd gekleed volgens de laatste Parijse mode en niemand weet beter wat de laatste roddels in Parijs zijn dan mijn moeder. Dus is het een komen en gaan van de Parijse elite. Anne-Laure d’Aubigne de Rousseau is haar grootste klant. Zeker twee keer per week komt deze barones aan de zaak om de laatste nieuwtjes uit te wisselen en haar voorraad parfumflesjes aan te vullen. De barones leeft van de roddels en ziet zichzelf als de zonnekoningin van Parijs. Ze gebruikt alleen mijn vaders parfum en vertelt het tegen iedereen die het wil horen. Zo zijn de blauwe ovale flesjes een begrip in deze stad geworden. Hoe het ook zij, de parfums van Feuardent zijn een begrip in de welgestelde Parijse kringen. Zo vullen mijn ouders elkaar zakelijk gezien goed aan, ook al slapen ze al jarenlang apart.

Onze winkel is het walhalla van de geur. Je komt dit paleis binnen via de zwart gelakte deur aan de brugzijde. Mama houdt van details en dat is aan de winkelinrichting te zien. Midden in de winkel hangt een fonkelende kroonluchter van ongekend grote afmeting. Onder de kroonluchter bevindt zich een kleine waterfontein met twee uit brons gegoten zwanen en een kristallen vaas gevuld met rode gedroogde bloemblaadjes. De etalage bestaat uit een tafel met daarop de uitgestalde blauwe flesjes, liggend op een gedrapeerd koningsblauw fluwelen kleed. De manshoge spiegel aan de zijkant van de winkel laat de winkel groter lijken dan deze werkelijk is. Achterin de winkel staat een houten toonbank met daarachter honderden flesjes met bloemige geuren, opgesteld in de teakhouten kasten. De geur in de zaak is overweldigend en verfijnd en meer dan eens komen mensen alleen al voor de geur onze winkel in. Zo kunnen ze – al is het maar voor even – de allesoverheersende stank ontvluchten, die Parijs het hele jaar door teistert.

‘‘Een tijdloze liefde overkomt je op het moment dat je haar niet verwacht.’’

-3-

Vandaag is het een jubeldag. Niets wees daarop toen ik deze ochtend vroeg bij de lampetkan mijn gezicht waste. Terwijl ik aan tafel zit en wacht tot onze dienstmeid het ontbijt serveert, vraagt mijn vader me om hem vandaag te helpen bij de creatie van zijn nieuwste parfum. Van de spanning kan ik nauwelijks een hap naar binnen krijgen. Is dit dan de langverwachte eerste stap naar mijn opleiding als parfumeur? Na het ontbijt doe ik voor de hardhouten deur van papa’s werkkamer een schietgebedje en klop dan op de deur. Een zachte grom klinkt uit de kamer en ik weet dat het ‘wees welkom’ betekent. Met trillende hand open ik de deur. Het laboratorium is klein van formaat, maar het is er licht. De zon schijnt door de hoge ramen van de werkkamer naar binnen en doet de witte pruik van mijn vader oplichten. Papa zit gebogen over zijn receptenboek met naast hem een stapel schone witte doekjes.

Ik sluit zachtjes de deur achter me om hem zo min mogelijk te storen. Mijn vader kijkt naar de flesjes voor hem en wenkt me met zijn hand. Als ik naast hem zit, haalt hij voorzichtig de glazen stolp van een van de flesjes en sprenkelt een paar druppels van de okergele vloeistof op een doekje. Daarna wappert hij met de witte lap stof boven de werktafel.

‘Wat ruik je hier, mijn liefste Poupette?’

Ik sluit mijn ogen en inhaleer de geur. Hoewel het bouquet mij bevalt, kan ik de geur niet direct thuisbrengen.

'Het heeft wat weg van oranje sandelhout en jasmijn’, zeg ik.

Mijn vader knikt goedkeurend en sluit opnieuw zijn ogen. Vervolgens neemt hij de geur aandachtig in zich op. Het is alsof hij na een kort gesnuif in een trance raakt.

‘Deze geur herken je direct aan de hoofdtoon van sinaasappel, ondersteund door citroen en munt’, zegt hij. ‘Er zit in de middentoon van de parfum oranjebloesem, muskus, sandelhout en ceder. Helemaal bovenin zweeft subtiel de jasmijn en een vleugje rozengeur en lavendel.’

Dan opent hij zijn ogen en legt het witte doekje in het mandje met gebruikte doeken. Vervolgens bladert hij door het dikke boek met in blauwe inkt beschreven recepturen.

‘Wat vond je ervan?’ vraagt mijn vader.

‘Wel lekker, niet heel bijzonder’, antwoord ik.

Direct zet mijn vader het flesje weg. Ik weet dat deze parfum niet in productie genomen gaat worden.

‘We gaan verder met mijn nieuwste creatie’, zegt mijn vader. ‘Vandaag leer ik je om een geslaagde parfum te vervaardigen. Hoewel ik hierover in onmin leef met je moeder, wil ik jou de geheimen van een excellente parfum leren. Nu ik ouder en zwakker word, heb ik zorgen over het voortbestaan van de parfumerie. Aan wie kan ik mijn kennis beter overdragen dan aan mijn liefste Poupette?’

Mijn hart maakt een sprongetje en ik krijg het warm. Van dit moment heb ik altijd gedroomd; het is mijn kans om een magiër te worden in de wereld van de geuren.

‘De complexiteit van parfums is moeilijk te doorgronden’, vervolgt mijn vader zijn uitleg. ‘Een echte parfumeur herken je aan de excellente kwaliteit van zijn parfums. Het creëren van een parfum lijkt op het componeren van een muziekstuk. Als er één noot detoneert, klinkt de muziek vals en is deze niet om aan te horen. Bij het creëren van een parfum geldt ook dat elk detail moet kloppen. Een disharmonie van geuren neem je direct waar. Het resultaat is onwelriekend.

Zoals een symfonie vier akkoorden heeft, zo is een parfum opgebouwd uit twaalf essenties die harmonieus bij elkaar moeten passen. Een parfum bestaat uit een topnoot, een middennoot en een basisnoot. Elk van de drie noten heeft weer vier essenties. Met de twaalf essenties kun je variëren in geur en in de onderlinge verhouding. De juiste combinatie van geuren in de juiste verhouding zorgt voor een geslaagde parfum. De topnoot is de geur die je als eerst waarneemt, direct nadat de parfum op de huid is aangebracht. Deze geur blijft ongeveer tien minuten waarneembaar en heeft over het algemeen een licht en fris karakter. Als de topnoot is uitgewerkt, neemt de middennoot de geur over. Hier zit het ware karakter van de parfum. Deze kerngeur is meestal bloemig en is tot zes uur na het aanbrengen van de parfum nog waarneembaar. Ten slotte blijft de basisnoot over, die vaak een kruid- en houtachtige geur heeft die nog veel langer waar te nemen is.’

Ik hang aan mijn vaders zijn lippen. Hij vertelt me eindelijk de geheimen van een parfumeur.

‘Ik ben nu bezig om een bijzondere parfum te creëren. Deze geur roept gevoelens van geluk op, die op extase lijken. Ik noem deze geur Les Amoureux. Na duizenden experimenten is het me gelukt om de juiste geuren in de juiste verhouding bij elkaar te brengen. Let goed op, mijn liefste Poupette!’

Gespannen kijk ik naar het rekje waarop elf flesjes met geurende olie staan.

‘Ik heb alleen nog de lavendelgeur nodig om de parfum van de liefde te kunnen creëren. Loop even met me mee.’

Mijn vader gaat naar de hoek van zijn werkruimte waar een kleine koperen ketel al op een brandend vuurtje staat te pruttelen. In de ketel bevindt zich kokend water, vermengd met paarse lavendel. De ketel moet al even op het vuur hebben gestaan, aangezien de lavendel bijna volledig is ingekookt.

‘Deze lavendelprut heb ik vanochtend vroeg al zachtjes laten koken. Nu vang ik het destillaat van het lavendelextract op en meng dit met de olie in dit flesje.’

Nadat de lavendel is opgevangen in het flesje en is geschud, sprenkelt mijn vader aan zijn werktafel twee druppels uit het flesje met het destillaat van lavendel op een schone reukloze witte doek. Vervolgens wappert hij deze drie keer voor zich uit. Daarna sluit mijn vader zijn ogen en snuift de specifieke geur op. Tevreden zet hij het flesje olie bij de overige elf flesjes in het rekje voor hem neer. Uit de lade pakt hij een blauw flesje. Les Amoureux staat er in schoonschrift op het etiket geschreven.

Vanuit de twaalf flesjes zuigt mijn vader met een pipet de juiste hoeveelheid op en druppelt deze vervolgens nauwgezet in het blauwe flesje. Zo ruik ik achtereenvolgens: rozen, limoen, pepermunt, kruidnagel, kaneel, muskus, jasmijn, rozemarijn, lavendel en citroen.

‘Al deze tien geurende oliën meng ik in een bepaalde verhouding. De laatste twee ingrediënten maken de geur af’, zegt mijn vader.

Hij pakt het elfde en twaalfde flesje uit het rek voor hem.

‘Het eerste flesje is een bijzonder destillaat van geplukt edelweiss dat uit Zwitserland komt’, zegt hij.

Hij sprenkelt twee druppels op een witte zakdoek en wappert deze uit. Vervolgens inhaleert hij met gesloten ogen de geur. Inderdaad is het een ondefinieerbare, zware geur, die mijn emoties vol raakt. Het is alsof het bouquet van de bloemengeur rechtstreeks mijn ziel raakt.

‘We maken de geur af met een olie van Evernia prunastri. Dit eikenmos heb ik afgelopen januari in de bossen bij Angers gevonden. Deze geur brengt de lavendel in evenwicht en is onmisbaar is voor mijn compositie.’

Uit een grote glazen fles vult mijn vader vervolgens het mengsel in het blauwe flesje aan met pure alcohol en sluit het flesje af met een glazen stop. Hij legt zijn duim op de stop en begint met een bepaalde handbeweging te schudden. Na vijf minuten stopt het schudden en laat mijn vader de parfum even tot rust komen. Vervolgens haalt hij voorzichtig de glazen stop van het flesje af. De onderkant van de stop dept hij een aantal keren op mijn pols.

‘Als je het me toestaat, mijn liefste Poupette’, zegt hij.

Ik breng langzaam de pols onder mijn neus en snuif de geur naar binnen.

Het bouquet is sensationeel en maakt me dizzy. Nogmaals snuif ik de parfum met gesloten ogen diep op. Er stromen gevoelens van pure liefde door mijn lijf, die ik nog nooit zo intens heb ervaren. De gevoelens van liefde gaan dwars door mijn ziel heen en ze zijn met niets te vergelijken.

‘Hemels’, is het enige woord dat ik kan uitbrengen.

‘‘Liefde kent geen tijd.’’

-4-

Onze grootste klant is Anne-Laure d’Aubigne de Rousseau. Haar naam verraadt haar welgestelde afkomst. Ze is geboren met een gouden lepel in haar mond en trouwde met Henri d’Aubigne de Rousseau. Met haar opgebonden, indrukwekkende boezem weet ze begerige mannen in te pakken. Henri is een rijke industrieel, die zijn geld heeft verdiend aan het leveren van uniformen voor het leger van keizer Napoleon Bonaparte. Daardoor behoort hij nu tot de meest welgestelde notabelen van Parijs. Een paar keer is Henri in de parfumerie geweest, maar geur is niet zijn wereld. Onze wereld is te fijnzinnig voor deze koopman. Hij heeft het werk van mijn vader ontheiligd door in de winkel een sigaar op te steken. Mijn moeder zei niets, maar mijn vader kreeg een rood hoofd. Vanbinnen moet hij gekookt hebben van woede om het botte gedrag. Mijn moeder glimlachte vriendelijk en schonk Henri nog een glas wijn in. De klant gaat boven alles, dat is haar motto. Ik vluchtte voor de smerige rook naar mijn slaapkamer. Ver weg van deze vlezige man met zijn opgeblazen ego die elk respect voor de geur ontbeert.

Anne-Laure heeft de leeftijd van mijn moeder en beiden houden ze van de laatste roddels. Door haar drukke en overdreven gedrag probeer ik haar te mijden. Helaas lukt dat niet altijd. Meer dan eens nodigt moeder haar uit in de privévertrekken achter de winkel. Anne-Laure heeft uit Venetië handgetekende speelkaarten meegenomen, die tarotkaarten heten. Vaak zit ze aan de thee met mijn moeder en trekt ze kaarten, waarbij ze heilig in de uitkomst gelooft. Onze toekomst is te lezen in de kaarten, is haar heilige overtuiging. Ook mijn moeder gelooft in de voorspellende kracht van deze kaarten en zo zitten ze samen urenlang aan de tafel vragen te bedenken, om vervolgens kaarten te trekken en daarmee antwoorden te vinden. Soms ontkom ik er niet aan en roept mijn moeder me bij zich. Dat zijn ongelukkige momenten, waarbij de felle, priemende ogen van Anne-Laure op me gericht zijn. Ongemakkelijk schuif ik dan op mijn stoel en trek ik aan mijn oorlelletje.

Ik ging ervan uit dat het hooguit nieuwsgierigheid was van deze omhoog gevallen vrouw. Sinds een paar weken weet ik beter! Patrice, de twintigjarige zoon van Anne-Laure en Henri, is volgens mijn moeder en haar tarotvriendin de ideale huwelijkspartner voor mij. Ik heb hem slechts eenmaal gezien, maar iets in deze man zorgt voor gevoelens van afkeer, zonder dat ik daar exact de vinger op kan leggen.

Het is niet zijn uiterlijk, maar het zit dieper. Met zijn paardenharen pruik, knappe gezicht en een slank mannenlijf is hij een knappe man om te zien. Daarnaast geniet hij aanzien en is hij welvarend. Veel vrouwen zouden met deze man aan hun zijde hun handen dichtknijpen. Dat gaat voor mij niet op. Naast de onprettige gevoelens heeft hij iets anders dat mij tegenstaat. Zijn sterke lichaamsgeur is voor mijn gevoelige neus vervelend. Dat alleen al zorgt voor een onoverkomelijke afkeer voor deze man. Mijn moeder en Anne-Laure daarentegen zijn er vast van overtuigd dat wij het ideale koppel zijn en de tarotkaarten hebben dat blijkbaar al meerdere malen uitgewezen. En zo komt Patrice sinds kort af en toe met zijn moeder mee naar de parfumerie om hier een geurtje uit te kiezen, dat hij prompt aan mij cadeau doet. Achter mijn vriendelijke ‘dank je wel’ gaat een golf van afschuw schuil. Hoe kan een mens zo vies ruiken? Ik wil hem ontwijken, maar hij laat niet los. Patrice begrijpt niet dat hij alleen mijn hart kan binnenkomen als de deur openstaat. Ik moet er niet aan denken om Patrice aan te raken of naast hem te lopen, laat staan om meer intiem met hem te worden.

Ik zit in een fuik waaruit niet valt te ontsnappen. Met de zo verlangde zuivere liefde heeft dit allemaal weinig van doen. De tarotkaarten hebben mijn lot bepaald en ik heb niets over mijn liefdesleven in te brengen.

Mijn verjaardag is de dag waar ik maandenlang naar uitkijk. Traditioneel ga ik op deze dag samen met papa naar Café Procope. Dit is het oudste etablissement van de stad en het is sinds mensenheugenis de plaats waar de intellectuelen en de welgestelden van Parijs elkaar ontmoeten. Voor onze parfumerie is het café belangrijk. Met de uitbater van Procope heeft mijn moeder de afspraak gemaakt dat in het etablissement een schilderij van mij komt te hangen. Zo komen onze parfums onder de aandacht bij de elite van Parijs. Het moet een portret worden in mijn meest verleidelijke jurk, met prominent het welbekende blauwe flesje in mijn hand. Onder het eten kijk ik verschillende malen naar de nu nog lege plaats op de wand waar het schilderij straks moet komen te hangen.

Om deze reden zit ik op een dinsdagmorgen in september samen met mijn chaperonne in de draagkoets op weg naar Montmartre. In deze armoedige buitenwijk woont de kunstschilder die mijn moeder heeft ingehuurd om me te vereeuwigen. De man heeft meerdere opvallende schilderijen gemaakt die allemaal in Café Procope hangen. De draagkoets manoeuvreert behendig door de druk bevolkte straten. Al die tijd houd ik een met Parfum d’Empire bespoten doekje voor mijn neus om de eeuwige stank van Parijs te maskeren. Ik kijk naar buiten en ben blij dat ik in de koets zit. De eerste herfstbuien hebben de straten modderig gemaakt en dat maakt de sfeer deprimerend. Er lopen in de motregen mensen met sprokkelhout op hun rug, wat een signaal is dat mensen zich klaarmaken voor de winter, die hier bitterkoud kan zijn. Zeker voor degenen die onder de bruggen over de Seine moeten slapen, is de winter een harde tijd. Velen van hen zullen het voorjaar nooit meer zien. Zo werkt het leven in het moderne Parijs; als je in het juiste nest bent geboren, heb je geluk en leef je in welvaart. De rest van haar inwoners moet vechten voor een minimaal bestaan.

Montmartre ligt op een heuvel met tuinen en akkers, vanwaar je een prachtig uitzicht hebt over de hele stad. We passeren twee houten graanmolens die dag en nacht in bedrijf zijn, zolang het waait. Op een paardenkar stapelt een knecht de zakken met meel op, die naar de bakkers van Parijs gaan.

De dragers hebben moeite om via een kronkelig modderpad tegen de steile heuvel op te lopen. We passeren een kleine steengroeve. De regen is inmiddels gestopt en ik zie langs de weg een schilder achter zijn ezel zitten om het boerenlandschap te vereeuwigen.

In Montmartre wonen naast de hardwerkende boeren vooral kunstenaars, die – aangemoedigd door vele flessen wijn – de grenzen van het toelaatbare opzoeken. Musici, schrijvers, beeldhouwers en schilders hokken op deze plaats noodgedwongen bij elkaar, omdat Parijs te duur is voor dit armlastige volk. In Montmartre kun je nog voor onder de tien frank per maand een woning huren, dat is al snel twintig keer goedkoper dan in hartje Parijs. De schilders uit Montmartre noemen zich revolutionair. Toch zijn er maar weinig mensen geïnteresseerd in het werk van de dwazen uit Montmartre.

De stank is gelukkig verdwenen en ik berg mijn geparfumeerde doekje op. Om deze reden hebben de kunstschilders en andere kunstenaars het nog niet zo gek bekeken om hier te gaan wonen.

Ik ervaar onderweg naar de kunstschilder een onbekend gevoel. Het lijkt wel of er iets in mij wakker wordt en me diep raakt. Aan dit warme gevoel kan ik geen woorden geven. Het is een soort gedeeld bewustzijn, een gelijke trilling, dat nog het beste te omschrijven is als thuiskomen. Het gevoel maakt me onzeker en ik kan het niet thuisbrengen.

Bij een klein vervallen huis aan het Place du Tertre stoppen de dragers voor het opgegeven adres. Nadat de deur van het atelier is opengedaan, klim ik na mijn chaperonne uit de koets en loop naar de ingang, waar een man met gitzwart haar en een donkere baard mij met een glimlach staat op te wachten.

‘Jean-Fran-fran-çois Mi-mi-millet’, stelt de man zich voor. Hij pakt mijn hand en kust deze met een lichte buiging.

Dan laat hij mijn hand los en neemt me helemaal in zich op. Ik kijk ik in de mooiste blauwe ogen die ik ooit heb gezien en heb rechtstreeks toegang tot zijn ziel. Deze man ruikt heerlijk, valt me op. Hij roept direct een onbekend gevoel van licht en liefde op dat door de verschillende dimensies heengaat. Ik weet dat ik onbewust lang naar dit gevoel heb gezocht.

‘‘Soms ziet je hart iets dat onzichtbaar is voor het oog.’’

-5-

Jean-François Millet pakt mijn hand en helpt me galant zijn huis binnen te treden. Hij heeft een hele specifieke, haast zoetige geur die ik me vanuit een ver verleden herinner. Terwijl hij mijn hand vasthoudt, is er vanbinnen veel in beweging, wat me verwart. Mijn hart gaat als een razende tekeer en mijn knieën voelen week aan. Al met al heb ik niet het gevoel dat ik nog iets in mijn lijf onder controle heb.

In huis is het donker, rommelig. Ik kan naast zijn zoetige lichaamsgeur de armoede hier ruiken. De chaperonne neemt plaats in de keuken en wij lopen de donkere gang in naar de achterkamer. Aan het einde van de gang maakt een muis – die ik met mijn neus al had waargenomen – zich snel uit de voeten. In de achterkamer is Millets atelier. Hoewel het in deze ruimte rommelig is, maakt de lichtinval door de hoge ramen veel goed. Onder een gebarsten ruit staan vijf lege flessen, waarin ooit rode wijn heeft gezeten. Overal liggen half uitgeknepen tubes verf, tussen kleding en linnen doeken. In de hoek staan zeker tien beschilderde doeken tegen elkaar en aan de muur hangen zijn belangrijkste werken. Het zijn enorme doeken, waarop het dagelijks leven in Parijs is vastgelegd. Dit ziet eruit als het atelier van een groot schilder. Ik loop langs de schilderijen. Het kleurgebruik is anders dan ik gewend ben. Geen donkere ingetogen kleuren, maar felle kleuren. De schilderijen zijn grover van opzet en door de pasteltinten kleurrijker dan het echte straatleven. In alle opzichten zijn de schilderijen van Jean-François anders en in mijn ogen gewaagd en vreemd. In het atelier lijkt het wel of meer dimensies in mij zich openen. Mijn energie voelt ruimer en verfijnder en een stroom van onvoorwaardelijke liefde golft door mijn lichaam. Wat gebeurt er met me?

‘Wil-Wil-Wilt u-u-u hier pl-pl-plaatsnemen?’

De hese klank van zijn stem is betoverend mooi en zijn lichaamsgeur is zo sensueel dat ik mezelf moet inhouden. Zijn stem spreekt hakkelend, op zachte toon en toch ook op een bepaalde manier dwingend. Jean-François is ondanks zijn spraakgebrek op een bepaalde manier puur en mannelijk. Ik houd van stoere en mannelijke mannen en ik heb de gepoederde en weke mannen op afstand gehouden.

Ik ga rechtop zitten, met mijn schouders iets naar achteren, zodat mijn boezem extra goed uitkomt. Uit mijn handtas haal ik het blauwe flesje parfum dat ik van mijn moeder heb meegekregen. Het flesje houd ik duidelijk zichtbaar in mijn rechterhand vast. Jean-François zegt niets en kruipt achter een schildersezel, waarop een enorm doek is gespannen. Zonder dat we een woord zeggen, voel ik een sterke verbondenheid tussen ons. Ik hoor een potlood in streken op het doek krassen, dat ooit mijn beeltenis zal dragen. Af en toe komt zijn gezicht tevoorschijn als hij mij in zich opneemt. Het valt me op hoe jongensachtig hij oogt met zijn typische kuiltjes in zijn wangen en zijn helderblauwe ogen. Ik merk dat mijn buik vol met dansende vlinders zit. Hoe graag ik me ook voor dit gevoel wil afsluiten, het lukt me niet. Elke keer dat ik hem tevoorschijn zie komen, lijkt mijn hartslag zich meer te versnellen en verlies ik elke controle over mijn lichaam en gedachten. Misschien is dit de verliefdheid, waar iedereen over praat en waar boekenkasten vol over zijn geschreven. Dit intense gevoel van verlangen ken ik niet en ik wist niet dat het bestond. Als Jean-François opnieuw vanachter het grote doek tevoorschijn komt, om mij scherp in zich op te nemen, dep ik wat van de parfum Les Amoureux uit het blauwe flesje in mijn nek. Ik sluit mijn ogen en snuif de geur van liefde op. Een ongekende sensatie van blijdschap en warmte voel ik door mijn lijf trekken. De diepere lagen in mezelf worden aangeraakt en geopend. Ik ben verliefd!

Na een paar uur in de zevende hemel te hebben verkeerd, staat Jean-François voor mijn gevoel ineens voor mij en reikt me de hand. Trillend kom ik overeind. Dit overkomt me niet voor niets!

‘Je-je-je ogen verraden de-de-de schoonheid van je-je ziel;

Je-je-je ge-ge-gezicht verraadt je zui-zui-zuivere in-in-intenties;

Je-je lijf ten-ten-ten slotte ver-ver-verraadt de-de schoonheid, die-die jij her-her-herbergt;

Dat-dat-dat alles ma-ma-maakt je tot de-de mooiste vrouw op-op aarde.

De woorden raken mijn hart, vooral door de manier waarop hij ze uitspreekt. Juist de schoonheid van imperfectie is zo aantrekkelijk aan hem. Zonder dat we het kunnen stoppen, raken onze lippen elkaar en ontneemt hij me alle adem. Nooit heb ik durven dromen dat echte liefde bestond, laat staan een liefde die mijn ziel tot op het diepste niveau weet te beroeren. Blijkbaar kies ik de liefde niet zelf, maar word ik erdoor overvallen. Elke cel in me vibreert mee op zijn hoge energie op het moment dat we zoenen. Zijn lippen zijn zachter dan ik mij ooit heb kunnen indenken en zijn lichaamsgeur brengt me in een staat van waanzinnigheid. Al zoenend heb ik de hemel gevonden. Het paradijselijke gevoel duurt maar even. De gedachten van schuld en verwarring drukken mijn warme gevoelens naar de achtergrond. Verward draai ik me om en ren door de donkere gang het huis uit. Mijn chaperonne volgt me als ze me langs ziet lopen. Hopelijk heeft ze niets gezien of gehoord!

‘Bonne nuit’, roept Jean-François me met een hese stem na, en deze keer zonder te stotteren.

In de draagkoets richting huis nemen mijn paniekgedachten af en verkeer ik in een wereld waar hartstocht het wederom voor het zeggen heeft. De zoetige lichaamsgeur van Jean-François hangt nog in mijn neus en zijn lippen voel ik nog op de mijne. De bijzondere ontmoeting brengt me in extase. De paardenstront op straat ruikt ineens naar bloemen, de mensen lachen allemaal en ook de donkere, grimmige wolken veranderen in mijn hoofd in een blauwe lucht met een stralende zon. Zelfs de bedelaars op straat zien er vrolijk uit, alsof ze voor even hun ellende zijn vergeten. Onderweg bedenk ik dat ik Jean-François volgende week weer ga zien als hij verder gaat met mijn schilderij. Ditmaal ga proberen om zonder chaperonne naar Montmartre af te reizen, neem ik me voor. Nu al kan ik haast niet wachten om hem weer te zien. Zo is de wolk waarop ik zit van dezelfde kleur als mijn jurk: roze.

Sprookjes bestaan niet, heeft mijn moeder me altijd geleerd. Net als ik in het sprookje van de liefde ga geloven en elke vezel in mijn lijf gevuld is met verliefdheid, slaat het noodlot toe. De winkel is bij thuiskomst inmiddels gesloten en mijn moeder zit met Anne-Laure in de achterkamer tarotkaarten te leggen. Ze roept me bij zich zodra ik binnenloop en vraagt of ik ga zitten voor een belangrijke boodschap.

‘Louise-Antoinette’, zegt ze, op zo’n lieve toon dat ik argwaan krijg. ‘Je hebt de leeftijd bereikt om in een huwelijk te stappen. Vrijdag ga je met Patrice uit eten, om zo aan elkaar te wennen. De kaarten hebben uitgewezen dat jullie bij elkaar horen. Wees blij! Het geluk is aan je zijde en je zult een welvarend leven leiden.’

Ik ben direct uit mijn zoete droom ontwaakt. Dit kan niet waar zijn!

‘Maar, maar…’, zeg ik.

‘Louise-Antoinette, zorg dat je er vrijdag op je best uitziet’, zegt Anne-Laure op gedecideerde toon, met een gemaakte glimlach op haar gezicht. ‘Patrice is een uitstekende partner en een man van aanzien. Het levensgeluk is aan je zijde. Mag ik je nog een tip geven? Patrice is op het uiterlijk gesteld.’

Anne-Laure strekt haar armen naar me uit als teken van een welkom in de familie, maar ik ontwijk haar.

‘Je hebt geluk om een man van aanzien als Patrice te treffen’, zegt mijn moeder. ‘De kaarten zijn jullie welgezind. Patrice kan je een comfortabel leven geven in de hoogste kringen van Parijs.’

Ik loop met een vuurrood hoofd naar de werkkamer van mijn vader, waarvan ik zonder te kloppen de deur open. Mijn vader, die net met een zakdoek wappert en de geur inhaleert, kijkt me verbaasd aan. Zoveel brutaliteit is hij van mij niet gewend. Mijn innerlijke woede is onbeheersbaar en zonder dat ik toestemming krijg, steek ik van wal.

‘Ik ga nóóit met Patrice trouwen’, zeg ik, terwijl ik uit woede met mijn voet op de grond stamp.

Mijn vader kijkt me even verbaasd aan en gaat vervolgens onverstoorbaar verder met zijn werk.

‘Hij is een goede partner voor je, Louise-Antoinette’, zegt hij tussen twee wapperende zakdoekjes door. ‘Het zal je aan niets ontbreken. Je moet verder kijken dan vandaag.’

‘Wat is de zuivere liefde waard?’ vraag ik, waarbij de wanhoop in mijn stem doorklinkt.

Mijn vader staat op en pakt mij bij de schouder. Hij kijkt me recht in mijn ogen, met een harde blik die ik niet van hem ken.

‘Hartstocht en liefde zijn iets voor kunstenaars en artiesten. Helaas brengen ze geen brood op de plank.’

‘Papa, het gaat in het leven toch om het vinden van geluk en liefde! Je hebt je laatste parfum toch niet voor niets Les Amoureux genoemd?’

‘Als mensen alleen uit liefde met elkaar trouwen en alle kinderen uit liefde geboren moesten worden, dan was de mensheid allang uitgestorven, Poupette. Ik geef je niet weg aan een kunstenaar, die een losbandig leven leidt. Een betere huwelijkskandidaat dan Patrice is er in heel Parijs niet te vinden. Bovendien ben ik nu aan het werk en daarom vraag ik je om mijn werkkamer te verlaten.’

Op mijn slaapkamer laat ik de tranen de vrije loop en een gevoel van wanhoop maakt zich van mij meester. Ik geloof wel in de zuivere liefde! Dat heb ik altijd al gedaan. Er moet een liefde bestaan die je ziel voedt en juist deze liefde heb ik vandaag ontmoet. Maar op de dag dat ik de goddelijke liefde heb leren kennen, wordt deze me direct weer afgenomen. Ik haat de wereld en zeker de tarotkaarten. Ze zijn een instrument van de duivel, daar ben ik zeker van! Zachtjes huilend sluit ik mijn ogen en mijmer over het lieve en verfijnde gezicht van Jean-François Millet. Ik voel zijn zachte, grote handen mij strelen en zijn kriebelende mannelijke baard over mijn rug glijden. Millet is mijn grote liefde. Met betraande ogen val ik zonder iets te eten in slaap.

‘‘Passie maakt woorden overbodig.’’

-6-

De volgende ochtend ontwaak ik met een duf gevoel in mijn hoofd. Geslapen heb ik niet. In plaats daarvan heb ik liggen malen over het noodlot dat me is overkomen. Morgen is het vrijdag en staat Patrice ’s middags voor de deur om me op te halen. Hoe ik ook peins, ik weet even niet meer wat ik moet doen. Er rest me niet veel tijd meer voor de moeilijkste beslissing die ik moet nemen in mijn tot nu toe zorgeloze leventje. Enerzijds kan ik de weg van mijn hart volgen en bij Jean-François Millet intrekken. Maar dat is ook kiezen voor de weg van armoede en in ieder geval definitief afscheid nemen van mijn ouders. Zij accepteren deze keuze niet en ze zijn weinig vergevingsgezind als ik tegen hun uitdrukkelijke wens in met een armoedige kunstschilder trouw. Aan de andere kant weet ik dat ik bij Patrice nooit de ware liefde zal vinden, al kan hij mij een welvarend leven bieden in de elitaire kringen van Parijs. Ik moet deze man niet, met zijn overheersende, vervelende lichaamsgeur. Ik haat zijn geniepige blik, waarmee hij me al tientallen keren heeft uitgekleed. Wat moet ik in godsnaam doen? Mijn hoofd bonkt pijnlijk tot ik het nauwelijks meer kan verdragen.

De lust ontbreekt mij om toilet te maken en naar beneden te gaan. De radeloosheid in mijn lijf maakt dat ik met bonkende hoofdpijn in bed blijf liggen. Nadat mijn moeder mij drie keer op snauwende toon heeft gemaand om op te staan, kleed ik me ten slotte aan. Na het stilzwijgende ontbijt ga ik in de winkel werken. Maar ook daar speelt het duivelse dilemma in mijn hoofd. Gelukkig is mijn moeder humeurig en zijn er op dit vroege uur nog geen klanten. Zo gebeurt het dat in de winkel waar de lekkerste geuren van Parijs staan uitgestald, de sfeer zo koud en ijzig is dat het me doet denken aan de strenge winter van het jaar 1832.

Het overheersende dilemma laat mijn gedachten niet meer los. In een huwelijk met Patrice koop ik mijn angst af. Ik hoef maar op straat te kijken om te weten hoe hard en ongenadig het leven is aan de onderkant van de maatschappij. Als ik kies voor de liefde, word ik uitgestoten. Is onze hartstocht bestand tegen de armoede en de ellende, die als uitgestotene mijn deel zullen zijn?

Terwijl ik elk parfumflesje afzonderlijk afstof en opnieuw op zijn plaats zet, komt er enige klaarheid in mijn hoofd. Het is alsof een briesje de mist wegblaast en ik een glimp opvang van het pad dat ik moet gaan. Ineens weet ik wat me te doen staat. Het is een geniaal plan, al zeg ik het zelf. De eerste stap die ik ga zetten is om me morgenmiddag zo onaardig en afstandelijk mogelijk te gedragen tijdens onze afspraak. Patrice zal dan wellicht de moed opgeven en zijn plan om met mij in het huwelijk te treden intrekken. Als Patrice mij eenmaal heeft opgegeven als huwelijkskandidaat is de weg vrij om met instemming van mijn ouders in het huwelijk te treden met Jean-François Millet. Ze zullen me financieel blijven steunen en ik kan in de winkel blijven werken. Zo kan ik trouwen met mijn zielsgeliefde, zonder in bittere armoede te hoeven leven en het contact met mijn ouders te verliezen. Hoe langer ik over dit plan nadenk, hoe beter ik het idee vind. Bot zijn en mezelf onhebbelijk gedragen is de beste manier om Patrice van me af te schudden. Mama en Anne-Laure zullen verbaasd zijn dat de kaarten het niet bij het rechte eind hebben gehad, maar zich uiteindelijk daarbij neerleggen. Daar ben ik vast van overtuigd. Mijn humeur wordt door dit plan direct een stuk vrolijker. Voor het slapengaan overdenk ik mijn plan nogmaals, terwijl ik een glimlach niet kan onderdrukken. Dit is het meest geslepen plan dat ik ooit heb bedacht.

Op de dag van onze afspraak regent het hard. Het is alsof God wil meewerken met de uitvoering van mijn plan om Patrice te ontmoedigen. Rond het middaguur loopt Patrice de winkel in. Hij is keurig gekleed met zijn driedelige, grijze pak en draagt een nieuwe zwarte hoge hoed. Hij ziet eruit als een echte heer van stand, maar zelfs de overvloedige parfum kan zijn penetrante lichaamsgeur niet onderdrukken. Hij blijft bij de deur staan wachten en kijkt met een arrogante blik de winkel rond. Mijn moeder stapt glimlachend op hem af en geeft hem een compliment over zijn nieuwe, wit gepoederde pruik. Ik zit met mijn meest chagrijnige gezicht aan de theetafel in de achterkamer en geef geen krimp. Met mijn rechterhand trek ik langzaam aan mijn oorlel. Vanochtend heb ik eerst al een stevige ruzie met mijn moeder gehad, die erop stond dat ik mijn nieuwste jurk aantrok. Dat heb ik pertinent geweigerd. In de nieuwe mode komt door de strakke vorm rondom de taille mijn boezem nog meer tot zijn recht. Niets aan me mag uitstralen dat ik aantrekkelijk gezelschap ben. Patrice blijft niet lang dralen in de winkel, maar loopt recht op me af. Ik kan niets anders doen dan mijn rechterhand uitstrekken, die hij galant kust. Patrice maakt een lichte buiging en biedt me zijn arm aan. Er zit niets anders op dan met hem mee te gaan. Bij de deur klap ik mijn paraplu uit. Het regent buiten al net zo hard als binnen in mijn hart. De verregende koetsier snelt van de bok en houdt de deur van de koets met een lichte buiging voor ons open, waarbij Patrice als eerste naar binnen gaat. Onderweg is het verre van gezellig in de chique zwarte koets met lederen bekleding. Ik ben zo bot mogelijk en zeg uitsluitend ‘ja’ of ‘nee’ op de vragen die Patrice mij stelt. Al snel staakt Patrice zijn pogingen om een gesprek op gang te krijgen en blijft er in de koets niets anders over dan een ijzige stilte die tussen ons in hangt. We staren beiden naar buiten, ieder naar zijn eigen kant. Ik zie hoe de verregende werklieden ploeteren over de modderige weg. Hun leven is hard, waar alleen de sterksten tegen bestand zijn.

De koets stopt bij Café Procope, het etablissement met de beroemde, vergulde bronzen kroonluchters met de lange, gebogen armen. In dit restaurant dineren de welgestelden van Parijs. Er zitten elegante dames in gedrapeerde jurken van het fijnste kant, met daaronder hun zwart glimmende rijglaarsjes. De mannen proberen elkaar de loef af te steken met hun gouden vesthorloges en met hun witte pruiken, gemaakt van het fijnste mensenhaar. Aan de muren hangen schilderijen van bekende Parijse modemerken en parfumerieën. Hoeveel toeval is het dat Patrice me juist meeneemt naar dit etablissement?

De zwart-wit geklede ober begeleidt ons naar het tafeltje. Strak voor me uitkijkend neem ik tegenover Patrice plaats. Hij begint zich zichtbaar aan mijn gedrag te ergeren, maar ik doe net of ik doofstom ben. Dit gaat de goede kant op! Mijn kilheid en ongeïnteresseerdheid kunnen toch geen man bekoren? Na het voorgerecht van ganzenlever dient de ober de rijk gevulde eend op. Voor het eerst in mijn leven drink ik een glas rode wijn. Eerlijk gezegd heb ik nog nooit zoiets vies gedronken, hoewel de geur zoveel goeds beloofde.

Patrice probeert het gesprek opnieuw op gang te krijgen en het is gênant hoe zijn pogingen keer op keer stranden. Hoe meer ontstemd hij zichtbaar is, hoe sterker ik me voel. Ik zie de mensen naar ons gluren en ben blij dat het bij deze ene keer blijft. De familie d’Aubigne de Rousseau is bekend en geliefd in deze kringen en velen kennen me vanuit de parfumerie. Genoeg voer dus voor de nieuwste roddel in haute Paris.

De terugreis is zo mogelijk nog gênanter dan de heenreis. Door het glas wijn ben ik brutaler geworden en verandert mijn zwijgzaamheid in pure botheid. Patrice is zichtbaar ontstemd over mijn gedrag, wat merkbaar is aan de verbeten glimlach op zijn gezicht.

Mijn hart juicht onderwijl en ik ben er vast van overtuigd dat dit de eerste en laatste ontmoeting is met dit heerschap. Mijn plan is geslaagd!