Tijdgeest

Je ziet het pas als je wakker wordt.

Colofon

© 2020 Hans Peter Roel

Titel: Tijdgeest

Auteur: Hans Peter Roel

ISBN: 978 907 967 78 01

NUR: 341

Omslagontwerp en opmaak: Looney2

Auteur: Hans Peter Roel

Redactie: Els Rentenaar, @Schrijfs_els

Tekstredactie: Marianne Maes, Saskia van Doorn
Uitgeverij N.E.X.T. Company BV te Baarn

www.nextcompany.nl

info@nextcompany.nl

Niets uit dit manuscript mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt in enige vorm of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever N.E.X.T. Company BV.

Verantwoording

Tijdgeest is een fictief verhaal, met elementen die op waarheid berusten. Dit boek speelt zich af op de grens van fictie en werkelijkheid. Niemand weet waar onze fantasie stopt en de werkelijkheid begint.

In het dagelijkse leven is de realiteit vaak onwerkelijker dan de meest fantasierijke schrijver kan verzinnen. Wie had kunnen denken dat er twee vliegtuigen op klaarlichte dag in de Twin Towers in New York zouden vliegen? Wie had ooit kunnen denken dat de wereld door een virus maandenlang in een ‘lockdown’ zou komen te zitten? Wie had gedacht dat de democratische rechten, vrijheid en individualiteit ook in westerse landen door de politiek met voeten zouden worden getreden?

We hebben duisternis nodig, om het licht te kunnen onderscheiden.

VOORWOORD

De realiteit is soms gekker dan je kunt bedenken!

Heb je ooit van Wilton Pilecki gehoord? Waarschijnlijk niet. In het begin van de Tweede Wereldoorlog liet de militair uit Polen zich vrijwillig opsluiten in het werkkamp van Auschwitz. Hij wilde weten hoe het er in dit kamp echt aan toeging. Auschwitz was geen werkkamp, zoals de Duitsers suggereerden, maar een vernietigingskamp van een ongekende orde. Wilton ontsnapte in 1941 uit het kamp en hij alarmeerde de geallieerden. Hij vroeg hen het kamp onmiddellijk te bombarderen, zodat er niet nog meer dodelijke slachtoffers zouden vallen. Noch de Amerikanen, noch de Engelsen geloofden hem en het bombardement bleef uit. Wilton Pilecki liet zich opnieuw gevangennemen en ontsnapte in 1943, na 945 dagen, opnieuw uit Auschwitz. Maar ook de tweede keer luisterde niemand naar hem en werd Auschwitz niet gebombardeerd.

De grote vraag is waarom – ondanks het overtuigende bewijs – tot tweemaal toe niemand naar Wilton Pilecki luisterde. Het antwoord is even eenvoudig als ontluisterend: de geallieerden geloofden hem simpelweg niet! Ze konden zich niet voorstellen dat dit werkelijk gebeurde. Volgens Churchill was Hitler gek, maar toch zeker niet zó gek. Het in stand houden van het vernietigingskamp Auschwitz tot aan de bevrijding kostte miljoenen Joden het leven.

Ziehier de kracht van onze menselijke geest. Als je het niet gelooft, dan zie je het ook niet en wil je het ook niet zien of horen. Zelfs niet als er overtuigend bewijs voorhanden is.

Dit boek is bedoeld om je de ogen te openen en je inzicht te geven in een onzichtbaar systeem, dat achter de schermen aan de touwtjes trekt. Daarnaast wil ik je inzicht geven in de aankomende ‘Nieuwe Verlichte Tijd’. Het boek is daarom een manifest geworden dat tegengas geeft aan de sociale ontwrichtingen van deze tijd en een appèl is aan ons allen om tot eenheid en samenhorigheid te komen.

Tijdens mijn onderzoek voor dit boek stuitte ik op ondergrondse netwerken en krachten die niet alleen mijn leven, maar dat van iedereen beïnvloeden en sturen. Daarom gaat dit boek je leven op zijn kop zetten. Het is confronterend, verontrustend en tegelijkertijd hoopgevend en geruststellend. Je krijgt inzicht in de systemen en de machtsstructuren waarin we leven. Het is een machtsspel van een ongekend kaliber, waarbij maar één doel telt: het creëren van een centraal geleide nieuwe wereldorde. Ook jij zal het af en toe niet willen geloven, niet willen zien en eigenlijk niet willen lezen. Dat komt, omdat de realiteit van elke dag ‘gekker’ is dan je kunt bedenken. Niets is wat het lijkt!

Je gaat mee op reis met de hoofdpersoon, Robbert Mansur, hoogleraar Internationale en Politieke Geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. De zoektocht naar de waarheid gaat beginnen!

Rosslyn Chapel

Roslin, Schotland

25 mei 2015

We maken deel uit van ons eigen complot, maar de mate waarin bepalen we zelf.

-1-
'Danse Macabre’

‘We leven in een chaotische tijd, waarin onzichtbare, duistere krachten het voor het zeggen hebben. Onze vrijheid en individualiteit staan steeds verder onder druk, omdat we langzaam worden opgeslokt door het systeem.’

De Schotse gids in de Rosslyn Chapel spreekt de woorden met zoveel kracht uit dat hij mij – Robbert Mansur – de stuipen op het lijf jaagt. Ik ben als hoogleraar in de Internationale en Politieke Geschiedenis vooral geïnteresseerd in machtsstructuren, ondergrondse organisaties en politiek. Kennis vergaren en logisch denken zijn mijn stokpaardjes en daarin ben ik beter dan in het uiten van mijn gevoel. Dat zegt mijn twee jaar jongere zusje Emma in ieder geval en zij heeft het hart meer op de tong. Soms botst het tussen ons, maar meestal vullen we elkaar perfect aan. Onze band is gelukkig hecht en warm.

Roslin is het gehucht, waar Emma vertoeft als ze in Schotland is. Tijdens mijn eerste visite aan haar in het prachtige Schotland brengen we een bezoek aan “Rosslyn Chapel”, de grootste bezienswaardigheid van het plaatsje Roslin en misschien wel van heel Schotland. De kapel heeft een ongekende mysterieuze uitstraling, die iets met me doet wat ik niet onder woorden kan brengen. De buitenkant is al indrukwekkend, maar binnen is de kapel een ongeëvenaard samenspel van versieringen en uit steen gehouwen tafereeltjes. Ik kijk naar de hoge gotische, bewerkte bogen en het prachtig gedecoreerde plafond. Nog nooit in mijn leven was ik in zo’n mysterieus gebouw als dit. Er ligt een rode fluwelen loper op het middenpad en op een verhoging, vooraan in de kapel, staat een groot stenen altaar bedekt met een wit kleed, waarop een groot rood tempelierskruis is aangebracht.

De rood bebaarde Schotse gids kijkt ons met zijn doordringende ogen aan. De graatmagere man lijkt op geen enkele manier op de stoere Schotse mannen in kilt, die volgens Emma nooit een slip dragen onder hun geruite rok. We lopen achter de door Emma ingehuurde ‘private guide’ aan naar het volgende hoogtepunt van de kapel.

‘Dit is het graf van Sir William Sinclair’, zegt de gids met een zwaar Schots accent. ‘Hij is de bouwer van de Rosslyn Chapel, die hetzelfde grondplan heeft als de tempel van Herodes in Jeruzalem. Deze ridder was een van de meest prominente grootmeesters binnen de orde der tempeliers.’

Emma kijkt me met een trotse blik in haar ogen aan. Haar vriend en grote liefde, Andrew Sinclair, is een directe afstammeling van de opdrachtgever voor de Rosslyn Chapel. Hij behoort tot een van de meest welgestelde adellijke families in Schotland en woont verderop in een kasteel op een groot landgoed. Zijn vader is de ‘Baron van Roslin‘ en dus stroomt er blauw bloed door zijn aderen. Emma heeft Andrew ontmoet tijdens haar studie International Politics in Oxford. Hoewel de ouders van Andrew Sinclair moeite hebben met haar afkomst en onuitgesproken misschien zelfs met haar uiterlijk, is de liefde tussen hen sterk. Om vaker bij haar aristocratische en eigenzinnige minnaar te kunnen zijn, heeft Emma een halfjaar geleden een pied-à-terre in het Schotse plaatsje Roslin gehuurd. Als ze even kan, vliegt ze vanuit haar woonplaats New York naar Roslin om hier tot rust te komen en dicht bij haar geliefde te zijn. Ik ben trots op mijn zusje, die een prachtige carrière heeft opgebouwd bij de Verenigde Naties. Ze geeft momenteel leiding aan een speciaal team, dat zich bezighoudt met het prestigieuze project ‘VN-Agenda 2030’.

‘Sir William Sinclair was een bevlogen tempelier, die voor de bouw van deze kapel Jeruzalem als voorbeeld heeft gebruikt’, zegt onze gids. ‘Dat is op verschillende plekken in de kapel te zien. De blinde muur waar jullie nu naar kijken, is een kopie van de Klaagmuur in Jeruzalem.’

We lopen langzaam door de kapel en blijven bij iedere pilaar of een stuk uitgehouwen steen staan. De Schotse gids komt steeds meer op dreef en ratelt maar door. Volgens hem komen de meeste gebeeldhouwde taferelen uit de Bijbel: de verdrijving van Adam en Eva uit het paradijs, Samson en de Filistijnen en een afbeelding van Satan in de vorm van een vastgebonden ondersteboven opgehangen engel. Als laatste stop van de tour staan we stil bij het beeld van Petrus, die een sleutel in zijn hand heeft.

‘Dit is het grote geheim van Rosslyn Chapel’, zegt de man. ‘Petrus kijkt naar een plek onder de lady’s chapel. Scans hebben uitgewezen dat zich op deze plek – pal onder de stenen vloer – een ruimte bevindt, waarin een metalen kist staat. Het bestuur van Rosslyn Chapel heeft helaas verboden de dichtgemetselde ruimte te openen, zodat de metalen kist niet kan worden onderzocht. Zij houden zich strikt aan het eeuwenoude verbod van Sir William Sinclair om deze ruimte te openen.’

Ik kijk op mijn horloge en zie dat de rondleiding ten einde loopt. We nemen afscheid van de gids en ik geef hem een fooi van twintig euro voor zijn enthousiasme en de rondleiding.

‘Wacht’, zegt de gids, die zichtbaar verrast is door de gulle gift. ‘Ik zal jullie het tweede grote geheim van Rosslyn Chapel nog laten zien.’

Nieuwsgierig kijk ik hem aan. Hij wenkt ons en we lopen achter hem aan naar de zijkant van de kapel. Tot mijn verrassing zie ik een onopvallende lage deur in de stenen muur.

‘Dit is de geheime ingang van deze kapel’, zegt de man. ‘Hij werd speciaal voor Sir William Sinclair na zijn overlijden gebouwd. De deur is nooit op slot, zodat zijn geest in deze kapel kan komen, wanneer hij maar wil.’

‘Een geest heeft toch geen deur nodig?’ vraagt mijn zusje.

Ze kijkt de gids triomfantelijk aan.

‘Dat zeg u’, antwoordt de gids. ‘Als deze deur kraakt, weet ik dat William Sinclair binnen is. Niet alles is te verklaren mevrouw!’

We nemen afscheid van de gids die ons iets bijzonders heeft laten zien, wat voor de meeste toeristen verborgen blijft. Even later staan we buiten. Daar maken de witte stapelwolken van het toch al mooie uitzicht een levend schilderij. Schotland is werkelijk schitterend. Door de vele regen is alles groen in Roslin, zelfs de rotsen die het gehucht omsluiten. Emma past in deze omgeving, al zou je dat door haar getinte Aziatische uiterlijk niet zeggen. Misschien hebben haar Indonesische genen ervoor gezorgd dat ze hoogsensitief is en ontvankelijk voor spiritualiteit en magie. Van jongs af is ze een buitenbeentje, maar wel één met een eigen wil, een duidelijke mening en in ieder geval een goed hart. Emma ziet dingen en ervaart energieën die een normaal mens niet kan waarnemen. Ze zegt dat alles in de wereld een bepaalde frequentie heeft, die ze kan voelen. Zo weet ze of iets of iemand een prettige of juist beklemmende energie heeft. Zelfs van een steen kan ze dat voelen. Emma hoort dus op een bepaalde manier wel thuis in Schotland, het land van Kelten, tovenaars en druïden.

Ik sta, ondanks mijn Aziatische afkomst, heel anders in het leven. Ik geloof meer in de logica en in de wetenschap. Pas als iets op een wetenschappelijke wijze is bewezen, neem ik het voor waarheid aan. Daarom kan ik niets met vage begrippen als energie, geesten en intuïtie.

Emma nodigt me uit voor een biertje in de enige pub van Roslin. The Original Rosslyn Inn staat er op de gevel. Op een bordje naast de deur staat dat de pub in het jaar 1715 is geopend. Ik duw de eeuwenoude houten krakende deur open. Zes paar ogen kijken ons aan als we de oude dorpskroeg binnenstappen. Mensen met een getint Aziatisch uiterlijk zijn blijkbaar niet gewoon in dit dorp, en wat een Schot niet kent, dat vreet hij niet. Een man met een buik in de vorm van een biervat gooit verveeld pijltjes naar het dartbord. Twee mannen zitten te smoezen aan een tafeltje en een oudere kerel hangt aangeschoten aan de bar. In een hoek is er een voetbalwedstrijd op een televisie te zien, waarvan het volume net iets te hard staat. We schuiven aan bij de bar en de barman vraagt met een knikje wat we willen bestellen.

‘Twee biertjes’, zeg ik.

De barman tapt twee pullen, die hij voor ons neerzet. Als we met de pullen bier toosten op de mooie broer-zusvriendschap, schuift de aangeschoten man aan de bar nieuwsgierig met zijn halve liter pul verschaald bier in onze richting. De oudere Schot schenkt Emma een bemoedigende glimlach. Ik zie meteen dat er tussen een rijtje gele tanden een voortand mist.

‘Wat komen jullie hier doen?’ vraagt de man met een haast niet te verstaan accent.

‘We hebben net Rosslyn Chapel bezocht’, antwoord ik. De man begint hard te lachen, waardoor hij een walm van zurige lucht over de bar verspreidt. Plots valt hij stil en kijkt hij ons met zijn samengeknepen ogen aan.

‘Er wordt gefluisterd dat Rosslyn Chapel een groot geheim herbergt’, zegt hij.

Ik kijk vragend naar de vreemde snuiter met zijn slechte gebit, die al ver in de zestig moet zijn.

‘Wat voor een geheim?’ vraag ik.

‘Eerst wil ik een grote pot bier’, antwoordt de man.

Emma knikt naar me en ik bestel een extra pint bier. De man neemt een ferme slok.

’In het dorp wordt nooit openlijk over dit onderwerp gesproken’, begint hij in een zwaar Schots accent. Hij schuift dichter naar ons toe en ik ruik een weeïge geur. ‘In de kapel hangt een schilderij uit het jaar 1463 met de titel “Danse Macabre”. Op het schilderij staat de volgende tekst geschreven: “Ik roep eenieder op mee te dansen; de paus, keizer en alle schepselen, arm, rijk, groot en klein. Dans maar met de dood mee, want rouwen helpt niet! Ieder mens – arm of rijk – moet naar mijn pijpen dansen”.’

Het schilderij heeft de gids ons laten zien, maar deze uitleg heeft hij er niet bij gegeven. De man stopt en slaat de rest van het bier in een grote teug achterover. Dan kijkt hij ons met zijn lodderige ogen aan. ‘In Rosslyn Chapel’, zegt hij op een traag tempo, ‘komen dood en leven op één plek samen. Dat is het grote geheim van Rosslyn Chapel. In de hele wereld is het dodenrijk gescheiden van het leven. Alleen mensen met bijzondere paranormale gaven hebben vanuit dit aardse leven toegang tot het rijk der doden. Maar in Rosslyn Chapel heeft iedereen toegang tot dat rijk, dat zoveel groter is dan we ons maar enigszins kunnen inbeelden. In deze kapel ontmoeten de doden en de levenden elkaar.’

Ik slik en voel een rilling over mijn rug. Direct moet ik aan mijn ouders denken.

‘Je bent hartstikke gek’, zegt Emma op een geïrriteerde toon. Ze staat op en ik pak mijn portemonnee om af te rekenen.

‘Ik kom er al vijftig jaar en ik weet wat ik weet’, zegt de man met hoorbaar dubbele tong. ‘Rosslyn Chapel is de plaats waar de hemel in directe verbinding staat met de aarde. Jullie zijn hier niet voor niets!’

Hoofdschuddend lopen we de pub uit, maar zelfs buiten raak ik het beklemmende gevoel niet kwijt.

‘Robbert, ik ben bang’, zegt Emma wanneer we in haar pied-à-terre zijn aangekomen. ‘Ik heb informatie binnengekregen waarover ik niet mag praten.’

Ik kijk naar haar angstige gezicht en begrijp er niets van. Zo ken ik Emma helemaal niet. Zij is voor de duvel nog niet bang ze is voor mij altijd als een open boek.

‘Bang? Jij? Voor wie ben jij bang?’

‘Dat mag ik niet zeggen. Als ze alleen al vermoeden dat ik het weet, teken ik mijn doodvonnis.’

‘Wie zijn ze?’

‘Ik kan je leven niet in gevaar brengen’, antwoordt Emma. ‘Maar mocht ik onverwachts sterven, denk dan aan het tijdstip waarop papa en mama zijn overleden.’

‘Sterven? Wat bedoel je precies? Ik begrijp er niets van!’

‘Ik mag je echt niets vertellen’, houdt Emma vol.

Keizersgracht

Amsterdam, Nederland

12 oktober 2018

De dood is niets anders dan de andere kant van het leven.

-2-

Een dodelijk ongeval

Eén van de grootste nachtmerries die je als vader, moeder, zus of broer kan overkomen, is de telefoon die diep in de nacht onverwachts rinkelt. Intuïtief weet je direct dat het mis is. Dat gebeurt mij op vrijdagnacht 12 oktober 2018 in de slaapkamer van mijn kleine, maar werkelijk schitterende grachtenpand aan de Keizersgracht in Amsterdam, dat ik drie jaar geleden heb gekocht.

Tring, tring …

In de verte hoor ik mijn telefoon nogmaals overgaan, maar het geluid bereikt mijn brein niet. Ik ben in mijn diepste slaap.

Tring, tring …

Nog altijd dringt het besef niet tot me door dat mijn telefoon op dit ongewone tijdstip om mijn aandacht vraagt. Er is niemand in huis die me wakker kan maken.

Pas nadat mijn telefoon voor de vierde keer is overgegaan, ben ik wakker genoeg om in het pikkedonker op zoek te gaan naar mijn trouwe metgezel.

‘Robbert’, zeg ik, nadat ik mijn iPhone op de tast van het nachtkastje heb genomen.

‘Am I speaking with mister Mansur?’

‘Yes … that’s me’, zeg ik, terwijl ik naar het lichtknopje van de schemerlamp naast mijn bed zoek.

‘Bent u familie van mevrouw Emma Mansur?’

‘Euh … ja … ik ben haar broer.’

‘Mijn naam is Greame Logan, hoofdagent bij Police Scotland Inverness. Het spijt me, ik heb droevig nieuws voor u. Uw zus is vanavond laat tijdens een auto-ongeluk om het leven gekomen. We konden in haar spullen alleen uw telefoonnummer vinden. Vandaar dat we u bellen.’

‘Wat …? Wat bedoelt u?’

Eerlijk gezegd dringen de woorden van de politieagent niet tot me door. Emma … een auto-ongeluk …?

‘Hallo, bent u er nog?’ hoor ik de stem met het moeilijk verstaanbare Engelse accent aan de andere kant van de lijn.

‘U moet zich vergissen’, zeg ik.

‘Helaas, meneer. Het gaat over uw zus, Emma.’

Nu ben ik klaarwakker en ik voel de brok in mijn keel.

‘Een auto-ongeluk? Waar heeft ze dat dan gehad?’

‘Bij Inverness, in Schotland, hier op de snelweg A9’, antwoordt de agent aan de andere kant van de lijn.

‘Schotland, Inverness ...? Dat kan niet.’

Een zucht van opluchting ontsnapt me. Dit moet wel een vergissing zijn. Emma zit al jaren veilig in New York! Vroeger is ze vaak in Schotland geweest, maar dat is al jarenlang niet meer het geval. Ze had haar pied-à-terre opgezegd na een hevige ruzie met haar aristocratische vriend en ze had gezworen nooit meer naar Schotland terug te keren.

‘We hebben haar paspoort gevonden’, gaat de man verder. ‘Heet uw zus Emma Mansur en is ze geboren in Amsterdam op 5 maart 1980?’

‘Euh … ja ...’

Het wordt zwart voor mijn ogen en ik kan er met mijn hoofd niet bij. Dit is een schrikbeeld van de ergste soort. Het kan niet. Emma zit toch in New York?

‘Mijn oprechte medeleven’, zegt de agent. ‘Het spijt me dat ik u deze verschrikkelijke boodschap moet brengen. We hebben u of een ander familielid nodig om haar lichaam te identificeren.’

‘Er is geen andere familie’, zeg ik.

‘Dan wil ik u vragen om naar het politiebureau van Inverness te komen.’

‘Inverness … waar ligt dat?’

‘Bij Loch Ness in the Highlands.’

De boodschap past niet bij het plaatje in mijn hoofd. Emma is springlevend in New York en ze ligt niet ergens dood in de buurt van Loch Ness. Dat bestaat gewoon niet! Écht niet! Ik voel een boosheid komen opzetten.

‘Wat is er precies gebeurd?’ vraag ik.

‘Het onderzoek loopt nog altijd, meneer Mansur. Zover we het nu kunnen overzien, reed ze met haar auto op de rechterbaan en heeft een truckchauffeur haar auto vol geraakt. Die is gaan tollen en tegen een boom geknald. Ze moet op slag dood zijn geweest. De chauffeur is aangehouden voor verhoor. Pas morgen kunnen we het onderzoek afronden.’

De opkomende boosheid ebt weg. Ik weet niets meer te zeggen. Mijn hoofd is totaal geblokkeerd. Ik kan het gewoon niet begrijpen. Emma, mijn lieve zusje is dood. Dit kan niet waar zijn!

Het wordt ongemakkelijk stil op de lijn.

‘Het spijt me nogmaals u deze droeve boodschap te moeten brengen’, zegt de hoofdagent. ‘Ik wil u dringend vragen om zo snel mogelijk naar Schotland te komen. Meldt u zich bij mij, Greame Logan, hoofdagent bij Police Scotland Inverness.’

‘Morgenochtend boek ik direct een ticket naar Edinburgh.’

‘Meneer Mansur, heel veel sterkte en hopelijk tot binnenkort.’

Het gesprek is afgelopen en ik zit rechtop in mijn bed in het stille huis, de telefoon in mijn trillende handen. Hoe kan Emma op het verkeerde baanvak hebben gereden? Ze heeft in Schotland gewoond en kende de verkeersregels!

Ik loop naar de voorkamer, vanwaaruit ik zicht heb op de verstilde – door lantaarns verlichte – Keizersgracht. Op de keukenklok zie ik dat het halfdrie is en misschien is dit wel het enige tijdstip waarop er geen mensen langs de gracht lopen. Met tranen in mijn ogen neem ik een kop koffie en ga bij het raam zitten. Emma is dood! Ik kan het niet bevatten. De hete koffie druipt over mijn trillende handen. Ik zet het kopje weg en krimp ineen op zoek naar geborgenheid en enig houvast. Mijn lijf trilt en ik barst in tranen uit. Mijn emoties, die ik zo lang heb weggestopt, komen naar buiten en niets kan mijn diepe gevoelens van pijn, verlies en verdriet stoppen. Emma was nog mijn enige familielid. Ik kan het gewoon niet geloven. De boodschap is onwerkelijk en er is op dit tijdstip niemand bij wie ik mijn emoties kwijt kan. Mijn vrienden slapen en een vaste relatie heb ik niet. Ook mijn familie is me ontnomen. Vanaf nu ben ik moederziel alleen op de wereld. Die wetenschap doet verschrikkelijk veel pijn. Het is alsof er een stuk uit mijn hart is gerukt en er een gapend, hevig bloedend gat achter is gebleven.

Ik kan het gewoon niet geloven. Emma en de dood horen net zo min bij elkaar als sneeuw en de woestijn. Ze stond met haar achtendertig jaar volop in het leven en had grootse plannen. Ze was een van de topmensen binnen de Verenigde Naties en vol passie bezig om de wereld beter te maken. Het idee dat Emma er niet meer is en me nooit meer in Amsterdam zal bezoeken, is gewoonweg absurd.

Tijd bestaat niet en is op deze momenten niet meer dan een illusie. Zo ervaar ik het in ieder geval. De uren alleen op de bank verdwaal ik in verdriet en wanhoop. Ik ben verdoofd door de pijn en denk aan de dag – nu ruim vier jaar geleden – waarop ik eenzelfde soort bericht kreeg. Het was een klap die ik nog altijd niet te boven ben gekomen. Moeizaam heb ik uiteindelijk wel een weg gevonden om ermee om te gaan. En nu… nu ik eindelijk mijn leven weer enigszins op de rails heb, overkomt me dit. Het bericht van het overlijden van mijn lieve zusje is onvoorstelbaar, onlogisch en niet te verklaren. Waarom moet mij dit ondraaglijke lot tweemaal treffen? Wat heb ik in mijn leven verkeerd gedaan? De wereld is onwerkelijk hard en het lijkt alsof ik opgesloten zit in een glazen bubbel, waar geen geluid doorheen komt. Misschien ben ik in een nachtmerrie beland, waaruit ik straks wakker word, om dan met grote opluchting vast te stellen dat ik in een levensechte droom verstrikt was geraakt. Maar niets van dat alles. Pas wanneer de zon opkomt op deze heldere herfstochtend en de vallende bladeren in hun geelgouden gloed de lange koude winter aankondigen, kom ik weer enigszins bij mijn positieven. ‘Ik hou van je, lieve broer’, zei Emma vorige week nog tegen me aan de telefoon. Dat dit haar laatste woorden zouden zijn, had ik toen niet kunnen vermoeden. In dat telefoongesprek had ze – gek genoeg – met geen woord gerept over haar aanstaande reis naar Schotland. Hier is iets goed mis! Wat deed Emma in hemelsnaam in Schotland?

Goede mensen brengen je geluk, slechte mensen geven je een les, maar de meest dierbare mensen schenken je een herinnering.

-3-

De Agnietenkapel

Via Google zoek ik op de nieuwswebsites naar informatie en ik vind inderdaad een kort nieuwsbericht over een dodelijk ongeval op de A9 bij Inverness, in de Schotse Hooglanden. De weg staat volgens de politie al jaren bekend als gevaarlijk. Het aantal dodelijke ongelukken op deze tweebaansweg ligt vier keer hoger dan elders in het Verenigd Koninkrijk en er zijn initiatieven om de weg veiliger te maken.

Voor de derde keer lees ik het nieuwsbericht op mijn computerscherm. Mijn God, het is toch waar! Op een andere website zie ik een in de duisternis genomen foto van een auto die om een boom heen is gevouwen. Aan de schade te zien moet de bestuurder op slag dood zijn geweest. Het harde bewijs staat op het scherm voor mijn neus, maar nog kan ik het niet geloven. Alles lijkt zo gewoon vandaag. De zon is opgekomen en mensen slenteren langs de Amsterdamse gracht. Er is geen sprake van paniek en er belt niemand. Misschien heb ik het me allemaal toch ingebeeld en zit ik vastgeketend in dezelfde droom? Ik bel het nummer van Emma tot driemaal toe, maar krijg evenveel keer haar bekende stem met de mededeling dat ze er even niet is, maar dat ik mijn boodschap na de piep mag inspreken. Wanneer ik haar stem voor de derde keer hoor, breek ik, terwijl ik eigenlijk het type mens ben dat moeilijk bij zijn tranen kan komen. Niet veel later sta ik onder de douche om de onzekerheid en de angstgevoelens van me af te spoelen. Het lukt me niet en ik probeer alles op een rijtje te zetten. De klap is te groot en de logica ontbreekt. Ik ben een man van de wetenschap en in die wereld regeren ratio, logica en bewijsvoering. Met emoties, verdriet en gevoelens kan ik maar moeilijk omgaan en dat breekt me nu op.

Het is vandaag zaterdag en gelukkig hoef ik niet naar de universiteit. Zes jaar al ben ik hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam. Internationale en Politieke Geschiedenis is mijn domein en hierin ben ik de expert van Nederland. De complexe internationale samenwerkingsverbanden met de achterliggende machtsstructuren intrigeren me en dat hebben ze altijd al gedaan. We hebben als samenleving niet voor niets zo’n gigantische groei doorgemaakt. Maar de tijdgeest lijkt momenteel op een kantelpunt te staan. Ik kan het niet onder woorden brengen, maar ik voel het wel. Daarom ben ik op zoek naar data om dit gevoel te kunnen onderbouwen. Het klopt niet meer. De menselijke expansie die de aarde aankan, nadert haar einde en we gaan stug door op het doodlopende pad. Er is een nieuwe dimensie nodig om als samenleving niet ten onder te gaan aan ons eigen succes. Ik wil weten wie of wat deze chaos in de wereld veroorzaakt. Er moet een logica te vinden zijn. Al vroeg in mijn carrière ben ik gestuit op informatie over geheime genootschappen en internationale organisaties waar je maar weinig van hoort, maar die de werkelijke macht in handen hebben. Ik publiceer mijn onderzoeksresultaten geregeld in Science, een internationaal wetenschappelijk blad. Veel respons krijg ik er niet op, maar de artikelen staan goed op mijn curriculum vitae en de universiteit stimuleert publicatie.

Ik draai de douchekraan dicht, maar ben het beklemmende gevoel op mijn borst niet kwijt. Ik check – met mijn handdoek rond mijn heupen – mijn telefoon, maar het 0044-nummer van halfdrie vannacht staat als feit in de telefoonlog. Later in de ochtend maakt ook de website van de Herald Tribune melding van het dodelijk ongeval vannacht op de A9. Ik moet in actie komen om de verlammende gevoelens van onrust kwijt te raken. Online boek ik een vlucht naar Edinburgh op maandagmorgen, halfzeven. De rest van de ochtend gebruik ik om mijn hoorcolleges voor de komende twee weken te annuleren en een aantal vrienden op de hoogte te stellen van het auto-ongeluk van Emma. Het ongeloof is groot en ik merk dat de meeste vrienden niet weten hoe ze op het dramatische nieuws moeten reageren. Ze zijn niet de enigen! Ook ik weet niet wat ik met mijn gevoelens aan moet en zo raak ik meer en meer verstrikt in ongeloof, onrust en pijn. Meestal lukt het me om zulke emoties te negeren, maar nu is er geen ontkomen aan. Wanneer ik opnieuw het telefoonnummer van Emma bel, krijg ik voor de vierde keer haar voicemail te horen. Hoewel ik me realiseer dat ze mijn oproep nooit meer zal beantwoorden, houd ik de drang om telkens haar nummer te bellen. Dit is de enige manier waarop ik haar stem nog kan horen.

Emma was blijkbaar op het verkeerde moment op de verkeerde plaats. Ik begrijp niet wat ze daar deed. De familie Sinclair, had haar de deur gewezen omdat ze met haar oosterse uiterlijk en getinte huidskleur niet paste in de aristocratische Engelse kringen. Dat werd uiteraard niet hardop gezegd, maar de veroordeling was onverbiddelijk. Andrew had niet de moed gehad om voor zijn vriendin te kiezen en daarom was Emma gevlucht in haar drukke baan bij de Verenigde Naties in New York. Ze moest zuinig zijn op de weinige vrije dagen die ze had en daarom had ik haar al een jaar niet meer gezien. Waarom ging ze naar Schotland, zonder mij in Amsterdam te komen opzoeken? Alle logica ontbreekt!

Ik huil hartverscheurend, mijn schouders schokken op het ritme van mijn snelle, hoge ademhaling. Het lucht op om me zonder enige gêne in eenzaamheid te kunnen uiten. Ik vloek en schreeuw. Het kan niet anders en de pijn moet eruit, omdat ik bang ben dat mijn hart er anders mee ophoudt. Ook de pijn en het verdriet van het plotselinge overlijden van mijn ouders komen vandaag weer naar boven. Ik kan niet bevatten dat ik alleen achterblijf. Maar net zo schrijnend is het feit dat ik op niemand kan steunen en geen sterke schouder heb om op uit te huilen. Een relatie is er tot nu toe op mijn veertigste levensjaar nog steeds niet van gekomen. Natuurlijk heb ik er mijn best voor gedaan. Wie wil er nu elke avond alleen thuiskomen en verstoken zijn van een luisterend oor? Ik in ieder geval niet! Maar in relaties heb ik nooit veel geluk gehad. Met Liesbeth leek ik vier jaar geleden de ware te hebben getroffen. We hadden zelfs kort samengewoond. Maar onze relatie bleek niet bestand tegen het grote verdriet van het dramatische en totaal onverwachte verlies van mijn ouders. Uiteindelijk zijn we na de begrafenis als vrienden uit elkaar gegaan met de belofte om nauw contact te houden. Veel meer dan een jaarlijks kerstkaartje is daar niet van gekomen. Liesbeth is nu getrouwd met Henk en dat heeft ervoor gezorgd dat onze paden nog verder uit elkaar zijn gaan lopen.

Zo stapelt de pijn zich op in mijn lichaam en ik ben bang dat ik onder de emotionele last zal bezwijken. Door de grote verliezen in mijn leven weet ik intussen hoe het spel wordt gespeeld. Na een intense periode van rouw – waarin mensen je steunen en je beloven beschikbaar te zijn – gaat iedereen weer over tot de orde van de dag. Van mij wordt dan verwacht dat ik binnen een paar weken weer vrolijk meedoe. Zo werkt het niet bij mij. Tijd kan de open wonden in mijn hart niet helen. Het gewone leven weer opnemen is dan haast onmogelijk. Tot nu toe heb ik me kunnen overeind houden dankzij de steun van Emma, maar nu weet ik het niet meer.

Mijn beste vriend Hans Seegers belt, maar ik druk het telefoongesprek weg. Nu even niet! Ik vloek, schreeuw en sla met mijn vuisten tegen de muur. Als ik mijn pijn nú niet uitschreeuw, word ik gek. Niemand kan zich het rauwe verdriet voorstellen, dat ik nu voel. Er zijn drie gaten in mijn hart geslagen, bloedend, rauw en pijnlijk. Met niemand kan ik deze pijn en het grote verdriet delen, omdat er geen familie meer is die kan en wil luisteren. Juist dat gegeven voelt als het sprenkelen van salpeterzuur in een open wond.

Uit pure ellende loop ik met rood betraande ogen naar het pand van de Universiteit op de Kloveniersburgwal. Met elke stap die ik zet, voel ik de pijn in mijn hele lijf. Mijn gezicht bedek ik, zodat niemand mijn tranen ziet. Zo wil ik niet meer verder leven! Zelfs het meest waardevolle dat ik bezat, een warme relatie met mijn zusje Emma, is me ontnomen. Ik voel een ondraaglijke pijn in mijn lijf die ik nooit te boven zal komen, dat weet ik zeker. Met een laatste krachtinspanning bel ik aan bij de oudste dependance van de universiteit. De portier herkent me. Veel Indonesische hoogleraren zijn er niet en zeker niet die elke dag een kostuum met een stropdas dragen op een batik overhemd. Dat batik hemd is voor mij een symbool van mijn achtergrond, die ik niet wil verloochenen. De portier groet me en laat me binnen. Hij moet mijn betraande ogen wel opmerken.

Ik loop direct door naar de Agnietenkapel. Veel van mijn studenten hebben hier hun proefschrift verdedigd. In de verlaten eeuwenoude kapel ga ik op mijn knieën onder de hoge gebrandschilderde ramen zitten en sluit ik mijn ogen, terwijl ik mijn handen voor mijn hoofd vouw.

‘Here God, als U bestaat, help mij in alle verdriet. Laat me alsjeblieft sterven of maak de pijn in mijn hart draaglijk. Op deze manier wil ik niet meer en kan ik ook niet meer langer leven.’

Terwijl ik met gesloten ogen mijn nood klaag, gebeurt er in deze bijzondere kapel iets dat ik de rest van mijn leven nooit meer zal vergeten.

Er bestaat geen waarheid. Die scheppen we in onze geest.

-4-

Op weg naar het mortuarium

Mijn voeten zijn één met de aarde. Het lijkt alsof er ondergronds een magnetische kracht aanwezig is, die me losmaakt van de pijnlijke beknelling om mijn keel. In plaats daarvan voel ik handen op mijn schouders rusten. Het gebeurt zonder dat ik het kan stoppen. Vanuit de handen op mijn schouders voel ik een spiraalvormige energie door me heen stromen. Daardoor kom ik in een diepe trance terecht. Ik los voor mijn gevoel op in de oneindige ruimte om me heen. Er is geen lichaam meer, alleen een zijn en een diep innerlijk weten. Plots klinkt een stem door de verlaten kapel.

‘Alles komt goed, Robbert! Niets gebeurt zonder reden. Je moet door deze pijnlijke fase, omdat je een zware opdracht in het leven te vervullen hebt.’

Ik open mijn ogen en draai me met een ruk om. Er is niemand te zien in de kapel, terwijl ik de stem toch duidelijk heb gehoord. Ben ik door al dat verdriet gek aan het worden? Dit wil ik niet! De controle ben ik kwijt en dat is juist waar ik me altijd aan heb vastgehouden. Ik sta op en loop in een rechte lijn naar de uitgang van het gebouw.

‘Heeft u toevallig iemand zien langslopen richting de kapel?’ vraag ik de portier.

De man kijkt even op, schudt vervolgens meewarig zijn hoofd en gaat weer verder met het lezen van de krant. Eenmaal buiten voel ik een onbekende kracht door mijn lichaam stromen. Ik weet nu zeker dat ik een stem heb gehoord. Maar hoe zeker is zeker? Ik ben een wetenschapper en wars van alles wat wetenschappelijk niet is te verklaren. Stemmen die je vanuit het niets hoort, bestaan niet omdat ze niet te verklaren zijn. Mijn leven heb ik gebouwd op de fundering van de wetenschap. Met het devies van ‘Kennis is macht’ ben ik grootgebracht. Hoe meer kennis ik heb, hoe beter ik het leven naar mijn hand kan zetten. Dat is in ieder geval mijn overtuiging en zo leef ik ook. Alles wil ik verstandelijk kunnen beredeneren. Maar door de dood van Emma kan ik niet meer om mijn gevoelens heen. De pijn is ondraaglijk groot om verstandelijk te kunnen oplossen. Daardoor word ik gedwongen om naar mijn gevoel en emoties te gaan. Dat is een precair terrein, dat ik liever niet betreed.

Via het Spui loop ik terug naar huis en ondertussen denk ik aan mijn jeugdjaren, toen we allemaal nog bij elkaar waren. Mijn vader Maurits, een Indische Nederlander, is met zijn ouders begin jaren vijftig gedwongen vanuit Nederlands-Indië naar Nederland gekomen. Mijn opa en oma wilden namelijk na het uitroepen van de onafhankelijkheid in 1948 niet voor het Indonesische staatsburgerschap kiezen. Dus konden ze vertrekken! Van de Nederlandse regering kregen ze een appartementje in Den Haag toegewezen. In de hoofdstad leerde hij jaren later mijn moeder kennen, een meisje van katholieke Nederlandse komaf. Ondanks het verbod van haar ouders zijn ze toch in het geheim getrouwd. Mijn vader had het thuis voor het zeggen, maar hij was tegelijk liefdevol en warm. Mijn moeder Edith was docente Geschiedenis op het Stedelijk Gymnasium in Amsterdam. Mijn grote liefde voor geschiedenis heb ik van haar geërfd. Vader was overigens een eloquent verhalenverteller. Ademloos kon ik naar hem luisteren wanneer hij me weer eens meenam naar het oude Nederlands-Indië, waar zijn vader ooit als secretaris voor blanda’s in Bandung had gewerkt. Met zijn tomeloze inzet en een goed stel hersenen had vader zich uiteindelijk opgewerkt tot huisarts. Hij nam na jaren hard werken een praktijk over in Amsterdam. In de beginjaren had hij het moeilijk. Veel patiënten weigerden hem als huisarts en verlieten de praktijk. Het werd nooit openlijk gezegd, maar de huidskleur en afkomst van mijn vader hadden daar wel degelijk mee te maken. Zo werd me van jongs af duidelijk gemaakt dat ik een bruin tintje heb en dat ik dus extra mijn best moet doen om iets te bereiken. Dat is ook de reden waarom ik mijn hele leven dag en nacht heb gewerkt. Ook bij Emma was het mantra van mijn vader leidend. Haar leven bestond uit werken, werken en nog eens werken. Zo konden we onze achterstand inhalen. En dat was niet iets wat alleen in mijn hoofd zat. In mijn jeugdjaren voelde ik letterlijk de neerbuigendheid van de Nederlanders voor de Indische bevolking. ‘Pinda’ was nog de meest vleiende koosnaam waar ik op school mee werd aangesproken.

Ondanks mijn half-Nederlandse afkomst heb ik mooie jeugdjaren gehad. Het hoogtepunt van het jaar was de zomervakantie. Dan gingen we met de hele familie naar de Provence om de bloeiende paarse lavendelvelden en de gele zonnebloemvelden te bewonderen. Dat waren de enige twee weken in het jaar dat vader niet werkte. De stilte op het platteland van Frankrijk is overweldigend en de kleuren in de Provence zijn intenser dan waar ook ter wereld. Mijn moeder was gek op de zonnebloemvelden en op het werk van Vincent van Gogh. Daarom stonden de plaatsen Arles en Saint-Rémy-de-Provence als vaste prik op het reisschema.

Ik open de deur van mijn huis en loop door de hoge marmeren gang naar de woonkamer. Daar schenk ik mezelf een glas whisky in en plof neer op de bank. Iets sterks kan ik nú wel gebruiken, al is het nog vroeg in de ochtend. Wiens stem heb ik daarnet gehoord in de Agnietenkapel? Ik heb geen idee, maar de denkbeeldige handen op mijn schouders hebben me extra kracht gegeven. Wat er in de kapel is gebeurd, kan ik niet verklaren en toch heb ik het ervaren. Het was alsof er iemand aanwezig was die grootser is dan ik met mijn bewustzijn kan bevatten. Hoe dan ook, de handen op mijn schouders hebben me de kracht gegeven om door te zetten. Het is alsof er in het pikdonker aan het einde van de tunnel een klein kaarsje wordt aangestoken. Een zweempje licht in de aardedonkere tunnel en een sprankeltje hoop waar ik me nu aan vastklamp.

’s Avonds komt het moment waar ik de hele dag zo tegenop heb gezien. Het licht uitdoen om te gaan slapen. De mystieke ervaring in de kapel is inmiddels uitgewerkt en het verdriet en de pijn hebben hun vertrouwde plaats weer ingenomen. Na een laatste glas whisky kruip ik in bed. Ondanks de alcohol is mijn lijf zo gespannen als een boog en het lukt me niet om de slaap te vatten. Dat maakt me, naast verdrietig, ook nog moe en radeloos. De hele nacht doe ik geen oog dicht en lig ik te malen, terwijl de zoete herinneringen aan Emma en aan mijn ouders door mijn gedachten schieten. Het is een chaos in mijn hoofd en ik weet niet hoe ik de maalstroom van gedachten moet stoppen. Ditmaal is er geen hulp van bovenaf! Was er maar een knop waarmee ik de tijd kon terugdraaien. Ooit leefden we alle vier gelukkig samen en was kerst een tijd van samenzijn, liefde en vrede. Ik zie nu al op tegen de komende kerstdagen, waarop ik waarschijnlijk eenzaam en alleen een pizza op de bank voor de televisie zal oppeuzelen.