Terugblik op afstand,

Barre avonturen in de Oude en in de Nieuwe Wereld.

Door: Monus Icks.

E-mail: m.os11@chello.nl
www.monus-icks.nl

Terugblik op afstand is een verzameling van verhalen over de ontdekking van de Amerika’s vanuit het oosten en vanuit het westen en wat daarop heel veel later nog volgde. Gebeurtenissen die zoveel mogelijk steunen op beschikbare historische gegevens.Toestanden en gebeurtenissen na de millenniumwisseling komen voort uit bestaande natuurkundige wetten, aangevuld met ontwikkelingen die zich vooral in de verbeelding van de schrijver voordoen.

ISBN/EAN 978 90 816619 1 1

Inhoud.

1 Mensen-van-de-zee.

2 Terug naar het Bestand.

3 Hoeders van het Bestand.

4 De ontdekking van de wereld volgens de Hoeders

5 Een voortvarende bisschop

6 Een ware Noorman

7 Een tomeloze avonturier

8 Een verarmde edelman

9 Een succesvolle officier

10 Geslaagde zakenmensen

11 Gemerkte mechanica en hun bedenkers

12 Geleerde en onmenselijke slaven

13 Wereldoorlogen

14 Groenvoer

15 Reconstructies

16 Neo racistische troebelen

17 Een Gouden Eeuw

18 De Omslag

19 Mensen-van-het-land

20 Jongelui

21 Licht in de tunnel

22 Terugblik op afstand

23 Inkeer

24 Ultimatum

25 Uitrit

26 Bevrijding en uitzicht

27 Inzicht

28 Operatie Columbus

29 Afscheid

30 Trefwoorden met *

31 Robotica

32 Literatuur

1 Mensen-van-de-zee.

Diep aan de horizon, boven de blauwgroene knobbelige zee was een smalle en wazige streep te zien. De wind was niet hard maar wel onafgebroken en bleef pal westelijk. Deze wind woei nu al maanden vanuit dezelfde hoek, in de richting van de smalle trillende streep aan de horzon. De meeste mannen zaten gehurkt op het ruime vlot dat was gemaakt van dikke, met houten pennen en gespleten rotanbanden stevig aan elkaar bevestigde dikke bamboestammen waar het zeewater soms fel tussendoor omhoog spoot. Midden op het vlot stond een mooie, met het dek vervlochten hut en daarvoor, op het voordek, een stevig verstaagde mast met rechthoekig gevlochten zeil, strak bollend voor de wind. Veel mannen hadden een speer bij de hand. Een bamboe speer om mee te vissen, van voren driehoekig gespleten en met aangesneden weerhaakjes aan de binnenkant van de scherpe spitsen. De mannen volgden de nieuwsgierige vissen, die rustig om het vlot zwommen of daaronder beschutting zochten voor andere jagers. Ze tuurden vooral naar de mooiste en de best eetbare vissen. Af en toe haalde iemand fel uit om er een te spiesen. Als de vangst gelukt was hield hij de vis even omhoog, in de richting van de zon. Een gebaar dat nog overgebleven was van de oude godsdienst. Een ritueel om de geest van de vis de kans te geven het lichaam te verlaten. Ze prevelden daarbij nog een kort gebed in oude ceremonieel geworden taal om vergeving te vragen voor het aanrichten van letsel aan dit levend wezen en het tot zich nemen van het stoffelijk overschot van de vis.

Al enkele generaties lang was het leven op deze vlotten een tamelijk gemakkelijke wijze van bestaan geweest in deze tropische gebieden waar de vis niet schaars was en de temperatuur meestal aangenaam. De grootse zorg bleef altijd om in sommige jaargetijden buiten de stormgebieden te blijven wat tot dit voortdurend nomadisch leven aanleiding gaf. De mannen op de voorste vlotten waarop zeil gevoerd werd, waren wel geïnteresseerd in de streep aan de horizon maar erg opgewonden raakten ze door ’t uitzicht op land toch niet. Zij woonden gewoon op zee en deden niet veel meer dan nodig was om dit soort leven voort de zetten. Ze hadden op die manier een gemakkelijk bestaan. Dit leven op zee kostte de mensen maar weinig zware inspanning en op deze manier konden ze ruimschoots genieten van het bestaan. Alleen in de korte tijden dat ze toch aan land moesten zijn voor het onderhoud en nieuwbouw van de vlotten moest er lange tijd achter elkaar hard gewerkt worden. Zij waren amfibische zeenomaden en kwamen nergens vandaan en gingen ook zelden ergens heen. Het land trok deze mensen niet. Ze waren ook helemaal niet meer gebouwd voor een leven op het land en bleven liever op zee. Het waren slanke, goed gespierde en gezond uitziende mensen. Allemaal hadden ze fel gekleurd haar dat vanaf het voorhoofd naar de kruin liep, dat als een korte en hoge kuif te zien was, met daar omheen een krans van golvende goudblonde lokken die tot op de schouders hingen. Ook de rest van hun lichaam zat in een kortharige strakke vacht. Kleding droegen zij niet.

Bart, de oudste man op dit vlot was duidelijk de natuurlijke leider. Hij zag er ook wat ouder uit. Zijn lange hoofdhaar was spierwit maar zijn gladde vacht was verder helemaal donker. Door zijn ver naar voren stekende borstelige witte wenkbrauwen viel hij nog meer op. Hij keek af en toe met beide handen boven zijn voorhoofd naar de horizon en mompelde dan iets. Soms gingen de vlotbewoners toch aan land als ze niet te ver uit de kust waren om te schuilen voor stormen die op gezette tijden ook in de rustige jaargetijden wel voor kwamen en die niet geheel voorspelbaar waren. Maar een verblijf aan de wal was riskant. Zowel het aanleggen als het weer wegvaren was zware arbeid en er kon van alles gebeuren. In de hoge oceaanbranding konden de vlotten gemakkelijk van elkaar losgerukt worden en het viel niet mee om het geheel daarna weer veilig aan elkaar gekoppeld in de open zee te krijgen. Er waren ook andere, en belangrijker redenen om zo weinig mogelijk aan land te verblijven. Dat waren redenen van leven en gezondheid waarover ze met elkaar niet veel spraken maar die een hoofdrol hadden gespeeld bij het begin van heel hun levenswijze. Alleen als een verblijf op het land noodzakelijk was, om de dingen te doen die ze op zee niet konden doen, gingen ze aan land. Maar men hield het daar altijd heel kort. Meteen als de boel weer op orde gebracht was, voer de vloot dan ook weer uit.

‘De aarde is een natte bol, waag u niet te ver van de evenaar.’

‘Niet veel verder naar het zuiden gaan dan tot de grote tropische rivier.’

‘In het noorden niet te ver boven de keerkring.’

‘Maak ieder jaar een ronde over de oceaan en volg de zon.’

‘Des zomers naar het Noorden, langs de eilanden van de Afrikaanse kust en in de winter naar de Westelijke gebieden van de Atlantische Oceaan of naar de Golf van Mexico.’

‘Dit alles volgens onze oude kaarten.’

   Het waren allemaal uitspraken die hoorden bij de ‘Aanbevelingen van de Omo’, waaraan de mensen-van-de-zee zich al generaties lang gehouden hadden en meestal met een goed gevolg.

   Andere uitspraken stonden in: ‘Aanbevelingen voor overleven.’ En zo was er meer. Deze Regels en Aanbevelingen waren niet altijd even goed te begrijpen maar ook niet al te moeilijk. Het was alleen van belang dat ze werkten en dienden door alle jongelui van buiten geleerd te worden. Omdat regels op de meeste jongelui niet veel indruk zouden maken als ze alleen maar in de boeken stonden die toch maar zelden gelezen werden. Men moest de regels paraat hebben. Ook de moeilijke kunst van het rekenen hoorde bij deze Aanbevelingen. En zo was er meer. Dit alles was te vinden in de studiehut op het Vlot van de Werken.

Vele maanden lang waren ze nu al weer onafgebroken op de oceaan en de in de verte opdoemende kust begon nu toch steeds meer een welkom verschijnsel te worden. De voorraden drinkwater die in oud glaswerk en in blikken was opgeslagen raakten op. De dikke bamboevlotten, begonnen op vele plaatsen te rotten en er was al een behoorlijke aangroei van algen en schelpdieren aan de onderkant van de drijflichamen. Het geheel begon zwaar te worden. Dat was vooral te merken als er brekers kwamen. Dan liep het water er bij sommige vlotten helemaal overheen, omdat de drijflichamen steeds dieper in het water zakten. Ook het manoeuvreren werd daarom steeds moeilijker. Een langer verblijf op zee zou op deze manier steeds minder aangenaam worden omdat de golven af en toe ook de leefruimten binnen drongen.

De hele vloot was aan een grondige reparatie toe en dat kon alleen maar aan de wal gebeuren. Het voor de vlotten noodzakelijke bamboe, van oorsprong een grote Aziatische grassoort, kwam al in voorhistorische tijden overal in de Amerikaanse tropen voor en is een onaantastbaar bewijs dat duizenden jaren geleden de Amerika’s al door mensen van over de Stille Oceaan bezocht werden.

De fijne gladde vacht van deze mensen-van-de-zee, die hun hele lichaam de bedekte en het leven in een gematigde klimaat maakten dat kleding niet nodig was. Om kleding en blingdingen of als tekenen van aanzien gaven zij niet. Voedsel was nooit een probleem. Er was altijd genoeg. Ze aten eigelijk alleen verse vis, rauw, gekookt of geroosterd en soms werd de vis ook wel gerookt als er te veel van was overgebleven. Die werd dan de volgende dagen gegeten, met wat zeewier als aanvulling. Deze jachtbuit was altijd volop aanwezig.

De mannen op de voorste vlotten waren al weer dagen lang hard in de weer met de besturing, niet alleen van het eigen vlot maar ook met de andere vlotten die tot dezelfde vloot van vlotten behoorde, waarop hun stamgenoten al een generatie lang woonde. Het sturen naar een andere richting was een heel werk en er bleef niet veel tijd meer over om te vissen. Dat moesten de jongens dan maar doen. De mannen wilden om de eilanden heen varen want deze eilanden hadden aan de bovenwindse kant steile rotskusten waarop de golven met veel geweld kapot sloegen. Het zou de hele vloot vernietigen als ze daar zouden stranden. Wat de mannen zochten waren brede zandstranden waar men goed kon aanleggen. Daar konden dan alle vlotten ook goed op de wal getrokken worden. Zulke stranden bestonden zeker wel aan het grote vasteland maar liever wilden ze, uit overwegingen van veiligheid, naar de eilanden. De eilanden benedenwinds aanvaren, waar zeker ook goede stranden waren, was met de constant uit dezelfde richting waaiende passaatwind moeilijk. Het kon alleen maar door dicht om een eilandkaap heen te varen. Daar moesten ze dan ankers uitzetten aan lange touwen en de vlotten daarna met mankracht naar het strand halen. Het zou echter een dagenlange inzet van alle beschikbare mensen vergen en dan nog was het succes niet helemaal zeker. Doorvaren naar het vasteland lag daarom meer voor de hand en daar stuurden ze nu dan ook op aan.

‘Wat denk je Bart, Gaan we hier aan land?’ vroeg Bor, die breeduit op het voorste vlot stond.

‘Zeker, we zullen wel moeten Bor. Het drinkwater is op en er is maar weinig kans dat het nu nog spoedig gaat regenen. En we moeten repareren. Misschien kunnen we het einde van een grote rivier vinden en kunnen we daar dikke bamboe snijden.’

‘Weet je zeker dat er een rivier achter deze eilanden is Bart?’

‘Ik denk ’t wel Bor. Volgens de kaarten van Nat is daar een rivierdelta. We hebben er nu al dagen op aan gestuurd. Volgens Nat zijn we nu nog maar een paar dagen van de kust af. Daar is een goede rivier volgens onze oude bijgewerkte kaart. We moeten daar al eens meer geweest zijn. Nat heeft pas nog een goede kaart gemaakt en ’t gegist bestek steeds bijgehouden. Ook zijn berekeningen met zon, maan en sterren stemmen goed overeen met de kaart. Als we nu nog wat bekende bouwwerken of in het oog springende rotsen kunnen vinden die onze oude kustbeschrijving aangeeft, kunnen we zeker zijn van onze positie en kunnen we in de richting van een goede aanlegplaats sturen.

Uiteindelijk was alles heel goed gelukt. De vloot had heel mooi aan kunnen leggen. Niet op het grote vasteland maar aan de benedenwindse kant van een van de grote eilanden waar een breed strand was en toch dichtbij de monding van een smalle kreek. Het was een moerassig gebied waar mooie dikke bamboe groeide die gemakkelijk naar de waterkant gesleept kon worden. Het was ook een mooie plek met een breed zandstrand en met op de achtergrond een parkachtig landschap. Er groeiden verspreid staande bomen in allerlei parasolvormen en hier en daar stonden bosjes dichte struiken. Daartussen was een ruw graslandschap dat kaalgevreten werd door grote troepen ezels, magere runderen en overal vogels, heel veel vogels, van allerlei soort. Veel grote loopvogels ook en veel hoenderachtigen die zich vooral in het struikgewas ophielden. Op de achtergrond stonden nog wat sterk begroeide ruïnes van oude gebouwen waar de daken af waren en waarvan de meeste muren door de jaarlijks voorkomende stormen waren omgewaaid. Vooral de jongens werden gewaarschuwd daar niet te komen omdat er nog allerlei gevaarlijke spullen konden liggen waarvan ze de werking niet kenden en waarmee vroeger zo dikwijls ongelukken waren gebeurd.

‘Pas op voor slangen en kijk goed naar de dieren. Zorg dat je goed hout vindt en dikke rechte bamboestammen en lange dunne wortels en stengels van klimplanten waarmee we de vlotten kunnen binden.’

Opgroeiende jongens verhuisden, tegen de tijd dat ze volwassen werden en te moeilijk voor hun moeders, naar het jongens-vlot dat vol stond met kleine hutten en tenten die door de jongelui zelf bedacht en gebouwd werden. Het jongensvlot diende ook als oefenplaats voor hun latere bestaan. Ze sliepen daar en stoeiden en vochten er. Voor de rest van de tijd, als ze niet hielpen met het eeuwigdurende onderhoud van de vloot of het rondbrengen van de vis die door de ouden gevangen was, hoorden ze in de studiehut te zijn.

De studiehut was een water- en winddicht bamboe bouwwerk dat vast op het vlot van de Werken bevestigd was. Ze peddelden rond met vaartuigen gemaakt van met gespleten stengels aan elkaar gebonden rietbundels, of ze zwommen tussen de vlotten heen en weer om de gevangen vis rond te brengen en om het laatste nieuws en alle verhalen aan de andere bewoners door te geven. De jongens konden allemaal bijzonder goed zwemmen. Met hun slanke voeten en zwemvliezen tussen de lange tenen leken deze jongens onder water wel wat op zeehonden die ook af en toe de vlotten bezochten.

Veel angst voor haaien hadden ze niet. Aan het gedrag en het geklik van de vele rondzwemmende dolfijnen wisten ze precies waar gevaarlijke haaien zich ophielden. Zowel mensen als dolfijnen hadden dezelfde vijanden en jaagden op dezelfde vissen. Ze waren voedselconcurrenten maar hadden elkaar evengoed nodig. De dolfijnen bleven in de buurt van de vlotten waar altijd wel iets te halen viel en konden zich er achter verschuilen als dat nodig was. De mensen werden op die manier ook tijdig gewaarschuwd voor allerlei langskomend onheil. Beide soorten waren intelligent en hielden elkaar tot wederzijds voordeel zeer goed in de gaten. Een netwerk van lange gevlochten kabels, gemaakt van dikke lianen en soms ook van aangespoed touwwerk hield de vlotten op ruime afstand met elkaar verbonden. Geen van de jongens waagde zich buiten dit netwerk van lijnen. Het gevaar van afdrijven was altijd aanwezig. Wanneer een zwemmer buiten de vlotten te ver zou afdrijven doordat de wind een sterke greep kreeg op de uitstaande zeilen of doordat de zwemmer door een onverwachte stroming in de hoge kantelende golven terecht zou komen, kon niemand hem meer redden. De onfortuinlijke zwemmer verdronk dan na verloop van tijd, of werd door rondzwervende haaien aangevallen. Dat gebeurde soms toch nog wel eens en iedereen paste daarvoor op.

De vrouwenvlotten waren, samen met de vele andere vlotten, ook door een netwerk van lange touwen verbonden met de sturende vlotten. De sturende vlotten voerden het meeste zeil zodat alle andere vlotten daar achteraan werden gesleept en zodoende het hele netwerk strak kon worden gehouden. Dit alles vormde een kleine vloot waarop de gemeenschap van deze amfibische nomaden nu al weer hele generaties lang leefde.

Op een grote witblinkende titanium bakplaat, midden op het vlot, smeulde een vuurtje. De bakplaat was gemaakt uit de huid van een reuzenvliegtuig, waarvan de wrakstukken nog op veel plaatsen op het land te vinden waren en waar men soms voor eigen gebruik een stuk af haalde. Aan buitenkant van de plaat staken wat naar binnen gebogen pennen waaraan vissen gespiest waren om te braden. Het waren de vissen die de mannen kort daarvoor gevangen hadden en die jongens naar de vuurtjes bij de vrouwen brachten. Ook de vrouwen deden niet veel meer dan het schoonmaken en braden van de vis en lichte arbeid aan ’t vlot waaraan altijd wel iets te doen was. Altijd zaten kinderen bij het vuur te turen want dat mocht nooit uitgaan want dat werd eigenlijk een beetje als een schande beschouwd. Als het vuur uit ging moesten er mannen aan te pas komen om moeizaam een nieuw vuurtje te maken. Alsof de kinderen dat niet konden en de vrouwen geen toegewijde koks waren!

Af en toe dook iemand in het water of zwom wat rond het vlot, om daarna weer snel op te drogen en uit te rusten in de zon. Er speelden enkele jonge kinderen op het vrouwenvlot maar het waren er niet erg veel. Er waren gewoon niet veel kinderen. De kinderen zagen er allemaal gezond uit. Aangeboren kwalen kwamen niet voor. Elke afwijking in dat opzicht was er lang geleden al tijdens de Genreconstructie uit gehaald.

De Hut voor de Werken bevond zich op een apart vlot. Grotere jongens en meisjes, maar ook altijd een paar volwassenen lazen, studeerden, en schreven daar, zittend op de vloer, aan lage tafeltjes. De man die altijd in de Hut voor de Werken te vinden was, was Hink. Hij wist elke boekbundel te liggen. Hij wist wat er in stond en beijverde zich voortdurend om iedereen die het vlot bezocht de weg in de stapels boekbundels te wijzen. Hink wist alles en wilde dat tot vervelens toe ook wel aan iedereen laten weten. Dikwijls tot ergernis van sommige ouderen die ook wel eens wilden laten horen dat ze ergens over konden meepraten. Ook wist hij veel van wat op verre eilanden in afgelegde vlotten nog te vinden was. Afgelegde vlotten, volgestouwd met versleten bundels, liggend ergens op één van de zandeilanden op een veilige plek waar de ware onderzoekers ze altijd nog konden terugvinden als dat nodig was. Hij wist ook dingen van het Blok, maar hoe dat precies zat werd nooit helemaal duidelijk. Hij zat meestal aan een van de tafeltjes, want zijn manier van lopen was niet mooi. Een deel van zijn rechter voorvoet had hij in zijn jeugd verloren aan een haai en daar had zelfs Dok toen geen raad mee geweten. Daarom, dacht iedereen, wilde hij nauwelijks naar buiten en had hij zich geheel op de studie gestort. Hij werkte met de oude teksten die met een smal beiteltje ingetikt werden op dunne vezelplankjes die met een snoertje tot leesbundels samengevoegd waren. Het schrift, dat voor het eerst werd gebruikt door de Hoeders, bestond uit syllabische tekens waarvan er in hun taal een honderdtal in gebruik was. Ieder teken gaf een lettergreep weer zodat zowel de woorden als de klanken behouden bleven. Het was een schrift met alleen tekens voor lettergrepen zoals dat ook bestaan had bij sommige oude volken. De schrifttekens die de Hoeders ontwikkeld hadden, waren voor een groot deel overgenomen uit de talen van die oude volken. Deze lettertekens waren als voorbeeld genomen voor de ontwikkeling van het schrift van de menen-van-de-zee. De letters kwamen uit talen als het wonderschone schrift van de klassieke Balinezen op hun warme eilanden. Dat schrift was vooral geschikt voor de heilige boeken en ceremoniën op dit eiland. Een schrift om wetten mee op te schrijven of familierelaties vast te leggen. Op een heel andere plek op de wereld had een veel simpeler schrift bestaan waaruit ook delen waren overgenomen. Het waren driehoekjes en rondingen, ontwikkeld voor de Eskimo’s, om berichten mee in het ijs te kerven voor andere leden van hun stam die over de uitgestrekte gebieden van het Noordpoolijs rondzwierven. Deze Eskimo’s, ‘Vleeseters’ zoals ze genoemd werden spraken Inuktitut en hadden een ijsjachtcultuur die vele eeuwen stand had gehouden. Ook dit schrift was bedacht door enkele mensen die de cultuur van dit volk op hoger plan wilden brengen en zo wilden laten voortbestaan. Ook deze tekens konden gemakkelijk overal ingetikt worden en dit schrift was, in combinatie met meer klassieke tekens een voorbeeld geweest voor de schrijfwijze voor de mensen-van-de-zee. Ook het schrift van de mensen-van-de-zee was bedoeld om gemakkelijk overal achter te kunnen laten. Van alle jongelui op de vlotten werd verwacht dat zij de kunst van het letterzetten in de taal die ze spraken leerden zodat de door eerdere generaties opgebouwde kennis in stand kon worden blijven.

De Bundel met de Regels van de Hoeders van het Bestand lag altijd op een kleine verhoging in het midden van de grote ruimte in het vlot voor de Werken. Deze grote ruimte was een studiehuis. Het was gebruikelijk dat alle bezoekers, meestal jongelui, voordat ze met het werk te begonnen, enkele regels uit deze bundel lazen. Hink, die meestal aanwezig was, zag toe op handhaving van deze ongeschreven regel. De Bundel was een verzameling van bundels, die al enkele generaties in gebruik was. In de Bundel was alle kennis bij elkaar gebracht die men voor het leven op zee nodig had. Het bestond onder andere uit moeilijke hoofdstukken over de kunst van het rekenen met cijfers, maar ook de meetkunde van lengte- en breedtegraden rond de hele Aarde, die nodig was voor de navigatie. Ook kennis van de bewegingen van zon, maan, enkele planeten en van de helderste sterren hoorden daarbij. Kennis van de belangwekkende geschiedenissen van de mensheid in vroeger tijden en het leven van alle zeedieren behoorden tot de brede algemene ontwikkeling die goede zeelieden behoorde te hebben.

Lastig waren ‘Aanbevelingen’ en ‘Regels voor Overleven.’ die van buiten geleerd moesten worden.

Ook aan de rekenkunde zelf hadden de Hoeders gedacht. Het zou een slechte zaak zijn als uitingen van een zo laat verworven denkvaardigheid als de kunst van het rekenen voor een flink deel verloren zou gaan door het leven op het water. Iedereen moest met het vijftallig positioneel talstelsel om kunnen gaan. Dit stelsel was eenvoudiger dan vroegere stelsels. Er hoefden daarvoor maar drie korte tafels van buiten geleerd te worden en waren toch alle rekenkundige bewerkingen mogelijk. Het tientallig stelsel en andere systemen die bij allerlei oude culturen gegolden hadden, waren nu alleen nog van historische betekenis voor een zeldzame liefhebber. Sinds het in onbruik raken van de computer waren ook binaire rekenstelsels nutteloos geworden. Een enkele grondstelling uit de meetkunde diende nog behouden te blijven. Al waagden sommigen het te denken dat dit alleen maar hersenoefeningen waren, waarvan het belang moeilijk meer viel in te zien. Ook deze dingen waren redenen te meer om opnieuw uit te zoeken of er nog Hoeders in leven waren.

De meetkunde bleef van groot nut voor de navigatie. Het gehele aardoppervlak was nu ook ingedeeld in een netwerk van lengte- en breedtegraden in het vijftallig decimaal stelsel zodat berekeningen een stuk eenvoudiger werden. Al naar gelang de schaal van de kaart kon dit netwerk van lijnen naar wens worden verfijnd. Ook de tijdsindeling van dag en jaar was daaraan gekoppeld en een handige navigator kon aan de hand van een rechtopstaande stok, die als zonnewijzer diende, de tijd globaal aflezen. Met deze zonnewijzer konden kenners zodoende grofweg hun geografische positie op zee of op het land bepalen. Een dergelijke meting ging op de wal natuurlijk veel beter dan op het altijd bewegende vlot, maar er was geen keus. De gang naar het land gaan was geen goed verlangen voor deze ware mensen-van-de-zee.

Er bestonden nog wel historische zeekaarten die in het huis van de Werken bewaard en gekopieerd konden worden. Deze konden op de versleten vouwnaden tegen elkaar gelegd worden en gaven zodoende nog een heel goed beeld van de wereld zoals de Ouden die gevonden en getekend hadden en zo goed mogelijk in kaart hadden gebracht. Met veel moeite waren deze kaarten ook in de bundels overgetekend, samen met de tabellen voor de data van het jaar en de stand van de zon, maan en sterren in elke tijd van het jaar. Het was een groot karwei geweest al deze gegevens nog bij elkaar te zoeken. Gegevens die de navigator toch iedere dag nodig had. Het zou niet gemakkelijk zijn zulk werk nu nog opnieuw te maken. De hut van de Werken was ook zeker niet de eerste of de enige in zijn soort. Tegen de tijd dat een ruime werkhut helemaal gevuld was met dicht beschreven boekbundels en de ruimte zelf begon te slijten werd de hut afgelegd. Bij zo’n gelegenheid werd het gehele vaartuig ergens op een van de woestijnachtige en gortdroge eilanden getrokken en werd een nieuw onderkomen gebouwd. Als men wilde, en de gelegenheid zich voordeed, kon men later altijd nog eens op zo’n plek terugkeren om uit te zoeken wat vroeger al in deze vlothutten geschreven was. Zo’n oude afgelegde hut werd dan een soort woestijnarchief waarin alles goed bewaard kon blijven voor het nageslacht. Af en toe, wanneer een vloot in de buurt was, werd er nog wel eens naar omgekeken, maar het was boven alles belangrijk te weten dat het nog bestond. Er waren maar weinig mensen die zozeer bezeten waren van wetenschappelijke nieuwsgierigheid dat ze dat er ook werkelijk veel mee deden. Het was voldoende voor hen om zeker te weten dat alles bewaard zou blijven.