De Inspiratiebron

de.inspiratiebron

www.DeINSPIRATIEBRON.com

Schrijf je in voor onze inspiratiemail en ontvang direct een persoonlijkheidskaart met jouw levensmissie.

Wil je een gedrukt exemplaar van dit boek cadeau geven, bestel ‘m in de winkel op onze website.

Copyright

© Hanneke van Gompel, isis4u, 2021

Tekst

Hanneke van Gompel, vandenkennaarvoelen.nl, deinspiratiebron.com

Redactie

Jolanda Berentsen, Farahiènne van Doveren-Meijer, Sebastiaan van Gompel, Eugene A. Grüter,
Lydia van der Meer, Willy van Oost, Peggy Smith en Franca Voogd-van Eijk.

Redactie en eindredactie

Annemieke Elfers-Wijffels, Schrijven is van mij,

schrijvenisvanmij.nl

Hubertine van den Biggelaar, Tekst & Teken,
tekstenteken.nl

Vormgeving en opmaak

Sandra van Wingerden,

Grafisch buro van Erkelens, burovanerkelens.nl

Suzanne Geux, impressionistas.nl

Fotografie

Foto’s Hanneke: Margriet, oktober 2019.

Fotografie: Mariel Kolmschot, mkfotowerken.nl

Visagie: Nicolette Brondsted.

Fotografie verhaal 9: Bas Ruijgers, basruijgers.com

Foto verhaal 54: La Strada, lastradashoes.nl

Ontwerp en fotografie van de symbolen bij inzichten: Josien van Barlo, vanbarlo.nl

Overige fotografie: Shutterstock

ISBN 9789081387682

NUR 320

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Hanneke van Gompel.

KIES VOOR
JE EIGEN KRACHT

Mooie vrouw van veertig, vijftig of verder …
Dit boek is een ode aan jou!

Ik maak een diepe buiging voor al jouw levenservaring en jarenlange opgedane wijsheid. De levensfase waar je nu doorheen gaat stelt je voor nieuwe uitdagingen. Weet dat je niet alleen bent. Met dit boek nodig ik je uit om je diepste persoonlijke wensen en verlangens te realiseren.

Zie de kracht in jezelf en haal daarmee alles uit jouw leven. Pleasen, plooien, pamperen en perfect presteren … Wat zou er gebeuren als je dat allemaal los zou laten? Dan ontstaat er ruimte voor écht waardevolle zaken! Treed je tweede levenshelft tegemoet vanuit de bijzondere combinatie van zacht en kracht en leef je leven vanuit liefde, geluk en positieve levenslust. Stop met ‘ja maar’ en manifesteer vol overgave. Kies bewust voor jezelf en voor je eigen kracht!

Het is hoog tijd dat steeds meer vrouwen zichzelf durven te zijn, want de toekomst is te belangrijk om alleen aan mannen over te laten. Zanger Lenny Kravitz vatte dit prachtig samen: ‘It’s time to turn it over to women! Men have had their chance to run the world and look where we are …’.

Met dit boek wil ik je inspireren om helemaal jezelf te worden en je hart te volgen. Diep in je hart weet je wat jouw kracht is. Ga op zoek naar jóuw unieke bijdrage aan onze samenleving, groot of klein. Laten we samen het verschil maken!

WOORD VOORAF

DE WEG VAN WIJSHEID

‘Loslaten? Wat moet je dan allemaal loslaten?’ Mijn tafelheer keek me vol verbazing aan. We hadden een etentje met vrienden en ‘loslaten’ was mijn antwoord op zijn vraag: ‘Waar ben je zoal mee bezig?’ Zeven jaar lang had ik 1.100 pagina’s vol getypt over mijn loslaatervaringen in de herfstperiode van mijn leven.

Was ik uniek? Zeker niet!

Om mij heen zag ik veel veertigers, vijftigers en zelfs zestigers worstelen om hun leven opnieuw uit te vinden. Het is een natuurlijk proces dat lijkt op de overgang van rups naar vlinder. Verzetten heeft geen zin. Niemand ontkomt aan deze transformatie, ook ik niet. Mijn cocon moest afgegooid worden en dat ging niet zonder slag of stoot. Niet voor mezelf, maar beslist ook niet voor de buitenwereld. Die begreep soms nog maar bitter weinig van mij. Logisch, want niets aan deze worstelende rups verklapt dat zij ooit een vlinder wordt.

‘Loslaten? Wat moet je dan allemaal loslaten?’ vroeg mijn tafelheer dus vol verbazing.

‘Nou, heb je even?’ grapte ik. Zoveel gedachten borrelden op … Het was mijn meest uitdagende levensles: leren loslaten, stoppen met trekken aan dode paarden en ervaren dat dit lucht geeft.

‘Laat het maar gebeuren, Hanneke,’ sprak ik mezelf regelmatig liefdevol en een tikkeltje vermanend toe. Stukje bij beetje oefende ik het loslaten van mijn kinderen, die een voor een hun eigen pad gingen. Dat was niet altijd het pad dat ík voor ogen had. En gelijk hadden ze! Ik mocht mijn verwachtingen naar anderen steeds meer loslaten. Mijn lat lag hoog, té hoog. Hierdoor was ik zo vaak teleurgesteld dat ik mijn ideaalbeeld voor mijn eigen bestwil en gemoedsrust mocht laten vieren. Het werd mijn persoonlijke pad van ‘moeten’ naar ‘mogen’. Deze levensfase hielp me om uiteindelijk dichter bij mezelf te komen. Net zoals het me hielp bij het loslaten van mijn behoefte om door iedereen aardig of leuk gevonden te worden en het altijd maar weer mijn best blijven doen … ik stopte daarmee!

Een andere mega-uitdaging was het loslaten van mijn streven naar controle en perfectie. Hoe graag ik het ook zou willen: het lukte me niet eens meer met dat aftakelende brein! Daarbij liet mijn lijf míj los. Ik raakte fysiek in verval, met alle bijbehorende kwaaltjes van dien. Pfff, deze tweede levenshelft was één groot loslaatproces van alles wat ik al die jaren daarvoor met veel verve had opgebouwd. Verlies werd een terugkerend thema. Tot mijn grote verdriet moest ik veel dierbaren laten gaan. Vaak hoorde ik mezelf dan denken: blijven ademhalen Hanneke, adem in, adem uit … Makkelijk was het niet, maar langzaam stond ik mezelf toe rouw, pijn en verdriet te doorvoelen. Een pure noodzaak om verder te kunnen gaan met mijn leven.

Soms voelde het als crisis. Het jarenlange zoeken, de oneindig lijkende vermoeidheid, het niet meer weten, de verwarring en boosheid, het ongeloof en verdriet en vooral de worsteling met mezelf en met anderen … Het was alsof mijn leven als een kaartenhuis in elkaar zakte. Toch bleek deze ‘crisis’, zoals ik dit proces ervaarde, uiteindelijk a blessing in disguise; een belangrijke weg naar wijsheid. Het goede nieuws was dat ik van chaos weer orde mocht maken. Ik mocht mijn leven weer opnieuw opbouwen en inrichten, alleen dit keer vanaf een ander fundament. Soms hoefde ik niet los te laten, maar mocht ik op een andere manier leren vasthouden. Vanuit een nieuw bewustzijn bouwde ik aan een basis waar ík me prettig bij voelde. Eentje die past bij mijn nieuwe levensfase. Het voelde als een bevrijding. Ik verbrak mijn keten van zelfopoffering en zocht naar een nieuw evenwicht. Dat werd een mix van authenticiteit, rust, vertrouwen, blijheid, puurheid en passie. Daarnaast wilde ik van betekenis zijn; een zinvol leven leiden. Weet je, soms moet je zaken achter je laten en veranderen om zo bij jezelf te blijven …

Na zeven verwarrende jaren schudde ik de beklemmende cocon van mijn ‘eerdere leven’ eindelijk van me af. Ik ontpopte van een rups in een zelfbewuste, liefdevolle, wijze, kleurrijke vlinder en ging op weg naar een nieuw begin vol hoop en vertrouwen.

‘Nou?’ drong mijn tafelheer nog eens aan. Ik keek hem aan en grinnikte
in mezelf. Hoe kon ik deze vragend kijkende heer dit complexe vrouwelijke loslaatproces in hemelsnaam in een notendop uitleggen? Dat lukte me niet, want uiteindelijk schreef ik 71 verhalen over mijn
loslaatreis van ruim zeven jaar. Het startte allemaal op het feest van mijn achtenveertigste verjaardag …

 1 

champagne,
cappuccino & chocolade

48 was ik geworden. Zestig leuke, bijzondere vrouwen had ik uitgenodigd om samen met mij mijn verjaardag te vieren. Met het glas in de hand speechte ik dat nu zonnige tijden zouden aanbreken. Een zwaar skiongeluk had zeven jaar eerder mijn leven op zijn kop gezet. Voor dat ongeluk werkte ik keihard. Eerst als salesmanager van een groot Amerikaans ICT-bedrijf en later als interim manager bij diverse multinationals. Ambitieus als ik was, werkte ik iedere dag, avond én weekeinde en handelde ik ’s nachts mijn mails af. Het ongeluk werd een belangrijk kantelpunt. Na een lang revalidatieproces besloot ik een andere weg in te slaan. Ik stopte met bedrijven en projecten uit de grond stampen, blind mijn tomeloze ambities te volgen en mezelf voorbij te lopen door het eeuwige ‘moeten’, dat alles ook nog overgoten met een saus van perfectionisme. Het was tijd voor een andere invulling van mijn leven; ik zocht een zinvoller bestaan.

De route naar dat zinvolle bestaan was hobbelig. Met diepe downs, maar gelukkig ook met dankbare ups. Het was een eenzaam en heftig proces. Toch keek ik er met een voldaan gevoel op terug. Ik was niet een ander maar wel een completer mens geworden. De verschuiving van denken naar voelen had mij meer mens gemaakt. Vanuit een innerlijke drang om mijn proces te delen, schreef ik er twee boeken over. Ik zat fantastisch in mijn vel, was in evenwicht, yin en yang. Hanneke 2.0 was zachter, liever en meer in harmonie. Kortom, ik was een fijner mens geworden. Voor mezelf, maar zeker ook voor anderen. Nog steeds was ik een gedreven wereldverbeteraar, overlopend van energie. Mijn hoofd zat vol mooie, uitdagende plannen. Inmiddels had ik een succesvolle coachpraktijk opgebouwd. Het gaf me voldoening om klanten mijn inzichten mee te geven op hun weg naar authentiek leiderschap. Daarnaast verkende ik paden om mijn inspiratie breder te delen en te manifesteren. Ik was gestart met het ontwerpen van inspiratiekaarten, schreef jaarlijks een inspirerende agenda, gaf lezingen en was begonnen aan mijn derde boek ‘Zeven gouden inzichten voor innerlijk geluk’ om mijn levenslessen te delen. Ik was klaar voor mijn volgende stap!

Dus was het tijd voor een feestje. En hoewel de meeste mensen hun vijftigste levensjaar groots vieren, voelde ik die behoefte op mijn achtenveertigste. Eigenwijs was ik altijd al. De zestig vrouwen werden precies om 11:11 uur verwacht. Deze tijd koos ik niet voor niets. De enen staan voor balans, geestelijk ontwaken en een nieuw begin. Ik overlaadde de vrouwen met typische ‘vrouwendingen’: champagne, chocolade en cappuccino. Een van de dames was een champagne-adviseur die ik ooit zakelijk had ontmoet. Zij verzorgde de luxe bubbels met bijpassende hapjes. Een kennis die een patisserieopleiding deed had gezorgd voor de prachtige ‘van-denken-naar-voelen-stapeltaart’ en overheerlijke, handgemaakte chocoladetraktaties. Mijn beide zoons en neef, de enige mannen in dit gezelschap, waren die middag de barista’s en brouwden verrukkelijke cappuccino’s.

Ik genoot van de aanwezigheid van de lieve, diverse mensen om me heen. Mijn geweldige negentigjarige moeder die nog steeds vitaal was, mijn dierbare zus die last had van haar lies en dapper met een wandelstok rondliep, mijn trouwe vriendinnen waarvan sommige al langer dan 25 jaar in mijn leven waren, hockeymoeders met wie ik al vele seizoenen langs de lijn onze kinderen stond aan te moedigen, oudcollega’s waarmee ik nog steeds contact had, aardige buurvrouwen die altijd in waren voor een praatje op straat, leden van mijn golfclub De Bossche Bertha’s die altijd in waren voor een feestje, bijzondere vrouwen die ik via mijn werk had ontmoet en nieuwe, aardse spiri-vriendinnen waarmee ik de afgelopen jaren vele cursussen had gevolgd. En zo speechte ik na hun luidkeelse ‘lang zal ze leven’ vol energie over mijn ‘enorme zin in het leven’. Het werd een gezellige en bijzondere zondagmiddag waarin ik werd overladen met lieve woorden en met zorg gekozen cadeaus. Ik genoot met volle teugen.

Met dit feest sloot ik zeven onstuimige jaren in mijn zoektocht naar mezelf af. Zoveel had ik al losgelaten … ik was er klaar mee, dacht ik. Ik verheugde me op de nieuwe periode van het goede leven, niet wetende dat mijn grootste uitdagingen nog moesten komen …

vroege verschijnselen

‘Ben je met de krultang in de weer geweest?’ vroeg een vriendin tijdens een etentje. Ze was niet de eerste die het opviel. Onlangs viel zelfs mijn zus de nieuwe, spontane slag in mijn haar op. Ook de kapper had het opgemerkt: ‘Je haar gaat steeds meer krullen. Het zijn wellicht de hormonen.’

In eerste instantie werd ik er lacherig van, maar toen denderde het als een donderslag bij me binnen: help! De overgang doet zijn intrede! Mijn beide zussen waren destijds 48, mijn moeder was 48 toen het begon en nu was ik aan de beurt.

Met mijn haar in de verf, om mijn beginnende platinum highlights te bedekken, overdacht ik de afgelopen tijd. Ik sliep minder goed, was wat kribbig en had beslist een korter lontje. Ook viel mijn geheugen af en toe wat tegen. Altijd was ik scherp en alert geweest, maar nu vergat ik soms de meest eenvoudige dingen. Jarenlang was ik keurig om de vier weken ongesteld, nu om de drie. Ik had het maandverband nog niet opgeruimd of ik kon het weer tevoorschijn halen. Zo voelde het. Alsof Always letterlijk betekende ‘always ongesteld zijn’. Zucht … het leek bijna op een omzetverhogend complot voor de maandverband-industrie.

Een half jaar eerder was ik 9 kilo afgevallen. Het werd me toen te gortig. Ik was geschrokken van foto’s waar ik op stond en ik voelde de rolletjes op mijn rug. Hét teken dat mijn gewicht over de grens van acceptabel was gegaan. Plechtig had ik me voorgenomen om niet te jojoën. De kilo’s eraf krijgen is één ding, maar het eraf houden bleek moeilijk. Drie maanden bleef ik keurig op gewicht en hield ik me aan mijn voornemen. Daarna ging ik meer eten en snoepen. Vroeger gebeurde dat tijdens mijn menstruatie ook wel, maar dat ging weer over. Dit keer was het anders. Ik bleef maar eten. De automatische rem was weg! Het leek alsof ik een vrijbrief had om door te mogen snaaien. De hormonen namen duidelijk de overhand. Al snel voelde ik me een opgeblazen Barbamama. Alarm! alarm! zei mijn hoofd tegen mijn
lichaam. Ik had zó geleden om die kilo’s eraf te werken en nu zat er in no time weer 3 kilo extra aan. Zo oneerlijk … Ik baalde van mezelf.

De overgang … Langzaam begon het door te dringen. Shit, het was dus begonnen. Al jaren wist ik dat deze periode er aan zat te komen. Ik zag het met enige angst en beven tegemoet, want ik had heftige voorbeelden in mijn omgeving gezien. Het voelde onzeker en beangstigend. Zeven jaar lang had ik de weg naar binnen afgelegd. Ik dacht een nieuwe, frisse start te maken en had zin in een bruisende periode in mijn leven. Het was tijd om mijn gedachtegoed te verspreiden, mensen te inspireren en een bijdrage te leveren aan een mooiere wereld. Ik zat vol plannen en ideeën en wilde mijn ‘koers naar binnen’ nog zichtbaarder met de buitenwereld delen. Ik was er zó ontzettend klaar voor. Al die ongemakken van de overgang kwamen me nu niet uit. Ik had er geen zin in én geen tijd voor! Ik wilde dit absoluut niet! Ik zag er vreselijk tegenop, tegen die herfst, het droogteseizoen van mijn leven!

‘Je wordt wijzer,’ zei mijn oudste zus een paar weken later in de auto. Nou, zelf associeerde ik de overgang meer met itchy, bitchy en andere narigheid. We waren onderweg naar het ziekenhuis om onze middelste zus te bezoeken. Ze was plotseling opgenomen met pijn in haar lies. Mijn oudste zus vervolgde: ‘In de overgang laat je de competitie van de vruchtbaarheid los. Daar komt wijsheid voor in de plaats. Je gaat nu de derde fase van je leven in. Eerst ben je het speelse kind, daarna de moeder en nu ben je op weg naar de wijze vrouw. De sluier van je voorplantingshormonen verdwijnt en daardoor wakkeren je ‘jeugdige vuur’ en levenskracht weer aan. Net als je verlangens en je creativiteit, die je lang voor andere zaken hebt ingezet. De overgang voedt deze krachten met zoveel energie dat ze een uitlaatklep nodig hebben, maar dat ga je vanzelf merken …’

In de ziekenhuislift, op weg naar boven, voelde ik een kriebel van binnen. Zou deze overgang, ondanks de ongemakken waar ik vast meer last van zou gaan krijgen, ook iets positiefs kunnen betekenen? Zou ik in deze fase van mijn leven de vruchten gaan plukken van alle levenservaring en inzichten die ik had opgedaan?

Opgetogen liep ik de ziekenhuiskamer binnen en breed lachend zei ik tegen mijn zus: ‘Ik heb een nieuwtje!’ Vol verwachting keek ze me aan. Het voelde alsof ik ging vertellen dat ik zwanger was. Maar nu was mijn boodschap: ‘Ik ben in de overgang!’

 3 

ongrijpbare
overgang

Mijn zussen zijn twaalf en vijftien jaar ouder. Dus ik had het als dertiger al bij hen zien gebeuren ... Hoewel mijn oudste zus al heel haar leven een harde werker was, stonden jaren na haar verhuizing de verhuisdozen nog steeds opgestapeld in de huiskamer. Ik begreep het niet. Waarom pakte ze niet even door om alles op te ruimen? Op een keer snauwde mijn andere, altijd zo begripvolle zus me zomaar uit het niets af. Ik stond versteld. Waar had ik dit nou aan verdiend, vroeg ik me verbaasd en teleurgesteld af. Als beginnend manager in een multinational zette ik destijds ook vraagtekens bij het gedrag van collega’s. Een vijftiger die er altijd vol voor ging, had op een dag ineens geen zin meer in nieuwe projecten. Een andere dame van middelbare leeftijd zeurde jarenlang als Rupsje Nooitgenoeg om een leaseauto. Eigenlijk had ze er geen recht op en haar vorige managers was het nooit gelukt om deze wens te realiseren. Gek genoeg was ze niet eens blij toen ik het, door de mazen van de starre protocollen heen, uiteindelijk toch voor haar had gefikst. Op het bedankje wacht ik nog ... Een onverzadigbare zeurkous, zo heb ik haar toen ervaren. Nu snap ik dat haar gedrag te maken had met die ongrijpbare overgang. Net zoals ik achteraf begreep waarom mijn zussen ineens totaal andere karakters leken te krijgen. Goh, wat die hormonen al niet met je kunnen doen! Vanaf mijn dertigste was de overgang een soort gruwelbeeld voor mij. Wat is dat toch met ons vrouwen? Wat is dat ongrijpbare transformatieproces? En wat staat mij nu te wachten? Ik besloot er eens in te duiken.

De overgang: geen vrouw ontkomt eraan. Je eitjes zijn letterlijk op en je menstruatie stopt uiteindelijk. Daarmee komt er een einde aan je vruchtbare jaren. Dat gebeurt gemiddeld zo rond je vijftigste levensjaar, soms al eerder. Vaak is de overgang al in aantocht zonder dat je het zelf in de gaten hebt. Ongemerkt sluipen ongrijpbare lichamelijke en geestelijke klachten je leven binnen. Dat komt vooral door de grote verandering in je hormoonhuishouding. Je vrouwelijke hormonen regelen de menstruatiecyclus. Als de voorraad eicellen bijna op is, begint dit proces te haperen. De aanmaak van de ‘vrouwelijke’ hormonen progesteron en oestrogeen vermindert. De aanmaak van de ‘mannelijke’ hormonen FSH en LH neemt juist toe. Die verschuiving heeft een grote invloed op je lichaam. Je menstruatiecyclus raakt verstoord en uiteindelijk blijven je menstruaties helemaal uit. Maar er gebeurt nog veel meer in je lichaam. Veel vrouwen raken door de hormoonveranderingen uit balans. De lijst met lichamelijke en geestelijke overgangsklachten is lang: opvliegers, nachtelijk zweten, slapeloosheid, vermoeidheid, gewichtstoename, afname van het libido, ongewenst urineverlies, vaginale droogte, pijnlijke of stijve spieren en gewrichten, innerlijke onrust en angsten, moeheid, vergeetachtigheid, gebrek aan energie en stemmingswisselingen ... En dit is niet eens de complete lijst! Ineens begreep ik met terugwerkende kracht mijn futloze zus, lastige collega en kribbige zus een stuk beter!

Elke vrouw is anders. Daarom is de overgang voor iedere vrouw uniek. Sommigen rollen er fluitend doorheen, terwijl andere vrouwen veel klachten ervaren. De ongemakken kunnen buitengewoon vervelend zijn en grote invloed hebben op je dagelijkse functioneren. Heel herkenbaar! Soms leek ik half te dementeren. Dan kon ik niet eens meer op de eenvoudigste woorden komen. Zo was ik zelfs de naam van een goede vriendin even kwijt toen ze voor mijn deur stond. Het moest niet gekker worden! Wat was het een enorme geruststelling te weten dat dit ook bij de overgangsverschijnselen hoort. Ik had al bijna een afspraak met de huisarts gemaakt om me eens door te lichten ...

Veel vrouwen zitten door de overgang niet lekker in hun vel. Iedere vrouw heeft in dit proces haar eigen klachten en haar eigen behoeften aan ondersteuning.

Ik las op internet: Zo kan het helpen om je leefstijl aan te passen. Ook alternatieve geneeswijzen of hormonen kun je inzetten om de klachten te verzachten. Daarnaast is aanvaarding misschien wel het belangrijkste medicijn. Je mag erkennen en aanvaarden dat de balans in je lichaam en geest, met de nodige ups en downs, opnieuw gevonden moet worden. Erkennen en aanvaarden dat je jezelf de ruimte en rust mag gunnen om die balans te zoeken en te vinden. En ook: open zijn over wat er gebeurt, tegen jezelf én tegen je omgeving.

Toen ik mijn nieuwe levensfase wilde uitleggen aan mijn twee puberzoons duidde ik het als ‘oude-vrouwen-puberteit’. Tijdens de overgang zou ik net zo veranderlijk, hormonaal gedreven, moedeloos en futloos zijn als zij. Lachend waarschuwde ik mijn jongens: ‘Ik ga me nu ook recalcitrant afzetten tegen het bestaande en oude en ga net zo irritant mijn grenzen opzoeken als jullie. En misschien nog wel erger.’

Verbaasd rolden ze met hun ogen. Ze waren gewaarschuwd!

Net als de puberteit is de overgang een proces dat meerdere jaren duurt en verschillende fases kent. Het begint vaak veel eerder dan vrouwen beseffen. Je eicellen zijn niet van de ene op de andere dag op. De menstruaties stoppen bij de meeste vrouwen ook niet plotseling. Vaak zijn ze een aantal jaren onregelmatig voordat ze definitief wegblijven. Nadat je de allerlaatste keer ongesteld bent geweest, start de menopauze. Artsen zien dit moment vaak als het begin van de overgang. Maar jij kunt dan al jarenlang last hebben van emotionele en lichamelijke klachten. In de voorfase van de overgang sliep ik al tijden slecht en voelde ik langzaam maar zeker mijn lontje korter worden.

Als je een jaar lang niet meer hebt gemenstrueerd, breekt de postmenopauze aan. Je lichaam heeft zich aangepast aan de veranderde hormoonhuishouding. Nu jij nog! Weliswaar zullen de meeste overgangsklachten langzaam maar zeker afnemen, maar jij moet zelf nog een nieuwe balans vinden. Ook hier zie je een duidelijke overeenkomst met de puberteit. De overgang lijkt kansen als nooit tevoren te bieden, maar dat gaat niet zonder slag of stoot. De weg heeft veel hobbels en als je niet uitkijkt verzuur je onderweg.

Ik besefte dat ik me over moest geven aan de overgang, net zoals mijn kinderen zich aan de puberteit moesten overgeven. Pas dan zou ik van worstelende rups de overgang naar vlinder kunnen maken. Ik realiseerde me dat vooral toen ik dit las: Na een vuurexplosie gaat de overgang over in een rust-reset. Geef je daaraan over. De overgang is een uitdagende reis, zowel lichamelijk als geestelijk. Er wordt op de rem getrapt om te onderzoeken wie je bent en wat je wilt, om oude patronen te doorbreken en om veel los te laten. Als je daar doorheen bent, schept het ruimte voor een nieuwe fase, voor opnieuw vertrouwen opdoen. Alsof je een gaspedaal intrapt om weer een boost te maken, op weg naar een zinvol bestaan in je tweede levensfase. Het is de ultieme periode om de cocon van je af te gooien en dichter bij jezelf te komen.

Deze woorden veranderden mijn kijk op de overgang. Blijkbaar is het een smalle doorgang naar een beter leven. Maar er rust ook een taboe op, een stempel van iets onaangenaams. Ik realiseerde me dat in onze maatschappij niet altijd positief wordt gekeken naar vrouwen in en na de menopauze. Ze lijken uitgerangeerd, over hun hoogtepunt heen. En dat terwijl vrouwen van middelbare leeftijd in verschillende andere culturen juist een statusverhoging krijgen! Ze verwerven rechten die ze eerder niet hadden en worden gezien als wijze vrouwen. In de oude Mayacultuur in Mexico keken vrouwen zelfs uit naar de overgang. Eindelijk konden ze zich gaan bezighouden met iets anders dan het baren en opvoeden van kinderen. De soefi’s, aanhangers van een stroming binnen de islam, verwelkomen de dood vanaf hun vijftigste. Als voorbereiding daarop beginnen ze bewust met loslaten. Dat was een treffende eyeopener voor mij. De boodschap is duidelijk: in de overgang mag je worden wie je moest zijn. Ik ook! Ik mocht afleggen wat ik niet meer nodig had. Ook ik mocht onnodige ballast loslaten, waardoor ik op weg kon gaan naar mijn echte zelf …

Het leven zit vol verrassingen, gelukkig kennen we het draaiboek vooraf niet. Want zonder slag of stoot gaat het niet ...

slecht slapen

Nachtenlang sliep ik niet goed. Dat was nieuw. Altijd had ik als een blok geslapen en zelden werd ik wakker. Manlief was in mijn ogen de boosdoener.

‘Verdomme, doe toch eens zachtjes,’ maande ik hem. ‘Waar ben je toch allemaal mee bezig? Ik word wakker van jouw geluiden. Weet je wat je ’s nachts allemaal doet? Snurken, zwaar ademen, keel schrapen, draaien en soms stokt je adem. Dan schrik ik me rot. Als je moet plassen of ’s ochtends vroeg uit bed gaat, word ik wakker van jou. Daar baal ik van, want daarna slaap ik niet meer.’

Toen mijn man op zakenreis was, sliep ik heerlijk. Een stressvol fusieproces hield hem dag en nacht bezig. Daarom wist ik het zeker: hij was de schuldige van mijn slaapproblemen. Ik sprak hem erop aan. Of hij wat minder geluiden wilde maken … Mijn suggestie of hij in de logeerkamer wilde slapen werd verworpen.

Pas toen ik besefte dat ik in de overgang was, viel het kwartje. Ik realiseerde me, met het schaamrood op mijn kaken, dat Manlief wellicht dezelfde geluiden maakte als altijd. Alleen had ik er nú pas last van. ‘Sorry schat,’ bood ik hem mijn welgemeende excuses aan. Ik was altijd een zware slaper geweest. Als je mij liet liggen, sliep ik een gat in de dag. Die luxe was afgelopen. Ik sliep inmiddels zo licht dat ik van het kleinste geluidje wakker werd. Het ergste was nog wel dat ik moeilijk insliep. Ik lag uren te draaien en te piekeren. Alles wat die dag was gebeurd schoot door mijn hoofd. Het was niet te stoppen. Ik dommelde nog wel wat, maar echt slapen deed ik niet. Het was bijzonder om te ervaren. Gek genoeg kon ik met mijn jarenlange meditatie-ervaring weinig beginnen. Hier viel niet tegenin te ademen. Ik voelde me machteloos: dolgraag willen maar niet kunnen slapen. Dat ik ook nog een avondmens was, kwam mijn gestel niet ten goede. Al snel voelde ik me gammel en chagrijnig en kon ik niet veel meer hebben. Beetje bij beetje gleed ik terug in mijn oude patroon uit de tijd dat ik nog zeventig uur in de week werkte. Ik gromde als vanouds, voelde me ongelofelijk moe en was snel geïrriteerd. Zeven jaar had ik intensief aan mezelf gewerkt om mijn lontje mooi lang te krijgen en zat ik lekker in mijn vel … en nu was ik weer terug bij af!

Na weken van gebroken nachten ontwikkelde ik een structureel slaaptekort. Ik kon niet meer en ik besloot het probleem aan te pakken. Verduisteringsgordijnen blokkeerden mijn ‘in-de-natuur-met-uitzichtop-de-weidse-weilanden-wakker-worden’ ervaring. Ik slikte alternatieve druppels, nam gojibessen en andere superfoods en volgde een methode die mijn brein zou herprogrammeren. Het hielp allemaal bitter weinig. Een oud-collega vertelde me ooit dat ze oordopjes gebruikte en daarmee prima sliep. Ik belde een audicien. ‘Zijn de dopjes om te zwemmen of voor de disco?’ informeerde hij.

‘Mag het ook voor een snurkende man zijn?’ vroeg ik hem.

Bij de audicien vertelde ik de behulpzame jongedame dat ik dopjes wilde kopen in verband met de overgang. Ze glimlachte. ‘Mijn moeder heeft er ook al zo lang last van. Mag ik u een advies geven? Ook zij dacht haar slaapproblemen met oordopjes te verhelpen. Maar helaas … Voordat ik u op maat gemaakte dopjes van 90 euro aanmeet, is het wellicht verstandig om deze standaarddoppen van 7,50 te proberen. De demping is hetzelfde, de duurdere zijn alleen comfortabeler.’

Het was een verstandig advies. De oordoppen dempten lichtjes en waren helaas geen succes.

Ergens vernam ik dat door de daling van je oestrogeen ook de melatoninespiegel, je slaaphormoon, daalt. Ik herinnerde me dat ik nog een doosje melatoninepillen had staan. Ooit aangeschaft na mijn ongeluk, toen ik even moeilijk sliep. Ze waren nooit gebruikt, omdat ik bang was dat ik verslaafd zou raken aan die dingen. Na wat gerommel vond ik ergens achter in ons medicijnenkastje het onaangebroken doosje. De pillen waren ver over de datum en zagen er wat viezig en bruin uit. Hoe graag ik ook wilde slapen, ik besloot het toch maar niet te wagen.

Inmiddels las ik op internet gruwelverhalen over vrouwen die al tien jaar slaapgebrek hadden of van wie het bioritme totaal veranderde: overdag slapen, ’s nachts wakker. Ik moest er niet aan denken, zeker niet als hardwerkende vrouw. Hoe moest ik dit overleven? Het ene na het andere geweldige idee om mijn van-denken-naar-voelen-gedachtegoed verder te verspreiden kwam net nu op mijn pad. Ik had volop inspiratie om een volgend boek, nieuwe scheurkalender, gadgets, een inspiratiewebsite en social media het licht te laten zien. Maar na de alledaagse dingen was mijn puf op. Ik kon er weinig nieuws bij hebben. Het frustreerde me enorm. Moest ik daar maar aan wennen?

‘Hoe is het met jouw vermoeidheid?’ mailde een vriendin. ‘Erg lastig als je vooruit wilt en de energie achterwege blijft.’ Ik mailde terug: ‘Je legt de vinger op de zere plek: 1001 ideeën, nul slagkracht.’
Gelukkig stond er een weekje vakantie voor de deur …

vruchtbaarheid
verliezen

A dam & Eve, zo heette het prestigieuze Turkse hotel waar we met een bevriend gezin een weekje gingen genieten van de zon. Alles was glimmend wit in dit prachtige designhotel. Adam & Eve claimde zowel het langste zwembad als de langste bar te hebben. Heaven on earth zong de zoetgevooisde stem in de hal. Nou, dat was het ook! We werden ontvangen door een langbenige engel. Een jongedame in het wit. Dag én nacht konden we haar bellen als er iets was, lonkte ze. We vielen midden in de Russian Club Festival Week. Een week vol feesten van pre party naar barparty, eindigend in de after party van vier tot acht in de ochtend. Diverse artiesten en vele bekende dj’s maakten hun opwachting in het overvolle danceprogramma. Het motto van deze feestweek was: sleep all day, party all night, never grow old and never die. Een aantrekkelijke belofte voor deze vrouw in de midlife!

Het was een bijzondere wereld waarin we beland waren. De mondaine jetset uit Moskou was massaal op dit evenement afgekomen. We keken onze ogen uit. Het hield me zo bezig dat ik mijn meegenomen glossy’s amper aanraakte. Overal waar ik keek, zag ik jongere dames met een wat oudere, rondbuikige man. Soms waren de heren gespierd, maar meestal niet. Ze hadden allemaal wel vierkante hoofden gecombineerd met een bloempotkapsel. Elke man werd bijgestaan door één en soms zelfs twee bloedmooie vrouwen. ‘Maatje 36,’ zo noemde mijn man deze dames. Maar vaak hadden ze nog een maatje minder. Met hun lange benen en haren zagen ze eruit als fotomodellen. Sommigen van hen hadden overduidelijk ondersteuning ingeroepen om hun schoonheid een handje te helpen. Vooral opgespoten lippen waren erg populair in deze kringen, maar ook de borstvergrotingen hadden gretig aftrek gevonden. Het resultaat was verpakt in de meest mooie maar vooral piepkleine sexy bikini’s en torenhoge hakken, waardoor hun benen in heaven leken uit te komen.

En daar lag ík dan. Op mijn bedje aan het zwembad. Een vrouw van middelbare leeftijd in een degelijk badpak en met plastic teenslippers. Om mij heen paradeerden de meest prachtige jongedames, die zo mijn dochters hadden kunnen zijn. Ze hadden platte buiken om jaloers op te worden. Het stimuleerde me om mijn rondingen wat extra aan te pakken. En zo was ik iedere dag in de pool te vinden voor een half uurtje aquagym onder leiding van twee goed gevormde Oekraïense fitnesscoaches. Vaak kreeg ik privéles. De Russische fotomodellen waren nergens te bekennen. Blijkbaar hadden zij deze beweging niet nodig. Ik vermoed dat ze die op een andere wijze wel verkregen. Nieuwsgierig vroeg ik aan mijn gymjuf: ‘Waarom vallen deze bloedmooie jonge vrouwen toch op die oudere mannen?’ Ze hield zich eerst wat van de domme. ‘Me not know,’ zei ze in gebrekkig Engels en ze vervolgde haar instructie. Maar na wat doorvragen, bewoog ze langzaam met haar hoofd naar me toe en fluisterde: ‘They are rich.’

’s Avonds rolden mijn ogen weer uit mijn kassen. The rich and famous paradeerden in de meest prachtige outfits langs de lange, schitterende bar. De hakken van de glamourdames reikten zo mogelijk nog hoger en de jurken leken eindeloos lang. De trotse heren waren daarentegen casual gekleed in een spijkerbroek met T-shirt. De dames weken niet van de zijde van hun mannen, áls het tenminste hún mannen waren. Het leek wel een wedstrijd wie de mooiste vrouw bezat! Alles draaide om pracht en praal. Ondertussen galmden de opzwepende tonen van de dancemuziek door de spectaculaire ruimte en dansten schaars geklede gogogirls op de bar.

In mijn spijkerboek en bloes uit de designerscollectie van een grote winkelketen sloeg ik dit alles, zittend aan de bar, gade. Hoewel ik mijn hippe bloesje thuis nog heel wat vond, viel het hier volledig in het niet.

Ik was toeschouwer van deze parade van flirtende, tortelende jonge dames, ronddartelend om hun potente mannen. Ik hoorde er niet meer bij. Alsof het een signaal was, begon het me langzaam te dagen: ik verlaat de fase van vruchtbare vrouw. Dit vakantietafereel was een tsunami van vruchtbaarheid en paringsrituelen. Alles draaide om de looks, als een pauw die zijn kleurrijke veren opzet. Het viel me nog het meest op toen de eigenaar van het hotel zich op de VIP-bank installeerde, omringd door zijn harem. De jonge vrouwen lonkten om zijn aandacht. Alles werd uit de kast getrokken om deze rijke, oudere man te bekoren. De dames dansten om hem heen, lachten luid en pronkten met hun schoonheid. Het was een bijzonder tafereel, waar ik met verbazing naar blééf kijken. Tegelijkertijd had het ook iets triests. Ergens had ik medelijden met deze vrouwen. Mijn moeder had me opgevoed met het motto: word nooit afhankelijk van een man. Dit ritueel stond dan ook ver van me af.

Na een week onverwacht fantastisch te hebben geslapen, kon ik het allemaal heel helder zien. Alles viel op z’n plek. Natuurlijk wilde ik er graag leuk uitzien. Daar kocht ik met plezier zo’n designbloes voor. Maar het inzicht dat het innerlijk belangrijker was, groeide snel. Dat besef was begonnen op mijn veertigste. Nu ik in de buurt van die magische 50 was gekomen en dit bijzonder schouwspel had gadegeslagen, voelde ik aan alles dat ik de ‘concurrentie’ van de vruchtbaarheid aan het verliezen was. Er was geen ontkomen meer aan: ik verloor mijn jeugdigheid! Of beter gezegd mijn juiciness, want in deze uitvergrote situatie voelde ik het duidelijk: ik hoor hier niet meer bij. Hoewel het aan de ene kant een schok was, was het eerlijk gezegd ook goed. Want bij het aanzien van deze op en top jonge en vooral vruchtbare vrouwen werd ik me in één keer bewust van wat mijn zus mij onderweg naar het ziekenhuis had willen vertellen …

Ik stond met een nieuwe opdracht aan de vooravond van mijn volgende levensfase: afscheid nemen van vruchtbaar en jong zijn om te transformeren naar wie je écht bent. Wijsheid zou langzaam voor vruchtbaarheid in de plaats gaan komen. Met dat besef mocht ik op zoek gaan naar de zin van het leven. Maar voordat het zover was, lag er nog een heel traject voor me. Tijd voor achterstallig onderhoud en loslaten, heel veel loslaten …

 6 

relatie
in de rebound

‘Het wordt tijd voor onderhoud,’ zei ik tegen Manlief. Hij zuchtte.

‘Ik ben te druk Han, dat kunnen we toch ook zelf.’

Een klant had me het nummer gegeven van een goede relatietherapeut.

‘Ik ga hem toch bellen,’ drong ik aan.

Mijn echtgenoot luisterde al niet meer en zat geconcentreerd te werken achter zijn laptop. Zijn hoofd liep over en hij was razend druk. Mijn tijdrovende voorstel dreigde in onvruchtbare grond te verdwijnen. Stiekem plande ik via zijn secretaresse een afspraak in zijn agenda. Verrassing, stond er.

Eerder had een medium mij gewaarschuwd: ‘Jullie paden lopen gaandeweg uiteen. Doe er iets aan.’ Het kwam hard binnen. Daarvoor al had ik op de tarotcursus een relatiekaart getrokken die door een medecursist werd verklaard: ‘Wellicht heb je iets uit te werken in je relatie.’ Als klap op de vuurpijl vertelde een kennis dat haar beslissing om te scheiden was ingegeven door het idee dat ze weer alleen met haar man op vakantie zou moeten. Ze gruwelde daarvan … Bij mij liep bij die gedachte ook een rilling over mijn rug: zou dat wel gezellig worden?

De laatste tijd waren er verschillende signalen waarbij ik dacht: oeps, we zijn echt ver weg. Om in verbinding te blijven stelde ik voor om ons nieuwe gezinslid, hond Floris, samen uit te laten. Al na honderd meter hadden Manlief en ik een eerste irritatie en tweehonderd meter verder besloot ik om rechtsomkeert te maken naar huis. Waar we voorheen maatjes waren, konden we nu zelfs niet eens meer samen de hond uitlaten. Hoeveel signalen had ik nog nodig?

Ik was inmiddels murw van dingen ter sprake brengen. Altijd was ík degene die wilde praten. Een typisch vrouwending schat ik zo in: continu willen communiceren om in verbinding te blijven. Mijn visie was en is: zolang ik er nog over praat, vind ik het de moeite waard om in onze relatie te investeren. Als ik mijn mond ga houden, hebben we écht een probleem! Mijn man ervaart al dat communiceren echter als ‘aan zijn kop zeuren’. Typisch een mannending, vermoed ik. Voorheen hadden we allebei eenzelfde jachtig leven geleid. Na mijn skiongeluk was ik uit die ratrace gestapt en had ik mijn levenstempo afgeremd. Plots leefden we niet meer hetzelfde leven en zaten we allebei anders in de wedstrijd. Onze persoonlijke balans was niet langer in evenwicht en dat gaf frictie.

Het werd tijd voor deskundig advies én voor vreemde ogen. Als voorbereiding op onze eerste afspraak schreef ik een twaalf pagina’s tellend epistel. Ik las het voor toen we samen bij de relatietherapeut zaten.

Ik ben op Manlief gevallen vanwege zijn humor en relativeringsvermogen, begon ik. Ik kan enorm met hem lachen en zijn relativeringsvermogen is van mannelijke sterkte. Als ik me erger aan een onaardig iemand, maant hij luchtig: ‘Maak je niet zo druk om zo’n mens’. Van inborst is hij een fijn en goed mens. Hij is makkelijk en geeft mij de ruimte die ik nodig heb om goed te functioneren. In zijn werk ben ik trots op hem. Hij is een harde werker, neemt verantwoordelijkheid en gaat integer met mensen om. Hij geeft het goede voorbeeld: als iedereen in het kader van kostenbesparing economy class moet vliegen, dan hij als directeur ook. Ook al zit hij als lange man met zijn knieschijven in zijn ogen. In zijn rol als vader staat hij in de hockeyweekenden altijd klaar als coach, chauffeur, toeschouwer en fanatiek supporter.

Wat gaat er goed met ons? We geven elkaar veel ruimte om onze ambities en behoeftes in te vullen, in werk en privé. Als hij een weekend weg wil met de mannen, prima. We springen voor elkaar in en regelen het voor de kinderen. We gunnen elkaar veel, vertrouwen op eigen inzicht en hebben nooit discussie over geld. Allebei houden we zielsveel van onze jongens en hebben we het beste met hen voor. Onze basisnormen en -waarden liggen op één lijn en daarin vinden we elkaar. We vullen elkaar goed aan en geven de ander graag advies. In potentie kunnen we goed praten. Alleen … we doen het nog zo weinig.

Na deze positieve intro benoemde ik de punten die verbetering behoefden. De eerste was: afspraken nakomen.

Daarin word ik regelmatig teleurgesteld. Manlief belooft en doet het niet. Hij luistert soms slecht; het gaat het ene oor in en het andere uit. Hij heeft wellicht de intentie om de afspraak na te komen, maar de uitvoering is ondermaats. Dan is hij te druk met zijn werk. Voor de last die ik ervaar, voel ik weinig empathie. Zoals laatst op het kinderfeestje van Jongste. Hij werd 12. Op het programma stond zwemmen, friet eten en bioscoop. Ik vroeg hem die vrijdagmiddag vrij te houden. Maar daar ging het al mis … hij kon pas later aanhaken.

De teleurstelling stond me nog helder voor de geest. ‘Wat kan er nou belangrijker zijn dan de verjaardag van je zoon?’ zuchtte ik. Hij antwoordde: ‘Een promotie van een medewerker.’ De keerzijde van zijn grote verantwoordelijkheidsgevoel. Ik legde me erbij neer en besloot het eerste deel van het feest alleen aan te pakken. Ik had slechts één verzoek: of Manlief vooraf het zwembad wilde schoonmaken en de tuin wilde opruimen.

‘Hang maar een briefje op,’ zei hij. Ik plakte een gele post-it op de ijskast.

De dag ervoor trof ik alle voorbereidingen: boodschappen, snoepzakken en de kaartjes voor de cinema. De ochtend van het feest keek ik in het zwembad … Shit, nog steeds Shrekgroen water. In de tuin was amper iets verplaatst. In alle haast, want hij moest al in de auto zitten naar zijn werk, veegde Manlief nog even de bodem van het zwembad en gooide er chloor in. ‘Dat is straks wel weg,’ was zijn reactie. Toen ik over de ontplofte tuin begon, zei hij: ‘Sorry, geen tijd. En wat maakt het uit? Die kinderen zien dat toch niet.’ Vroeger zou ik exploderen, nu zakte de moed en energie me in mijn schoenen. Ik had klanten die dag en het was volle bak. Pfff, wat nu? Volledig loslaten was een optie, maar dat was voor mij iets te veel van het goede. Over op plan B. Direct uit de coachingsessie ging ik zelf aan de slag. Het zwembad liet ik voor wat het was. Er viel weinig eer aan te behalen. De tafels moesten versjouwd worden, de tuinstoelen schoongemaakt, de vloer geveegd, de keuken aan de kant en alles voor het feest klaargezet … De troep in de tuin ruimde ik voor het oog op. Geen tijd om te lunchen, dus sloeg ik snel een Bossche chocoladebol achterover om wat energie te krijgen. Tijdens deze intensieve witte-tornadoactie kon ik mijn echtgenoot wel vervloeken. Alles deed ik eraan om ons kind een fijn feest te bezorgen en wat had ik nou aan hem? Als ze bij hem op het werk zo zouden acteren, zou hij uit zijn vel springen.

Ik friste me op en net voor de eerste gast arriveerde perste ik er een twee-minuten-meditatie uit om weer wat tot rust te komen.

‘Loslaten Van Gompel, loslaten’ maande ik mezelf. ‘Het is zo, het is niet anders, doe het ermee en maak er voor je zoon een fijne dag van!’ En zo geschiedde.

‘Ik weet,’ zei ik snikkend tegen de therapeut, ‘dat ik trigger op afspraken nakomen. Ik zou graag willen ervaren en voelen dat onze afspraken voor Manlief ook belangrijk zijn, dat ik op hem kan bouwen. Ik voel me niet gehoord, niet gezien en niet serieus genomen.’

Gemakkelijk zijn is fijn. Té gemakkelijk wordt desinteresse. Zeker als je geen moeite meer doet. Dat was mijn tweede punt. Zoals op Moederdag, waarvoor ik wéér mijn eigen cadeau had gekocht. Voor de kinderen deed ik alsof ik van niks wist en met een hoog ‘oh, wat fijn, had ik net nodig’ toneelspelgehalte nam ik de pot dagcrème dankbaar in ontvangst. Ik was wel wat gewend. Met mijn verjaardag kreeg ik een iPad. Niet dat ik om deze gadget had gevraagd, maar vooral omdat ze het zelf zo gaaf vonden.

Als laatste punt bracht ik Manliefs korte lontje in. Het harde werken had ook een schaduwzijde. Hij was druk, dat snapte ik wel. Maar wij moesten dat bezuren. ‘Je moppert en je snauwt. Tegen mij en tegen de kinderen. Je wordt er geen fijner mens van en wij hebben er last van. Man, adem in, adem uit en ontstress. Ga bewegen, sporten. Doe het voor ons en doe het vooral voor jezelf.’

Ik eindigde met een uitnodiging: ‘Natuurlijk heb ik mijn aandeel en moet ik er ook energie in steken. Zeg het me maar, ik sta open voor punten waaraan ik kan werken. Waar er twee trouwen, hebben er twee schuld.’ Ik vervolgde: ‘Onze basis is goed, er is genoeg potentie. Ik vraag niet veel, luister naar me, neem me serieus. Dan ben ik al blij. We hebben hierbij allebei te winnen.’

Aandachtig had de therapeut geluisterd. Ons uur was om. We kregen een eerste advies: ‘Jij moet beter naar je vrouw gaan luisteren,’ kreeg mijn man mee. Ik kreeg het advies meer vanuit mijn hart te spreken. De therapeut sloot deze enerverende kennismakingssessie af met de boodschap om te bedenken of en hoe we verder met hem wilden.

Het voelde bevrijdend om mijn hart te luchten, maar er kwam geen vervolg. Want inmiddels waren we in de grootst mogelijke nachtmerrie beland …

sterfbed van
mijn soulmate

Mijn zus was ongeneeslijk ziek. De dag dat ik dat hoorde, zal ik nooit vergeten. Na terugkomst van onze heerlijke vakantie in Turkije haalde ik onze hond Floris op bij mijn oudste zus. Bij binnenkomst voelde ik dat er iets aan de hand was. Ze vroeg me te gaan zitten. ‘Ik weet niet hoe ik het moet zeggen …’ begon ze. Mijn hart klopte als een razende. ‘Hanneke, bereid je op het ergste voor, want onze zus is ziek … ernstig ziek. De tumor in haar lies is kwaadaardig.’

Vol ongeloof hoorde ik het aan. Tumor? Kwaadaardig? Haar woorden sneden dwars door mijn hart. De pijn was onbeschrijfelijk. Ik wilde het uitschreeuwen: ‘Nee, nee, nee! Ze is niet stervende, wij zijn onkruid, wij vergaan niet!’

De gedachte dat mijn zus zou sterven, kon ik op geen enkele manier toelaten. ‘Ze gaat niet dood, ze gaat niet dood,’ bleef ik maar in mezelf herhalen. Vechten zouden we, strijden om haar weer beter te maken. Vastberaden struinde ik die nacht internet af en schreef een protocol om haar te helen. Meditaties, alternatieve geneeswijzen, speciale voeding: álles zette ik in om het tij nog te keren.

Die zondag bezocht ik mijn zus in het ziekenhuis. Na een lang gesprek en vele tranen vertelde ik haar over het protocol en vroeg of ze hieraan mee wilde werken. Wat gelaten stemde ze in. Achteraf bezien vast om haar kleine zusje niet te kwetsen. Bij ons afscheid viel ik huilend in haar armen. ‘Het lijkt net alsof je weer naar Brussel gaat,’ zei ik, terwijl de tranen over mijn wangen rolden. Ik doelde op het maandelijks terugkerende grote verdriet in mijn jeugd als mijn grote zus na een gezellig weekend thuis weer vertrok naar haar Belgische appartement.

Op weg naar huis werd ik gebeld door een bevriend medium. Ik had haar gevraagd om naar de situatie van mijn zusje te kijken. Onrustig en hoopvol stopte ik bij een benzinestation om aandachtig naar haar te kunnen luisteren. Ze wist niet zo goed waar ze moest beginnen en stamelde: ‘Hanneke, dit doe ik nooit meer ...’ Bij die woorden voelde ik het al. ‘Ik durf het je bijna niet te vertellen. Voor de zekerheid heb ik nog een second opinion gevraagd, maar ehh … het zal niet meer zo lang duren voor je zus overgaat.’

Heftig geschokt ontving ik dit hartverscheurende nieuws. Nee … dit kon niet waar zijn! Frisse lucht had ik nodig. Ik stapte uit de auto en liep naar een weiland langs de snelweg. Wanhopig keek ik omhoog en schreeuwde het uit: ‘Nee, nee, niet zij ...’

Nadat mijn zus een maand in het ziekenhuis had gelegen, stelden de artsen voor om haar naar huis te laten gaan. ‘Om aan te sterken voor de operatie,’ zei ze tegen mij. De tumor was niet te bestralen en kon alleen operatief behandeld worden. Maar omdat ze te zwak was, werd de operatie uitgesteld. Dinsdags zou ze thuiskomen. Ik besloot een zorgschema te maken waarin stond wie er wanneer voor mijn zus zou zorgen. Daarnaast had ik beloofd om de volgende dag met een bevriend orthomoleculair arts langs te komen. We zouden het alternatieve kankerprotocol in werking zetten. Het was de allerlaatste strohalm waaraan ik me vastklampte; ik was nog niet klaar om mijn dierbare zus los te laten.

Woensdagochtend twijfelde ik wat ik zou doen. Naar mijn zus of toch eerst naar mijn tarotopleiding? Met dikke ogen van het huilen besloot ik om toch de cursusochtend te volgen. Mijn medecursisten waren me inmiddels vertrouwd. Daarom vertelde ik kort wat er gaande was en lichtte ik mijn ‘reddingsplan’ vol passie toe. Meestal trokken we aan het eind van de ochtend een kaart voor elkaar. Maar deze keer voelde ik dat de cursusleidster mij iets wilde vertellen. Zij trok de kaarten zelf, eindigde bij mij, hield de Kluizenaar omhoog en met tranen in haar ogen zei ze: ‘Hanneke, jij gaat het pad voor je zus verlichten.’ Ze haperde en verzamelde al haar moed. Het hoge woord kwam eruit: ‘Ze staan boven al klaar om haar op te halen ...’ Ze stopte een moment en vervolgde: ‘Jullie vader is er ook bij. Ze zullen haar heel liefdevol ontvangen.’

Ik barstte in tranen uit. ‘Maar dat kan niet,’ snikte ik. ‘Ik ga vanmiddag alles organiseren. We gaan haar redden.’ Op dat moment ging mijn telefoon. Mijn neef, de zoon van mijn, zus belde: ‘Tante Hanneke, wil je alsjeblieft meteen komen. Het gaat niet goed met mama, de dokter is er al.’

Als een gek stoof ik naar Veldhoven, haalde daar mijn moeder op en reed naar mijn stervende zus in Eindhoven. Ik kon niet anders dan mijn reddingstrijd staken en mijn dierbare zusje loslaten. Toen ik aankwam zag ik het meteen. Ze was op, uitgestreden. Met haar laatste kracht vroeg ze of ik voor haar zoon wilde zorgen. Haar stem was zacht en breekbaar. Ze fluisterde in mijn oor: ‘Wil jij hem alsjeblieft een thuis geven?’ Zonder aarzelen zei ik ‘ja’. Het was het enige antwoord dat ik kon geven. Niets anders kon ik doen dan haar laatste wens op haar sterfbed respecteren. Overzien deed ik het niet, maar er was simpelweg geen andere reactie mogelijk. Ik liep naar buiten, pakte mijn telefoon, liet mijn man uit een vergadering halen en zei snikkend maar stellig: ‘Ik overleg het niet met je, ik ga het niet aan je vragen … zo gaan we het doen.’

Na een kort, warm en emotioneel afscheid stierf mijn zus de volgende dag. Ik was uitgeput van het sterk zijn en voelde me leeg. Tranen bleven maar stromen, er kwam geen einde aan. Mijn allerliefste maatje, mijn soulmate, mijn lieve zus … Ik was haar kwijt …

‘Heeft jouw neef geen vader?’ vroegen de buren toen ze hoorden dat ze er een buurjongen bij kregen. ‘Jawel, maar hij is niet in beeld,’ zuchtte ik machteloos. Het viel me steeds zwaarder om mijn mond te houden over ons lang verzwegen familiegeheim. Zou de tijd aan gaan breken om het geheim te onthullen?